ข้ามไปเนื้อหาหลัก

Parody Marketing ล้อ​รูป​แบบ​ได้ แต่​ห้าม​ยืม​เครื่องหมายการค้า

อัปเดตล่าสุด 29 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 12 นาที
Parody Marketing ล้อ​รูป​แบบ​ได้ แต่​ห้าม​ยืม​เครื่องหมายการค้า

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

ศาลสูง​สุด​สหรัฐ​ตัดสิน​เมื่อ​วัน​ที่ 8 มิถุนายน 2566 ว่าการ​ล้อ​เลียน​ไม่​ได้​รับ​การ​ยกเว้น​ขั้น​ต้น

เมื่อ​ผู้​ล้อ​เอา​เครื่องหมาย​ของ​คน​อื่น​มา​ใช้​เป็น​เครื่องหมาย​บน​สินค้า​ของ​ตัว​เอง คดี​นี้​คือ​ของ​เล่น​สุนัข​ชื่อ Bad Spaniels ที่​ทำ​หน้าตา​เหมือน​ขวด​วิสกี้ Jack Daniel's

กฎหมาย​ไทย​มี​สาม​จุด​ที่​มุก​ล้อ​เลียน​แตะ​ได้

ประมวล​กฎหมาย​อาญา​มาตรา 272 (ใช้​ชื่อ​หรือ​เครื่องหมาย​ของ​ผู้​อื่น​ให้​คน​หลง​เชื่อ และ​ไข​ข่าว​เท็จ​ให้การ​ค้า​ของ​ผู้​อื่น​เสีย​ความ​เชื่อ​ถือ) มาตรา 274 กับ​มาตรา 109 ของ​กฎหมาย​เครื่องหมายการค้า (เลียน​เครื่องหมาย​ที่​จด​ทะเบียน​แล้ว) มาตรา 272 ฉบับ​ปัจจุบัน​มี​เพดาน​โทษจำ​คุก​หนึ่ง​ปี และ​ค่า​ปรับ​สอง​หมื่น​บาท

ล้อ​รูป​แบบ​การ​เล่า​เรื่อง​ปลอดภัย​กว่า​ล้อ​ตัว​แบรนด์

การ​ยืม​จังหวะ​ของ​โฆษณา​เปิด​ตัว​สินค้า​หรือ​หนัง​ตัวอย่าง​ไม่​ได้​เอา​เครื่องหมาย​ของ​ใคร​มา​ใช้ ส่วน​การ​ใส่​ชื่อ โลโก้ หรือ​หน้าตา​บรรจุ​ภัณฑ์​ของ​แบรนด์​อื่น​ลง​บน​สินค้า​ตัว​เอง​คือ​จุด​ที่​ศาล​เริ่ม​ถาม​ว่า​คน​ซื้อ​จะ​สับสน​ไหม

Parody Marketing ล้อ​รูป​แบบ​โฆษณา​ได้ แต่​การ​เอา​ชื่อ​หรือ​หน้าตา​สินค้า​ของ​แบรนด์​อื่น​มา​เป็น​เครื่องหมาย​ของ​ตัว​เอง​เข้า​เขต​เครื่องหมายการค้า อ่าน​คดี Bad Spaniels และ​กฎหมาย​ไทย

การ​ตลาด​ล้อ​เลียน​หรือ Parody Marketing คือ​การ​ยืม​สิ่ง​ที่​คน​ดู​รู้จัก​อยู่​แล้ว เช่น​สไตล์​โฆษณา ฉาก​หนัง หรือ​หน้าตา​สินค้า​ดัง มา​เล่า​เรื่อง​ของ​แบรนด์​ตัว​เอง​ให้​คน​ดู​ขำ​และ​จำ​ได้​เร็ว แบรนด์​เล็ก​ชอบ​วิธี​นี้​เพราะ​ไม่​ต้อง​อธิบาย​บริบท​ยาว คน​ดู​เชื่อม​กับ​ต้นฉบับ​เอง แต่​สิ่ง​ที่​ถูก​ยืม​มา​บาง​อย่าง​มี​เจ้าของ​ตาม​กฎหมาย และ​คำถาม​ที่​ทีม​ครีเอทีฟ​ต้อง​ตอบ​ให้​ได้​ก่อน​ปล่อย​งาน​คือ มุก​นี้​ยืม​แค่​รูป​แบบ​การ​เล่า หรือ​กำลัง​เอา​ชื่อ​และ​หน้าตา​ของ​แบรนด์​อื่น​มา​ใช้​เป็น​ของ​ตัว​เอง

ตัวอย่าง​ที่​แยก​สอง​เรื่อง​นี้​ได้​ชัด​ที่สุด​มา​จากคำ​พิพากษา​ศาลสูง​สุด​สหรัฐ​คดี Jack Daniel's Properties v. VIP Products (เลข​คดี 22-148) ส่วน​ฝั่ง​ไทย ตัว​บท​โทษ​ของ​ประมวล​กฎหมาย​อาญา​อ้าง​ตามพระ​ราช​บัญญัติ​แก้ไข​เพิ่ม​เติม​ประมวล​กฎหมาย​อาญา (ฉบับ​ที่ 26) พ.ศ. 2560 ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา เล่ม 134 ตอน​ที่ 32 ก วัน​ที่ 20 มีนาคม 2560 หน้า 51 และ​มาตรา 109 อ้าง​จากพระ​ราช​บัญญัติ​เครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 ฉบับ​ที่​กรม​ทรัพย์สิน​ทาง​ปัญญา​เผย​แพร่

คดี​ของ​เล่น​สุนัข​รูป​ขวด​วิสกี้

VIP Products ผลิต​ของ​เล่น​ยาง​สำหรับ​สุนัข​ที่​ออกแบบ​ให้​ดู​เหมือน​ขวด​วิสกี้ Jack Daniel's แต่​เปลี่ยน​คำ​บน​ฉลาก ชื่อ​บน​ขวด​กลาย​เป็น Bad Spaniels และ​บรรทัด​ที่​เขียน​ถึง​วิสกี้​เทนเนสซี​ถูก​เปลี่ยน​เป็น​มุก​เกี่ยว​กับ​สุนัข​ขับ​ถ่าย​บน​พรม​ใน​รัฐ​เทนเนสซี เจ้าของ​เครื่องหมาย Jack Daniel's มี​เครื่องหมายการค้า​ทั้ง​รูป​ทรง​ขวด​และ​คำ​กับ​ภาพ​บน​ฉลาก​หลาย​ส่วน หลัง​ของ​เล่น​ออก​ขาย​ไม่​นาน​จึง​ขอ​ให้​หยุด​ขาย

VIP ยื่น​ฟ้อง​ก่อน​เพื่อ​ขอ​ให้​ศาล​ประกาศ​ว่า​ของ​เล่น​ไม่​ได้​ละเมิด ฝั่ง Jack Daniel's ฟ้อง​แย้ง​สอง​ข้อ ข้อ​แรก​คือ​การ​ละเมิด​เครื่องหมาย ซึ่ง​ถาม​ว่า​คน​ซื้อ​น่า​จะ​สับสน​เรื่อง​แหล่ง​ที่มา​ของ​สินค้า​ไหม ข้อ​ที่​สอง​คือ​การ​ทำให้​เครื่องหมาย​ที่​มีชื่อ​เสียง​เสื่อม​ค่า ซึ่ง​ถาม​ว่าการ​ใช้​นั้น​ทำร้าย​ชื่อ​เสียง​ของ​เครื่องหมาย​ไหม

ศาล​ล่าง​ตัดสิน​ไป​คนละ​ทาง

ศาล​ชั้น​ต้น​เห็น​ว่า VIP ใช้​หน้าตา​ขวด​เป็น​เครื่องหมาย​บน​สินค้า​ของ​ตัว​เอง จึง​ต้อง​พิจารณา​ความ​สับสน​ตาม​ปกติ หลัง​พิจารณา​คดี​ศาล​เห็น​ว่า​ผู้​ซื้อ​น่า​จะ​สับสน และ​มุก​เรื่อง​สิ่ง​ขับ​ถ่าย​น่า​จะ​ทำร้าย​ชื่อ​เสียง​ของ Jack Daniel's ศาล​อุทธรณ์​ภาค​ที่ 9 กลับ​คำ​ตัดสิน โดย​มอง​ว่า​ของ​เล่น​ที่​สื่อสาร​ความ​ขำ​ขัน​ควร​ได้​รับ​การ​คุ้มครอง​แบบ​งาน​แสดง​ความ​คิด​เห็น​ก่อน ซึ่ง​เป็น​ด่าน​ที่​เรียก​กัน​ว่า Rogers test ถ้า​ผ่าน​ด่าน​นี้ คดี​ไม่​ต้อง​ไป​ถึง​คำถาม​เรื่อง​ความ​สับสน​เลย เมื่อ​คดี​กลับ​ไป​ที่​ศาล​ชั้น​ต้น Jack Daniel's ผ่าน​ด่าน​นั้น​ไม่​ได้ VIP จึง​ชนะ​ใน​รอบ​นั้น

ศาล​แยก​การ​ล้อ​ออก​เป็น​สอง​แบบ

ศาลสูง​สุด​พิจารณา​คดี​เมื่อ 22 มีนาคม 2566 และ​มี​คำ​ตัดสิน​เป็น​เอกฉันท์​เมื่อ 8 มิถุนายน 2566 โดย​ผู้​พิพากษา Kagan เป็น​ผู้​เขียน​ความ​เห็น​ของ​ศาล ประเด็น​ที่​ศาล​วาง​ไว้​มี​สอง​ข้อ

  1. เมื่อ​ผู้​ล้อ​ใช้​เครื่องหมาย​ของ​คน​อื่น​เป็น​เครื่องหมาย​บอก​แหล่ง​ที่มา​ของ​สินค้า​ตัว​เอง ด่าน Rogers ไม่​ใช้ คดี​ต้อง​ไป​พิจารณา​ว่า​คน​ซื้อ​น่า​จะ​สับสน​ไหม​ตาม​ปกติ ศาล​อธิบาย​ว่า​ด่าน​นี้​เกิด​มา​เพื่อ​ชื่อ​ของ​งาน​ศิลปะ เช่น​เพลง​ที่​เอ่ย​ชื่อ​ตุ๊กตา​ดัง ซึ่ง​ชื่อ​นั้น​ไม่​ได้​ทำ​หน้าที่​บอก​ว่า​ใคร​ผลิต แต่​เมื่อ​ชื่อ​หรือ​หน้าตา​ถูก​ใช้​เป็น​เครื่องหมาย​ของ​สินค้า ความ​สับสน​เรื่อง​แหล่ง​ที่มา​ซึ่ง​เป็น​สิ่ง​ที่​กฎหมาย​เครื่องหมายการค้า​ป้องกัน​มี​โอกาส​เกิด​มาก​ที่สุด
  2. ข้อ​ยกเว้น​เรื่อง​การ​ใช้​ที่​ไม่ใช่​เชิง​พาณิชย์​ไม่​คุ้มครอง​การ​ล้อ​เลียน​ที่​ใช้​เป็น​เครื่องหมาย​ของ​ตัว​เอง กฎหมาย​สหรัฐ​มี​ข้อ​ยกเว้น​เรื่อง​การ​ล้อ​เลียน วิจารณ์ และ​แสดง​ความ​เห็น​ต่อ​เจ้าของ​เครื่องหมาย​อยู่​แล้ว แต่​ตัด​กรณี​ที่​ใช้​เป็น​เครื่องหมาย​ของ​สินค้า​ตัว​เอง​ออก ศาล​เห็น​ว่า​ถ้า​ตีความ​ข้อ​ยกเว้น​อีก​ข้อ​ให้​ครอบคลุม​การ​ล้อ​ทุก​แบบ ข้อ​จำกัด​ที่​รัฐสภา​เขียน​ไว้​จะ​ไม่มี​ผล​เลย

คำ​ตัดสิน​นี้​ไม่​ได้​บอก​ว่า​ใคร​ชนะ

ศาลสูง​สุด​เพิก​ถอน​คำ​พิพากษา​ของ​ศาล​อุทธรณ์​และ​ส่ง​คดี​กลับ​ไป​พิจารณา​เรื่อง​ความ​สับสน ศาล​เขียน​ไว้​ด้วย​ว่า​ความ​พยายาม​ล้อ​เลียน​ของ VIP แม้​ไม่​ทำให้​ได้​ใช้​ด่าน Rogers แต่​อาจ​มี​ผล​ต่อ​การ​ชั่ง​น้ำ​หนัก​เรื่อง​ความ​สับสน​ตาม​ปกติ มุก​ที่​คน​ดู​รู้ทัน​ที​ว่า​เป็นการ​ล้อ ทำให้​คน​น้อย​ลง​ที่​จะ​เข้าใจ​ผิด​ว่า​เจ้าของ​เดิม​เป็น​ผู้​ผลิต บท​เรียน​สำหรับ​แบรนด์​จึง​ไม่​ได้​อยู่​ที่​ผล​แพ้​ชนะ แต่​อยู่​ที่​คำถาม​ที่​ศาล​เลือก​ใช้ คือ​ชื่อ​และ​หน้าตา​ที่​ยืม​มา​กำลัง​ทำ​หน้าที่​อะไร​บน​สินค้า​ชิ้น​นั้น

กฎหมาย​ไทย​สาม​จุด​ที่​มุก​ล้อ​เลียน​แตะ​ได้

กฎหมาย​ไทย​ไม่มี​ด่าน​แบบ Rogers และ​มาตรา​ที่​ยก​มา​ใน​ส่วน​นี้​ไม่​ได้​เขียน​ข้อ​ยกเว้น​สำหรับ​การ​ล้อ​เลียน​ไว้ คำถาม​จึง​ไป​อยู่​ที่​องค์​ประกอบ​ของ​แต่ละ​มาตรา​ตรง ๆ

  • ประมวล​กฎหมาย​อาญา​มาตรา 272 ครอบคลุม​การ​เอา​ชื่อ รูป รอย​ประดิษฐ์ หรือ​ข้อความ​ใน​การ​ค้า​ของ​ผู้​อื่น​ไป​ใช้บน​สินค้า หีบห่อ หรือ​แจ้ง​ความ เพื่อ​ให้​ประชาชน​หลง​เชื่อ​ว่า​เป็น​สินค้า​ของ​ผู้​อื่น​นั้น และ​ครอบคลุม​การ​ไข​ข่าว​แพร่​หลาย​ซึ่ง​ข้อความ​เท็จ เพื่อ​ให้​สินค้า​หรือ​การ​ค้า​ของ​ผู้​อื่น​เสีย​ความ​เชื่อ​ถือ​โดย​มุ่ง​ประโยชน์​ให้การ​ค้า​ของ​ตน พระ​ราช​บัญญัติ​แก้ไข​เพิ่ม​เติม​ฉบับ​ที่ 26 ปี 2560 ปรับ​เพดาน​โทษ​เป็น​จำ​คุก​หนึ่ง​ปี ค่า​ปรับ​สอง​หมื่น​บาท ศาล​จะ​ลง​อย่าง​ใด​อย่าง​หนึ่ง​หรือ​ทั้ง​คู่​ก็ได้ และ​ความ​ผิด​ตาม​มาตรา​นี้​ยอม​ความ​ได้
  • ประมวล​กฎหมาย​อาญา​มาตรา 274 เป็น​เรื่อง​การ​เลียน​เครื่องหมายการค้า​ของ​ผู้​อื่น​ที่​จด​ทะเบียน​แล้ว ฉบับ​แก้ไข​เดียวกัน​กำหนด​เพดาน​โทษ​ไว้​เท่ากับ​มาตรา 272
  • มาตรา 109 ของ พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า ใช้​กับ​การ​เลียน​เครื่องหมายการค้า เครื่องหมาย​บริการ เครื่องหมาย​รับรอง หรือ​เครื่องหมาย​ร่วม​ที่​จด​ทะเบียน​ใน​ไทย เพื่อ​ให้​ประชาชน​หลง​เชื่อ​ว่า​เป็น​เครื่องหมาย​ของ​ผู้​อื่น​นั้น เพดาน​โทษ​สูง​กว่า​สอง​มาตรา​แรก คือ​จำ​คุก​สอง​ปี ค่า​ปรับ​สอง​แสน​บาท หรือ​ทั้ง​สอง​อย่าง และ​มาตรา 110 ใช้​โทษ​เดียวกัน​กับ​คน​ที่​นำ​เข้า จำหน่าย หรือ​เสนอ​จำหน่าย​สินค้า​ที่​มี​เครื่องหมาย​เลียน​แบบ​นั้น

คำ​ที่​ปรากฏ​ซ้ำ​ใน​สาม​จุด​นี้​คือ "หลง​เชื่อ" และ "เสีย​ความ​เชื่อ​ถือ" มุก​ที่​ทำให้​คน​ดู​เข้าใจ​ผิด​ว่า​สินค้า​มา​จาก​เจ้าของ​เครื่องหมาย หรือ​มุก​ที่​ใส่​ข้อ​เท็จ​จริง​ผิด​เกี่ยว​กับ​สินค้า​ของ​คน​อื่น จึง​เข้า​ใกล้​ตัว​บท​มากกว่า​มุก​ที่​ยืม​แค่​จังหวะ​การ​เล่า

ลิขสิทธิ์​เป็น​อีก​ด่าน​หนึ่ง

เครื่องหมายการค้า​คุ้มครอง​ชื่อ​และ​สัญลักษณ์​ที่​บอก​ว่า​สินค้า​มา​จาก​ใคร ส่วน​ลิขสิทธิ์​คุ้มครอง​ตัว​งาน เช่น​ภาพ คลิป เพลง หรือ​บท​พูด มุก​ที่​ตัด​คลิป​โฆษณา​ของ​คน​อื่น​มา​ใช้​ทั้ง​ท่อน​จึง​ต้อง​ผ่าน​อีก​คำถาม​หนึ่ง การ​อ่าน​ข้อ​ยกเว้น​เรื่อง​การ​ใช้​งาน​ของ​คน​อื่น​ใน​กฎหมาย​ลิขสิทธิ์​ไทย​อยู่​ในMeme Marketing ภาพ​มี​ม​มี​เจ้าของ แบรนด์​หยิบ​มา​โพสต์​ได้​แค่​ไหน ส่วน​มุก​ที่​เกาะ​การ​แข่งขัน​กีฬา​ที่​มี​ผู้​สนับสนุน​ทางการ​อยู่​แล้ว มี​กติกา​ของ​ผู้​จัด​งาน​ซ้อน​อีก​ชั้น ดู​ได้​ในAmbush Marketing คำ​และ​ภาพ​ที่ FIFA ห้าม​แบ​รนด์​นอก​ส​ปอน​เซอร์​ใช้

มุก​แบบ​ไหน​อยู่​ฝั่ง​ไหน

ตัวอย่าง​ใน​ส่วน​นี้​เป็น​กรณี​สมมติ​ที่​แบ่ง​ตาม​สิ่ง​ที่​มุก​ยืม​มา ไม่​ได้​อ้าง​ถึง​แคมเปญ​จริง​ของ​แบรนด์​ใด

ยืม​รูป​แบบ​การ​เล่า ร้าน​ขนม​ทำ​คลิป​แนะนำ​ขนม​ชิ้น​ใหม่​ใน​จังหวะ​ของ​งาน​เปิด​ตัว​สมา​ร์ต​โฟน ไฟ​สลัว เสียง​บรรยาย​จริงจัง ภาพ​หมุน​รอบ​ตัว​สินค้า มุก​นี้​ยืม​ฟอร์แมต​ที่​หลาย​แบรนด์​ใช้​ร่วม​กัน ไม่มี​ชื่อ​หรือ​โลโก้​ของ​ใคร และ​ขนม​ใน​คลิป​มีชื่อ​ร้าน​ชัดเจน ฝั่ง​นี้​เสี่ยง​น้อย​ที่สุด

เอ่ย​ถึง​แบรนด์​อื่น​ใน​เนื้อ​เรื่อง คลิป​เดียวกัน​มี​ตัว​ละคร​พูด​ถึง​ชื่อ​สมา​ร์ต​โฟน​รุ่น​ดัง​เพื่อ​เทียบ​เป็น​มุก ชื่อ​นั้น​ไม่​ได้​อยู่​บน​สินค้า​ของ​ร้าน​และ​ไม่​ได้​บอก​ว่า​ใคร​ผลิต​ขนม แต่​ถ้า​บท​พูด​อ้าง​ข้อ​เท็จ​จริง​เกี่ยว​กับ​สินค้า​ของ​แบรนด์​นั้น ข้อ​เท็จ​จริง​นั้น​ต้อง​ถูก​ต้อง เพราะ​มาตรา 272 ใช้​กับ​ข้อความ​เท็จ​ที่​ทำให้​การ​ค้า​ของ​ผู้​อื่น​เสีย​ความ​เชื่อ​ถือ

ยืม​หน้าตา​มา​ไว้​บน​สินค้า​ตัว​เอง ร้าน​ทำ​กล่อง​ขนม​รุ่น​พิเศษ​ที่​สี ตัว​อักษร และ​รูป​ทรง​โลโก้​เหมือน​แบรนด์​เครื่อง​ดื่ม​ดัง แค่​เปลี่ยน​คำ​หนึ่ง​คำ ฝั่ง​นี้​ตรง​กับ​ข้อ​เท็จ​จริง​ใน​คดี Bad Spaniels คือ​หน้าตา​ของ​คน​อื่น​กลาย​เป็น​หน้าตา​ของ​สินค้า​ที่​ขาย คำถาม​เรื่อง​ความ​สับสน​และ​การ​เลียน​เครื่องหมาย​ที่​จด​ทะเบียน​จะ​ตาม​มา​ทันที ต่อ​ให้​คน​ทำ​ตั้งใจ​ให้​ขำ

เปรียบ​เทียบ​คู่​แข่ง​ด้วย​ข้อมูล​จริง

มุก​ที่​ชวน​คน​ดู​เทียบ​สินค้า​กับ​คู่​แข่ง​ทำได้​เมื่อ​ตัวเลข​และ​คุณสมบัติ​ที่​พูด​ถึง​ตรวจ​สอบ​ได้ ข้อความ​ที่​บอก​ว่า​สินค้า​ของ​คน​อื่น​แย่​กว่า​โดย​ไม่มี​หลัก​ฐาน​เสี่ยง​สอง​ทาง ทาง​แรก​คือ​มาตรา 272 เรื่อง​ไข​ข่าว​เท็จ ทาง​ที่​สอง​คือ​กฎ​เรื่อง​ข้อความ​โฆษณา​ที่​เกิน​จริง​หรือ​ทำให้​เข้าใจ​ผิด ซึ่ง​มี​ตัวอย่าง​คำ​ที่​แพลตฟอร์ม​ตี​กลับ​และ​อำนาจ​ของ สคบ. อยู่​ในโฆษณา​เกิน​จริง Google ตี​กลับ​คำ​ไหน และ สคบ. สั่ง​แก้​ได้​สี่​แบบ

งาน​ใน​พื้นที่​จริง​มี​กติกา​เพิ่ม

มุก​ล้อ​เลียน​ที่​ออก​ไป​อยู่​บน​ถนน เช่น​ป้าย​หรือ​ของ​จัด​วาง​ที่​ล้อ​แคมเปญ​ดัง ต้อง​ผ่าน​เรื่อง​ขอ​อนุญาต​ใช้​พื้นที่​ด้วย ราย​ละเอียด​อยู่​ในGuerrilla Marketing ใน​ที่​สาธารณะ ต้อง​ขอ​อนุญาต​ใคร​ก่อน​ลงมือ ส่วน​งาน​ที่​ให้​คน​มา​ร่วม​เล่น​กับ​มุก​หน้า​งาน ใช้​กรอบ​ของExperiential Marketing ห้า​แบบ​ของ​ประสบการณ์​ที่​แบรนด์​ออกแบบ​ได้ ช่วย​วาง​ว่า​คน​ร่วม​งาน​จะ​ได้​อะไร​กลับ​ไป​นอกจาก​เสียง​หัวเราะ

เช็​กมุ​กล้อ​เลียน​กับ​เครื่องหมาย​ของ​คน​อื่น

คำถาม​แต่ละ​ข้อ​แปลง​มา​จาก​ประเด็น​ที่​ศาลสูง​สุด​สหรัฐ​และ​ตัว​บท​ไทย​ใช้​ตัดสิน ทีม​ตอบ​ได้​ภายใน​ประชุม​เดียว​ก่อน​สั่ง​ผลิต​หรือ​กด​โพสต์

  • ชื่อ โลโก้ สี หรือ​รูป​ทรง​ของ​แบรนด์​อื่น​อยู่​บน​สินค้า​หรือ​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​เรา​ขาย​หรือ​ไม่
  • คน​ที่​ไม่รู้​จัก​แบรนด์​เรา​เห็น​งาน​แล้ว​จะ​คิด​ว่า​เป็น​สินค้า​ของ​ใคร
  • ชื่อ​แบรนด์​ของ​เรา​เด่น​กว่า​ส่วน​ที่​ยืม​มา​หรือ​ไม่
  • บท​พูด​หรือ​ข้อความ​มี​ข้อ​เท็จ​จริง​เกี่ยว​กับ​สินค้า​ของ​คน​อื่น​ไหม และ​เรา​มี​หลัก​ฐาน​ของ​ข้อ​เท็จ​จริง​นั้น​หรือ​เปล่า
  • มี​คลิป ภาพ หรือ​เพลง​ของ​คน​อื่น​ถูก​ตัด​มา​ใช้​ตรง ๆ หรือ​เรา​สร้าง​ใหม่​ทั้งหมด
  • ถ้า​เจ้าของ​ต้นฉบับ​ส่ง​จดหมาย​ขอ​ให้​หยุด ใคร​ใน​ทีม​เป็น​คน​ตอบ และ​จะ​ถอน​งาน​ออก​จาก​ช่อง​ทาง​ไหน​บ้าง

สรุป

Parody Marketing ใช้ได้​ดี​เมื่อ​ยืม​รูป​แบบ​การ​เล่า​ที่​คน​คุ้น​เคย และ​ให้​ชื่อ​แบรนด์​ของ​ตัว​เอง​เป็น​เจ้าของ​มุก คดี Jack Daniel's v. VIP Products ที่​ศาลสูง​สุด​สหรัฐ​ตัดสิน​เมื่อ 8 มิถุนายน 2566 วาง​หลัก​ว่า​เมื่อ​ผู้​ล้อ​ใช้​เครื่องหมาย​ของ​คน​อื่น​เป็น​เครื่องหมาย​บน​สินค้า​ตัว​เอง การ​ล้อ​เลียน​ไม่​ได้​รับ​การ​ยกเว้น​ขั้น​ต้น และ​ต้อง​พิจารณา​ความ​สับสน​ตาม​ปกติ ฝั่ง​ไทย ประมวล​กฎหมาย​อาญา​มาตรา 272 ใช้​กับ​การ​ทำให้​คน​หลง​เชื่อ​ว่า​เป็น​สินค้า​ของ​ผู้​อื่น​และ​การ​ไข​ข่าว​เท็จ มี​เพดาน​จำ​คุก​หนึ่ง​ปี​หรือ​ค่า​ปรับ​สอง​หมื่น​บาท ส่วน​การ​เลียน​เครื่องหมาย​ที่​จด​ทะเบียน​เข้า​มาตรา 274 และ​มาตรา 109 ของ​กฎหมาย​เครื่องหมายการค้า ซึ่ง​มาตรา​หลัง​มี​เพดาน​จำ​คุก​สอง​ปี​หรือ​ค่า​ปรับ​สอง​แสน​บาท มุก​ที่​อยู่​ฝั่ง​ปลอดภัย​จึง​เป็น​มุก​ที่​ยืม​จังหวะ ไม่​ได้​ยืม​หน้าตา​ของ​ใคร​มา​ขาย

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

คำ​กำกับ​ช่วย​ลด​ความ​สับสน​ได้​บาง​ส่วน แต่​ไม่​ได้​ลบ​องค์​ประกอบ​ของ​ตัว​บท ถ้า​ชื่อ​หรือ​หน้าตา​ของ​แบรนด์​อื่น​ยัง​ทำ​หน้าที่​เป็น​เครื่องหมาย​บน​สินค้า​ที่​ขาย ศาล​ยัง​ต้อง​ชั่ง​ว่า​คน​ซื้อ​จะ​หลง​เชื่อ​ไหม ทาง​ที่​ปลอดภัย​กว่า​คือ​ให้​ชื่อ​แบรนด์​ของ​ตัว​เอง​เป็น​สิ่ง​ที่​เด่น​ที่สุด​บน​สินค้า

มาตรา 274 และ​มาตรา 109 ใช้​กับ​เครื่องหมาย​ที่​จด​ทะเบียน​แล้ว​ใน​ราช​อาณาจักร แต่​มาตรา 272 ใช้​คำ​ว่า​ชื่อ รูป รอย​ประดิษฐ์ หรือ​ข้อความ​ใน​การ​ค้า​ของ​ผู้​อื่น ไม่​ได้​จำกัด​เฉพาะ​เครื่องหมาย​ที่​จด​ทะเบียน ความ​เสี่ยง​จึง​ไม่​หาย​ไป​เพราะ​เจ้าของ​ยัง​ไม่​ได้​จด

หมายความ​ว่า​คดี​อาญา​เริ่ม​ได้​เมื่อ​ผู้​เสีย​หาย​ร้อง​ทุกข์ และ​เลิก​ได้​ถ้า​คู่​กรณี​ตกลง​กัน ใน​ทาง​ปฏิบัติ จดหมาย​ขอ​ให้​หยุด​ใช้​จาก​เจ้าของ​เครื่องหมาย​จึง​เป็น​สัญญาณ​ที่​ต้อง​รีบ​ตอบ การ​ถอน​งาน​และ​คุย​กัน​เร็ว​มี​ต้นทุน​ต่ำ​กว่า​ปล่อย​ให้​เรื่อง​ไป​ถึง​การ​ร้อง​ทุกข์

ได้ และ​เป็น​ทาง​ที่​ปลอดภัย​ที่สุด แบรนด์​ที่​ล้อ​สินค้า​รุ่น​เก่า​ของ​ตัว​เอง หรือ​ล้อ​ความ​ผิด​พลาด​ของ​ตัว​เอง​ใน​อดีต ไม่​ได้​ยืม​เครื่องหมาย​ของ​ใคร คน​ดู​ที่​จำ​รุ่น​เก่า​ได้​ก็​ขำ​ตาม​โดย​ไม่​ต้อง​อธิบาย

ถ้า​แคมเปญ​ล้อ​เลียน​ของ​แบรนด์​คุณ​ดัง​ขึ้น​มา คน​อื่น​อาจ​ล้อ​กลับ​หรือ​เอา​ชื่อ​มุก​ไป​ใช้บน​สินค้า เครื่องหมาย​ที่​จด​แล้ว​ทำให้​คุณ​ใช้​มาตรา 109 และ​มาตรา 274 ปกป้อง​ได้ แบรนด์​ที่​จะ​ขาย​ต่าง​ประเทศ​อ่าน​วิธี​จด​หลาย​ประเทศ​พร้อม​กัน​ได้​ในGlocal Marketing แบรนด์​ไทย​จด​เครื่องหมาย​หลาย​ประเทศ​ผ่าน​มาดริด

ใช้​บังคับ​ใน​ไทย​ไม่​ได้ ศาล​ไทย​ตัดสิน​ตาม​กฎหมาย​ไทย คดี​นี้​มี​ประโยชน์​ตรง​ที่​อธิบาย​เหตุผล​ว่า​ทำไม​การ​ใช้​ชื่อ​คน​อื่น​เป็น​เครื่องหมาย​ของ​ตัว​เอง​ต่าง​จาก​การ​เอ่ย​ถึง​ใน​งาน​สร้างสรรค์ ซึ่ง​เป็น​คำถาม​เดียว​กับ​ที่​ตัว​บท​ไทย​ถาม​ผ่าน​คำ​ว่า "หลง​เชื่อ"

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​เทียบ​ชื่อ โลโก้ สี และ​หน้าตา​บรรจุ​ภัณฑ์​ใน​งาน​ล้อ​เลียน​ทุก​ชิ้น​กับ​เครื่องหมาย​ของ​เจ้าของ​ต้นฉบับ แล้ว​แยก​ให้​ออก​ว่า​ส่วน​ไหน​ยืม​รูป​แบบ​การ​เล่า ส่วน​ไหน​แตะ​ตัว​เครื่องหมาย เพราะ​มุก​ที่​ปลอดภัย​ต้อง​ให้​คน​ดู​รู้​ได้​ทันที​ว่า​สินค้า​ใน​งาน​เป็น​ของ​ใคร บริการ​วาง​อัต​ลักษณ์​แบรนด์​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​ช่วย​ให้​ชื่อ​และ​ภาพ​ของ​แบรนด์​คุณ​เด่น​พอ​จะ​เป็น​จุดยืน​ของ​มุก โดย​ไม่​ต้อง​พึ่ง​หน้าตา​ของ​แบรนด์​อื่น

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

มุก​ล้อ​เลียน​ที่​คน​ดู​รู้ทัน​ที​ว่า​เป็น​ของ​แบรนด์​คุณ

PHYGITAL AGENCY ตรวจ​งาน​ล้อ​เลียน​เทียบ​กับ​เครื่องหมาย​ของ​เจ้าของ​ต้นฉบับ แล้ว​ออกแบบ​ชื่อ โลโก้ และ​หน้าตา​ของ​แบรนด์​คุณ​ให้​เด่น​พอ​จะ​เป็น​ตัวเอก​ของ​มุก

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย