ข้ามไปเนื้อหาหลัก

AI-Generated Creative ภาพ​ที่ AI สร้าง​เป็น​ลิขสิทธิ์​ของ​ใคร

อัปเดตล่าสุด 27 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 13 นาที
AI-Generated Creative ภาพ​ที่ AI สร้าง​เป็น​ลิขสิทธิ์​ของ​ใคร

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

รายงาน Copyright and Artificial Intelligence ภาค 2 ของ​สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ (มกราคม 2025) สรุป​ว่า​พร​อมต์​อย่าง​เดียว​ยัง​ไม่​ให้​ผู้​ใช้​ควบคุม​ผลลัพธ์​มาก​พอ​จะ​นับ​เป็น​ผู้​สร้างสรรค์

ส่วน​ที่ AI สร้าง​ล้วน​จึง​ไม่​ได้​รับ​ความ​คุ้มครอง ส่วน​ที่​คน​วาด เลือก จัด​วาง หรือ​ดัดแปลง​ยัง​ได้​รับ​ความ​คุ้มครอง​ตาม​ปกติ

พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 4 นิยาม​ผู้​สร้างสรรค์​ว่า "ผู้​ทำ​หรือ​ผู้​ก่อ​ให้​เกิด​งาน​สร้างสรรค์"

ตัว​บท​ไม่​ได้​เขียน​ถึง​ระบบ AI ส่วน​มาตรา 10 ให้​ผู้​ว่า​จ้าง​เป็น​เจ้าของ​งาน​รับจ้าง เว้น​แต่​ตกลง​กัน​เป็น​อย่าง​อื่น สัญญา​จ้าง​จึง​ควร​ระบุ​ว่า​ชิ้น​งาน​ส่วน​ใด​ใช้ AI

ความ​เสี่ยง​สูงสุด​อยู่​ที่​ชิ้น​งาน​ที่​แบรนด์​ใช้​นาน​หลาย​ปี

อย่าง​โลโก้​และ​มาส​คอต เพราะ​ส่วน​ที่​ไม่มี​ใคร​ถือ​ลิขสิทธิ์ คู่​แข่ง​อาจ​นำ​ไป​ใช้ได้ ภาพ​โฆษณา​แคมเปญ​เดียว​มี​ความ​เสี่ยง​ต่ำ​กว่า

สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ สรุป​เมื่อ ม.ค. 2025 ว่า​พร​อมต์​อย่าง​เดียว​ไม่​ทำให้​ผู้​ใช้​เป็น​เจ้าของ​ผล​งาน อ่าน​ร่วม​กับ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์​ไทย ก่อน​ใช้​ภาพ AI ทำ​โลโก้​และ​โฆษณา

AI-Generated Creative คือ​ภาพ วิดีโอ เสียง หรือ​ข้อความ​ที่​ระบบ AI สร้าง​จาก​คำ​สั่ง​ของ​ผู้​ใช้ เจ้าของ​ธุรกิจ​ใช้​ภาพ​กลุ่ม​นี้​ทำ​โพสต์ ภาพ​ประกอบ​เว็บไซต์ ไป​จนถึง​ร่าง​โลโก้ คำถาม​ที่​ตาม​มา​เมื่อ​ภาพ​ถูก​ใช้​ซ้ำ​หลาย​ปี​คือ ใคร​เป็น​เจ้าของ​ภาพ​นั้น และ​จะ​ห้าม​คน​อื่น​นำ​ไป​ใช้ได้​หรือ​ไม่

สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ (U.S. Copyright Office) ตอบ​คำถาม​นี้​ไว้​ใน​รายงาน Copyright and Artificial Intelligence, Part 2: Copyrightability ความ​ยาว 52 หน้า ที่​เผย​แพร่​เดือน​มกราคม 2025 บท​นี้​อ่าน​ข้อ​สรุป​ของ​รายงาน​ฉบับ​นั้น​คู่​กับ​ตัว​บท พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ของ​ไทย แล้ว​แยก​ชิ้น​งาน​ของ​แบรนด์​ตาม​ระดับ​ความ​เสี่ยง

ข้อ​สรุป​แปด​ข้อ​ของ​สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ

รายงาน​สรุป​ว่า​กฎหมาย​ลิขสิทธิ์​เดิม​ตอบ​คำถาม​เรื่อง AI ได้​โดย​ไม่​ต้อง​ออก​กฎหมาย​ใหม่ หลัก​ที่​ใช้​ตัดสิน​คือ​คน​ควบคุม​องค์​ประกอบ​เชิง​สร้างสรรค์​ของ​ผล​งาน​ได้​มาก​แค่​ไหน ผู้​ที่​ใช้ AI เป็น​เครื่อง​มือ​ยัง​ได้​รับ​ความ​คุ้มครอง​ใน​ส่วน​ที่​ตน​ทำ ส่วน​ที่ AI สร้าง​เอง​ทั้งหมด​ไม่​ได้​รับ​ความ​คุ้มครอง

