บทนี้อธิบายหลักการอ่านงบและตัวบทกฎหมายที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ถามผู้ทำบัญชีได้ตรงจุด ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีของกิจการใดกิจการหนึ่ง ตัวเลขในตัวอย่างสมมติขึ้นเพื่อแสดงวิธีคิด การวางแผนภาษีของกิจการจริงควรปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือผู้สอบบัญชีที่เห็นเอกสารครบ
งบกำไรขาดทุนวัดผลการดำเนินงานของกิจการตลอดรอบบัญชี โดยไล่จากรายได้ลงไปถึงกำไรสุทธิทีละชั้น ผู้ทำบัญชีบันทึกตัวเลขทุกชั้นในงบนี้ตามวันที่สิทธิเกิด ส่วนวันที่เงินเข้าหรือออกจากบัญชีธนาคารเป็นอีกเรื่องหนึ่ง กฎหมายภาษีของไทยก็ใช้หลักเดียวกัน ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 วรรคสอง ให้บริษัทคำนวณรายได้และรายจ่ายด้วยเกณฑ์สิทธิ และนับรายได้ที่เกิดขึ้นในรอบบัญชีนั้นแม้ยังไม่ได้รับชำระ
ผลของกติกานี้คือกิจการที่ขายเก่งและให้เครดิตลูกค้านาน อาจเห็นกำไรในงบ ต้องเตรียมเงินเสียภาษีจากกำไรก้อนนั้น ขณะที่เงินจริงยังค้างอยู่ในมือลูกค้า ผู้บริหารที่อ่านงบกำไรขาดทุนเป็นจะเห็นช่องว่างนี้ก่อนที่มันจะกลายเป็นปัญหาหมุนเงิน
