อายุความคือระยะเวลาที่เจ้าหนี้ต้องใช้สิทธิเรียกร้อง ถ้าไม่ใช้ภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด มาตรา 193/9 ให้สิทธินั้นขาดอายุความ และมาตรา 193/10 ให้ลูกหนี้ปฏิเสธการชำระได้ อายุความทั่วไปตามมาตรา 193/30 คือสิบปี แต่หนี้การค้าส่วนใหญ่มีอายุความสั้นกว่านั้นมาก
มาตรา 193/34 (1) กำหนดอายุความสองปีให้ผู้ประกอบการค้าหรืออุตสาหกรรม ผู้ประกอบหัตถกรรม ผู้ประกอบศิลปอุตสาหกรรม หรือช่างฝีมือ เรียกค่าของที่ส่งมอบ ค่าการงานที่ทำ หรือค่าดูแลกิจการของผู้อื่น รวมทั้งเงินที่ออกทดรองไป เว้นแต่เป็นการที่ทำเพื่อกิจการของฝ่ายลูกหนี้เอง ส่วนกรณีที่ยกเว้นนั้น มาตรา 193/33 (5) ให้อายุความห้าปี
| กรณี |
อายุความ |
มาตรา |
| ขายสินค้าหรือรับจ้างทำงานให้ลูกหนี้ใช้เอง |
สองปี |
193/34 (1) |
| ขายสินค้าหรือรับจ้างทำงานเพื่อกิจการของลูกหนี้ |
ห้าปี |
193/33 (5) ประกอบ 193/34 (1) |
| สิทธิเรียกร้องที่ไม่มีกฎหมายกำหนดไว้เฉพาะ |
สิบปี |
193/30 |
| สิทธิที่เกิดจากคำพิพากษาถึงที่สุดหรือสัญญาประนีประนอมยอมความ |
สิบปี |
193/32 |
ขายให้ธุรกิจกับขายให้ผู้บริโภค อายุความต่างกันอย่างไร
ต่างกันที่ลูกหนี้นำสินค้าหรืองานไปใช้ทำอะไร ร้านวัสดุที่ขายสีให้เจ้าของบ้านทาบ้านตัวเองอยู่ในอายุความสองปี ถ้าขายสีชุดเดียวกันให้บริษัทรับเหมาเพื่อใช้ในงานที่รับจ้างมา การขายนั้นทำเพื่อกิจการของลูกหนี้ อายุความจึงเป็นห้าปี กิจการที่มีลูกค้าทั้งสองแบบควรแยกประเภทลูกหนี้ไว้ในทะเบียนตั้งแต่เปิดบัญชี เพราะเส้นตายของสองกลุ่มห่างกันถึงสามปี และกรณีที่ก้ำกึ่งควรให้ทนายความชี้
อายุความเริ่มนับวันไหน
มาตรา 193/12 ให้เริ่มนับแต่ขณะที่อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้ สำหรับหนี้การค้าที่มีเครดิตเทอม วันนั้นมักเป็นวันครบกำหนดชำระตามใบแจ้งหนี้ ซึ่งอยู่หลังวันส่งของ ส่วนหนี้ที่ยังบังคับไม่ได้จนกว่าจะทวงถาม มาตรา 193/13 ให้นับตั้งแต่เวลาแรกที่ทวงถามได้ ผู้บริหารจึงควรเก็บวันครบกำหนดของทุกใบแจ้งหนี้ไว้ในระบบเดียวกับยอดค้าง เพื่อคำนวณเส้นตายของแต่ละรายการได้โดยไม่ต้องเดา