ข้อ ข้อ​สรุป​ของ​รายงาน ความ​หมาย​ต่อ​ผู้​ใช้​ภาพ​ใน​ธุรกิจ
1 คำถาม​เรื่อง​ลิขสิทธิ์​กับ AI ตอบ​ได้​ด้วย​กฎหมาย​ที่​มี​อยู่ ไม่​ต้อง​รอ​กฎหมาย​ใหม่​ถึง​จะ​ประเมิน​ความ​เสี่ยง​ได้
2 การ​ใช้ AI ช่วย​งาน โดย​ไม่​ได้​ให้ AI สร้าง​แทน​คน ไม่​ทำให้​เสีย​สิทธิ์ ใช้ AI ลบ​ฉาก​หลัง​หรือ​ปรับ​แสง​ใน​ภาพ​ที่​ถ่าย​เอง​ได้
3 ลิขสิทธิ์​คุ้มครอง​การ​แสดงออก​ของ​คนใน​ผล​งาน แม้​ผล​งาน​มี​ส่วน​ที่ AI สร้าง​ปน​อยู่ ภาพ​ที่​คน​วาด​ทับ​หรือ​จัด​องค์​ประกอบ​เอง​ยัง​มี​เจ้าของ
4 ส่วน​ที่ AI สร้าง​ล้วน หรือ​ส่วน​ที่​คน​ควบคุม​องค์​ประกอบ​ได้​ไม่​พอ ไม่​ได้​รับ​ความ​คุ้มครอง ส่วน​นี้​ไม่มี​ใคร​ห้าม​ผู้​อื่น​นำ​ไป​ใช้ได้​ด้วย​ลิขสิทธิ์
5 ส่วน​ของ​คน​พอ​จะ​นับ​เป็น​ผู้​สร้างสรรค์​หรือ​ไม่ ต้อง​ดู​เป็น​ราย​กรณี ไม่มี​สูตร​จำนวน​ครั้ง​ที่​แก้​ภาพ​แล้ว​ได้​สิทธิ์
6 ด้วย​เทคโนโลยี​ที่​ใช้​กัน​ทั่วไป​ใน​ตอน​นี้ พร​อมต์​อย่าง​เดียว​ยัง​ควบคุม​ผลลัพธ์​ไม่​พอ พร​อมต์​ยาว​แค่​ไหน​ก็​ยัง​ไม่​ทำให้​ผู้​พิมพ์​เป็น​เจ้าของ​ภาพ
7 คน​มี​ลิขสิทธิ์​ใน​งาน​ของ​ตน​ที่​มอง​เห็น​ได้​ใน​ผลลัพธ์ และ​ใน​การ​เลือก จัด​วาง หรือ​ดัดแปลง​ผลลัพธ์​อย่าง​สร้างสรรค์ ภาพ​ร่าง​ที่​วาด​เอง​แล้ว​ให้ AI ต่อย​อด ส่วน​ที่มา​จาก​ภาพ​ร่าง​ยัง​เป็น​ของ​ผู้​วาด
8 ยัง​ไม่มี​เหตุผล​พอที่​จะ​สร้าง​สิทธิ์​ใหม่​ให้​เนื้อหา​ที่ AI สร้าง ไม่มี​สิทธิ์​พิเศษ​แบบ​อื่น​มา​ทดแทน

ที่มา: U.S. Copyright Office, Copyright and Artificial Intelligence Part 2 ส่วน​สรุป​หน้า​ต้น​รายงาน คอลัมน์​ขวา​เป็นการ​ตีความ​ของ​ฟิจิ⁠ทัล

พิมพ์​พร​อมต์​ละเอียด​มาก​แล้ว ภาพ​เป็น​ของ​ผู้​พิมพ์​ไหม

ตาม​รายงาน​ฉบับ​นี้ ยัง​ไม่​เป็น​ของ​ผู้​พิมพ์ รายงาน​อธิบาย​ว่า​พร​อมต์​ทำ​หน้าที่​เป็น​คำ​สั่ง​ที่​ส่ง​ความ​คิด และ​ความ​คิด​ไม่ใช่​สิ่ง​ที่​ลิขสิทธิ์​คุ้มครอง แม้​พร​อมต์​ที่​ละเอียด​มาก​จะ​บรรจุ​องค์​ประกอบ​ที่​ผู้​ใช้​ต้องการ​ไว้ ผู้​ใช้​ก็​ยัง​ควบคุม​ไม่​ได้​ว่า​ระบบ​ประมวล​ผล​คำ​สั่ง​นั้น​ออก​มา​เป็น​ภาพ​แบบ​ไหน รายงาน​เทียบ​กับ​กรณี​ผู้​ร่วม​สร้างสรรค์​ใน​ศาล​สหรัฐฯ ที่​การ​ให้​คำ​สั่ง​ละเอียด​โดย​ไม่​ได้​ลงมือ​เอง​ไม่​พอ​จะ​นับ​เป็น​ผู้​สร้างสรรค์​ร่วม

ทะเบียน​ที่​จด​ได้​บาง​ส่วน: Zarya of the Dawn และ Rose Enigma

สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ รับ​จด​ทะเบียน​ผล​งาน​ที่​มี​ส่วน​ที่ AI สร้าง​ไป​แล้ว​หลาย​ร้อย​ชิ้น โดย​จด​คุ้มครอง​เฉพาะ​ส่วน​ที่​คน​สร้าง รายงาน​ยก​ตัวอย่าง​สอง​ทะเบียน​ที่​แสดง​เส้น​แบ่ง​ได้​ชัด และ​อีก​หนึ่ง​คำ​วินิจฉัย​ที่​ปฏิเสธ ทั้ง​สาม​รายการ​ออก​ใน​ปี 2023

ผล​งาน ส่วน​ที่ AI สร้าง ผล​การ​จด​ทะเบียน
Zarya of the Dawn (หนังสือ​การ์ตูน) ภาพ​ประกอบ​จาก Midjourney คำ​วินิจฉัย​เพิก​ถอน​บาง​ส่วน (21 ก.พ.): คุ้มครอง​ข้อความ​ที่​คน​เขียน และ​การ​เลือก​กับ​จัด​วางข้อ​ความ​และ​ภาพ แต่​ไม่​คุ้มครอง​ภาพ​ที่ Midjourney สร้าง
Rose Enigma (ภาพ) ผู้​สร้าง​วาด​ภาพ​ร่าง​เอง แล้ว​ให้ AI สร้าง​ภาพ​เหมือน​จริง​จาก​ภาพ​ร่าง จด​ทะเบียน (21 มี.ค.) เฉพาะ​ส่วน​ภาพ​วาด​ของ​คน​ที่​เห็น​ชัด​และ​แยก​ได้ ไม่​รวม​จมูก ริม​ฝีปาก ดอก​กุหลาบ​แบบ​สาม​มิติ และ​แสง​เงา​ฉาก​หลัง​ที่ AI สร้าง
SURYAST (ภาพ) ใช้​ภาพถ่าย​ของ​ผู้​สร้าง​เป็นต้น​ทาง ให้​แอป​แปลง​เป็น​สไตล์​ภาพ The Starry Night คณะ​กรรมการ​พิจารณา​ทบทวน​ยืน​คำ​ปฏิเสธ (11 ธ.ค.) เพราะ​ส่วน​ของ​คน​ไม่​พอ

ที่มา: รายงาน​ฉบับ​เดียวกัน เชิงอรรถ​ที่​อ้าง​คำ​วินิจฉัย​แต่ละ​ฉบับ

ถ้า​แก้​ภาพ AI ต่อ​ด้วย​มือ ส่วน​ไหน​ได้​รับ​ความ​คุ้มครอง

ส่วน​ที่​คน​แก้​หรือ​จัด​วาง​เอง​ได้​รับ​ความ​คุ้มครอง​เมื่อ​ส่วน​นั้น​มี​ความ​สร้างสรรค์​ถึง​เกณฑ์​ขั้น​ต่ำ ซึ่ง​รายงาน​บอก​ว่า​ต้อง​พิจารณา​เป็น​ราย​กรณี รายงาน​ยก​ตัวอย่าง​เครื่อง​มือ​ที่​ให้​ผู้​ใช้​เลือก​พื้นที่​ใน​ภาพ​แล้ว​สั่ง​สร้าง​ใหม่​เฉพาะ​ส่วน ว่า​ช่วย​ให้​ผู้​ใช้​ควบคุม​การ​เลือก​และ​การ​วาง​องค์​ประกอบ​ได้​มากกว่า​พร​อมต์ รายงาน​ยัง​ระบุ​ว่า​ภาพยนตร์​ที่​มี​เทคนิค​พิเศษ​จาก AI ยัง​มี​ลิขสิทธิ์​ทั้ง​เรื่อง แม้​ตัว​เทคนิค​พิเศษ​แยก​ออก​มา​จะ​ไม่มี ส่วน​การ​เลือก​และ​จัด​วาง​องค์​ประกอบ​เพียง​สอง​ถึง​สาม​ชิ้น​โดย​ทั่วไป​ยัง​ไม่​พอ

พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์​ไทย​เขียน​เรื่อง​ผู้​สร้างสรรค์​ไว้​อย่างไร

พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ประกาศ​ใน​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา เล่ม 111 ตอน​ที่ 59 ก วัน​ที่ 21 ธันวาคม 2537 ตัว​บท​ผูก​ลิขสิทธิ์​ไว้​กับ "ผู้​สร้างสรรค์" ตลอด​ทั้ง​ฉบับ และ​ไม่​ได้​เขียน​ถึง​ระบบ AI ผู้​ใช้​ภาพ​จาก AI ใน​ไทย​จึง​ต้อง​อ่าน​จาก​นิยาม​เดิม ห้า​มาตรา​ที่​เกี่ยวข้อง​กับ​งาน​ของ​แบรนด์​มาก​ที่สุด​มี​ดังนี้

มาตรา ตัว​บท​โดย​ย่อ เกี่ยว​กับ​งาน​จาก AI อย่างไร
4 "ผู้​สร้างสรรค์" หมายความ​ว่า ผู้​ทำ​หรือ​ผู้​ก่อ​ให้​เกิด​งาน​สร้างสรรค์ คำถาม​คือ​ระบบ AI หรือ​ผู้​พิมพ์​คำ​สั่ง​เป็น "ผู้​ทำ​หรือ​ผู้​ก่อ​ให้​เกิด" ตัว​บท​ไม่​ได้​ตอบ​ตรง ๆ
6 งาน​อัน​มี​ลิขสิทธิ์​ได้แก่​วรรณกรรม ศิลปกรรม และ​งาน​ประเภท​อื่น​ที่​ระบุ ไม่​ว่า​แสดงออก​โดย​วิธี​หรือ​รูป​แบบ​ใด ภาพ​และ​ภาพ​เคลื่อนไหว​เข้า​ประเภท​งาน​ที่​คุ้มครอง​ได้
9 งาน​ที่​สร้าง​ใน​ฐานะ​ลูกจ้าง ลิขสิทธิ์​เป็น​ของ​ลูกจ้าง ถ้า​ไม่​ได้​ทำ​เป็น​หนังสือ​ตกลง​ไว้​อย่าง​อื่น นายจ้าง​นำ​ออก​เผย​แพร่​ได้​ตาม​วัตถุประสงค์​ของ​การ​จ้าง พนักงาน​ที่​ใช้ AI ทำงาน​ให้​บริษัท ต้อง​ดู​สัญญา​จ้าง​งาน
10 งาน​ที่​สร้าง​โดย​รับจ้าง​บุคคล​อื่น ผู้​ว่า​จ้าง​เป็น​ผู้​มี​ลิขสิทธิ์ ถ้า​ผู้​สร้างสรรค์​กับ​ผู้​ว่า​จ้าง​ไม่​ได้​ตกลง​ให้​ต่าง​จาก​นี้ จ้าง​นัก​ออกแบบ​หรือ​เอ​เจน​ซี ลิขสิทธิ์​ตก​เป็น​ของ​ผู้​ว่า​จ้าง​โดย​หลัก แต่​โอน​ได้​เฉพาะ​ส่วน​ที่​มี​ลิขสิทธิ์​อยู่​จริง
19 ลิขสิทธิ์​มี​อยู่​ตลอด​อายุ​ผู้​สร้างสรรค์​และ​อีก 50 ปี​หลัง​ถึงแก่​ความ​ตาย อายุ​คุ้มครอง​ผูก​กับ​บุคคล ซึ่ง​ระบบ AI ไม่มี

ที่มา: ตัว​บท พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ฉบับ​ที่​ประกาศ​ใน​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา คอลัมน์​ขวา​เป็นการ​ตีความ​ของ​ฟิจิ⁠ทัล ไม่ใช่​ความ​เห็น​ทาง​กฎหมาย

จ้าง​เอ​เจน​ซี​ทำ​ภาพ​ด้วย AI ลิขสิทธิ์​เป็น​ของ​ใคร

มาตรา 10 ให้​ผู้​ว่า​จ้าง​เป็น​เจ้าของ​ลิขสิทธิ์​ใน​งาน​รับจ้าง หาก​คู่​สัญญา​ไม่​ได้​กำหนด​ไว้​ต่าง​ออก​ไป แต่​มาตรา​นี้​ใช้​กับ​งาน​ที่​มี​ลิขสิทธิ์​อยู่​แล้ว ถ้า​ภาพ​บาง​ส่วน​สร้าง​ด้วย AI ล้วน ส่วน​นั้น​อาจ​ไม่มี​ลิขสิทธิ์​ให้​โอน​เลย​ตาม​หลัก​ที่​สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ ใช้ ผู้​ว่า​จ้าง​จึง​ควร​ขอ​ให้​ผู้รับ​จ้าง​ระบุ​ใน​ใบ​ส่ง​งาน​ว่า​ส่วน​ใด​สร้าง​ด้วย AI ส่วน​ใด​วาด ถ่าย หรือ​แก้​ด้วย​มือ ข้อมูล​นี้​บอก​ได้​ว่า​แบรนด์​ถือ​สิทธิ์​ใน​ส่วน​ไหน​จริง

ศาล​ไทย​ตัดสิน​เรื่อง​ภาพ​จาก AI แล้ว​หรือ​ยัง

บท​นี้​ไม่​ได้​อ้าง​คำ​พิพากษา​ของ​ศาล​ไทย​เรื่อง​ลิขสิทธิ์​ใน​ภาพ​จาก AI และ​ไม่​ได้​อ้าง​แนว​ปฏิบัติ​ของ​กรม​ทรัพย์สิน​ทาง​ปัญญา​ใน​เรื่อง​นี้ ผู้​อ่าน​จึง​ไม่​ควร​ถือว่า​หลัก​ของ​สหรัฐฯ ใช้​กับ​ไทย​โดยตรง หลัก​ของ​สหรัฐฯ มี​ประโยชน์​ตรง​ที่​ชี้​ว่า​คำถาม​ใด​จะ​ถูก​ถาม​เมื่อ​เกิด​ข้อ​พิพาท คือ​ใคร​ควบคุม​องค์​ประกอบ​ใด​ของ​ภาพ ซึ่ง​เจ้าของ​ธุรกิจ​เตรียม​หลัก​ฐาน​ไว้​ได้​ตั้งแต่​วัน​นี้ ไม่​ว่า​ศาล​ไทย​จะ​วาง​หลัก​ไว้​ทาง​ใด​ใน​อนาคต

โลโก้ มาส​คอต และ​ภาพ​โฆษณา เสี่ยง​ไม่​เท่า​กัน

ระดับ​ความ​เสี่ยง​ขึ้น​กับ​ว่า​แบรนด์​ต้อง​ใช้​ชิ้น​งาน​นั้น​นาน​แค่​ไหน และ​ต้อง​ห้าม​คน​อื่น​ใช้​หรือ​ไม่ ชิ้น​งาน​ที่​ใช้​ครั้ง​เดียว​แล้ว​เลิก เสีย​หาย​น้อย​ถ้า​คู่​แข่ง​นำ​ภาพ​ไป​ใช้ ชิ้น​งาน​ที่​เป็น​หน้าตา​ของ​แบรนด์​หลาย​ปี​เสีย​หาย​มากกว่า​มาก

ชิ้น​งาน ใช้​นาน​แค่​ไหน ถ้า​ส่วน​หลัก​สร้าง​ด้วย AI ล้วน ทาง​ลด​ความ​เสี่ยง
โลโก้ หลาย​ปี​ถึง​หลาย​สิบ​ปี ลิขสิทธิ์​ใน​ตัว​ภาพ​อาจ​ไม่มี เหลือ​การ​คุ้มครอง​ตาม​กฎหมาย​เครื่องหมายการค้า​ถ้า​จด​ทะเบียน ให้​คน​วาด​แบบ​สุดท้าย ใช้ AI เฉพาะ​ขั้น​หา​ไอ​เดีย แล้ว​ยื่น​จด​เครื่องหมายการค้า
มาส​คอต​และ​ตัว​ละคร หลาย​ปี ใช้​ต่อย​อด​เป็น​สินค้า ห้าม​คู่​แข่ง​ทำตัว​ละคร​คล้าย​กัน​ได้​ยาก ให้​คน​ออกแบบ​ตัว​ละคร​หลัก​และ​ท่าทาง​มาตรฐาน เก็บ​ภาพ​ร่าง​ทุก​รุ่น
ภาพ​ประกอบ​เว็บไซต์ หนึ่ง​ถึง​สาม​ปี คน​อื่น​นำ​ภาพ​ไป​ใช้ได้ แต่​ความ​เสีย​หาย​ต่อ​แบรนด์​ต่ำ ใช้ได้​ถ้า​ยอมรับ​ว่า​ไม่มี​สิทธิ์​ห้าม
ภาพ​โฆษณา​แคมเปญ หลาย​สัปดาห์​ถึง​หลาย​เดือน ความ​เสีย​หาย​ต่ำ​ที่สุด​ใน​สี่​กลุ่ม ใช้ได้ ตรวจ​กติกา​การ​ติด​ป้าย​ของ​แพลตฟอร์ม​แยก​ต่าง​หาก

ที่มา: ฟิจิ⁠ทัล​จัด​กลุ่ม​จาก​หลัก​ใน​รายงาน​ของ​สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ และ​ระยะ​เวลา​ใช้​งาน​ที่​พบ​ใน​งาน​แบรนด์​ทั่วไป

โลโก้​ที่​ร่าง​ด้วย AI ยัง​จด​เครื่องหมายการค้า​ได้​ไหม

การ​จด​เครื่องหมายการค้า​เป็น​กฎหมาย​อีก​ฉบับ​ที่​ใช้​เกณฑ์​ต่าง​จาก​ลิขสิทธิ์ คือ​ดู​ลักษณะ​บ่ง​เฉพาะ ลักษณะ​ที่​กฎหมาย​ห้าม​รับ​จด และ​ความ​คล้าย​กับ​เครื่องหมาย​ที่​ผู้​อื่น​จด​ไว้​ก่อน ขั้น​ตอน​ตรวจ​ก่อน​ยื่น​อยู่​ใน​บทความ หลัก​การ​ออกแบบ​โลโก้ ตรวจ​ให้​จด​เครื่องหมายการค้า​ได้​ก่อน​อนุมัติ ความ​เสี่ยง​เฉพาะ​ของ​โลโก้​จาก AI คือ​ระบบ​อาจ​สร้าง​ภาพ​ที่​คล้าย​เครื่องหมาย​ที่​มี​อยู่​แล้ว เพราะ​ระบบ​เรียน​รู้​จาก​ภาพ​จำนวน​มาก การ​ค้น​ฐาน​ข้อมูล​เครื่องหมายการค้า​ก่อน​อนุมัติ​จึง​สำคัญ​กว่า​โลโก้​ที่​คน​วาด​ตั้งแต่​ต้น

ข้อ​จำกัด​ของ​แหล่ง​ที่​บท​นี้​ใช้

รายงาน​ของ​สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ อธิบาย​หลัก​ของ​กฎหมาย​สหรัฐฯ และ​มี​ผล​ต่อ​การ​รับ​จด​ทะเบียน​ใน​สหรัฐฯ รายงาน​ระบุ​เอง​ว่า​จะ​ติดตาม​ความ​เปลี่ยนแปลง​ของ​เทคโนโลยี​ต่อ และ​อาจ​ทบทวน​ข้อ​สรุป​เมื่อ​เครื่อง​มือ​ให้​ผู้​ใช้​ควบคุม​ผลลัพธ์​ได้​มาก​ขึ้น ข้อ​สรุป​เรื่อง​พร​อมต์​จึง​ผูก​กับ "เทคโนโลยี​ที่​ใช้​กัน​ทั่วไป​ใน​ตอน​นี้" ตาม​ถ้อยคำ​ของ​รายงาน

ตัว​บท พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์​ที่​บท​นี้​ยก​มา​เป็น​ฉบับ​ประกาศ​ครั้ง​แรก ซึ่ง​มี​ฉบับ​แก้ไข​เพิ่ม​เติม​ออก​มา​หลัง​จาก​นั้น มาตรา 4 6 9 10 และ 19 ที่​ยก​มา​เป็น​หลัก​เรื่อง​ผู้​สร้างสรรค์​และ​ความ​เป็น​เจ้าของ การ​ตัดสิน​ข้อ​พิพาท​จริง​ต้อง​ปรึกษา​ทนายความ​ที่​อ่าน​ฉบับ​แก้ไข​ล่าสุด​และ​ข้อ​เท็จ​จริง​ของ​งาน​ชิ้น​นั้น

เงื่อนไข​การ​ใช้​งาน​ของ​เครื่อง​มือ AI ให้​สิทธิ์​แทน​กฎหมาย​ได้​ไหม

เงื่อนไข​การ​ใช้​งาน​ของ​ผู้​ให้​บริการ AI เป็น​สัญญา​ระหว่าง​ผู้​ให้​บริการ​กับ​ผู้​ใช้ ถ้า​เงื่อนไข​เขียน​ว่า​ผู้​ใช้​เป็น​เจ้าของ​ผลลัพธ์ ข้อความ​นั้น​ผูกพัน​สอง​ฝ่าย​นี้ และ​ผูกพัน​บุคคล​ที่​สาม​ที่​ไม่​ได้​เป็น​คู่​สัญญา​ไม่​ได้ ผู้​ใช้​จึง​ควร​อ่าน​เงื่อนไข​เพื่อ​ดู​ข้อ​จำกัด​การ​ใช้​เชิง​พาณิชย์ ส่วน​คำถาม​ว่า​จะ​ห้าม​คน​อื่น​ใช้​ภาพ​ได้​หรือ​ไม่ ยัง​ต้อง​ตอบ​ด้วย​กฎหมาย​ลิขสิทธิ์

เอกสาร​ห้า​ชิ้น​ที่​ควร​เก็บ​เมื่อ​ใช้ AI ทำงาน​แบรนด์

หลัก​ฐาน​ว่า​คน​ควบคุม​องค์​ประกอบ​ใด​ของ​ภาพ สร้าง​ได้​เฉพาะ​ระหว่าง​ทำงาน ย้อน​กลับ​ไป​ทำ​ทีหลัง​ไม่​ได้ ห้า​รายการ​นี้​ใช้​เวลา​เก็บ​ไม่​มาก​และ​ตอบ​คำถาม​ที่​รายงาน​ของ​สหรัฐฯ ใช้​ตัดสิน​ได้​ครบ

  1. ภาพ​ร่าง​และ​ไฟล์​ทำงาน​ทุก​รุ่น เก็บ​พร้อม​วัน​ที่ ไฟล์​ที่​มี​เลเยอร์​แยก​ส่วน​ที่​คน​วาด​กับ​ส่วน​ที่ AI สร้าง​มี​ค่าที่​สุด
  2. ชื่อ​เครื่อง​มือ AI รุ่น​ที่​ใช้ และ​พร​อมต์ พร​อมต์​ไม่​ได้​ให้​สิทธิ์ แต่​บอก​ได้​ว่า AI ถูก​ใช้​ใน​ขั้น​ไหน
  3. บันทึก​การ​แก้​ด้วย​มือ ระบุ​ว่า​แก้​ส่วน​ใด ใคร​แก้ แก้​กี่​รอบ
  4. ใบ​ส่ง​งาน​จาก​ผู้รับ​จ้าง ที่​แยก​ส่วน​ที่​ใช้ AI กับ​ส่วน​ที่​คน​ทำ ตาม​ที่​สัญญา​กำหนด
  5. ผล​ค้น​ฐาน​ข้อมูล​เครื่องหมายการค้า ก่อน​อนุมัติ​โลโก้​หรือ​ตัว​ละคร เก็บ​วัน​ที่​ค้น​และ​คำ​ค้น​ไว้​ด้วย

สรุป

AI-Generated Creative ใช้​งาน​ใน​ธุรกิจ​ได้ แต่​ความ​เป็น​เจ้าของ​ไม่​ได้​ตาม​มา​อัตโนมัติ รายงาน​ของ​สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ เดือน​มกราคม 2025 สรุป​ว่า​พร​อมต์​อย่าง​เดียว​ยัง​ไม่​ทำให้​ผู้​ใช้​เป็น​ผู้​สร้างสรรค์ ส่วน​ที่ AI สร้าง​ล้วน​ไม่​ได้​รับ​ความ​คุ้มครอง ส่วน​ที่​คน​วาด เลือก จัด​วาง หรือ​ดัดแปลง​ยัง​ได้​รับ ทะเบียน Zarya of the Dawn และ Rose Enigma แสดง​เส้น​แบ่ง​นี้ ฝั่ง​ไทย พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 นิยาม​ผู้​สร้างสรรค์​ว่า​ผู้​ทำ​หรือ​ผู้​ก่อ​ให้​เกิด​งาน โดย​ไม่​ได้​เขียน​ถึง AI โลโก้​และ​มาส​คอ​ต​จึง​ควร​ให้​คน​ทำ​แบบ​สุดท้าย และ​เก็บ​หลัก​ฐาน​ระหว่าง​ทำงาน​ไว้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถ้า​ภาพ​สร้าง​ด้วย AI ทั้ง​ภาพ การ​อ้าง​ลิขสิทธิ์​ใน​ภาพ​นั้น​ทำได้​ยาก​ตาม​หลัก​ที่​สำนักงาน​ลิขสิทธิ์​สหรัฐฯ ใช้ แต่​ถ้า​ภาพ​มี​ข้อความ โลโก้ หรือ​องค์​ประกอบ​ที่​ทีม​ทำ​เอง ส่วน​นั้น​ยัง​เป็น​ของ​แบรนด์ และ​ถ้า​ผู้นำ​ไป​ใช้​ทำให้​ลูกค้า​เข้าใจ​ผิด​ว่า​เป็น​แบรนด์​ของ​ผู้​โพสต์ อาจ​เข้า​ข่าย​กฎหมาย​อื่น เช่น เครื่องหมายการค้า ซึ่ง​ควร​ปรึกษา​ทนายความ​ตาม​ข้อ​เท็จ​จริง

ไม่​แน่นอน กรณี SURYAST ใน​รายงาน​ใช้​ภาพถ่าย​ของ​ผู้​สร้าง​เป็นต้น​ทาง แต่​คณะ​กรรมการ​ยืน​คำ​ปฏิเสธ เพราะ​ภาพ​ที่​ได้​ไม่มี​ส่วน​ของ​คน​มาก​พอ ส่วน​กรณี Rose Enigma ผู้​สร้าง​วาด​ภาพ​ร่าง​ที่​เส้น​โครง​ยัง​เห็น​ชัด​ใน​ผลลัพธ์ จึง​จด​ได้​เฉพาะ​ส่วน​นั้น ความ​ต่าง​อยู่​ที่​งาน​ของ​คน​ยัง​มอง​เห็น​ได้​ใน​ภาพ​สุดท้าย​แค่​ไหน

ควร​มี​สาม​เรื่อง คือ​ให้​ผู้รับ​จ้าง​แจ้ง​เครื่อง​มือ AI ที่​ใช้​และ​ส่วน​ของ​งาน​ที่​ใช้ ให้​ส่ง​ไฟล์​ร่าง​และ​ไฟล์​ทำงาน​ที่​แสดง​ส่วน​ที่​คน​ทำ และ​ให้​ผู้รับ​จ้าง​รับรอง​ว่า​ไม่​ได้​สั่ง​ให้ AI เลียน​แบบ​งาน​หรือ​เครื่องหมาย​ของ​ผู้​อื่น​โดย​เจาะจง ส่วน​เรื่อง​ค่า​จ้าง​และ​ระยะ​เวลา​ผลิต​งาน​วิดีโอ ดู​ตัวอย่าง​การ​ตั้ง​งบ​ได้​ใน​บทความ งบ​ผลิต​วิดีโอ เพดาน​รา​คาส​ปอ​ต​โฆษณา​ของ​สำนัก​งบ​ประมาณ

เป็น​คนละ​คำถาม​กับ​ลิขสิทธิ์ แพลตฟอร์ม​วิดีโอ​หลัก​มี​กติกา​การ​ติด​ป้าย​เนื้อหา​ที่​สร้าง​หรือ​แก้​ด้วย AI ของ​ตัว​เอง โดย​เฉพาะ​เนื้อหา​ที่​ดู​เหมือน​จริง ราย​ละเอียด​แยก​ตาม​แพลตฟอร์ม​อยู่​ใน​บทความ Motion Graphic ที่​ใช้ AI ต้อง​ติด​ป้าย​เปิด​เผย​เมื่อ​ไหร่

ข้อมูล​ระดับ​งาน​ย่อย​ของ​องค์การ​แรงงาน​ระหว่าง​ประเทศ​ให้​คะแนน​งาน​สร้าง​ภาพ​เคลื่อนไหว​และ​งาน​คิด​คอน​เซ​ปต์​สูง​กว่า​งาน​เจรจา​กับ​ลูกค้า ตัวเลข​รายงาน​ย่อย​ของ​นัก​ออกแบบ​กราฟิก ช่าง​ภาพ และ​นัก​โฆษณา​อยู่​ใน​บทความ AI ทำงาน​ครีเอทีฟ​แทน​ได้​แค่​ไหน ดู​คะแนน​งาน​ย่อย​จาก ILO 2025

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​ใช้ AI ใน​ขั้น​หา​ทิศทาง​ภาพ ให้​ลูกค้า​เห็น​โทน​หลาย​แบบ​ก่อน​ตัดสิน​ใจ แล้ว​ให้​นัก​ออกแบบ​วาด​แบบ​สุดท้าย​เอง​ทั้งหมด ลูกค้า​จึง​ได้​ไฟล์​ที่​ระบุ​ได้​ว่า​เส้น​ใด​มา​จาก​มือ​คน บริการ​ออกแบบ​โลโก้​และ​อัต​ลักษณ์​องค์กร​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​ส่ง​มอบ​ภาพ​ร่าง​ทุก​รุ่น​พร้อม​บันทึก​ขั้น​ตอน เป็น​หลัก​ฐาน​ผู้​สร้างสรรค์​ให้​แบรนด์​ใช้​ต่อ​ได้​หลาย​ปี

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

โลโก้​ที่​ใช้​มา​หลาย​ปี​แต่​ไม่มี​ใคร​ตอบ​ได้​ว่า​ส่วน​ไหน​เป็น​ของ​แบรนด์​จริง

ให้ PHYGITAL AGENCY ออกแบบ​อัต​ลักษณ์​แบรนด์​ที่​ใช้ AI ใน​ขั้น​หา​ไอ​เดีย และ​ส่ง​มอบ​ไฟล์​พร้อม​หลัก​ฐาน​ว่า​คน​วาด​ส่วน​ใด​บ้าง

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย