ครีเอเตอร์คนหนึ่งได้กล่องเซรั่มจากแบรนด์ฟรี ถ่ายคลิปใช้จริง แล้วแปะโค้ดส่วนลดไว้ในแคปชัน ครีเอเตอร์คนนี้ไม่ได้รับค่าจ้างสักบาท แต่ตามนโยบายของ TikTok ที่มีผลตั้งแต่ 31 สิงหาคม 2569 คลิปนี้เป็น Branded Content เต็มตัว เพราะนโยบายนับทั้งของขวัญจากแบรนด์และค่าคอมมิชชันจากโค้ด บทนี้อ่านนโยบายฉบับนั้นจากหน้าทางการของ TikTok แล้ววางคู่กับนิยามในตัวบทที่ สคบ. ใช้กำกับโฆษณา เพื่อให้ครีเอเตอร์และแบรนด์รู้ว่าก่อนรับงานต้องเช็กอะไร กติกาของ Meta อยู่ในจ้าง Influencer และ KOL บน Meta ตามนโยบาย Branded Content และของ Twitch อยู่ในTwitch สปอนเซอร์สตรีมเมอร์ ต้องติดป้ายอย่างไร ห้ามสินค้าอะไร บทนี้จึงพูดถึง TikTok เป็นหลัก
อินฟลูเอนเซอร์รับรีวิว ป้าย TikTok ฉบับใหม่และสถานะผู้โฆษณา

KEY TAKEAWAYS
3 ประเด็นนโยบาย Branded Content ฉบับใหม่ของ TikTok มีผลวันที่ 31 สิงหาคม 2569 และนับของที่แบรนด์ส่งให้ฟรี ค่าจ้าง และค่าคอมมิชชันจากลิงก์หรือโค้ดส่วนลด เป็นเนื้อหาของแบรนด์ทั้งหมด
ครีเอเตอร์ต้องเปิดสวิตช์เปิดเผยเนื้อหาเชิงพาณิชย์ทุกครั้งที่โพสต์ และต้องบอกชื่อสินค้าในคลิปหรือแคปชันให้ชัด
TikTok เขียนไว้ว่าคลิปที่ติดป้ายแล้วอาจถูกเก็บในคลังเนื้อหาสาธารณะแม้ลบหรือแก้คลิปต้นฉบับ ในกรณีที่กฎหมายกำหนด
การลบคลิปภายหลังจึงไม่ได้ลบหลักฐานเสมอไป
มาตรา 3 ของกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคปี 2522 นิยาม "ผู้ประกอบธุรกิจ" ว่ารวมผู้ประกอบกิจการโฆษณา และนิยาม "โฆษณา" ว่าคือการกระทำใดก็ตามที่ให้คนทั่วไปรับรู้ข้อความเพื่อผลทางการค้า
คลิปรีวิวที่ได้ค่าตอบแทนจึงอยู่ในขอบเขตของกฎหมายโฆษณาเหมือนโฆษณาที่แบรนด์ทำเอง
นโยบาย TikTok ที่มีผล 31 ส.ค. 2569 นับของฟรี ค่าจ้าง และค่าคอมจากโค้ดเป็น Branded Content ต้องเปิดสวิตช์เปิดเผยทุกโพสต์ ส่วนกฎหมายไทยนับคลิปรับจ้างรีวิวเป็นโฆษณา
ของฟรี ค่าจ้าง ค่าคอม นับเป็น Branded Content ทั้งหมด
Branded Content Policy ของ TikTok นิยามเนื้อหาของแบรนด์ว่าเป็นเนื้อหาที่โปรโมตหรือรีวิวแบรนด์ สินค้า หรือบริการของบุคคลที่สาม เพื่อแลกกับเงินหรือสิ่งจูงใจอื่น และยกตัวอย่างไว้สี่แบบ
| กรณีในนโยบาย | ตัวอย่างงานของครีเอเตอร์ไทย |
|---|---|
| สินค้าหรือบริการที่แบรนด์ (หรือคนที่ทำแทนแบรนด์) ให้มาฟรี | แบรนด์ส่งกล่องสินค้ามาให้ลองโดยไม่มีค่าจ้าง |
| แบรนด์หรือสินค้าที่ได้รับเงินหรือของขวัญเพื่อโพสต์ | รับค่ารีวิวเป็นเงิน หรือรับบัตรกำนัลแลกกับคลิป |
| สินค้าที่ครีเอเตอร์ได้ค่าคอมมิชชันจากยอดขาย | ปักลิงก์ affiliate หรือแปะโค้ดส่วนลดที่ได้ส่วนแบ่ง |
| แบรนด์ที่มีหรือเคยมีความสัมพันธ์ทางการค้า | เป็นแบรนด์แอมบาสเดอร์ หรือเคยรับงานประจำกับแบรนด์ |
แถวที่สามทำให้ครีเอเตอร์ที่หารายได้จากค่าคอมมิชชันอย่างเดียวอยู่ในนโยบายนี้ด้วย ฝั่งร้านค้าที่จ่ายค่าคอมคิดยอดและจ่ายเงินอย่างไร อธิบายไว้ในAffiliate Marketing บน Shopee ร้านจ่ายค่าคอมเมื่อไรและเท่าไร นโยบายยังเขียนชัดว่าครีเอเตอร์เป็นผู้รับผิดชอบให้เนื้อหาถูกต้องตามกฎหมายทุกฉบับที่เกี่ยวข้อง กติกาของ TikTok ช่วยให้ทำตามกฎหมายได้ง่ายขึ้นแต่ไม่ได้ครอบคลุมทั้งหมด และ TikTok อาจนำกติกาที่แก้ใหม่มาใช้กับคลิปที่โพสต์ไปแล้วด้วย
รับของฟรีมาลองแต่ไม่ได้เงิน ต้องติดป้ายไหม
ต้องติด แถวแรกของตารางคือกรณีนี้พอดี นโยบายไม่ได้ตั้งเงื่อนไขว่าต้องมีค่าจ้าง ของที่แบรนด์ส่งให้ก็นับแล้ว ครีเอเตอร์ที่ซื้อสินค้าเองและไม่มีความสัมพันธ์ใดกับแบรนด์ไม่เข้านิยามนี้ แต่ถ้าวันหนึ่งแบรนด์เดียวกันส่งของมาให้ คลิปถัดไปของแบรนด์นั้นต้องติดป้าย
สิ่งที่ครีเอเตอร์ต้องทำตอนกดโพสต์
นโยบายกำหนดหน้าที่ตอนโพสต์ไว้ห้าข้อ
| หน้าที่ | รายละเอียดในนโยบาย |
|---|---|
| เปิดสวิตช์เปิดเผย | เปิด commercial content disclosure toggle ในการตั้งค่าเปิดเผยเนื้อหาตอนโพสต์ แล้วระบุว่าโพสต์ในนามบุคคลที่สาม คลิปจะได้ป้ายว่าเป็น Branded Content อัตโนมัติ |
| บอกสินค้าให้ชัด | ผู้ชมต้องรู้ว่าโปรโมตสินค้าอะไรโดยไม่ต้องกดเข้าโปรไฟล์หรือลิงก์ เช่นพูดชื่อสินค้าหรือเขียนไว้ในแคปชัน |
| ห้ามกล่าวอ้างเท็จ | ห้ามข้อความเท็จ หลอกลวง หรือทำให้เข้าใจผิดเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการ |
| ห้ามสินค้าผิดกฎหมาย | ห้ามโปรโมตสินค้าหรือบริการที่ผิดกฎหมาย |
| ห้ามอุตสาหกรรมต้องห้าม | ห้ามโปรโมตสินค้าในรายการอุตสาหกรรมต้องห้ามของนโยบาย |
นอกจากห้าข้อนี้ นโยบายห้ามเนื้อหาที่เลือกปฏิบัติด้วยเพศ เชื้อชาติ สัญชาติ ศาสนา ความพิการ อายุ หรือรสนิยมทางเพศ ห้ามส่งเสริมพฤติกรรมที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ห้ามตอกย้ำภาพลักษณ์ร่างกายที่ไม่ดีต่อสุขภาพหรือเล่นกับความไม่มั่นใจเรื่องมาตรฐานความงาม และห้ามชักชวนเด็กให้ซื้อหรือให้ไปขอให้พ่อแม่ซื้อ
ลบคลิปแล้ว หลักฐานหายไปไหม
ไม่เสมอไป นโยบายเขียนว่าเมื่อเปิดสวิตช์แล้ว ในกรณีที่กฎหมายกำหนด คลิปอาจถูกเพิ่มเข้าคลังเนื้อหาของ TikTok และในบางสถานการณ์ TikTok อาจต้องเก็บคลิปนั้นให้สาธารณะเห็นในคลังต่อไป แม้ต้นฉบับจะถูกลบหรือแก้ ครีเอเตอร์จึงควรตรวจข้อความทุกประโยคก่อนโพสต์ ไม่ใช่วางแผนแก้ทีหลัง
สินค้าที่รับรีวิวบน TikTok ไม่ได้ และที่ต้องได้รับเชิญ
นโยบายแบ่งสินค้าเป็นสองกลุ่ม กลุ่มต้องห้ามโพสต์ไม่ได้เลย กลุ่มจำกัดโพสต์ได้แต่จะแสดงเฉพาะในตลาดที่โพสต์ อาจจำกัดอายุผู้ชม และครีเอเตอร์โพสต์ได้เฉพาะเมื่อได้รับเชิญจากแบรนด์ที่ TikTok อนุมัติ ซึ่งแบรนด์ต้องมีบัญชีธุรกิจที่ลงทะเบียน ผ่านขั้นตรวจคุณสมบัติ และจับคู่กับครีเอเตอร์ผ่านแพลตฟอร์ม TikTok One เท่านั้น
| กลุ่ม | ตัวอย่างที่เกี่ยวกับครีเอเตอร์สายรีวิวในไทย |
|---|---|
| ต้องห้าม | ผลิตภัณฑ์และคลินิกลดน้ำหนัก รวมถึงชาดีท็อกซ์และยาลดความอยากอาหาร · ยาเสพติดและ CBD · บุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า · สถานพยาบาล การรักษา นักโภชนาการ ร้านขายยาออนไลน์ · ผลิตภัณฑ์ฟอกสีฟันและปลูกผม · คลินิกความงาม ศัลยกรรม และเครื่องสำอางที่อ้างสรรพคุณทางยา · แชร์ลูกโซ่ ธุรกิจหลายชั้น และข้อเสนอการเงินที่ดีเกินจริง · บริการบัญชี กฎหมาย และตรวจคนเข้าเมือง |
| จำกัด (ต้องได้รับเชิญ) | เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งในไทยจำกัดผู้ชมอายุ 25 ปีขึ้นไป · บริการการเงิน สินเชื่อ บัตรเครดิต ประกันและการลงทุน · แอปหาคู่และวิดีโอแชท |
บางรายการในกลุ่มจำกัดยังห้ามในบางประเทศ เช่นยาที่ซื้อได้เองซึ่งแต่ละประเทศมีเงื่อนไขต่างกัน และนโยบายให้ไปดูข้อกำหนดรายประเทศเพิ่ม ครีเอเตอร์ที่รับงานข้ามประเทศจึงต้องเปิดหน้าข้อกำหนดของประเทศนั้นทุกครั้ง ส่วนแบรนด์ความงามที่เป็นคลินิก ข้อจำกัดของกฎหมายไทยเรื่องการรับรองเครื่องมือแพทย์อยู่ในInfluencer คลินิกความงาม มาตรา 59 ห้ามรับรองเครื่องมือแพทย์
รับรีวิวอาหารเสริมบน TikTok ได้ไหม
ขึ้นกับประเภทสินค้า อาหารเสริมเพื่อลดน้ำหนักอยู่ในกลุ่มต้องห้ามของนโยบาย และนมผงกับอาหารเสริมสำหรับเด็กอายุต่ำกว่าสองปีก็อยู่ในกลุ่มต้องห้ามเช่นกัน อาหารเสริมประเภทอื่นไม่ได้อยู่ในสองรายการนี้ แต่ยังต้องผ่านกฎหมายอาหารของไทย เรื่องใครพูดในคลิปได้บ้างตามประกาศ อย. ฉบับปี 2569 อ่านต่อได้ในบทเรื่องคลิปรีวิวอาหารเสริมกับประกาศ อย. ฉบับล่าสุด
ครีเอเตอร์ในสายตากฎหมายโฆษณาไทย
ตัวบทกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคปี 2522 ฉบับรวมที่ สคบ. เผยแพร่ วางนิยามไว้ในมาตรา 3 ซึ่งตอบคำถามว่าคลิปรีวิวที่ได้ค่าตอบแทนอยู่ใต้กฎหมายนี้หรือไม่
| คำในมาตรา 3 | นิยาม | ใช้กับงานครีเอเตอร์อย่างไร |
|---|---|---|
| ผู้ประกอบธุรกิจ | ผู้ขาย ผู้ผลิตเพื่อขาย ผู้สั่งหรือนำเข้าเพื่อขาย ผู้ซื้อเพื่อขายต่อ ผู้ให้บริการ และรวมถึงผู้ประกอบกิจการโฆษณา | ครีเอเตอร์ที่รับจ้างทำโฆษณาเป็นกิจการอาจอยู่ในขอบเขตคำนี้ |
| ข้อความ | การกระทำให้ปรากฏด้วยตัวอักษร ภาพ ภาพยนตร์ แสง เสียง เครื่องหมาย หรือการกระทำอย่างใดที่ให้คนทั่วไปเข้าใจความหมายได้ | ทั้งคำพูด แคปชัน ภาพก่อนและหลังใช้ และท่าทางในคลิปเป็นข้อความ |
| โฆษณา | การกระทำไม่ว่าโดยวิธีใดให้ประชาชนเห็นหรือทราบข้อความ เพื่อประโยชน์ในทางการค้า | คลิปที่โพสต์เพื่อขายสินค้าของแบรนด์เข้านิยามนี้ |
| สื่อโฆษณา | สิ่งที่ใช้เป็นสื่อในการโฆษณา เช่นหนังสือพิมพ์ สิ่งพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ หรือป้าย | คำว่า "เช่น" เปิดให้นับสื่อที่ไม่ได้ระบุชื่อไว้ |
นิยามชุดนี้กับศัพท์ที่แพลตฟอร์มเป็นเจ้าของ เช่น Branded Content ของ Meta และ TikTok รวมไว้ในที่เดียวที่พจนานุกรมศัพท์ที่แยกตามเจ้าของนิยาม
เมื่อคลิปเป็นโฆษณา ข้อห้ามเรื่องข้อความในมาตรา 22 และภาระพิสูจน์ในมาตรา 28 ก็ตามมา ซึ่งอธิบายไว้แล้วในรับทำโฆษณา TikTok Ads คลิปรีวิวแบบไหนนับเป็นโฆษณา ส่วนมาตรา 47 ที่ใช้คำว่า "ผู้ใด" โดยเจตนาทำให้เข้าใจผิดด้วยโฆษณาที่เป็นเท็จ ไม่ได้จำกัดว่าต้องเป็นเจ้าของสินค้า ตารางโทษของมาตรานี้ที่แก้ไขปี 2562 อยู่ในขายเครื่องรางออนไลน์ ข้อความโฆษณาแบบไหนต้องพิสูจน์ได้
ครีเอเตอร์พูดตามบรีฟของแบรนด์ ยังต้องรับผิดไหม
ตัวบทไม่ได้ยกเว้นคนที่พูดตามบท มาตรา 47 เอาผิด "ผู้ใด" ที่เจตนาทำให้เข้าใจผิด และมาตรา 3 นับผู้ประกอบกิจการโฆษณาเป็นผู้ประกอบธุรกิจ บรีฟจากแบรนด์จึงช่วยแสดงว่าข้อความมาจากใคร แต่ไม่ได้ปลดครีเอเตอร์ออกจากการตรวจว่าข้อความจริงหรือไม่ ครีเอเตอร์ควรขอหลักฐานของทุกประโยคที่เป็นตัวเลขหรือผลลัพธ์ก่อนพูด ส่วนมาตรา 50 เขียนไว้ว่าถ้าผู้กระทำผิดตามมาตรา 47 48 หรือ 49 เป็นเจ้าของสื่อหรือผู้ประกอบกิจการโฆษณา ให้รับโทษกึ่งหนึ่งของโทษที่กำหนด ซึ่งแสดงว่ากฎหมายคาดไว้แล้วว่าคนทำสื่อโฆษณาให้คนอื่นก็อาจเป็นผู้กระทำผิดได้
ข้อที่ควรอยู่ในบรีฟและสัญญา
เมื่อเอานโยบายของ TikTok กับนิยามของกฎหมายไทยมาวางคู่กัน ข้อตกลงระหว่างแบรนด์กับครีเอเตอร์ควรมีอย่างน้อยหกข้อนี้
| ข้อ | ฝ่ายที่ทำ | ที่มา |
|---|---|---|
| ระบุว่าเป็นงานที่ได้ค่าตอบแทน ของขวัญ หรือค่าคอม และครีเอเตอร์ต้องเปิดสวิตช์เปิดเผยทุกโพสต์ | ทั้งสองฝ่ายตกลง ครีเอเตอร์กด | นิยามและหน้าที่ตอนโพสต์ในนโยบาย TikTok |
| รายชื่อประโยคที่พูดได้พร้อมหลักฐาน และประโยคที่ห้ามพูด | แบรนด์จัดทำ | นโยบายห้ามกล่าวอ้างเท็จ · มาตรา 22 และ 28 |
| ชื่อสินค้าที่ต้องพูดหรือเขียนในคลิป | แบรนด์กำหนด | หน้าที่บอกสินค้าให้ชัด |
| ประเภทสินค้าไม่อยู่ในกลุ่มต้องห้าม และถ้าอยู่ในกลุ่มจำกัด แบรนด์ได้รับอนุมัติจาก TikTok แล้ว | แบรนด์ยืนยัน | รายการต้องห้ามและจำกัด |
| ขั้นตอนส่งคลิปให้ตรวจก่อนเผยแพร่ และกำหนดเวลาตอบกลับ | ทั้งสองฝ่าย | คลิปอาจค้างในคลังแม้ลบภายหลัง |
| ช่องทางแจ้งเมื่อมีคนร้องเรียนหรือหน่วยงานขอให้พิสูจน์ข้อความ | ทั้งสองฝ่าย | ภาระพิสูจน์ของผู้โฆษณา |
ครีเอเตอร์รายย่อยต้องทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรไหม
กฎหมายที่บทนี้ใช้ไม่ได้บังคับรูปแบบสัญญา แต่หกข้อในตารางเป็นหลักฐานว่าใครตกลงอะไรไว้ ถ้าวันหนึ่งมีคนร้องเรียน ข้อความในแชทที่ตกลงกันเป็นลายลักษณ์อักษรก็ช่วยได้ ครีเอเตอร์ที่ขายสินค้าเองผ่านช่องทางออนไลน์และยอดขายโต ควรเช็กหน้าที่จดทะเบียนกับ สคบ. ในพ.ร.บ.ขายตรงและตลาดแบบตรง ร้านออนไลน์กลุ่มไหนไม่ต้องจด สคบ. ด้วย
ก่อนรับบรีฟงานถัดไป
ครีเอเตอร์ถามตัวเองสามข้อก่อนตอบรับงาน ข้อแรก ของที่ได้เข้าเงื่อนไขข้อไหนในสี่กรณีของนโยบาย ถ้าเข้าแม้แต่ข้อเดียว ต้องเปิดสวิตช์ ข้อสอง สินค้าอยู่ในกลุ่มต้องห้ามหรือกลุ่มจำกัดหรือไม่ ถ้าจำกัด ให้ขอดูว่าแบรนด์ได้รับอนุมัติจาก TikTok แล้ว ข้อสาม ทุกประโยคที่เป็นตัวเลข ผลลัพธ์ หรือคำว่าดีที่สุด มีเอกสารรองรับหรือยัง ถ้ายังไม่มี ให้ตัดประโยคนั้นออกจากบท
ฝั่งแบรนด์เตรียมบรีฟที่ตอบสามข้อนี้ไว้ล่วงหน้า ครีเอเตอร์จะตัดสินใจได้เร็วขึ้น ถ้อยคำขายของที่ สคบ. อาจสั่งแก้ และด่านตรวจของแพลตฟอร์มโฆษณา อยู่ในโฆษณาเกินจริง Google ตีกลับคำไหน และ สคบ. สั่งแก้ได้สี่แบบ
สรุป
นโยบาย Branded Content ของ TikTok ฉบับที่มีผลวันที่ 31 สิงหาคม 2569 นับของที่แบรนด์ให้ฟรี ค่าจ้าง ค่าคอมมิชชันจากลิงก์หรือโค้ด และความสัมพันธ์แบบแบรนด์แอมบาสเดอร์ เป็นเนื้อหาของแบรนด์ ครีเอเตอร์ต้องเปิดสวิตช์เปิดเผย บอกชื่อสินค้าให้ชัด และห้ามกล่าวอ้างเท็จ คลิปอาจถูกเก็บในคลังแม้ลบต้นฉบับ สินค้าลดน้ำหนัก คลินิก ยา บุหรี่ไฟฟ้า และธุรกิจหลายชั้นอยู่ในกลุ่มต้องห้าม ส่วนแอลกอฮอล์และบริการการเงินอยู่ในกลุ่มจำกัดที่ต้องได้รับเชิญ ฝั่งกฎหมายไทย มาตรา 3 ของกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคนับผู้ประกอบกิจการโฆษณาเป็นผู้ประกอบธุรกิจ และนับการเผยแพร่ข้อความเพื่อขายของให้คนทั่วไปรู้เป็นโฆษณา บรีฟและสัญญาจึงควรระบุการเปิดเผย หลักฐานของทุกประโยค และขั้นตอนตรวจก่อนเผยแพร่
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ต้องเปิด นโยบายของ TikTok นับสินค้าที่ครีเอเตอร์ได้ค่าคอมมิชชันจากยอดขายผ่านลิงก์หรือโค้ดส่วนลดเป็น Branded Content โดยไม่ขึ้นกับว่าจะรีวิวยาวหรือสั้น
หน้านโยบายระบุว่าฉบับใหม่มีผลวันที่ 31 สิงหาคม 2569 และ TikTok อาจนำกติกาที่แก้ไขมาใช้กับเนื้อหาที่โพสต์ไปแล้วได้ในบางกรณี
นโยบายเขียนว่าถ้า Branded Content ไม่ทำตามกติกา TikTok อาจลบเนื้อหาหรือจำกัดการแสดงผลในรูปแบบอื่น
แอลกอฮอล์อยู่ในกลุ่มจำกัดของนโยบาย โพสต์ได้เฉพาะเมื่อได้รับเชิญจากแบรนด์ที่ TikTok อนุมัติ และในไทยจำกัดผู้ชมอายุ 25 ปีขึ้นไป ครีเอเตอร์ยังต้องเช็กข้อห้ามเรื่องโฆษณาแอลกอฮอล์ในกฎหมายไทยด้วย
นิยามโฆษณาในมาตรา 3 ดูว่าข้อความถูกเผยแพร่เพื่อประโยชน์ทางการค้าหรือไม่ คลิปของผู้ซื้อทั่วไปที่ไม่มีความสัมพันธ์กับแบรนด์จึงต่างจากคลิปที่รับงาน กรณีที่ไม่ชัด ควรถามนักกฎหมายด้านคุ้มครองผู้บริโภค
PHYGITAL INSIGHT
บริการที่เกี่ยวข้อง
ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง
บรีฟที่ส่งให้ครีเอเตอร์รอบหน้า บอกหรือยังว่าประโยคไหนมีหลักฐาน ประโยคไหนห้ามพูด
ทีม PHYGITAL AGENCY ช่วยเขียนบรีฟ เช็กประเภทสินค้ากับนโยบายของแพลตฟอร์ม และตรวจคลิปก่อนเผยแพร่ ให้แบรนด์กับครีเอเตอร์เห็นตรงกันตั้งแต่วันรับงาน

WRITTEN BY
PARANATH PANARATANA
CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY
ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย


