ข้ามไปเนื้อหาหลัก

Meme Marketing ภาพ​มี​ม​มี​เจ้าของ แบรนด์​หยิบ​มา​โพสต์​ได้​แค่​ไหน

อัปเดตล่าสุด 27 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 12 นาที
Meme Marketing ภาพ​มี​ม​มี​เจ้าของ แบรนด์​หยิบ​มา​โพสต์​ได้​แค่​ไหน

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

ภาพ​มี​ม​ส่วน​ใหญ่​ตั้ง​ต้น​จาก​งาน​ที่​มี​ลิขสิทธิ์

เช่น ภาพถ่าย ภาพ​วาด หรือ​ฉาก​จาก​ภาพยนตร์ และ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ม.15 ให้​เจ้าของ​งาน​มี​สิทธิ์​แต่​ผู้​เดียว​ใน​การ​ทำ​ซ้ำ ดัดแปลง และ​เผย​แพร่​ต่อ​สาธารณชน

ข้อ​ยกเว้น​ตาม ม.32 ใช้​กับ​โพสต์​ขาย​ของ​ได้​ยาก

เพราะ​วรรค​แรก​ตั้ง​เงื่อนไข​ว่า​ต้อง​ไม่​ขัด​ต่อ​การ​หา​ประโยชน์​ตาม​ปกติ​ของ​เจ้าของ และ​รายการ​ที่​ได้​รับ​ยกเว้น​เป็น​เรื่อง​อย่าง​การ​วิจารณ์​งาน การ​รายงาน​ข่าว และ​การ​ใช้​ส่วน​ตัว

มี​ม​ที่​ถูก​ซื้อ​โฆษณา​ต้อง​ผ่าน​นโยบาย​ทรัพย์สิน​ทาง​ปัญญา​ของ Meta ด้วย

โฆษณา​อาจ​ถูก​ปฏิเสธ​หรือ​ถูก​ถอด​เมื่อ​เจ้าของ​สิทธิ์​รายงาน หรือ​เมื่อ​ระบบ​เห็น​สัญญาณ​ว่า​ละเมิด​สิทธิ์​ของ​บุคคล​ที่​สาม

ภาพ​มี​ม​ส่วน​ใหญ่​ตั้ง​ต้น​จาก​ภาพถ่าย​หรือ​ฉาก​ภาพยนตร์​ที่​มี​ลิขสิทธิ์ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ม.15 27 32 และ​นโยบาย​โฆษณา​ของ Meta บอก​ว่า​แบรนด์​หยิบ​มา​ใช้ได้​แค่​ไหน

โพสต์​มี​ม​ที่​คน​แชร์​มาก​ที่สุด​ของ​เพจ อาจ​เป็น​โพสต์​แรก​ที่​ต้อง​ลบ เมื่อ​ช่าง​ภาพ ค่าย​หนัง หรือ​เจ้าของ​ตัว​การ์ตูน​ส่ง​ข้อความ​มา​ถาม​ว่า​ใคร​อนุญาต​ให้​ใช้​ภาพ ยิ่ง​โพสต์​นั้น​ถูก​ซื้อ​โฆษณา​ต่อ ความ​เสีย​หาย​ก็​ไม่​ได้​อยู่​แค่​ยอด​ไลก์​ที่​หาย​ไป หลัง​อ่าน​บท​นี้ จะ​ตอบ​ได้​ว่า​มีม​แบบ​ไหน​เป็น​งาน​ของ​คน​อื่น กฎหมาย​ยกเว้น​ให้​ใช้ได้​ใน​กรณี​ใด และ​ทำไม​โพสต์​ขาย​ของ​ของ​แบรนด์​ถึง​เข้า​ข้อ​ยกเว้น​ได้​ยาก​กว่า​โพสต์​ของ​คน​ทั่วไป

ตัว​บท​ที่​ยก​มา​อยู่​ใน พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ฉบับ​ที่​วิกิ​ซอร์ซ​ถอด​จาก​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา เป็น​ฉบับ​ที่​ประกาศ​ครั้ง​แรก กฎหมาย​ฉบับ​นี้​แก้ไข​เพิ่ม​เติม​ภาย​หลัง​หลาย​ครั้ง บท​นี้​จึง​ใช้​เฉพาะ​มาตรา​หลัก​ที่​ว่า​ด้วย​สิทธิ์​ของ​เจ้าของ การ​ละเมิด และ​ข้อ​ยกเว้น ส่วน​เรื่อง​โฆษณา​อ่าน​จากนโยบาย Third-Party Intellectual Property Infringement ของ Meta เนื้อหา​ใน​บท​นี้​ช่วย​ให้​เห็น​หลัก ส่วน​การ​ตัดสิน​กรณี​จริง​ควร​ปรึกษา​นัก​กฎหมาย

มี​ม​หนึ่ง​ภาพ​มี​งาน​ของ​ใคร​ซ้อน​อยู่​บ้าง

มี​ม​ที่​เห็น​บน​ฟีด​ส่วน​ใหญ่​มี​สอง​ชั้น ชั้น​ล่าง​คือ​ภาพ​ต้นทาง ชั้น​บน​คือ​ข้อความ​หรือ​การ​ตัด​ต่อ​ที่​คน​เติม​เข้าไป กฎหมาย​มอง​สอง​ชั้น​นี้​คนละ​แบบ

ชั้น​ขอ​งมีม ตัวอย่าง ตัว​บท​ที่​เกี่ยวข้อง
ภาพถ่าย​ต้นทาง ภาพ​คน​ทำ​หน้า​ตลก​ที่​ช่าง​ภาพถ่าย​ไว้ ม.4 นิยาม​ศิลปกรรม​รวม​งาน​ภาพถ่าย
ภาพ​วาด​หรือ​ตัว​การ์ตูน ตัว​ละคร​ที่​นัก​วาด​สร้าง ม.4 ศิลปกรรม และ ม.6 งาน​อัน​มี​ลิขสิทธิ์
ภาพ​นิ่ง​จาก​ภาพยนตร์​หรือ​ซี​รีส์ ฉาก​ที่​ถูก​จับ​ภาพ​มา​ใส่​ข้อความ ม.6 ภาพยนตร์​เป็น​งาน​อัน​มี​ลิขสิทธิ์
ข้อความ​หรือ​การ​ตัด​ต่อ​ที่​เติม คำ​บรรยาย​ตลก​บน​ภาพ ม.4 นิยาม "ดัดแปลง"
เพลง​ใน​คลิป​มีม เพลง​ประกอบ​คลิป​สั้น ม.6 ดนตรี​กรรม​และ​สิ่ง​บันทึก​เสียง

กฎหมาย​นิยาม​คำ​ว่า​ดัดแปลง​ไว้​ว่า ทำ​ซ้ำ​โดย​เปลี่ยน​รูป​ใหม่ ปรับปรุง​แก้ไข​เพิ่ม​เติม หรือ​จำลอง​งาน​ต้นฉบับ​ใน​ส่วน​ที่​เป็น​สาระ​สำคัญ โดย​ไม่​ได้​เป็นการ​สร้าง​งาน​ขึ้น​ใหม่ การ​เติม​ข้อความ​ลง​บน​ภาพ​ของ​คน​อื่น​จึง​มัก​ยัง​เป็นการ​ใช้​งาน​ต้นฉบับ​อยู่ ไม่​ได้​ทำให้​ภาพ​กลาย​เป็น​งาน​ใหม่​ของ​ผู้​เติม

ภาพ​ที่​แชร์​กัน​มา​เป็น​สิบ​ปี​ยัง​มี​ลิขสิทธิ์​อยู่​ไหม

ส่วน​ใหญ่​ยัง​มี ม.21 ให้​ลิขสิทธิ์​ใน​งาน​ภาพถ่าย​และ​ภาพยนตร์​มีอายุ​ห้า​สิบ​ปี​นับ​แต่​สร้าง​งาน หรือ​ห้า​สิบ​ปี​นับ​แต่​โฆษณา​ครั้ง​แรก​ถ้า​มี​การ​โฆษณา​ใน​ช่วง​นั้น ส่วน​งาน​ทั่วไป​ตาม ม.19 คุ้มครอง​ตลอด​ชีวิต​ผู้​สร้างสรรค์​และ​ต่อ​อีก​ห้า​สิบ​ปี ภาพ​ที่​เริ่ม​เป็น​มีม​ใน​ช่วง​ยี่สิบ​ปี​ที่​ผ่าน​มา​จึง​แทบ​ทั้งหมด​ยัง​อยู่​ใน​ระยะ​คุ้มครอง

สิทธิ์​ของ​เจ้าของ​ภาพ​และ​การ​ละเมิด

ม.15 ให้​เจ้าของ​ลิขสิทธิ์​มี​สิทธิ์​แต่​ผู้​เดียว​ใน​ห้า​เรื่อง ที่​เกี่ยว​กับ​มี​ม​โดยตรง​มี​สาม​เรื่อง

  1. ทำ​ซ้ำ​หรือ​ดัดแปลง
  2. เผย​แพร่​ต่อ​สาธารณชน
  3. อนุญาต​ให้​ผู้​อื่น​ใช้​สิทธิ์ โดย​จะ​กำหนด​เงื่อนไข​หรือ​ไม่​ก็ได้

ม.27 บอก​ต่อว่า​การ​ทำ​ซ้ำ ดัดแปลง หรือ​เผย​แพร่​ต่อ​สาธารณชน ซึ่ง​งาน​อัน​มี​ลิขสิทธิ์ โดย​ไม่​ได้​รับ​อนุญาต ถือ​เป็นการ​ละเมิด​ลิขสิทธิ์ การ​ดาวน์โหลด​ภาพ​มีม เติม​โลโก้​หรือ​ข้อความ​ของ​แบรนด์ แล้ว​โพสต์​ลง​เพจ เข้า​ทั้ง​การ​ทำ​ซ้ำ การ​ดัดแปลง และ​การ​เผย​แพร่​ใน​โพสต์​เดียว

กด​แชร์​โพสต์​ของ​คน​อื่น​ต่าง​จาก​บันทึก​ภาพ​มา​โพสต์​ใหม่​อย่างไร

ตัว​บท​ฉบับ 2537 ไม่​ได้​พูด​ถึง​ปุ่ม​แชร์​ของ​แพลตฟอร์ม แต่​ใน​ทาง​ปฏิบัติ​สอง​อย่าง​นี้​ต่าง​กัน การ​แชร์​ผ่าน​ปุ่ม​ของ​แพลตฟอร์ม​พา​คน​ดู​ไป​ที่​โพสต์​ต้นทาง ถ้า​เจ้าของ​ลบ​โพสต์ ภาพ​ก็​หาย​ไป​จาก​เพจ​ที่​แชร์​ด้วย ส่วน​การ​บันทึก​ภาพ​มา​โพสต์​ใหม่​คือ​การ​ทำ​สำเนา​ไว้​บน​เพจ​ของ​แบรนด์​เอง ซึ่ง​ตรง​กับ​คำ​ว่า​ทำ​ซ้ำ​ใน ม.15 โดยตรง

ข้อ​ยกเว้น​ช่วย​โพสต์​ของ​แบรนด์​ได้​แค่​ไหน

ม.32 วรรค​แรก​วาง​หลัก​ว่าการ​กระทำ​ต่อ​งาน​ของ​ผู้​อื่น​ไม่​ถือ​เป็นการ​ละเมิด ถ้า​ผ่าน​สอง​เงื่อนไข​พร้อม​กัน

  1. การ​ใช้​นั้น​ต้อง​ไม่​ขัด​กับ​การ​ที่​เจ้าของ​หา​ประโยชน์​จาก​งาน​ตาม​ปกติ
  2. ต้อง​ไม่​ทำให้​สิทธิ์​ตาม​กฎหมาย​ของ​เจ้าของ​เสีย​หาย​เกิน​สมควร

วรรค​สอง​จึง​ยก​รายการ​กรณี​ที่​ไม่​ถือว่า​ละเมิด ภาย​ใต้​เงื่อนไข​ของ​วรรค​แรก รายการ​ที่​คน​มัก​อ้าง​ถึง​เมื่อ​พูด​เรื่อ​งมีม คือ

ข้อ​ยกเว้น​ใน ม.32 วรรค​สอง เงื่อนไข​ที่​เขียน​ไว้ ใช้​กับ​โพสต์​ขาย​ของ​ของ​แบรนด์​ได้​ไหม
(1) วิจัย​หรือ​ศึกษา ต้อง​ไม่ใช่​การก​ระ​ทำ​เพื่อ​หา​กำไร ไม่​ตรง
(2) ใช้​เพื่อ​ประโยชน์​ของ​ตนเอง​หรือ​คนใน​ครอบครัว ใช้​ส่วน​ตัว ไม่​ตรง เพจ​ธุรกิจ​เผย​แพร่​ต่อ​สาธารณะ
(3) ติชม วิจารณ์ หรือ​แนะนำ​ผล​งาน ต้อง​รับ​รู้​ความ​เป็น​เจ้าของ​ลิขสิทธิ์ ตรง​เฉพาะ​เมื่อ​โพสต์​วิจารณ์​ตัว​งาน​นั้น​จริง ไม่ใช่​ใช้​ภาพ​ขาย​สินค้า​อื่น
(4) เสนอ​รายงาน​ข่าว ต้อง​รับ​รู้​ความ​เป็น​เจ้าของ​ลิขสิทธิ์ ไม่​ตรง โพสต์​ของ​แบรนด์​ไม่ใช่​การ​รายงาน​ข่าว​ทาง​สื่อมวลชน

ม.33 ยกเว้น​การ​กล่าว คัด ลอก เลียน หรือ​อ้างอิง​งาน​บาง​ตอน​ตาม​สมควร โดย​รับ​รู้​ความ​เป็น​เจ้าของ แต่​ยัง​ต้อง​ผ่าน​เงื่อนไข​ของ ม.32 วรรค​แรก​เช่น​กัน มี​ม​ส่วน​ใหญ่​ใช้​ภาพ​ต้นทาง​ทั้ง​ภาพ ไม่ใช่​บาง​ตอน และ​โพสต์​ของ​แบรนด์​มี​เป้า​หมาย​ทางการ​ค้า ซึ่ง​เป็น​พื้นที่​ที่​เจ้าของ​ภาพ​อาจ​หา​ประโยชน์​ได้​เอง​ด้วย​การ​ขาย​สิทธิ์

ใส่​เครดิต​เจ้าของ​ภาพ​แล้ว​ถือว่า​ได้​รับ​อนุญาต​ไหม

ไม่​ได้ การ​รับ​รู้​ความ​เป็น​เจ้าของ​หรือ​การ​ให้​เครดิต​เป็น​เงื่อนไข​หนึ่ง​ของ​ข้อ​ยกเว้น​บาง​ข้อ ไม่​ได้​เท่ากับ​ได้​รับ​อนุญาต โพสต์​ที่​ใส่​ชื่อ​ช่าง​ภาพ​แต่​ใช้​ภาพ​เพื่อ​ขาย​สินค้า​ยัง​ต้อง​ผ่าน​เงื่อนไข​ของ ม.32 วรรค​แรก​อยู่ดี ทาง​ที่​ชัด​กว่า​คือ​ขอ​อนุญาต​เป็น​ลาย​ลักษณ์​อักษร หรือ​ซื้อ​สิทธิ์​จาก​เจ้าของ

เมื่อ​มี​มก​ลาย​เป็น​โฆษณา

โพสต์​ที่​ถูก​ซื้อ​โฆษณา​ต่อ​ต้อง​ผ่าน​มาตรฐาน​การ​โฆษณา​ของ Meta นโยบาย Third-Party Intellectual Property Infringement เขียน​ว่า​โฆษณา​ต้อง​ไม่มี​เนื้อหา​ที่​ละเมิด​สิทธิ์​ใน​ทรัพย์สิน​ทาง​ปัญญา​ของ​บุคคล​ที่​สาม ไม่​ว่า​จะ​เป็น​ลิขสิทธิ์ เครื่องหมายการค้า หรือ​สิทธิ์​อื่น​ที่​กฎหมาย​รับรอง

นโยบาย​ระบุ​สอง​ทาง​ที่​โฆษณา​จะ​ถูก​ปฏิเสธ​หรือ​ถูก​ถอด ทาง​แรก​คือ​เจ้าของ​สิทธิ์​รายงาน​เข้า​มา ทาง​ที่​สอง​คือ​ระบบ​เห็น​สัญญาณ​ว่า​โฆษณา​อาจ​ละเมิด​สิทธิ์​ของ​บุคคล​ที่​สาม แม้​ยัง​ไม่มี​ใคร​รายงาน นโยบาย​ยัง​เขียน​แยก​เรื่อง​เพลง​ไว้​ว่า โฆษณา​ที่​มี​เพลง​ต้อง​ได้​ใบ​อนุญาต​ที่​จำเป็น​ทั้ง​สำหรับ​สิ่ง​บันทึก​เสียง​และ​ตัว​เพลง

โพสต์​ธรรมดา​กับ​โพสต์​ที่​ซื้อ​โฆษณา​ต่าง​กัน​ตรง​ไหน

ต่าง​กัน​ที่​จำนวน​คน​เห็น​และ​การ​ตรวจ โพสต์​ที่​ไม่​ได้​ซื้อ​โฆษณา​ถึง​ผู้​ติดตาม​เป็น​หลัก ส่วน​โพสต์​ที่​ซื้อ​โฆษณา​ถูก​ส่ง​ให้​คน​ที่​ไม่รู้​จัก​เพจ​เห็น​เป็น​จำนวน​มาก และ​ต้อง​ผ่าน​มาตรฐาน​การ​โฆษณา​ตลอด​เวลา​ที่​เผย​แพร่ มี​ม​ที่​ใช้​ภาพ​ของ​คน​อื่น​จึง​เสี่ยง​ขึ้น​ทันที​ที่​ทีม​กด​โปรโมต​โพสต์​นั้น เพราะ​ทั้ง​เจ้าของ​ภาพ​และ​ระบบ​ของ Meta มี​โอกาส​เห็น​มาก​ขึ้น

โทษ​ที่​ตัว​บท​กำหนด

ม.69 ใน​ฉบับ 2537 กำหนด​โทษ​การ​ละเมิด​ตาม ม.27 ไว้​เป็น​สอง​ระดับ

กรณี โทษ​ตาม ม.69
ละเมิด​ลิขสิทธิ์​ทั่วไป ปรับ 20,000 ถึง 200,000 บาท
ละเมิด​เพื่อ​การ​ค้า จำ​คุก​หก​เดือน​ถึง​สี่​ปี หรือ​ปรับ 100,000 ถึง 800,000 บาท หรือ​ทั้ง​จำ​ทั้ง​ปรับ

นอกจาก​โทษ​ทาง​อาญา ม.64 ให้​ศาล​สั่ง​ให้​ผู้​ละเมิด​ชดใช้​ค่า​เสีย​หาย​แก่​เจ้าของ​ลิขสิทธิ์​ตาม​จำนวน​ที่​ศาล​เห็น​สมควร โดย​ดู​ความ​ร้าย​แรง​ของ​ความ​เสีย​หาย ประโยชน์​ที่​เจ้าของ​เสีย​ไป และ​ค่า​ใช้​จ่าย​ใน​การ​บังคับ​ตาม​สิทธิ์ โพสต์​ของ​เพจ​ธุรกิจ​ที่​ใช้​ภาพ​เพื่อ​ขาย​สินค้า​เข้า​ใกล้​คำ​ว่า "เพื่อ​การ​ค้า" มากกว่า​โพสต์​ของ​บัญชี​ส่วน​ตัว

ตัว​บท​ไม่​ได้​ตอบ​ทุก​คำถาม​เรื่อ​งมีม

กฎหมาย​ฉบับ​นี้​ไม่มี​คำ​ว่า​มี​ม​หรือ​การ​ล้อ​เลียน​สัก​คำ การนำ​ตัว​บท​มา​ใช้​กับ​มีม​จึง​เป็นการ​ตีความ ก่อน​นำ​ไป​ใช้​ตัดสิน​ควร​รู้​ขอบเขต​ห้า​ข้อ​นี้

  1. ฉบับ​ที่​อ่าน​เป็น​ฉบับ​ประกาศ​ปี 2537 กฎหมาย​แก้ไข​เพิ่ม​เติม​หลาย​ครั้ง​หลัง​จาก​นั้น ตัวเลข​โทษ​และ​ราย​ละเอียด​บาง​มาตรา​อาจ​เปลี่ยน ควร​ตรวจ​ฉบับ​รวม​ล่าสุด​ก่อน​ตัดสิน​กรณี​จริง
  2. ไม่มี​ข้อ​ยกเว้น​เรื่อง​ล้อ​เลียน​โดยตรง การ​ล้อ​เลียน​ต้อง​ไป​พิจารณา​ผ่าน ม.32 และ ม.33 ซึ่ง​มี​เงื่อนไข​ตาม​ที่​เล่า​ไว้​ข้าง​บน
  3. คนใน​ภาพ​เป็น​อีก​เรื่อง​หนึ่ง ลิขสิทธิ์​เป็น​ของ​ผู้​ถ่าย​หรือ​ผู้​สร้าง​งาน ส่วน​คน​ที่​ปรากฏ​ใน​ภาพ​มี​สิทธิ์​ของ​ตัว​เอง​แยก​ออก​ไป เช่น สิทธิ์​ใน​ข้อมูล​ส่วน​บุคคล​ตาม PDPA บท​นี้​ไม่​ได้​ลง​ราย​ละเอียด
  4. ตัว​การ์ตูน​และ​โลโก้​มี​กฎหมาย​เครื่องหมายการค้า​ซ้อน ถ้า​มีม​ใช้​ตัว​ละคร​หรือ​โลโก้​ของ​บริษัท​อื่น อาจ​เกี่ยว​กับ​เครื่องหมายการค้า​ด้วย ซึ่ง​บท​นี้​ไม่​ได้​อ่าน​ตัว​บท
  5. ไม่มี​คำ​พิพากษา​ไทย​ใน​บท​นี้ ผล​ของ​แต่ละ​กรณี​ขึ้น​กับ​ข้อ​เท็จ​จริง​และ​การ​วินิจฉัย​ของ​ศาล บท​นี้​ไม่​ได้​ค้น​คดี​ของ​ศาล​ไทย​ที่​ตัดสิน​เรื่อง​ภาพ​มีม

คำถาม​ห้า​ข้อ​ก่อน​กด​โพสต์​มีม

ก่อน​กด​โพสต์​มีม​บน​เพจ​ของ​ธุรกิจ ตอบ​ห้า​คำถาม​นี้​ให้​ได้​ทุก​ข้อ

  1. ภาพ​ต้นทาง​เป็น​ของ​ใคร ถ้า​ตอบ​ไม่​ได้ ให้​ถือว่า​เป็น​ของ​คน​อื่น
  2. โพสต์​นี้​ขาย​อะไร​อยู่​หรือ​ไม่ ถ้า​มี​สินค้า ราคา หรือ​โปรโมชัน​อยู่​ใน​โพสต์ ข้อ​ยกเว้น​ส่วน​ใหญ่​ใช้​ไม่​ได้
  3. จะ​ซื้อ​โฆษณา​โพสต์​นี้​ต่อ​หรือ​ไม่ ถ้า​ใช่ ต้อง​ผ่าน​นโยบาย​ทรัพย์สิน​ทาง​ปัญญา​ของ Meta ด้วย
  4. มี​คนจริง​หรือ​ตัว​ละคร​ของ​บริษัท​อื่น​อยู่​ใน​ภาพ​หรือ​ไม่ ถ้า​มี มี​กฎหมาย​อีก​ชุด​ที่​ต้อง​ดู
  5. ถ้า​ต้อง​ลบ​พรุ่ง​นี้ จะ​เปลี่ยน​เป็น​ภาพ​อะไร ถ้า​ยัง​ไม่มี​ภาพ​สำรอง​ที่​เป็น​ของ​เพจ​เอง แปล​ว่า​มุก​นี้​ยัง​พึ่ง​ภาพ​ของ​คน​อื่น​ทั้งหมด

การ​ใช้​ของ​คน​อื่น​มา​ล้อ​แบบ​เป็น​ระบบ​มี​ความ​เสี่ยง​อีก​แบบ อธิบาย​ไว้​ในParody Marketing ล้อ​รูป​แบบ​ได้ แต่​ห้าม​ยืม​เครื่องหมายการค้า ถ้า​ทีม​ใช้ AI สร้าง​ภาพ​มีม​ขึ้น​ใหม่ คำถาม​เรื่อง​สิทธิ์​ใน​ภาพ​ที่ AI สร้าง​อยู่​ในAI-Generated Creative ภาพ​ที่ AI สร้าง​เป็น​ลิขสิทธิ์​ของ​ใคร สิทธิ์​ของ​คน​ที่​ข้อมูล​ส่วน​บุคคล​ถูก​นำ​ไป​ใช้​อยู่​ในPDPA กับ​การ​ตลาด ลูกค้า​ขอ​ดู ขอลบ ขอ​ระงับ​ข้อมูล​ต้อง​ทำ​อะไร กลุ่ม​คน​ที่​เลื่อน​ผ่า​นมีม​บน​ฟี​ดมาก​ที่สุด​อธิบาย​ไว้​ในGen Z ไทย ค้น​ของ​ใน​วิดีโอ​รีวิว และ​ให้ AI เป็น​แค่​ผู้​ช่วย กลุ่ม​แฟน​ที่​ช่วย​กัน​แต่ง​มุก​ต่อ​จาก​แบรนด์​ต้อง​มี​คน​คัด​โพสต์ บทบาท​ผู้​ช่วย​ดูแล​กับ​ผู้​เชี่ยวชาญ​ของ​กลุ่ม​อยู่​ในCommunity-Led Growth ลูกค้า​ที่​รู้​จริง​ช่วย​ตอบ​ใน​กลุ่ม Facebook และ​ตำแหน่ง​ที่​โฆษณา​ไป​ปรากฏ​ข้าง​เนื้อหา​เสี่ยง​อยู่​ในBrand Safety คือ​อะไร ตั้ง​ตัว​กรอง​เนื้อหา​บน Meta และ TikTok ถ้า​มุก​จะ​ย้าย​จาก​ภาพ​นิ่ง​ไป​อยู่​ใน​คลิป​โฆษณา ลำดับ​การ​วาง​มุก​ใน​วิดีโอ​อยู่​ในComedy Marketing วาง​มุก​ใน​โฆษณา​วิดีโอ​ตาม​หลัก ABCD ของ Google ส่วน​เส้น​แบ่ง​ระหว่าง​ยอด​แชร์​ที่​ได้​มา​เอง​กับ​ยอด​ที่​ซื้อ​มา ดู​ได้​จากAuthentic Marketing ไม่​ซื้อ​รีวิว ไม่​ซื้อ​ยอด​ติดตาม ตาม​กฎ FTC ขอบเขต​งาน​ออกแบบ​ภาพ​ดู​ได้ที่​หน้าบริการ​กราฟิก​ดีไซน์

ถ้า​เจ้าของ​ภาพ​ทัก​มา​หลัง​โพสต์ ต้อง​ทำ​อะไร​ก่อน

หยุด​การ​เผย​แพร่​ก่อน ทั้ง​ถอด​โพสต์​และ​หยุด​โฆษณา​ที่​ใช้​ภาพ​นั้น แล้ว​ตอบ​รับ​การ​ติดต่อ​อย่าง​สุภาพ บันทึก​ว่า​โพสต์​ขึ้น​เมื่อไร ถูก​ซื้อ​โฆษณา​หรือ​ไม่ และ​เผย​แพร่​ไป​ที่ไหน​บ้าง ข้อมูล​นี้​จำเป็น​ถ้า​ต้อง​คุย​เรื่อง​การ​ขอ​ใช้​สิทธิ์​ย้อน​หลัง​หรือ​ปรึกษา​นัก​กฎหมาย จาก​นั้น​ค่อย​ทำ​ภาพ​แทนที่​เป็น​ของ​เพจ​เอง

สรุป

ภาพ​มี​ม​ส่วน​ใหญ่​ตั้ง​ต้น​จาก​ภาพถ่าย ภาพ​วาด หรือ​ฉาก​ภาพยนตร์​ที่​มี​ลิขสิทธิ์ ซึ่ง​คุ้มครอง​อย่าง​น้อย​ห้า​สิบ​ปี พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ม.15 ให้​เจ้าของ​มี​สิทธิ์​แต่​ผู้​เดียว​ใน​การ​ทำ​ซ้ำ ดัดแปลง และ​เผย​แพร่ ม.27 ถือว่า​การ​ทำ​สิ่ง​เหล่า​นี้​โดย​ไม่​ได้​รับ​อนุญาต​เป็นการ​ละเมิด ข้อ​ยกเว้น​ใน ม.32 และ ม.33 มี​เงื่อนไข​ว่า​ต้อง​ไม่​ขัด​ต่อ​การ​หา​ประโยชน์​ตาม​ปกติ​ของ​เจ้าของ และ​รายการ​ที่​ยกเว้น​เป็น​เรื่อง​การ​วิจารณ์​งาน การ​รายงาน​ข่าว และ​การ​ใช้​ส่วน​ตัว โพสต์​ขาย​ของ​ของ​แบรนด์​จึง​เข้า​ข้อ​ยกเว้น​ได้​ยาก และ​เมื่อ​ซื้อ​โฆษณา ก็​ต้อง​ผ่าน​นโยบาย​ทรัพย์สิน​ทาง​ปัญญา​ของ Meta อีก​ชั้น

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

การ​หา​เจ้าของ​ไม่​เจอ​ไม่​ได้​ทำให้​งาน​หมด​ลิขสิทธิ์ และ​ไม่​ได้​เท่ากับ​ได้​รับ​อนุญาต ภาพ​ยัง​ได้​รับ​ความ​คุ้มครอง​ตาม​อายุ​ที่​กฎหมาย​กำหนด ถ้า​วัน​หนึ่ง​เจ้าของ​เจอ​โพสต์​ของ​แบรนด์ เพจ​ก็​อยู่​ใน​ฐานะ​เดียว​กับ​การ​ใช้​ภาพ​ที่​รู้จัก​เจ้าของ

ภาพยนตร์​เป็น​งาน​อัน​มี​ลิขสิทธิ์​ตาม ม.6 การ​จับ​ภาพ​ฉาก​มา​เติม​ข้อความ​เป็นการ​ทำ​ซ้ำ​และ​ดัดแปลง ถ้า​โพสต์​ไม่​ได้​วิจารณ์​ตัว​ซี​รีส์​แต่​ใช้​ขาย​สินค้า ข้อ​ยกเว้น​เรื่อง​ติ​ชม​วิจารณ์​ใน ม.32 ก็​ไม่​ตรง บาง​ค่าย​เปิด​ให้​ใช้​ภาพ​บาง​ชุด​เพื่อ​โปรโมต จึง​ควร​ถาม​ค่าย​ก่อน

ไม่​จำเป็น เว็บ​สร้าง​มี​ม​หลาย​แห่ง​เก็บ​ภาพ​ที่​คน​อัป​โหลด​ขึ้น​ไป โดย​ตัว​เว็บ​ไม่​ได้​เป็น​เจ้าของ​ภาพ ก่อน​ใช้​ใน​งาน​ของ​ธุรกิจ​ควร​อ่าน​เงื่อนไข​ของ​เว็บ​นั้น และ​ดู​ว่า​ภาพ​ต้นทาง​มา​จาก​ไหน

ลูกค้า​ที่​ทำ​ภาพ​เป็น​ผู้​สร้างสรรค์​งาน​ส่วน​ที่​ตัว​เอง​ทำ ร้าน​ควร​ขอ​อนุญาต​ก่อน​นำ​ไป​โพสต์​หรือ​ซื้อ​โฆษณา และ​ถ้า​มี​มนั้น​ใช้​ภาพ​ต้นทาง​ของ​คน​อื่น​อีก​ชั้น การ​ได้​รับ​อนุญาต​จาก​ลูกค้า​ไม่​ครอบคลุม​ภาพ​ชั้น​นั้น

การ​ลบ​ช่วย​หยุด​การ​เผย​แพร่​ต่อ แต่​ไม่​ได้​ลบ​การก​ระ​ทำ​ที่​เกิด​ไป​แล้ว ส่วน​เจ้าของ​จะ​เรียก​ร้อง​ต่อ​หรือ​ไม่​เป็น​สิทธิ์​ของ​เขา ถ้า​เรื่อง​ไป​ไกล​กว่า​การ​ขอ​ให้​ลบ ควร​ปรึกษา​นัก​กฎหมาย

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​มอง​ว่า​มี​ม​ที่​ทีม​วาด​ขึ้น​เอง​หนึ่ง​ภาพ​คุ้ม​กว่า​มี​ม​ที่​ยืม​มา​หลาย​ภาพ ภาพ​ที่​เป็น​ของ​แบรนด์​เอง​ต่อย​อด​ได้​ทุก​ช่อง​ทาง ซื้อ​โฆษณา​ได้ และ​ไม่มี​วัน​ต้อง​ลบ​เพราะ​เจ้าของ​ภาพ​ทัก​มา เมื่อ​คน​จำ​มุก​นั้น​ได้ เขา​จำ​ได้​ว่า​เป็น​ของ​ใคร ไม่ใช่​จำ​ได้​แค่​ภาพ​ต้นทาง​ที่​ทุก​เพจ​ใช้​ซ้ำ​กัน ส่วน​บริการ​กราฟิก​ดีไซน์​สำหรับ​ภาพ​ประจำ​วัน​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​วาด​มุก​ขึ้น​ใหม่​จาก​สินค้า​และ​ภาษา​ที่​ลูกค้า​ใช้ โดย​ไม่​หยิบ​ภาพ​หรือ​ฟอนต์​ที่​ไม่มี​สิทธิ์​ใช้​เชิง​พาณิชย์

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

วาด​มุก​ของ​แบรนด์​ขึ้น​เอง แทน​การ​ยืม​ภาพ​ที่​มี​เจ้าของ​อยู่​แล้ว

มี​ม​ที่​ทีม​อยาก​ใช้ ส่ง​มา​ให้ ฟิจิ⁠ทัล ดู​ก่อน​โพสต์ ภาพ​ไหน​เสี่ยง​จะ​ได้​เวอร์ชัน​ที่​วาด​ใหม่​จาก​สินค้า​ของ​คุณ​เอง พร้อม​เหตุผล​ว่า​ทำไม​ควร​เปลี่ยน

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย