ข้ามไปเนื้อหาหลัก

Divisional Structure คือ​อะไร กำไร​ที่​หาย​ไป​เมื่อ​คู่​แข่ง​แยก​ตาม

อัปเดตล่าสุด 30 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 13 นาที
Divisional Structure คือ​อะไร กำไร​ที่​หาย​ไป​เมื่อ​คู่​แข่ง​แยก​ตาม

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

Divisional Structure คือ​การ​แบ่ง​องค์กร​เป็น​สาย​ธุรกิจ แต่ละ​สาย​มี​ทีม​ครบ​ทุก​หน้าที่​และ​ถูก​วัด​ด้วย​กำไร​ขาดทุน​ของ​ตัว​เอง

ต่าง​จาก​โครงสร้าง​ตาม​หน้าที่​ที่​รวม​ฝ่าย​ขาย ฝ่าย​ผลิต และ​ฝ่าย​บัญชี​ไว้​ก้อน​เดียว​ให้​ทุก​สินค้า​ใช้​ร่วม​กัน

งาน​ของ Armour และ Teece ที่​ตี​พิมพ์​ปี 2521 พบ​ว่า​บริษัท​น้ำมัน​ที่​แยก​สาย​ได้​ผล​ตอบแทน​ต่อ​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​สูง​กว่า​ราว 2 จุด

เฉพาะ​ช่วง​ที่​คู่​แข่ง​ยัง​ไม่​แยก​ตาม เมื่อ​เกือบ​ทุก​ราย​เปลี่ยน​แล้ว ความ​ต่าง​ก็​หาย​ไป

การ​แยก​สาย​แก้​โจทย์​เฉพาะ​เรื่อง คือ​ทรัพยากร​กลาง​ที่​ทุก​สาย​แย่ง​กัน​ใช้

ผู้​บริหาร​ควร​วินิจฉัย​ด้วย​งบ​กำไร​ขาดทุน​ราย​สาย​ย้อน​หลัง​สาม​เดือน​ก่อน แล้ว​จึง​ตัดสิน​ใจ​เรื่อง​ย้าย​คน

Divisional Structure คือ​การ​แบ่ง​องค์กร​เป็น​สาย​ที่​วัด​ด้วย​กำไร​ของ​ตัว​เอง งาน​วิจัย​บริษัท​น้ำมัน 28 ราย​พบ​ว่า​ข้อ​ได้​เปรียบ​หาย​เมื่อ​ทุก​ราย​แยก​ตาม พร้อม​วิธี​ตรวจ​ก่อน​แยก

บริษัท​ที่​ใช้ Divisional Structure ตั้ง​หน่วย​ธุรกิจ​ย่อย​ขึ้น​มา​หลาย​หน่วย​ภาย​ใต้​นิติบุคคล​เดียว แต่ละ​หน่วย​ดูแล​สินค้า กลุ่ม​ลูกค้า หรือ​พื้นที่​ของ​ตัว​เอง มี​คน​ขาย คน​ผลิต และ​คน​ดูแล​ลูกค้า​เป็น​ของ​หน่วย​นั้น แล้ว​ผู้​บริหาร​ส่วน​กลาง​วัดผล​แต่ละ​หน่วย​ด้วย​กำไร​ขาดทุน​ที่​หน่วย​นั้น​ทำได้

ตำรา​บริหาร​ใน​โลก​ภาษา​อังกฤษ​เรียก​แบบ​นี้​ว่า M-form ย่อ​มา​จาก multidivisional form และ​เล่า​ต่อ​กัน​มา​ว่า​เป็น​ทาง​เลือก​ของ​บริษัท​ที่​โต​จน​ฝ่าย​กลาง​ตัดสิน​ใจ​ไม่ทัน สิ่ง​ที่​ถูก​เล่า​น้อย​กว่า​คือ​ผล​การ​ทดสอบ​ที่​ตาม​มา ซึ่ง​บอก​ว่า​ข้อ​ได้​เปรียบ​ของ​โครงสร้าง​นี้​มี​วัน​หมด​อายุ และ​หมด​เร็ว​กว่า​ที่​หลาย​คน​คิด

Divisional Structure คือ​อะไร ต่าง​จาก​โครงสร้าง​ตาม​หน้าที่​ตรง​ไหน

ความ​ต่าง​อยู่​ที่​ว่า​ใคร​ถือ​กำไร ใน​โครงสร้าง​ตาม​หน้าที่ ฝ่าย​ขาย​รับ​ผิด​ชอบ​ยอด​ขาย ฝ่าย​ผลิต​รับ​ผิด​ชอบ​ต้นทุน และ​มี​เพียง​ผู้​บริหาร​สูงสุด​คน​เดียว​ที่​เห็น​กำไร​ของ​ทั้ง​บริษัท ส่วน​โครงสร้าง​แบบ​แบ่ง​สายโยก​กำไร​ลง​ไป​ให้​หัวหน้า​สาย​แต่ละ​คน​ถือ หัวหน้า​สาย​จึง​ตัดสิน​ใจ​เรื่อง​ราคา ลำดับ​งาน และ​ค่า​ใช้​จ่าย​ประจำ​ของ​สาย​ได้​เอง​โดย​ไม่​ต้อง​รอ​ฝ่าย​กลาง

Armour และ Teece เขียน​ไว้​ใน​บทนำ​ของ​งาน​ตัว​เอง​ว่า Chandler (2505) สังเกต​เห็น​บริษัท​อเมริกัน​ขนาด​ใหญ่​หลาย​แห่ง​เปลี่ยน​จาก​การ​จัด​ตาม​หน้าที่​มา​เป็น​แบบ​แบ่ง​สาย​ตั้งแต่​ต้น​ทศวรรษ 2460 เพื่อ​รับมือ​ปัญหา​การ​บริหาร​ที่​ซับ​ซ้อน​ขึ้น​ตาม​ขนาด​และ​ความ​หลาก​หลาย​ของ​กิจการ ต้น​กำเนิด​ของ​โครงสร้าง​นี้​จึง​ผูก​กับ​ขนาด​ตั้งแต่​แรก ตาราง​เทียบ​ทุก​แบบ และ​เหตุผล​ที่​ผัง​องค์กร​กำหนด​หน้าตา​ของ​งาน​ที่​ส่ง​ออก​ไป อยู่​ในโครงสร้าง​องค์กร​คือ​อะไร ทำไม​งาน​ออก​มา​หน้าตา​เหมือน​ผัง​องค์กร

บริษัท​ลูก​กับ​หน่วย​ธุรกิจ​ต่าง​กัน​อย่างไร

ต่าง​กัน​ที่​สถานะ​ทาง​กฎหมาย หน่วย​ธุรกิจ​เป็นการ​แบ่ง​ภายใน​นิติบุคคล​เดียว ใช้​เลข​ประจำ​ตัวผู้​เสีย​ภาษี​เลข​เดียว มี​งบ​การ​เงิน​ที่​ยื่น​ต่อ​รัฐ​ชุด​เดียว แยก​กัน​เฉพาะ​การ​บริหาร​และ​รายงาน​ภายใน ส่วน​บริษัท​ลูก​คือ​นิติบุคคล​ใหม่​ที่​ต้อง​ทำ​บัญชี ยื่น​งบ​การ​เงิน และ​ยื่น​ภาษี​ของ​ตัว​เอง ภาระ​เอกสาร​จึง​เพิ่ม​ขึ้น​เป็น​อีก​ชุด กิจการ​ส่วน​ใหญ่​เริ่ม​จาก​หน่วย​ธุรกิจ​ก่อน แล้ว​ค่อย​ตั้ง​บริษัท​ลูก​เมื่อ​มี​เหตุผล​เฉพาะ เช่น มี​ผู้​ร่วม​ทุน​เข้า​มา​เฉพาะ​สาย ต้อง​แยก​ความ​เสี่ยง​ทาง​กฎหมาย หรือ​ใบ​อนุญาต​บังคับ​ให้​แยก ราย​ละเอียด​ของ​จังหวะ​นั้น​อยู่​ในตั้ง​บริษัท​ลูก เมื่อไร​ควร​แยก​นิติบุคคล กับ​เส้น​ถือ​หุ้น 50%

งาน​วิจัย​บริษัท​น้ำมัน 28 ราย​พบ​อะไร

พบ​ว่าการ​แยก​สาย​ให้​ผล​ตอบแทน​สูง​กว่า​จริง แต่​เฉพาะ​ใน​ช่วง​ที่​คู่​แข่ง​ยัง​ไม่​เปลี่ยน​ตาม งาน​ของ Henry Ogden Armour และ David J. Teece ใน The Bell Journal of Economics ปี 2521 ทดสอบ​สมมติฐาน​ของ Oliver Williamson ที่​ว่า​บริษัท​แบบ​แบ่ง​สาย​ทำ​กำไร​ได้​ดี​กว่า​บริษัท​ที่​จัด​โครงสร้าง​แบบ​อื่น โดย​ใช้​กลุ่ม​บริษัท​น้ำมัน​ใน​ราย​ชื่อ Fortune 500 ปี 2518 ซึ่ง​มี 32 ราย และ​ยอม​เข้า​ร่วม​การ​ศึกษา 28 ราย ทีม​วิจัย​ย้อน​ประวัติ​โครงสร้าง​ของ​แต่ละ​บริษัท​กลับ​ไป​ถึง​ปี 2498 แล้ว​แบ่ง​การ​วิเคราะห์​เป็น​สอง​ช่วง

ช่วง​แรก​คือ​ปี 2498 ถึง 2511 ซึ่ง​เป็น​ช่วง​ที่​โครงสร้าง​แบบ​แบ่ง​สาย​กำลัง​แพร่​ใน​อุตสาหกรรม บริษัท​แบบ​แบ่ง​สาย​ได้​ผล​ตอบแทน​ต่อ​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​สูง​กว่า​บริษัท​ที่​จัด​ตาม​หน้าที่​เฉลี่ย​ราว 2 จุด​จาก​ฐาน​ประมาณ 7.5% และ​ผล​นี้​มี​นัย​สำคัญ​ทาง​สถิติ​ที่​ระดับ​เกิน 99% ช่วง​ที่​สอง​คือ​ปี 2512 ถึง 2516 ซึ่ง​บริษัท​ส่วน​ใหญ่​เปลี่ยน​เป็น​แบบ​แบ่ง​สาย​แล้ว ความ​ต่าง​ของ​ผล​ตอบแทน​หาย​ไป​จน​วัด​ไม่​ได้

ทำไม​ข้อ​ได้​เปรียบ​หาย​ไป​ใน​ช่วง​หลัง

ผู้​วิจัย​อธิบาย​ว่า​เมื่อ​โครงสร้าง​ที่​ดี​กว่า​แพร่​ไป​ครบ ประสิทธิภาพ​ที่​เพิ่ม​ขึ้น​ถูก​ส่ง​ต่อ​ไป​ถึง​ผู้​บริโภค​ผ่าน​การ​แข่งขัน ไม่​ได้​ค้าง​อยู่​เป็น​กำไร​ส่วน​เกิน​ของ​ใคร อีก​ข้อ​สังเกต​หนึ่ง​ใน​งาน​เดียวกัน​น่า​สนใจ​สำหรับ​กิจการ​ขนาด​กลาง ใน​ช่วง​หลัง บริษัท​หก​ราย​ที่​ยัง​จัด​ตาม​หน้าที่​อยู่​ล้วน​อยู่​ใน​กลุ่ม​เจ็ด​ราย​ที่​เล็ก​ที่สุด​ของ​กลุ่ม​ตัวอย่าง สินทรัพย์​เฉลี่ย​ของ​กลุ่ม​นี้​ใน​ปี 2512 อยู่​ที่​ราว 247.5 ล้าน​ดอลลาร์​สหรัฐ เทียบ​กับ​ราว 4,338 ล้าน​ดอลลาร์​ของ​บริษัท​แบบ​แบ่ง​สาย ผู้​วิจัย​อ่าน​ว่า​บริษัท​เล็ก​เหล่า​นี้​เลือก​โครงสร้าง​ที่​เหมาะ​กับ​ขนาด​ของ​ตัว​เอง​อยู่​แล้ว

ข้อ​จำกัด​ของ​ผล​นี้​ที่​ต้อง​บอก​คู่​กัน

งาน​นี้​ศึกษา​อุตสาหกรรม​เดียว ใน​ประเทศ​เดียว และ​เป็น​บริษัท​ที่​ใหญ่​ที่สุด​ของ​สหรัฐฯ ผู้​วิจัย​เขียน​เอง​ว่า​ต้อง​มี​งาน​ศึกษา​เพิ่ม​ก่อน​จะ​สรุป​ว่า​ผล​ใช้ได้​ทั่วไป และ​การ​เลือก​เฉพาะ​บริษัท​ที่​อยู่​รอด​ถึง​ปี 2518 ก็​อาจ​ทำให้​ภาพ​เอียง ตัวเลข 2 จุด​จึง​ใช้​เป็น​เป้า​กำไร​ของ​กิจการ​ไทย​ไม่​ได้ สิ่ง​ที่​นำ​มา​ใช้ได้​คือ​ตรรกะ​ของ​มัน คือ​โครงสร้าง​ให้​ความ​ได้​เปรียบ​เมื่อ​มัน​แก้​ปัญหา​ที่​คู่​แข่ง​ยัง​แก้​ไม่​ได้ และ​หมด​ความ​ได้​เปรียบ​เมื่อ​ทุก​คน​แก้​ด้วย​วิธี​เดียวกัน

วินิจฉัย​ก่อน​แยก ตัวเลข​สาม​ตัว​ที่​ต้อง​มี​บน​โต๊ะ

ผล​ของ Armour และ Teece ชี้​ว่า​โครงสร้าง​เป็น​ยา​สำหรับ​อาการ​เฉพาะ คำถาม​แรก​ของ​ผู้​บริหาร​จึง​ควร​เป็น​ว่า​กิจการ​มี​อาการ​นั้น​หรือ​เปล่า ตัวเลข​ที่​ช่วย​ตอบ​มี​สาม​ตัว และ​ทุก​ตัว​หา​ได้​จาก​ข้อมูล​ที่​กิจการ​มี​อยู่​แล้ว

ตัวเลข​แรก​คือ​กำไร​ขาดทุน​ของ​แต่ละ​สาย​หลัง​ปัน​ต้นทุน​กลาง ถ้า​สาย​ที่​คิด​จะ​แยก​ยัง​รับ​ต้นทุน​คน​ที่​ต้อง​มี​ประจำ​สาย​ไม่​ไหว การ​แยก​จะ​สร้าง​หน่วย​ที่​ขาดทุน​ตั้งแต่​วัน​แรก ตัวเลข​ที่​สอง​คือ​สัดส่วน​เวลา​ของ​ผู้​บริหาร​สูงสุด​ที่​หมด​ไป​กับ​การ​ตัดสิน​ว่า​สาย​ไหน​ได้​คน​หรือ​ได้​งบ​ก่อน ให้​จด​สอง​สัปดาห์​ติด​กัน ถ้า​เกิน​หนึ่ง​ใน​สาม​ของ​เวลา​ทำงาน แปล​ว่า​ทรัพยากร​กลาง​กลาย​เป็น​คอ​ขวด ตัวเลข​ที่​สาม​คือ​จำนวน​ครั้ง​ต่อ​เดือน​ที่​ลูกค้า​ของ​สาย​หนึ่ง​ต้อง​รอ​เพราะ​ทีม​กลาง​กำลัง​ทำงาน​ให้​อีก​สาย ตัวเลข​นี้​บอก​ว่า​ลูกค้า​กำลัง​จ่าย​ราคา​ของ​การ​ใช้​ทีม​ร่วม​อยู่​หรือ​ไม่

สาย​ธุรกิจ​แบบ​ไหน​ถึง​นับ​ว่า​เป็น​คนละ​สาย

นับ​จาก​วิธี​ทำ​เงิน​และ​วงจร​เงินสด ถ้า​สินค้า​สอง​อย่าง​ขาย​ให้​ลูกค้า​กลุ่ม​เดิม ผ่าน​พนักงาน​ขาย​ชุด​เดิม และ​เก็บ​เงิน​ด้วย​เงื่อนไข​เดียวกัน นั่น​คือ​สาย​เดียว​ที่​มี​สินค้า​สอง​รายการ แต่​ถ้า​อย่าง​หนึ่ง​ขาย​ให้​ผู้​บริโภค​ทั่วไป​และ​เก็บ​เงิน​ทันที ส่วน​อีก​อย่าง​ขาย​ให้​หน่วย​งาน​ที่​ต้อง​ยื่น​ประกวด​ราคา​และ​ให้​เครดิต 60 วัน สอง​อย่าง​นี้​เป็น​คนละ​สาย แม้​จะ​ผลิต​จาก​โรงงาน​เดียวกัน​ก็ตาม เพราะ​ทักษะ​การ​ขาย เอกสาร และ​จังหวะ​เงิน​เข้า​ต่าง​กัน​ทั้ง​ชุด

แบ่ง​ตาม​ผลิตภัณฑ์ ลูกค้า หรือ​พื้นที่

เลือก​จาก​มิติ​ที่​ทำให้​วิธี​ทำ​เงิน​ต่าง​กัน​มาก​ที่สุด การ​แบ่ง​ตาม​ผลิตภัณฑ์​เหมาะ​กับ​กิจการ​ที่​สินค้า​แต่ละ​กลุ่ม​ใช้​ความ​รู้​การ​ผลิต​หรือ​การ​บริการ​คนละ​ชุด การ​แบ่ง​ตาม​กลุ่ม​ลูกค้า​เหมาะ​กับ​กิจการ​ที่​ขาย​ของ​คล้าย​กัน แต่​ลูกค้า​องค์กร​กับ​ลูกค้า​ราย​ย่อย​ซื้อ​ด้วย​วิธี​และ​เงื่อนไข​ต่าง​กัน​มาก ส่วน​การ​แบ่ง​ตาม​พื้นที่​เหมาะ​กับ​กิจการ​ที่​ต้นทุน​ขนส่ง กฎ​ระเบียบ​ท้อง​ถิ่น หรือ​พฤติกรรม​ผู้​ซื้อ​ต่าง​กัน​ตาม​ภูมิภาค

มิติ​ที่​ไม่​ได้​ถูก​เลือก​เป็น​เกณฑ์​หลัก​ไม่​ได้​หาย​ไป มัน​ถูก​จัดการ​ด้วย​ทีม​กลาง​หรือ​กติกา​การ​ทำงาน​ร่วม ความ​ผิด​พลาด​ที่​เจอ​ได้​บ่อย​คือ​การ​แบ่ง​ตาม​จังหวัด​ทั้ง​ที่​ขาย​สินค้า​ชุด​เดียวกัน​ให้​ลูกค้า​แบบ​เดียวกัน​ทุก​จังหวัด ผล​ที่​ได้​คือ​ทีม​หน้าตา​เหมือน​กัน​หลาย​ชุด​โดย​ไม่มี​ความ​ต่าง​อะไร​ให้​บริหาร​แยก

กิจการ​ที่​ขยาย​ไป​ต่าง​จังหวัด​ควร​แบ่ง​ตาม​พื้นที่​เลย​ไหม

ควร​แบ่ง​เมื่อ​พื้นที่​ใหม่​มี​เงื่อนไข​ที่​ทีม​เดิม​ตอบ​ไม่​ได้​จริง เช่น ต้อง​มี​คลัง​สินค้า​และ​รถ​ส่ง​ของ​เป็น​ของ​ตัว​เอง ต้อง​มี​คน​ที่​รู้จัก​ผู้​ซื้อ​ใน​พื้นที่ หรือ​ต้อง​ตั้ง​ราคา​ต่าง​จาก​เมือง​หลัก​เพราะ​ต้นทุน​ขนส่ง ถ้า​ทุก​อย่าง​ยัง​ทำ​จาก​สำนักงาน​เดิม​ได้ การ​ตั้ง​ผู้รับ​ผิด​ชอบ​ยอด​ขาย​ราย​พื้นที่​โดย​ยัง​ใช้​ทีม​สนับสนุน​ชุด​เดิม​ให้​ข้อมูล​ได้​เกือบ​เท่า​กัน​และ​ถูก​กว่า​มาก เพราะ​ยัง​ไม่​ต้อง​จ้าง​ทีม​ซ้ำ​อีก​ชุด

ราคา​ของ​การ​แยก และ​สาม​อย่าง​ที่​ควร​เก็บ​ไว้​ส่วน​กลาง

ราคา​หลัก​คือ​ความ​ซ้ำ​ซ้อน เมื่อ​แยก​สาย​แล้ว แต่ละ​สาย​จะ​อยาก​มี​คน​ดูแล​ลูกค้า คน​ทำ​เอกสาร และ​คน​ดู​ตัวเลข​ของ​ตัว​เอง ต้นทุน​รวม​จึง​ขึ้น​ก่อน​ที่​ความเร็ว​จะ​เห็น​ผล อีก​ราคา​หนึ่ง​มอง​ไม่​เห็น​ใน​งบ คือ​การ​แข่ง​กันเอง​ภายใน เมื่อ​แต่ละ​สาย​ถูก​วัด​ด้วย​กำไร​ของ​ตัว​เอง การ​ให้​ยืม​คน​หรือ​ส่ง​ต่อ​ลูกค้า​ข้าม​สาย​จะ​เกิด​ยาก​ขึ้น​ทันที

สาม​อย่าง​ที่​กิจการ​ขนาด​กลาง​ควร​เก็บ​ไว้​ส่วน​กลาง​คือ​บัญชี​และ​การ​เงิน ระบบ​เทคโนโลยี​หลัก และ​มาตรฐาน​การ​ดูแล​ลูกค้า ทั้ง​สาม​อย่าง​ได้​ประโยชน์​จาก​การ​ทำ​ครั้ง​เดียว​แล้ว​ใช้​ทั้ง​องค์กร การ​แยก​มัก​ทำให้​แต่ละ​สาย​นับ​ตัวเลข​คนละ​วิธี​จน​เทียบ​กัน​ไม่​ได้ ซึ่ง​ทำลาย​เหตุผล​ข้อ​แรก​ของ​การ​แยก​สาย​เอง ถ้า​แยก​ไป​แล้ว​ขนาด​ไม่​คุ้ม ผู้​บริหาร​รวม​กลับ​ได้​เมื่อ​เงื่อนไข​ตลาด​เปลี่ยน โดย​ใช้​งบ​ราย​สาย​ชุด​เดิม​เป็น​หลัก​ฐาน​ประกอบ​การ​ตัดสิน​ใจ​ครั้ง​ใหม่

หัวหน้า​หน่วย​ธุรกิจ​ควร​มี​อำนาจ​แค่​ไหน

อย่าง​น้อย​ต้อง​มี​สาม​เรื่อง คือ​ตั้ง​ราคา​ภายใน​กรอบ​ที่​ส่วน​กลาง​กำหนด จัด​ลำดับ​งาน​ของ​ทีม​ตัว​เอง และ​อนุมัติ​ค่า​ใช้​จ่าย​ประจำ​ของ​หน่วย ถ้า​ขาด​สาม​เรื่อง​นี้ หน่วย​ธุรกิจ​จะ​เป็น​แค่​การ​เปลี่ยน​ชื่อ​ฝ่าย​โดยที่​การ​ตัดสิน​ใจ​ยัง​วิ่ง​ขึ้น​ไป​หา​ผู้​บริหาร​คน​เดิม ส่วน​เรื่อง​ที่​มัก​เก็บ​ไว้​ส่วน​กลาง​คือ​การ​ลงทุน​ก้อน​ใหญ่ การ​รับ​คน​ระดับ​หัวหน้า และ​สัญญา​ที่​ผูกพัน​เกิน​หนึ่ง​ปี เพราะ​ทั้ง​สาม​เรื่อง​กระทบ​ทุก​สาย​พร้อม​กัน

ทำ​งบ​ราย​สาย​สาม​เดือน​ก่อน​ย้าย​คน

วิธี​ที่​เสี่ยง​น้อย​ที่สุด​คือ​แยก​ตัวเลข​ก่อน​แยก​คน ให้​ผู้​ทำ​บัญชี​แยก​ราย​ได้​และ​ต้นทุน​ตาม​สาย​ที่​ตั้งใจ​จะ​แบ่ง​ย้อน​หลัง​สาม​เดือน ต้นทุน​ที่​ระบุ​สาย​ได้​ตรง​ให้​ลง​ตาม​จริง ส่วน​ต้นทุน​กลาง เช่น ค่า​เช่า เงิน​เดือน​ฝ่าย​สนับสนุน และ​ค่า​ระบบ ให้​ปัน​ตาม​เกณฑ์​เดียว​ที่​ตกลง​กัน​ไว้​ล่วง​หน้า แล้ว​ใช้​เกณฑ์​นั้น​ทุก​เดือน​โดย​ไม่​เปลี่ยน

ตัวอย่าง​ต่อ​ไป​นี้​เป็น​ตัวเลข​สมมติ​เพื่อ​แสดง​วิธี​อ่าน กิจการ​หนึ่ง​มี​กำไร​รวม 4.2 ล้าน​บาท เมื่อ​แยก​ออก​เป็น​สาม​สาย อาจ​พบ​ว่า​สาย​รับ​เหมา​โครงการ​กำไร 6.1 ล้าน​บาท สาย​ขาย​อุปกรณ์​กำไร 0.5 ล้าน​บาท และ​สาย​บริการ​หลัง​การ​ขายขาด​ทุน 2.4 ล้าน​บาท คำถาม​ใน​ห้อง​ประชุม​จะ​เปลี่ยน​ทันที​จาก "จะ​เพิ่ม​ยอด​อย่างไร" เป็น "สาย​ที่​ขาดทุน​ควร​ปรับ​ราคา ปรับ​วิธี​ทำงาน หรือ​มี​ไว้​รักษา​ลูกค้า​ของ​สาย​อื่น" ซึ่ง​เป็น​คำถาม​ที่​ตอบ​ได้​โดย​ยัง​ไม่​ต้อง​ย้าย​ใคร​เลย ผู้​บริหาร​ที่​ยัง​ไม่​คุ้น​กับ​การ​ไล่​บรรทัด​ของ​งบ​แต่ละ​ชั้น เริ่ม​ได้​จากอ่าน​งบ​กำไร​ขาดทุน ทำไม​ต้อง​เสีย​ภาษี​จาก​เงิน​ที่​ลูกค้า​ยัง​ไม่​จ่าย

ถ้า​งบ​ราย​สาย​บอก​ว่า​ยัง​ไม่​ควร​แยก ควร​ทำ​อะไร​แทน

ทาง​ที่​มักได้​ผล​คือ​ทำให้​โครงสร้าง​ตาม​หน้าที่​ที่​มี​อยู่​แน่น​ขึ้น เช่น ตั้ง​ผู้รับ​ผิด​ชอบ​ตัวเลข​ราย​สาย​โดย​ยัง​ไม่​ย้าย​สาย​บังคับ​บัญชา และ​กำหนด​กติกา​จัด​ลำดับ​งาน​ให้​ทีม​กลาง​ชัดเจน งาน​โครงการ​ที่​ต้อง​ดึง​คน​จาก​หลาย​ฝ่าย​มา​ทำงาน​ร่วม​กัน​อาจ​เหมาะ​กับ​การ​ยืม​หลัก​การ​ของ​แม​ทริกซ์​มา​ใช้​เฉพาะ​จุด บทMatrix Structure คือ​อะไร พนักงาน 17% ทำงาน​ให้​หัวหน้า​หลาย​คน เล่า​เงื่อนไข​ที่​ทำให้​แบบ​นั้น​คุ้ม​และ​กับ​ดัก​ที่​ต้อง​เลี่ยง​ไว้​ครบ

ลำดับ​ที่​ใช้ได้​จริง ตัวเลข​ก่อน​ผัง

จังหวะ​ที่​ผู้​บริหาร​มัก​ตัดสิน​ใจ​แยก​สาย​คือ​ตอน​ที่​ยอด​ขาย​รวม​ทำ​สถิติ​ใหม่ ซึ่ง​เป็น​จังหวะ​ที่​ให้​ข้อมูล​น้อย​ที่สุด เพราะ​ยอด​รวม​ไม่​ได้​บอก​ว่า​สาย​ไหน​สร้าง​มัน​ขึ้น​มา ลำดับ​ที่​เสี่ยง​น้อย​กว่า​มี​สี่​ขั้น

  1. ทำ​งบ​กำไร​ขาดทุน​ราย​สาย​ย้อน​หลัง​สาม​เดือน ด้วย​เกณฑ์​ปัน​ต้นทุน​กลาง​ที่​ตกลง​กัน​ไว้​ก่อน​และ​ไม่​เปลี่ยน​กลาง​ทาง
  2. จด​ตัวเลข​อีก​สอง​ตัว คือ​เวลา​ของ​ผู้​บริหาร​ที่​ใช้​ตัดสิน​เรื่อง​แย่ง​ทรัพยากร และ​จำนวน​ครั้ง​ที่​ลูกค้า​ต้อง​รอ​เพราะ​ทีม​กลาง​ติด​งาน​สาย​อื่น
  3. ตั้ง​ผู้รับ​ผิด​ชอบ​ตัวเลข​ราย​สาย​หนึ่ง​ไตรมาส โดย​ยัง​ไม่​ย้าย​สาย​บังคับ​บัญชา ให้​คน​คน​นั้น​รายงาน​ตัวเลข​ของ​สาย​ทุก​เดือน
  4. ย้าย​คน​และ​มอบ​อำนาจ​อนุมัติ​จริง เมื่อ​สาม​ขั้น​แรก​แสดง​ว่า​สาย​ที่​สอง​รับ​ต้นทุน​ทีม​ของ​ตัว​เอง​ได้​และ​คอ​ขวด​เกิด​จาก​การ​ใช้​ทรัพยากร​ร่วม​จริง

ก่อน​เริ่ม​ขั้น​แรก ควร​เข้าใจ​แบบ​ที่​กิจการ​ใช้​อยู่​ให้​ชัด​จากFunctional Structure คือ​อะไร ผู้​รายงาน CEO ที่​เพิ่ม​สอง​เท่า ส่วน​ทีม​ที่​ยัง​เล็ก​เกิน​กว่า​จะ​มี​สาย​ที่​สอง ปัญหา​ที่​เจอ​มัก​เป็น​เรื่อง​ชั้น​บังคับ​บัญชา​มากกว่า​การ​แยก​สาย ซึ่ง​เล่า​ไว้​ในFlat Structure คือ​อะไร ตอน​ที่ Google ทดลอง​ไม่มี​ผู้​จัดการ

สรุป

Divisional Structure คือ​การ​แบ่ง​องค์กร​เป็น​สาย​ธุรกิจ​ที่​มี​ทีม​ของ​ตัว​เอง​และ​ถูก​วัด​ด้วย​กำไร​ของ​ตัว​เอง งาน​ของ Armour และ Teece ที่​ศึกษา​บริษัท​น้ำมัน 28 ราย​พบ​ว่า​บริษัท​ที่​แยก​สาย​ได้​ผล​ตอบแทน​สูง​กว่า​ราว 2 จุด​เฉพาะ​ช่วง​ที่​คู่​แข่ง​ยัง​ไม่​เปลี่ยน​ตาม และ​ความ​ต่าง​หาย​ไป​เมื่อ​เกือบ​ทุก​ราย​เปลี่ยน ผู้​บริหาร​จึง​ควร​วินิจฉัย​ด้วย​งบ​ราย​สาย​สาม​เดือน เวลา​ที่​เสีย​ไป​กับ​การ​แย่ง​ทรัพยากร และ​การ​รอ​ของ​ลูกค้า ก่อน​ตัดสิน​ใจ​ย้าย​คน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ได้​ถ้า​แต่ละ​สาย​มี​ลูกค้า​และ​วิธี​ทำ​เงิน​ต่าง​กัน​จริง แต่​ควร​แยก​เฉพาะ​ทีม​ที่​สร้าง​ราย​ได้​ก่อน ส่วน​บัญชี ธุรการ และ​ระบบ​ยัง​ใช้​ร่วม​กัน​ได้ที่​ขนาด​นี้ การ​แยก​ทุก​ฝ่าย​พร้อม​กัน​ใน​กิจการ​สามสิบ​คน​มัก​ทำให้​แต่ละ​สาย​เหลือ​คน​ไม่​พอ​ทำงาน​ประจำ​วัน และ​คน​ที่​เคย​ช่วย​กัน​ข้าม​งาน​ได้​กลับ​ต้อง​อยู่​ใน​กรอบ​ของ​สายตัว​เอง

ขึ้น​กับ​ว่า​ลูกค้า​ของ​สอง​สาย​ทับ​ซ้อน​กัน​แค่​ไหน ถ้า​เป็น​คนละ​กลุ่ม​และ​ให้​คุณค่า​คนละ​เรื่อง การ​ใช้​ชื่อ​แยก​ช่วย​ให้​สื่อสาร​ตรง​กลุ่ม แต่​ถ้า​ลูกค้า​ชุด​เดียวกัน​ซื้อ​ทั้ง​สอง​สาย ชื่อ​ที่​แยก​กัน​จะ​ทำให้​ลูกค้า​ต้อง​จำ​สอง​ชื่อ และ​ทำให้​ค่า​การ​ตลาด​เพิ่ม​เป็น​สอง​ก้อน​โดย​ไม่​ได้​ลูกค้า​เพิ่ม

เขียน​กติกา​แบ่ง​ลูกค้า​ไว้​ก่อน​เริ่ม​และ​ระบุ​คน​ชี้ขาด​เมื่อ​เกิด​กรณี​ทับ​ซ้อน เกณฑ์​ที่​ใช้ได้​ดี​คือ​เกณฑ์​ที่​ตรวจ​จาก​ภายนอก​ได้ เช่น ประเภท​นิติบุคคล​ของ​ลูกค้า​หรือ​ขนาด​คำ​สั่ง​ซื้อ เกณฑ์​ที่​ต้อง​ตีความ เช่น "ลูกค้า​ที่​มี​ศักยภาพ​สูง" จะ​กลาย​เป็น​เรื่อง​ถก​เถียง​ทุก​ครั้ง​ที่​มี​ราย​ใหญ่​เข้า​มา

ควร​ดู​ก่อน​ว่า​สาย​นั้น​ทำ​หน้าที่​อะไร​ให้​สาย​อื่น บาง​สาย​ขาดทุน​ใน​ตัว​เอง​แต่​เป็น​เหตุผล​ที่​ลูกค้า​กลับ​มา​ซื้อ​สาย​ที่​ทำ​กำไร วิธี​ตรวจ​คือ​เทียบ​ยอด​ซื้อ​ของ​ลูกค้า​ที่​ใช้​สาย​ขาดทุน​กับ​ลูกค้า​ที่​ไม่​ได้​ใช้ ถ้า​กลุ่ม​แรก​ซื้อ​สาย​อื่น​มากกว่า​ชัดเจน ผู้​บริหาร​ควร​แก้​ราคา​และ​ต้นทุน​ของ​สาย​นั้น​ก่อน​คิด​เรื่อง​ปิด

ไม่​ต้อง ถ้า​ยัง​เป็น​นิติบุคคล​เดียว งบ​ที่​ยื่น​ต่อ​รัฐ​ยัง​เป็น​งบ​ของ​บริษัท​ทั้ง​บริษัท​ชุด​เดียว งบ​ราย​สาย​เป็น​รายงาน​ภายใน​ที่​ผู้​บริหาร​กำหนด​รูป​แบบ​เอง​ได้ ข้อ​ควร​ระวัง​คือ​ตัวเลข​ราย​สาย​ต้อง​มา​จาก​บัญชี​ชุด​เดียว​กับ​งบ​ที่​ยื่น เพื่อ​ให้​รวม​กัน​แล้ว​ตรง​กับ​งบ​ของ​บริษัท

ใช้ได้​กับ​ตรรกะ​ของ​ผล​วิจัย ส่วน​ตัวเลข​ยก​ไป​ใช้​ตรง ๆ ไม่​ได้ งาน​นั้น​ศึกษา​บริษัท​น้ำมัน​ขนาด​ใหญ่​ใน​สหรัฐฯ ช่วง​ปี 2498-2516 ผล​ที่​ยก​ไป​ใช้ได้​คือ​ข้อ​สังเกต​ว่า​ข้อ​ได้​เปรียบ​จาก​โครงสร้าง​อยู่​ได้​นาน​เท่า​ที่​คู่​แข่ง​ยัง​ไม่​เปลี่ยน​ตาม ส่วน​ขนาด​ของ​ผล​ต้อง​วัด​จาก​กิจการ​ของ​ตัว​เอง ด้วย​งบ​ราย​สาย​ก่อน​และ​หลัง​การ​เปลี่ยน

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​เห็น​ว่า​อาการ​แรก​ของ​การ​แยก​สาย​มัก​โผล่​ที่​หน้า​ผล​การ​ค้นหา​ก่อน​จะ​โผล่​ใน​งบ เพราะ​แต่ละ​สาย​เปิด​เพจ​และ​หน้า​ข้อมูล​ของ​ตัว​เอง จน​คน​ค้น​ชื่อ​กิจการ​เจอ​หลาย​หน้าที่​บอก​ขอบเขต​งาน​ไม่​ตรง​กัน ก่อน​ประกาศ​โครงสร้าง​ใหม่ ผู้​บริหาร​ควร​ตัดสิน​ใจ​ก่อน​ว่า​คน​ภายนอก​จะ​เห็น​กิจการ​เป็น​ชื่อ​เดียว​ที่​มี​หลาย​สาย หรือ​หลาย​ชื่อ​ที่​เจ้าของ​เดียวกัน แล้ว​จัด​หน้า​และ​คำ​ค้น​ให้​ตรง​กับ​คำ​ตอบ​นั้น งาน​ส่วน​นี้​คือ​บริการ Technical SEO ของ​ฟิจิ⁠ทัล ซึ่ง​เริ่ม​จาก​ตรวจ​ว่า​หน้า​ไหน​แย่ง​คำ​ค้น​กันเอง​ก่อน​เสนอ​ให้​รื้อ​หรือ​รวม​หน้า​ใด

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

แยก​สาย​ภายใน​เรียบร้อย​แล้ว แต่​คน​ค้น​ชื่อ​กิจการ​ยัง​เจอ​หลาย​หน้าที่​พูด​ไม่​ตรง​กัน

PHYGITAL AGENCY ตรวจ​ว่า​หน้า​ไหน​ของ​กิจการ​แย่ง​คำ​ค้น​กันเอง แล้ว​จัด​โครงสร้าง​หน้า​ให้​คน​ภายนอก​เห็น​สาย​ธุรกิจ​ทุก​สาย​ชัดเจน​ตั้งแต่​การ​ค้นหา​ครั้ง​แรก

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย