ข้ามไปเนื้อหาหลัก

ตั้ง​บริษัท​ลูก เมื่อไร​ควร​แยก​นิติบุคคล กับ​เส้น​ถือ​หุ้น 50%

อัปเดตล่าสุด 30 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 13 นาที
ตั้ง​บริษัท​ลูก เมื่อไร​ควร​แยก​นิติบุคคล กับ​เส้น​ถือ​หุ้น 50%

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

สัญญาณ​ที่​ใช้​ตัดสิน​ใจ​ตั้ง​บริษัท​ลูก​มี​ห้า​ข้อ

คือ ผล​งาน​แต่ละ​สาย​อ่าน​แยก​ไม่​ออก ความ​เสี่ยง​ของ​สาย​หนึ่ง​ลาม​ถึง​ทรัพย์สิน​ของ​อีก​สาย มี​คนนอก​จะ​ถือ​หุ้น​เฉพาะ​บาง​สาย ใบ​อนุญาต​ของ​สอง​สาย​ขัด​กัน และ​คู่​ค้า​ราย​ใหญ่​ขอ​ทำ​สัญญา​กับ​นิติบุคคล​ที่​ทำ​เฉพาะ​งาน​นั้น

ประมวล​รัษฎากร​มาตรา 71 ทวิ นับ​บริษัท​เป็น​นิติบุคคล​ที่​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน​เมื่อ​ถือ​หุ้น​กัน​ตั้งแต่​ร้อย​ละ 50

ทั้ง​ทาง​ตรง​และ​ทาง​อ้อม รวม​ถึง​กรณี​ที่​คน​กลุ่ม​เดียวกัน​ถือ​หุ้น​รวม​กัน​ถึง​เกณฑ์​ใน​ทั้ง​สอง​บริษัท

บริษัท​ที่​เข้า​ลักษณะ​นี้​และ​มี​ราย​ได้​ตั้งแต่ 200 ล้าน​บาท ต้อง​ยื่น​แบบ​รายงาน (Disclosure Form) ภายใน 150 วัน​หลัง​ปิด​รอบ​บัญชี

แบบ​นี้​ขอ​มูลค่า​ธุรกรรม​ระหว่าง​กัน​แยก​เป็น​รายการ ตั้งแต่​ค่า​สินค้า​จนถึง​เงิน​กู้​ยืม

ตั้ง​บริษัท​ลูก​เมื่อไร​จึง​คุ้ม ห้า​สัญญาณ​ที่​บอก​ว่า​ถึง​เวลา​แยก​นิติบุคคล และ​เกณฑ์​มาตรา 71 ทวิ ถือ​หุ้น​ตั้งแต่ 50% กับ​ราย​ได้ 200 ล้าน​บาท​ที่​ต้อง​ยื่น​แบบ​รายงาน​ภายใน 150 วัน

ตั้ง​บริษัท​ลูก​คือ​การ​แยก​สาย​ธุรกิจ​หนึ่ง​ออก​ไป​อยู่​ใน​นิติบุคคล​ใหม่​ที่​บริษัท​เดิม​หรือ​ผู้​ถือ​หุ้น​กลุ่ม​เดิม​ยัง​ถือ​หุ้น​อยู่ เหตุผล​ที่​ฟัง​ขึ้น​มี​ห้า​ข้อ และ​ทุก​ข้อ​เป็น​เรื่อง​การ​แยก​ความ​เสี่ยง ความ​เป็น​เจ้าของ หรือ​ข้อมูล​ผล​งาน ภาษี​ไม่ใช่​ตัว​ตั้ง​ของ​การ​ตัดสิน​ใจ​นี้ ภาษี​เป็นก​ติ​กา​ที่​ตาม​มา​ทันที​หลัง​แยก เพราะ​ประมวล​รัษฎากร​มาตรา 71 ทวิ นับ​บริษัท​ที่​ถือ​หุ้น​กัน​ตั้งแต่​ร้อย​ละ 50 เป็น​นิติบุคคล​ที่​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน และ​บริษัท​ที่​มี​ราย​ได้​ถึง​เกณฑ์​ต้อง​รายงาน​ธุรกรรม​ระหว่าง​กัน​ทุก​ปี

หน้า​นี้​เรียง​ห้า​สัญญาณ​ให้​ใช้​ตรวจ​กิจการ​ของ​ตัว​เอง​ได้ แล้ว​อธิบาย​เกณฑ์​ของ​กรม​สรรพากร​จาก​เอกสาร​คำ​อธิบาย​การก​รอก​แบบ​รายงาน​และ​ข้อหา​รือ​ที่​เปิด​อ่าน​ได้ โครงสร้าง​ถือ​หุ้น​และ​ตัวเลข​ราย​ได้​ใน​บท​นี้​เป็น​ตัวอย่าง​ประกอบ​การ​อ่าน​เกณฑ์ การ​ตัดสิน​ว่า​กิจการ​หนึ่ง​เข้า​ข่าย​หรือ​ไม่​ต้อง​ดู​จาก​ทะเบียน​ผู้​ถือ​หุ้น​จริง​ร่วม​กับ​ผู้​สอบ​บัญชี

บริษัท​ลูก​คือ​อะไร และ​กฎหมาย​ภาษี​นับ​ความ​สัมพันธ์​อย่างไร

บริษัท​ลูก​คือ​บริษัท​ที่​อีก​บริษัท​หนึ่ง​ถือ​หุ้น​มาก​พอ​จะ​ควบคุม​การ​ตัดสิน​ใจ​ได้ ใน​ทาง​ภาษี คำ​ที่​ใช้​จริง​คือ "นิติบุคคล​ที่​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน" ตาม​มาตรา 71 ทวิ วรรค​สอง ซึ่ง​กว้าง​กว่า​ความ​หมาย​ใน​ภาษา​พูด เพราะ​นับ​ทั้ง​บริษัท​แม่​กับ​บริษัท​ลูก และ​บริษัท​พี่​น้อง​ที่​มี​ผู้​ถือ​หุ้น​กลุ่ม​เดียวกัน

คำ​อธิบาย​การก​รอก​แบบ​รายงาน​ของ​กรม​สรรพากร สรุป​ลักษณะ​ความ​สัมพันธ์​ไว้​สาม​แบบ

แบบ ลักษณะ​ตาม​มาตรา 71 ทวิ วรรค​สอง ตัวอย่าง​โครงสร้าง
(1) นิติบุคคล​หนึ่ง​ถือ​หุ้น​ใน​อีก​นิติบุคคล​หนึ่ง​ทาง​ตรง​หรือ​ทาง​อ้อม ไม่​น้อย​กว่า​ร้อย​ละ 50 ของ​ทุน​ทั้งหมด บริษัท​เดิม​ถือ​หุ้น​บริษัท​ลูก​ร้อย​ละ 70
(2) ผู้​ถือ​หุ้น​ที่​ถือ​ใน​นิติบุคคล​หนึ่ง​ไม่​น้อย​กว่า​ร้อย​ละ 50 ถือ​ใน​อีก​นิติบุคคล​หนึ่ง​ไม่​น้อย​กว่า​ร้อย​ละ 50 ด้วย เจ้าของ​คน​เดียวกัน​ถือ​หุ้น​ข้าง​มาก​ใน​สอง​บริษัท
(3) มี​ความ​สัมพันธ์​ด้าน​ทุน การ​จัดการ หรือ​การ​ควบคุม จน​นิติบุคคล​หนึ่ง​ดำเนิน​การ​โดย​อิสระ​จาก​อีก​นิติบุคคล​ไม่​ได้ ตาม​ที่​กฎ​กระทรวง​กำหนด ใช้​ทีม​บริหาร​และ​ระบบ​อนุมัติ​ชุด​เดียวกัน

เอกสาร​เดียวกัน​กำหนด​ว่าการ​นับ​จำนวน​หุ้น​ให้​ดู​จาก​หุ้น​ทั้งหมด​โดย​ไม่​แยก​ประเภท​ของ​หุ้น การ​ออก​หุ้น​บุริมสิทธิ​ให้​คนนอก​จึง​ไม่​ได้​ทำให้​หลุด​จาก​เกณฑ์​โดย​อัตโนมัติ

ถือ​หุ้น​ทาง​อ้อม​ผ่าน​บริษัท​อื่น นับ​รวม​อย่างไร

นับ​ตาม​สัดส่วน​การ​ถือ​หุ้น​ที่​ต่อ​กัน​เป็น​ทอด ไม่​ได้​นับ​ว่า​ถือ​เกิน​ครึ่ง​ใน​ทุก​ชั้น​แล้ว​ผ่าน คำ​อธิบาย​การก​รอก​แบบ​ยก​ตัวอย่าง​บริษัท​ต่าง​ประเทศ​ที่​ถือ​หุ้น​บริษัท​ไทย​ทาง​อ้อม​ผ่าน​บริษัท​อื่น​สอง​ชั้น กรณี​หนึ่ง​คำนวณ​ได้​ร้อย​ละ 52 จึง​เป็น​นิติบุคคล​ที่​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน อีก​กรณี​คำนวณ​ได้​ร้อย​ละ 41.6 จึง​ไม่​เป็น แม้​ทุก​ชั้น​ใน​สาย​นั้น​จะ​ถือ​หุ้น​ข้าง​มาก​ก็ตาม เจ้าของ​ที่​วาง​โครงสร้าง​หลาย​ชั้น​ควร​คูณ​สัดส่วน​ตาม​สาย​จริง​ก่อน​สรุป​ว่า​บริษัท​ใด​อยู่​ใน​เกณฑ์

ตั้ง​บริษัท​ลูก​กับ​วาง​บริษัท​โฮ​ลดิ้ง​ไว้​ชั้น​บน เลือก​แบบ​ไหน

เลือก​จาก​ปัญหา​ที่​ต้องการ​แก้ ถ้า​ปัญหา​คือ​สอง​สาย​ธุรกิจ​ปน​กัน​ใน​การ​ดำเนิน​งาน ให้​แยก​ที่​ชั้น​ล่าง​ด้วย​การ​ตั้ง​บริษัท​ลูก​ที่​มี​ลูกค้า พนักงาน และ​บัญชี​ของ​ตัว​เอง ถ้า​ปัญหา​คือ​ผู้​ถือ​หุ้น​หลาย​คน​ถือ​ตรง​ใน​หลาย​บริษัท​จน​ตัดสิน​ใจ​ร่วม​กัน​ยาก การ​มี​บริษัท​ชั้น​บน​ที่​ทำ​หน้าที่​ถือ​หุ้น​ช่วย​รวบ​ให้​เหลือ​จุด​ตัดสิน​ใจ​เดียว ทั้ง​สอง​แบบ​ทำให้​เกิด​นิติบุคคล​ที่​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน​ตาม​มาตรา 71 ทวิ เหมือน​กัน หน้าที่​รายงาน​จึง​ไม่ใช่​ตัว​แยก​ระหว่าง​สอง​ทาง​นี้

ห้า​สัญญาณ​ที่​บอก​ว่า​ถึง​เวลา​แยก​นิติบุคคล

ถึง​เวลา​แยก​เมื่อ​มี​สัญญาณ​ตั้งแต่​สอง​ข้อ​ขึ้น​ไป​พร้อม​กัน และ​หนึ่ง​ใน​นั้น​เป็น​เรื่อง​ที่ทาง​เลือก​อื่น​แก้​ไม่​ได้ สัญญาณ​เดียว​มัก​มี​วิธี​ที่​ถูก​กว่า เช่น แยก​ศูนย์​ต้นทุน​ใน​ระบบ​บัญชี​เดิม ตาราง​ด้าน​ล่าง​วาง​สัญญาณ​คู่​กับ​ทาง​เลือก​ที่​ควร​ลอง​ก่อน

สัญญาณ อาการ​ที่​เห็น​ได้ ทาง​เลือก​ที่​ลอง​ก่อน​แยก​ได้
ผล​งาน​ราย​สาย​อ่าน​ไม่​ออก ถาม​ว่า​สาย​ไหน​กำไร​ต้อง​ใช้​เวลา​เป็น​สัปดาห์ และ​ได้​คำ​ตอบ​ต่าง​กัน​ตาม​คน​คำนวณ แยก​รหัส​ต้นทุน​ราย​สาย​ใน​ระบบ​บัญชี​เดิม
ความ​เสี่ยง​ลาม​ข้าม​สาย สาย​ที่​มี​ภาระ​รับ​ประกัน​ผล​งาน​หลาย​ปี​อยู่​รวม​กับ​สาย​ที่​ถือ​ที่ดิน​และ​อาคาร ทำ​ประกัน​ภัย​เฉพาะ​งาน กำหนด​เพดาน​ความ​รับ​ผิด​ใน​สัญญา
คนนอก​จะ​ถือ​หุ้น​เฉพาะ​บาง​สาย ผู้​ร่วม​ทุน​หรือ​ทายาท​ต้องการ​ถือ​เฉพาะ​งาน​ที่​ตัว​เอง​ดูแล ไม่มี​ทาง​เลือก​ที่​ตอบ​ได้​จริง​นอกจาก​แยก
ใบ​อนุญาต​หรือ​คุณสมบัติ​ขัด​กัน สาย​หนึ่ง​ถูก​จำกัด​สัดส่วน​ผู้​ถือ​หุ้น​ต่าง​ชาติ อีก​สาย​ต้องการ​รับ​ทุน​จาก​ต่าง​ประเทศ ไม่มี​ทาง​เลือก​ที่​ตอบ​ได้​จริง​นอกจาก​แยก
คู่​ค้า​ขอ​คู่​สัญญา​เฉพาะ​งาน ผู้​ว่า​จ้าง​ต้องการ​นิติบุคคล​ที่​ขอบเขต​ความ​รับ​ผิด​ชัด หรือ​ต้อง​แสดง​ผล​งาน​เฉพาะ​ด้าน เจรจา​ขอบเขต​ความ​รับ​ผิด​ใน​สัญญา​เดิม​ก่อน

การ​เปลี่ยน​จาก​สาย​งาน​ใน​บริษัท​เดียว​เป็น​หลาย​นิติบุคคล​เป็นการ​ตัดสิน​ใจ​เรื่อง​โครงสร้าง​ที่​ใหญ่​กว่า​การ​แบ่ง​แผนก ข้อดี​ข้อ​เสีย​ของ​การ​จัด​องค์กร​ตาม​สาย​ธุรกิจ​อยู่​ในDivisional Structure คือ​อะไร กำไร​ที่​หาย​ไป​เมื่อ​คู่​แข่ง​แยก​ตาม ซึ่ง​เป็น​ขั้น​ก่อน​หน้า​ของ​การ​แยก​นิติบุคคล

มี​สัญญาณ​ข้อ​เดียว ควร​ตั้ง​บริษัท​ลูก​เลย​หรือ​ไม่

ส่วน​ใหญ่​ยัง​ไม่​ควร เพราะ​ต้นทุน​ของ​นิติบุคคล​ใหม่​เป็น​ราย​ปี ส่วน​ประโยชน์​ของ​สัญญาณ​ข้อ​เดียว​มักได้​จาก​วิธี​ที่​ถูก​กว่า กรณี​ที่​อ่าน​ผล​งาน​ราย​สาย​ไม่​ออก การ​แยก​รหัส​ต้นทุน​ใน​ระบบ​เดิม​ให้​ข้อมูล​ใกล้​เคียง​กัน​โดย​ไม่​ต้อง​มี​งบ​การ​เงิน​ชุด​ที่​สอง ข้อ​ยกเว้น​คือ​สัญญาณ​เรื่อง​คนนอก​จะ​ถือ​หุ้น​เฉพาะ​บาง​สาย และ​เรื่อง​ใบ​อนุญาต​ที่​ขัด​กัน สอง​ข้อ​นี้​ไม่มี​ทาง​แก้​อื่น​ใน​นิติบุคคล​เดียว จึง​เป็น​เหตุ​พอ​สำหรับ​การ​แยก​ได้​แม้​เกิด​ข้อ​เดียว

วัน​ที่​ได้​เลข​ทะเบียน​นิติบุคคล อะไร​เปลี่ยน​ทันที

สาม​เรื่อง​เปลี่ยน​ใน​วัน​เดียวกัน คือ​บัญชี​กลาย​เป็น​สอง​ชุด รายการ​ที่​เคย​โยก​กันเอง​กลาย​เป็น​ธุรกรรม​ที่​ต้อง​มี​ราคา​และ​เอกสาร และ​กรรมการ​ของ​แต่ละ​บริษัท​ต้อง​ตัดสิน​ใจ​เพื่อ​ประโยชน์​ของ​นิติบุคคล​ที่​ตัว​เอง​นั่ง​อยู่

เรื่อง​แรก บริษัท​ใหม่​ต้อง​มี​สมุด​บัญชี ผู้​ทำ​บัญชี ผู้​สอบ​บัญชี งบ​การ​เงิน และ​แบบ​ภาษี​ของ​ตัว​เอง​ครบ​ทุก​ประเภท ราย​จ่าย​ที่​มัก​ประเมิน​ต่ำ​คือ​ราย​จ่าย​ราย​ปี​ที่​ตาม​มา ทั้ง​ค่า​ทำ​บัญชี ค่า​สอบ​บัญชี และ​เวลา​ของ​ทีม​ที่​ต้อง​ปิด​งบ​สอง​ชุด วิธี​อ่าน​ตัวเลข​ของ​แต่ละ​บริษัท​แยก​จาก​กัน​ทวน​ได้​จากอ่าน​งบ​กำไร​ขาดทุน ทำไม​ต้อง​เสีย​ภาษี​จาก​เงิน​ที่​ลูกค้า​ยัง​ไม่​จ่าย

เรื่อง​ที่​สอง ค่า​เช่า​พื้นที่​ที่​ใช้​ร่วม​กัน เงิน​เดือน​ของ​คน​ที่​ทำงาน​ให้​สอง​แห่ง การ​ให้​ใช้​ชื่อ​และ​ฐาน​ลูกค้า​เดิม และ​เงิน​ที่​โอน​ให้​กัน​ไป​หมุนเวียน ทั้งหมด​กลาย​เป็น​รายการ​ระหว่าง​นิติบุคคล​ที่​ต้อง​มี​สัญญา​และ​หลัก​ฐาน

เรื่อง​ที่​สาม กรรมการ​ที่​นั่ง​ทั้ง​สอง​บริษัท​ยืน​อยู่​ทั้ง​สอง​ฝั่ง​ของ​รายการ​เดียวกัน รายการ​ระหว่าง​กัน​จึง​ควร​ผ่าน​การ​อนุมัติ​และ​บันทึก​ไว้​ใน​รายงาน​การ​ประชุม​ของ​ทั้ง​สอง​ฝ่าย กรอบ​หน้าที่​ตาม​กฎหมาย​ของ​นิติบุคคล​หนึ่ง​แห่ง​ไล่​ไว้​ครบ​ในกฎหมาย​ธุรกิจ​พื้น​ฐาน อายุ​ความ​หนี้​การ​ค้า​สอง​ปี​กับ​ห้า​ปี

ธุรกรรม​ระหว่าง​บริษัท​แม่​กับ​บริษัท​ลูก​ควร​ตั้ง​ราคา​อย่างไร

ตั้ง​จาก​ราคา​ที่​แต่ละ​ฝ่าย​จะ​ตกลง​กับ​คนนอก​ใน​งาน​ลักษณะ​เดียวกัน แล้ว​เขียน​วิธี​คิด​ราคา​ไว้​ใน​สัญญา หลัก​นี้​ทำให้​ผล​งาน​ของ​แต่ละ​บริษัท​สะท้อน​งาน​ที่​ทำ​จริง และ​อธิบาย​ได้​เมื่อ​แบบ​รายงาน​ของ​กรม​สรรพากร​ขอ​มูลค่า​ธุรกรรม​ระหว่าง​กัน​แยก​เป็น​รายการ ค่า​บริการ​ที่​เก็บ​แบบ​เหมา​หรือ​ไม่มี​เกณฑ์ เช่น ค่า​บริหาร​ที่​คิด​เป็น​ร้อย​ละ​ของ​ยอด​ขาย​โดย​ไม่มี​งาน​รองรับ เป็น​รายการ​ที่​อธิบาย​ยาก​ที่สุด​เมื่อ​ถูก​ถาม เอกสาร​ที่​ควร​มี​คือ​สัญญา ใบ​แจ้ง​หนี้ และ​บันทึก​เวลา​หรือ​ปริมาณ​งาน​ที่​ใช้​คิด​ราคา

Disclosure Form ใคร​ต้อง​ยื่น​และ​ต้อง​กรอก​อะไร

ผู้​ต้อง​ยื่น​คือ​บริษัท​หรือ​ห้าง​หุ้น​ส่วน​ซึ่ง​เป็น​นิติบุคคล​และ​เข้า​ลักษณะ​ความ​สัมพันธ์​ตาม​มาตรา 71 ทวิ วรรค​สอง และ​มี​ราย​ได้​ทั้งหมด​ตาม​งบ​การ​เงิน​ของ​รอบ​บัญชี​นั้น​ไม่​น้อย​กว่า 200 ล้าน​บาท มี​กำหนด​ยื่น​ภายใน 150 วัน​หลัง​วัน​ปิด​รอบ​บัญชี ตาม​มาตรา 71 ตรี ประกอบ​กฎ​กระทรวง ฉบับ​ที่ 370 (พ.ศ. 2563)

คำ​อธิบาย​การก​รอก​แบบ​ของ​กรม​สรรพากร​ยก​ตัวอย่าง​ว่า​แบบ​นี้​ขอ​ข้อมูล​สอง​ส่วน ส่วน​แรก​คือ​ราย​ชื่อ​นิติบุคคล​ที่​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน​ทั้ง​ใน​และ​นอก​ประเทศ ส่วน​ที่​สอง​คือ​มูลค่า​รวม​ของ​ธุรกรรม​ที่​ทำ​กับ​แต่ละ​ราย แยก​เป็น​รายการ​ดังนี้

  1. ฝั่ง​ราย​ได้ ราย​ได้​โดยตรง​จาก​การ​ประกอบ​กิจการ และ​ราย​ได้​อื่น​ที่​เกิด​จาก​ธุรกรรม​กับ​บริษัท​นั้น
  2. ฝั่ง​ราย​จ่าย ค่า​วัตถุดิบ​หรือ​สินค้า ที่ดิน อาคาร​และ​อุปกรณ์ ค่า​สิทธิ ค่า​บริหาร ค่า​บริการ​ทาง​เทคนิค ค่า​นาย​หน้า ดอกเบี้ย และ​ราย​จ่าย​อื่น
  3. ยอด​คง​ค้าง เงิน​กู้​ยืม​และ​เงิน​ให้​กู้​ยืม​ระหว่าง​กัน ณ วัน​สิ้น​รอบ​บัญชี
  4. การ​ปรับ​โครงสร้าง ใน​รอบ​บัญชี​นั้น​มี​การ​ปรับ​โครงสร้าง​ธุรกิจ​หรือ​โอน​ทรัพย์สิน​ไม่มี​ตัว​ตน​ระหว่าง​กัน​หรือ​ไม่

รายการ​เหล่า​นี้​ตรง​กับ​สิ่ง​ที่​เกิด​ขึ้น​ใน​วัน​ที่​ตั้ง​บริษัท​ลูก​พอดี ทั้ง​ค่า​เช่า ค่า​บริการ​งาน​กลาง ค่า​ใช้​ชื่อ และ​เงิน​ที่​โอน​ให้​กัน​ไป​หมุนเวียน กิจการ​ที่​ยัง​มี​ราย​ได้​ไม่​ถึง​เกณฑ์​จึง​ควร​เก็บ​ข้อมูล​ตาม​หมวด​เดียวกัน​ตั้งแต่​แรก เพราะ​เมื่อ​ราย​ได้​โต​ถึง​เกณฑ์ การ​ย้อน​แยก​รายการ​หลาย​ปี​ทำ​ยาก​กว่า​การ​บันทึก​ไป​พร้อม​กัน

เจ้าของ​กลุ่ม​เดียวกัน​ถือ​หุ้น​หลาย​บริษัท นับ​ว่า​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน​ไหม

นับ ถ้า​ถือ​รวม​กัน​ถึง​เกณฑ์​ทั้ง​สอง​ฝั่ง ข้อหา​รือ​กรม​สรรพากร เลข​ที่ กค 0702/217 ลง​วัน​ที่ 14 มกราคม 2565 ตอบ​กรณี​บุคคล​สาม​คน​ถือ​หุ้น​ใน​สาม​บริษัท​ด้วย​สัดส่วน​ต่าง​กัน แต่​รวม​กัน​ได้​ร้อย​ละ 100 ใน​ทุก​บริษัท กรม​สรรพากร​วินิจฉัย​ว่า​คำ​ว่า "ผู้​ถือ​หุ้น" ใน​มาตรา 71 ทวิ วรรค​สอง (2) ครอบคลุม​ทั้ง​ผู้​ถือ​หุ้น​ราย​บุคคล​และ​หลาย​บุคคล​รวม​กัน ทั้ง​สาม​บริษัท​จึง​เป็น​นิติบุคคล​ที่​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน กรณี​นี้​พบ​บ่อย​ใน​ธุรกิจ​ครอบครัว​ที่​พี่​น้อง​ถือ​หุ้น​ไขว้​กัน​หลาย​บริษัท

ย้าย​สาย​งาน​จาก​บริษัท​เดิม​เข้า​บริษัท​ลูก ต้อง​รายงาน​เพิ่ม​อะไร

แบบ​รายงาน​มี​คำถาม​แยก​ว่า​รอบ​บัญชี​นั้น​มี​การ​ปรับปรุง​โครงสร้าง​ธุรกิจ​ระหว่าง​นิติบุคคล​ที่​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน​หรือ​ไม่ และ​ยก​ตัวอย่าง​ไว้​ตรง ๆ ว่า​รวม​ถึง​การ​โอน​กิจการ​บาง​ส่วน​ให้​อีก​นิติบุคคล​ใน​เครือ ผู้​ยื่น​ต้อง​ระบุ​ด้วย​ว่าการ​ปรับ​ครั้ง​นั้น​ทำให้​ราย​ได้ ต้นทุน และ​อัตรา​กำไร​ขั้น​ต้น​เพิ่ม​หรือ​ลด​ลง การ​ย้าย​สาย​งาน​ที่​มี​ทรัพย์สิน​ติด​ไป​ด้วย​มี​เงื่อนไข​ทาง​ภาษี​ของ​ตัว​เอง​อีก​ชุด ซึ่ง​แยก​ไว้​ในSpin-off ธุรกิจ โอน​กิจการ​บาง​ส่วน​ให้​บริษัท​ใน​เครือ​ต้อง​ครบ​อะไร

นับ​คน​ที่​ทำงาน​ให้​สอง​บริษัท​ก่อน​ยื่น​จด​ทะเบียน

จุด​ตั้ง​ต้น​ที่​ลงแรง​น้อย​ที่สุด​คือ​ถาม​พนักงาน​หลัก​ที​ละ​คน​ว่า ถ้า​ตั้ง​บริษัท​ใหม่​ขึ้น​มา จะ​อยู่​ใน​ทะเบียน​ลูกจ้าง​ของ​บริษัท​ไหน แล้ว​นับ​จำนวน​คน​ที่​ตอบ​ว่า​ทั้ง​สอง​แห่ง ระบบ​ที่​เกี่ยว​กับ​ลูกจ้าง​ทุก​ระบบ​ต้องการ​นายจ้าง​หนึ่ง​ราย​ต่อ​หนึ่ง​คน ทั้ง​สัญญา​จ้าง เงิน​สมทบ​ประกัน​สังคม และ​การ​หัก​ภาษี ณ ที่​จ่าย

  1. จด​ตัวเลข​สอง​ตัว คือ​จำนวน​คน​ที่​ตอบ​ชื่อ​บริษัท​ได้​ทันที กับ​จำนวน​คน​ที่​ตอบ​ว่า​ทั้ง​สอง​แห่ง
  2. เลือก​ทาง​ให้​คน​กลุ่ม​หลัง ให้​เป็น​ลูกจ้าง​ของ​บริษัท​หนึ่ง​แล้ว​คิด​ค่า​บริการ​กับ​อีก​บริษัท​ตาม​เวลา​ที่​ใช้​จริง หรือ​แบ่ง​งาน​จน​แต่ละ​ส่วน​อยู่​กับ​บริษัท​เดียว
  3. ร่าง​รายการ​ธุรกรรม​ระหว่าง​กัน ตาม​หมวด​ของ​แบบ​รายงาน ทั้ง​ค่า​เช่า ค่า​บริการ​งาน​กลาง ค่า​ใช้​ชื่อ และ​เงิน​กู้​ยืม
  4. ส่ง​ร่าง​ทั้งหมด​ให้​ผู้​สอบ​บัญชี​ดู ก่อน​ยื่น​คำขอ​จด​ทะเบียน

ถ้า​คน​ส่วน​ใหญ่​ใน​ทีม​หลัก​ตอบ​ว่า​ทั้ง​สอง​แห่ง แปล​ว่า​สอง​สาย​ธุรกิจ​ยัง​ใช้​คน​ชุด​เดียวกัน การ​แยก​นิติบุคคล​ตอน​นี้​จะ​เพิ่ม​เอกสาร​ราย​เดือน​โดย​ยัง​ไม่​ได้​แยก​อะไร​จริง

งาน​ที่​ตาม​มา​หลัง​ตั้ง​บริษัท​ลูกแตก​ออก​เป็น​สาม​ทาง ถ้า​จะ​ย้าย​สาย​งาน​ที่​มี​ทรัพย์สิน​อยู่​แล้ว​เข้าไป เงื่อนไข​อยู่​ในSpin-off ธุรกิจ โอน​กิจการ​บาง​ส่วน​ให้​บริษัท​ใน​เครือ​ต้อง​ครบ​อะไร ถ้า​คำถาม​คือ​หน้าตา​องค์กร​หลัง​แยก ให้​อ่านโครงสร้าง​องค์กร​คือ​อะไร ทำไม​งาน​ออก​มา​หน้าตา​เหมือน​ผัง​องค์กร ประกอบ ส่วน​หัวข้อ​นี้​เป็น​กิ่ง​หนึ่ง​ของความ​รู้​บริหาร​จัดการ 9 หมวด​ที่ CEO ต้อง​รู้ ผลิต​ภาพ​ขึ้น 17%

สรุป

ตั้ง​บริษัท​ลูก​เมื่อ​มี​สัญญาณ​ตั้งแต่​สอง​ข้อ​พร้อม​กัน โดย​เฉพาะ​เมื่อ​คนนอก​จะ​ถือ​หุ้น​เฉพาะ​บาง​สาย หรือ​ใบ​อนุญาต​ของ​สอง​สาย​ขัด​กัน หลัง​แยก​แล้ว มาตรา 71 ทวิ นับ​บริษัท​ที่​ถือ​หุ้น​กัน​ตั้งแต่​ร้อย​ละ 50 ทั้ง​ทาง​ตรง​และ​ทาง​อ้อม รวม​ถึง​กรณี​คน​กลุ่ม​เดียวกัน​ถือ​รวม​กัน เป็น​นิติบุคคล​ที่​มี​ความ​สัมพันธ์​กัน บริษัท​ที่​มี​ราย​ได้​ตั้งแต่ 200 ล้าน​บาท​ต้อง​ยื่น​แบบ​รายงาน​ภายใน 150 วัน การ​ตั้ง​ราคา​ระหว่าง​กัน​ตาม​ราคา​ตลาด​และ​บันทึก​รายการ​ตาม​หมวด​ของ​แบบ​ตั้งแต่​ปี​แรก​จึง​คุ้ม​กว่า​การ​ย้อน​แยก​ทีหลัง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ไม่​จำเป็น และ​การ​ย้าย​พร้อม​กัน​ทั้งหมด​มัก​เปิด​การ​เจรจา​ใหม่​หลาย​ฉบับ​โดย​ไม่​ตั้งใจ สัญญา​จำนวน​มาก​ต้อง​ได้​ความ​ยินยอม​จาก​คู่​สัญญา​ก่อน​เปลี่ยน​ตัวผู้​รับจ้าง วิธี​ที่​ลด​แรง​เสียด​ทาน​คือ​ให้​สัญญา​เดิม​เดิน​ต่อ​กับ​บริษัท​เดิม​จน​ครบ​อายุ แล้ว​ให้​บริษัท​ลูก​รับ​เฉพาะ​งาน​ที่​เริ่ม​หลัง​วัน​จด​ทะเบียน

ตอบ​จาก​สิ่ง​ที่​ต้องการ​จาก​โครงสร้าง ถ้า​ต้องการ​คุม​การ​ตัดสิน​ใจ​ใน​ที่​ประชุม​ผู้​ถือ​หุ้น สัดส่วน​ต้อง​เกิน​กึ่ง​หนึ่ง ถ้า​ต้องการ​เปิด​ที่​ให้​ผู้​ร่วม​ทุน​หรือ​ทีม​บริหาร ให้​กำหนด​สัดส่วน​ที่​เหลือ​พร้อม​สัญญา​ระหว่าง​ผู้​ถือ​หุ้น​ตั้งแต่​ต้น สัดส่วน​ที่​ควร​เลี่ยง​คือ​กึ่ง​หนึ่ง​พอดี เพราะ​เมื่อ​สอง​ฝ่าย​เห็น​ต่าง​จะ​ไม่มี​ฝ่าย​ใด​ตัดสิน​ใจ​ได้

ต้อง​สนใจ​ใน​แง่​การ​เก็บ​ข้อมูล แม้​ยัง​ไม่มี​หน้าที่​ยื่น​แบบ​รายงาน หลัก​การ​ตั้ง​ราคา​ระหว่าง​กัน​ตาม​ราคา​ตลาด​ยัง​ใช้​กับ​ทุกข​นาด และ​การ​บันทึก​ธุรกรรม​ระหว่าง​กัน​แยก​ตาม​หมวด​ของ​แบบ​ตั้งแต่​ปี​แรก ทำให้​วัน​ที่​ราย​ได้​โต​ถึง​เกณฑ์​ไม่​ต้อง​ย้อน​แยก​รายการ​หลาย​ปี

ยุบ​ได้ แต่​กระบวนการ​เลิก​และ​ชำระ​บัญชี​กิน​เวลา​นาน​กว่า​ที่​คาด ต้อง​ผ่าน​มติ​ผู้​ถือ​หุ้น จด​ทะเบียน​เลิก ประกาศ ชำระ​สะสาง​ทรัพย์สิน​และ​หนี้​สิน ยื่น​แบบ​ภาษี​รอบ​สุดท้าย และ​จด​ทะเบียน​เสร็จ​การ​ชำระ​บัญชี ต้นทุน​เวลา​ส่วน​นี้​คือ​เหตุผล​ที่​ควร​ใช้​ห้า​สัญญาณ​ตรวจ​ก่อน​ตั้ง

ใช้ได้​ถ้า​มี​ข้อ​ตกลง​การ​ใช้​สิทธิ​ระหว่าง​สอง​บริษัท เพราะ​เมื่อ​แยก​นิติบุคคล​แล้ว ชื่อ​และ​เครื่องหมาย​เป็น​ทรัพย์สิน​ของ​ผู้​จด​ทะเบียน ค่า​ตอบแทน​การ​ใช้​สิทธิ​เป็น​หนึ่ง​ใน​รายการ​ที่​แบบ​รายงาน​ขอ​แยก​ไว้​ใน​หมวด​ค่า​สิทธิ จึง​ควร​กำหนด​เงื่อนไข​และ​วิธี​คิด​ค่า​ตอบแทน​เป็น​ลาย​ลักษณ์​อักษร​ตั้งแต่​วัน​เริ่ม​ใช้

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​เห็น​ว่า​บริษัท​ลูก​เกิด​สอง​ครั้ง ครั้ง​แรก​ใน​ทะเบียน​นิติบุคคล ครั้ง​ที่​สอง​ใน​จุด​ที่​ลูกค้า​ค้นหา​และ​เดิน​ทาง​ไป​หา ถ้า​ข้อมูล​ร้าน​หรือ​ที่ทำการ​ของ​สาย​งาน​ที่​แยก​ออก​ไป​ยัง​แสดง​ชื่อ​และ​เลข​ผู้​เสีย​ภาษี​ของ​บริษัท​เดิม ลูกค้า​จะ​ติดต่อ​ผิด​นิติบุคคล และ​ใบ​กำกับ​ภาษี​จะ​ถูก​ขอ​ผิด​ชื่อ​ตั้งแต่​เดือน​แรก บริการ​สร้าง​โปรไฟล์​ธุรกิจ​บน​แผนที่​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​ช่วย​แยก​ข้อมูล​ของ​นิติบุคคล​ใหม่​ให้​ตรง​กับ​ทะเบียน​ก่อน​วัน​เปิด​ทำการ

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

ลูกค้า​ที่​ค้น​ชื่อ​บริษัท​ใหม่​ยัง​เจอ​แค่​ข้อมูล​ของ​บริษัท​เดิม

PHYGITAL AGENCY ตั้ง​ตัว​ตน​ออนไลน์​ของ​นิติบุคคล​ใหม่​ให้​พร้อม​ตั้งแต่​วัน​เปิด​ทำการ ทั้ง​ข้อมูล​ธุรกิจ ช่อง​ทาง​ติดต่อ และ​การ​วาง​ชื่อ​ให้​ลูกค้า​หา​เจอ​โดย​ไม่​ปน​กับ​บริษัท​เดิม

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย