ข้ามไปเนื้อหาหลัก

อ่าน​งบดุล​แบบ​ผู้​บริหาร เส้น 12 เดือน​ที่​แบ่ง​หนี้​สั้น​กับ​หนี้​ยาว

อัปเดตล่าสุด 30 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 12 นาที
อ่าน​งบดุล​แบบ​ผู้​บริหาร เส้น 12 เดือน​ที่​แบ่ง​หนี้​สั้น​กับ​หนี้​ยาว

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

งบดุล​หรือ​งบ​ฐานะ​การ​เงิน​บันทึก​ว่า ณ วัน​สิ้น​รอบ​บัญชี กิจการ​มี​อะไร ติด​หนี้​ใคร และ​เหลือ​เป็น​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​เท่าไร

บริษัท​จำกัด​ใน​ไทย​ต้อง​จัด​รายการ​ตาม​แบบ 2 ที่​กรม​พัฒนา​ธุรกิจ​การ​ค้า​กำหนด​ไว้​ใน​ประกาศ​รายการ​ย่อ​ของ​งบ​การ​เงินปี 2566

เส้น​ที่​แบ่ง "หมุนเวียน" กับ "ไม่​หมุนเวียน" คือ 12 เดือน​นับ​จาก​วัน​สิ้น​รอบ​รายงาน หรือ​รอบ​การ​ดำเนิน​งาน​ตาม​ปกติ​ของ​กิจการ

เงิน​กู้​ระยะ​ยาว​ส่วน​ที่​ครบ​กำหนด​ภายใน​ปี​ถัด​ไป​จึง​ถูก​ย้าย​มา​อยู่​ใน​หนี้​สิน​หมุนเวียน

สาม​อัตราส่วน​พอ​สำหรับ​การ​อ่าน​รอบ​แรก

คือ​สภาพ​คล่อง หนี้​สิน​ต่อ​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น และ​จำนวน​วัน​เก็บ​หนี้ ทั้ง​สาม​ตัว​ชี้​ว่า​ควร​ถาม​ผู้​ทำ​บัญชี​ต่อ​เรื่อง​ใด

วิธี​อ่าน​งบดุล​หรือ​งบ​ฐานะ​การ​เงิน​ของ​บริษัท​จำกัด​ตาม​รายการ​ย่อ​ที่​กรม​พัฒนา​ธุรกิจ​การ​ค้า​กำหนด​ปี 2566 เริ่ม​จาก​เส้น 12 เดือน สาม​อัตราส่วน และ​บรรทัด​ที่​ต้อง​ถาม​ผู้​ทำ​บัญชี

บท​นี้​อธิบาย​หลัก​การ​อ่าน​งบ​เพื่อ​ตั้ง​คำถาม​ให้​ถูก ไม่ใช่​คำ​แนะนำ​ด้าน​บัญชี ภาษี หรือ​การ​ลงทุน​ของ​กิจการ​ใด​กิจการ​หนึ่ง ตัวเลข​ที่​ยก​มา​ใน​บท​นี้​สมมติ​ขึ้น​เพื่อ​อธิบาย​วิธี​คิด การ​ตัดสิน​ใจ​เรื่อง​กู้​เงิน​หรือ​ลงทุน​ของ​กิจการ​จริง​ควร​ผ่าน​ผู้​ทำ​บัญชี​และ​ผู้​สอบ​บัญชี​ที่​เห็น​งบ​ฉบับ​เต็ม

งบดุล หรือ​ชื่อ​ที่​ใช้​ใน​เอกสาร​ทางการ​ว่า​งบ​ฐานะ​การ​เงิน คือ​หน้าที่​บอก​ว่า ณ วัน​สุดท้าย​ของ​รอบ​บัญชี กิจการ​ถือ​สินทรัพย์​อะไร​อยู่ มี​หนี้​สิน​กับ​ใคร และ​เหลือ​เป็น​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​เท่าไร ผู้​ทำ​บัญชี​ทุก​คน​จัด​หน้า​นี้​ตาม​แม่​แบบ​เดียวกัน เพราะ​กรม​พัฒนา​ธุรกิจ​การ​ค้า​ออก​ประกาศ​เรื่อง​กำหนด​รายการ​ย่อ​ที่​ต้อง​มี​ใน​งบ​การ​เงิน พ.ศ. 2566 ลง​วัน​ที่ 27 ตุลาคม 2566 ซึ่ง​กำหนด​ว่า​บริษัท​จำกัด​ต้อง​แสดง​บรรทัด​ใด​บ้าง และ​แต่ละ​บรรทัด​หมาย​ถึง​อะไร

เมื่อ​รู้​ว่า​บรรทัด​ทั้งหมด​มา​จาก​นิยาม​ชุด​เดียวกัน ผู้​บริหาร​ก็​อ่าน​งบ​ของ​ตัว​เอง ของ​คู่​ค้า หรือ​ของ​กิจการ​ที่​กำลัง​จะ​เข้าไป​ร่วม​ทุน​ด้วย​หลัก​เดียวกัน​ได้ จุด​ที่​ควร​เริ่ม​คือ​เส้น​แบ่ง 12 เดือน เพราะ​เส้น​นี้​ตัดสิน​ว่า​หนี้​ก้อน​ไหน​ต้องหา​เงิน​มา​จ่าย​ใน​ปี​หน้า

งบดุล​บอก​อะไร และ​ทำไม​สอง​ฝั่ง​ต้อง​เท่า​กัน

งบดุล​บอก​ฐานะ​ของ​กิจการ ณ วัน​เดียว ต่าง​จาก​งบ​กำไร​ขาดทุน​ที่​วัดผล​ตลอด​ช่วง​สิบ​สอง​เดือน ตัวเลข​ใน​งบดุล​จึง​เปลี่ยน​ได้​ทุก​วัน และ​วัน​ที่​เลือก​ปิด​รอบ​บัญชี​มี​ผล​กับ​หน้าตา​ของ​งบ​มากกว่า​ที่​หลาย​คน​คาด กิจการ​ที่​ปิด​รอบ​ใน​เดือน​ที่​ลูกค้า​เพิ่ง​จ่าย​เงิน​ก้อน​ใหญ่​จะ​เห็น​เงินสด​สูง​กว่า​กิจการ​เดียวกัน​ที่​ปิด​รอบ​ก่อน​หน้า​นั้น​หนึ่ง​เดือน

โครง​ของ​งบดุล​มี​สอง​ฝั่ง ฝั่ง​แรก​คือ​สินทรัพย์ ตอบ​ว่า​เงิน​ของ​กิจการ​ไป​อยู่​ใน​รูป​อะไร ทั้ง​เงินสด ลูก​หนี้ สินค้า​คง​เหลือ อาคาร และ​เครื่องจักร ฝั่ง​ที่​สอง​คือ​หนี้​สิน​รวม​กับ​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น ตอบ​ว่า​เงิน​ที่​ใช้​ซื้อ​ของ​เหล่า​นั้น​มา​จาก​ไหน ระหว่าง​เงิน​ที่​ยืม​คน​อื่น​กับ​เงิน​ของ​เจ้าของ สอง​ฝั่ง​เท่า​กัน​เสมอ​เพราะ​ทุก​บาท​ที่​อยู่​ใน​กิจการ​ต้อง​มี​ที่มา

งบดุล​กับ​งบ​แสดง​ฐานะ​การ​เงิน​เป็น​เอกสาร​เดียวกัน​ไหม

เป็น​เอกสาร​เดียวกัน คำ​ว่า​งบดุล​เป็น​ชื่อ​ที่​วง​ธุรกิจ​ไทย​ยัง​ใช้​พูด​กัน​ทั่วไป ส่วน​เอกสาร​ของ​ทางการ​ใช้​ชื่อ​ตาม​มาตรฐาน​การ​รายงาน​ทางการ​เงิน ใน​คำ​ชี้แจง​ประกาศ​ปี 2566 ของ​กรม​พัฒนา​ธุรกิจ​การ​ค้า หัวข้อ​ของ​บริษัท​จำกัด​เขียน​ว่า "งบ​ฐานะ​การ​เงิน" เวลา​ธนาคาร​หรือ​คู่​ค้า​ขอ​งบดุล​ย้อน​หลัง​สาม​ปี สิ่ง​ที่​เขา​ต้องการ​คือ​หน้า​นี้​ใน​งบ​การ​เงิน​ที่​ผ่าน​การ​ตรวจ​สอบ​แล้ว ซึ่ง​ยื่น​ต่อ​กรม​พัฒนา​ธุรกิจ​การ​ค้า​ทุก​ปี

เส้น 12 เดือน​ใน​ประกาศ​กรม​พัฒนา​ธุรกิจ​การ​ค้า

ประกาศ​แบ่ง​ทั้ง​สินทรัพย์​และ​หนี้​สิน​ด้วย​เส้น​เดียวกัน คำ​ชี้แจง​ประกาศ​กรม​พัฒนา​ธุรกิจ​การ​ค้า เรื่อง กำหนด​รายการ​ย่อ​ที่​ต้อง​มี​ใน​งบ​การ​เงิน พ.ศ. 2566 กำหนด​ให้​บริษัท​จำกัด​ใช้​รายการ​ย่อ​ตาม​แบบ 2 ซึ่ง​อิง​มาตรฐาน TFRS for NPAEs ที่​สภา​วิชาชีพ​บัญชี​ประกาศ​ใช้ ใน​แบบ 2 ลูก​หนี้​การ​ค้า​นับ​เป็น​สินทรัพย์​หมุนเวียน​เมื่อ​กิจการ​คาด​ว่า​จะ​ได้​รับ​ชำระ​ภายใน​รอบ​การ​ดำเนิน​งาน​ตาม​ปกติ หรือ​ครบ​กำหนด​ภายใน 12 เดือน​นับ​จาก​วัน​สิ้น​รอบ​รายงาน เจ้า​หนี้​การ​ค้า​ก็​ใช้​เกณฑ์​เดียวกัน​ฝั่ง​หนี้​สิน

ผล​ของ​เส้น​นี้​คือ​บรรทัด​ที่​อยู่​เหนือ​เส้น​บอก​เงิน​ที่​จะ​เข้า​และ​ออก​ภายใน​ปี​ถัด​ไป ส่วน​บรรทัด​ใต้​เส้น​บอก​ภาระ​และ​ทรัพย์สิน​ที่​ผูก​กิจการ​ไว้​นาน​กว่า​นั้น ผู้​บริหาร​ที่​อยาก​รู้​ว่า​กิจการ​จ่าย​หนี้​ปี​หน้า​ไหว​หรือ​ไม่ จึง​ดู​แค่​สอง​ก้อน​ที่​อยู่​เหนือ​เส้น​ก่อน​ก็ได้​คำ​ตอบ​รอบ​แรก​แล้ว

ทำไม​เงิน​กู้​ระยะ​ยาว​บาง​ส่วน​ไป​อยู่​ใน​หนี้​สิน​หมุนเวียน

เพราะ​แบบ 2 มี​บรรทัด​ชื่อ "ส่วน​ของ​หนี้​สิน​ระยะ​ยาว​ที่​ถึง​กำหนด​ชำระ​ภายใน​หนึ่ง​ปี" ซึ่ง​หมาย​ถึง​ส่วน​ของ​เงิน​กู้​ระยะ​ยาว​ที่​ครบ​กำหนด​ภายใน 12 เดือน​นับ​จาก​วัน​สิ้น​รอบ​รายงาน ตัวอย่าง​สมมติ​คือ​เงิน​กู้​ห้า​ปี 5 ล้าน​บาท​ที่​ผ่อน​ต้น​ปี​ละ 1 ล้าน​บาท ใน​งบดุล​จะ​แยก​เป็น 1 ล้าน​บาท​เหนือ​เส้น​และ​ส่วน​ที่​เหลือ​ใต้​เส้น ผู้​บริหาร​ที่​เห็น​หนี้​สิน​หมุนเวียน​โต​ขึ้น​ใน​ปี​ที่​ไม่​ได้​กู้​เพิ่ม ควร​เปิด​บรรทัด​นี้​ดู​ก่อน เพราะ​มัน​อาจ​เป็น​เงิน​กู้​เดิม​ที่​เพียง​เข้า​ใกล้​วัน​ครบ​กำหนด

เงินสด​กับ​รายการ​เทียบ​เท่า​เงินสด​ต่าง​กัน​อย่างไร

ต่าง​กัน​ที่​ความ​พร้อม​จะ​ใช้ ใน​แบบ 2 เงินสด​คือ​เงินสด​ใน​มือ​และ​เงิน​ฝาก​ธนาคาร โดย​ไม่​รวม​เงิน​ฝาก​ประจำ ส่วน​รายการ​เทียบ​เท่า​เงินสด​คือ​เงิน​ลงทุน​ระยะ​สั้น​ที่​สภาพ​คล่อง​สูง เปลี่ยน​เป็น​เงินสด​ได้​ใน​จำนวน​ที่​ทราบ และ​มี​ความ​เสี่ยง​ต่อ​การ​เปลี่ยน​มูลค่า​น้อย เช่น เงิน​ฝาก​ประจำ​ที่​มี​ระยะ​จ่าย​คืน​สาม​เดือน​หรือ​น้อย​กว่า​นับ​จาก​วัน​ที่​ได้​มา เงิน​ฝาก​ที่​กิจการ​นำ​ไป​ค้ำ​ประกัน​เงิน​กู้​และ​ถอน​ตาม​ปกติ​ไม่​ได้​ถูก​แยก​ไป​อยู่​บรรทัด​อื่น จึง​ไม่​นับ​เป็น​เงิน​ที่​พร้อม​ใช้

ลำดับ​การ​อ่าน​สิบ​นาที เริ่ม​จาก​แหล่ง​เงิน

สอง​นาที​แรก​ให้​อยู่​กับ​ฝั่ง​หนี้​สิน​และ​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น อ่าน​สาม​บรรทัด คือ​หนี้​สิน​หมุนเวียน​รวม หนี้​สิน​ไม่​หมุนเวียน​รวม และ​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​รวม สาม​ตัว​นี้​บอก​โครงสร้าง​เงิน​ทุน​ของ​กิจการ​ทั้งหมด การ​รู้​สัดส่วน​ของ​สาม​ก้อน​นี้​ก่อน ทำให้​ตัวเลข​ฝั่ง​สินทรัพย์​ที่​จะ​อ่าน​ต่อ​มี​ความ​หมาย​ทันที

สาม​นาที​ถัด​มา​ให้​อยู่​กับ​ฝั่ง​สินทรัพย์ เรียง​ความ​สนใจ​ตาม​ความเร็ว​ใน​การ​เปลี่ยน​เป็น​เงิน เริ่ม​จาก​เงินสด​กับ​ของ​ที่​เทียบ​เท่า​เงินสด ต่อ​ด้วย​ลูก​หนี้​การ​ค้า สินค้า​คง​เหลือ แล้ว​จึง​เป็น​ที่ดิน อาคาร และ​อุปกรณ์ โจทย์​ของ​ช่วง​นี้​มี​ข้อ​เดียว คือ​ถ้า​ต้อง​จ่าย​หนี้​สิน​หมุนเวียน​ทั้ง​ก้อน กิจการ​มี​ของ​ที่​เปลี่ยน​เป็น​เงิน​ได้​ทัน​เวลา​เท่าไร ห้า​นาที​ที่​เหลือ​ใช้​กับ​อัตราส่วน​สาม​ตัว​ใน​หัวข้อ​ถัด​ไป

ผู้​บริหาร​ที่​ไม่​ได้​เรียน​บัญชี​อ่าน​งบดุล​เอง​ได้​ไหม

อ่าน​ได้​ใน​ระดับ​ที่​ตั้ง​คำถาม​ถูก ซึ่ง​เป็น​ระดับ​ที่​ใช้​ตัดสิน​ใจ​ได้​จริง งาน​ที่​ต้อง​ใช้​ความ​รู้​บัญชี​เต็ม​รูป​แบบ​คือ​การ​จัด​ทำ​และ​การ​ตรวจ​สอบ ส่วน​งาน​ของ​ผู้​บริหาร​คือ​การ​เห็น​ว่า​บรรทัด​ไหน​ผิด​ปกติ​จน​ต้อง​ถาม​ต่อ ทักษะ​ที่​ต้อง​มี​คือ​การ​เทียบ​ตัวเลข​กับ​ของ​เดิม​ของ​กิจการ​เอง การ​ท่อง​สูตร​ช่วย​ได้​น้อย​กว่า นิยาม​ของ​แต่ละ​บรรทัด​เปิด​อ่าน​ได้​ใน​คำ​ชี้แจง​ของ​กรม​พัฒนา​ธุรกิจ​การ​ค้า ส่วน​กติกา​การ​บันทึก​ที่​อยู่​เบื้อง​หลัง​ตัวเลข อธิบาย​ไว้​ในTFRS for NPAEs คือ​อะไร ห้า​ทาง​เลือก​ที่​มาตรฐาน​บัญชี​เปิด​ให้ SME

สาม​อัตราส่วน​ที่​ตอบ​คำถาม​ผู้​บริหาร

ตัว​แรก​คือ​อัตราส่วน​สภาพ​คล่อง คำนวณ​จาก​สินทรัพย์​หมุนเวียน​หาร​ด้วย​หนี้​สิน​หมุนเวียน ค่าที่​ต่ำ​กว่า 1 แปล​ว่า​ของ​ที่​เปลี่ยน​เป็น​เงิน​ได้​ภายใน​เส้น 12 เดือน​มี​น้อย​กว่า​ภาระ​ที่​ต้อง​จ่าย​ภายใน​เส้น​เดียวกัน ค่าที่​สูง​มาก​ก็​มี​เรื่อง​ให้​ถาม เพราะ​อาจ​แปล​ว่า​มี​เงิน​นอน​เฉย ๆ หรือ​สินค้า​ค้าง​สต๊อก​เกิน​จำเป็น ระดับ​ที่​เหมาะ​ต่าง​กัน​ตาม​ธุรกิจ ธุรกิจ​ที่​เก็บ​เงินสด​ทุก​วัน​อยู่​ได้​ด้วย​ค่า​ต่ำ​กว่า​ธุรกิจ​ที่​ให้​เครดิต​ลูกค้า​นาน

ตัว​ที่​สอง​คือ​หนี้​สิน​ต่อ​ทุน คำนวณ​จาก​หนี้​สิน​รวม​หาร​ด้วย​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​รวม ตัวเลข​นี้​ตอบ​ว่า​ทุก​หนึ่ง​บาท​ที่​เจ้าของ​ลง​ไว้ กิจการ​ยืม​คน​อื่น​มา​อีก​กี่​บาท ตัว​ที่​สาม​คือ​จำนวน​วัน​เก็บ​หนี้​เฉลี่ย คำนวณ​จาก​ลูก​หนี้​การ​ค้า​หาร​ด้วย​ยอด​ขาย​ต่อ​วัน ตัวเลข​นี้​แปลง​บรรทัด​ลูก​หนี้​เป็น​หน่วย​ที่​ผู้​บริหาร​รู้สึก​ได้​ทันที คือ​จำนวน​วัน​ที่​ขาย​ไป​แล้ว​แต่​ยัง​ไม่​ได้​เงิน

ลูก​หนี้​โต​เร็ว​กว่า​ราย​ได้​บอก​อะไร

บอก​ว่าย​อด​ขาย​ที่​เพิ่ม​ขึ้น​แลก​มา​ด้วย​เงื่อนไข​การ​ชำระ​ที่​ยาว​ขึ้น หรือ​มา​จาก​ลูกค้า​กลุ่ม​ที่​จ่าย​ช้า​กว่า​เดิม วิธี​ตรวจ​คือ​วาง​งบ​สาม​ปี​เรียง​กัน แล้ว​เทียบ​อัตรา​การ​เติบโต​ของ​ลูก​หนี้​การ​ค้า​กับ​ราย​ได้​จาก​งบ​กำไร​ขาดทุน​ปี​เดียวกัน ตัวอย่าง​สมมติ​คือ​ราย​ได้​โต 15% แต่​ลูก​หนี้​โต 40% ส่วน​ต่าง​นั้น​คือ​เงิน​ที่​กิจการ​กำลัง​ให้​ลูกค้า​ยืม​โดย​ไม่​คิด​ดอกเบี้ย ทำ​แบบ​เดียวกัน​กับ​สินค้า​คง​เหลือ​เทียบ​ต้นทุน​ขาย จะ​เห็น​ครบ​ทั้ง​สอง​จุด​ที่​เงินสด​มัก​ไป​กอง​อยู่

บรรทัด​ที่​ควร​ถาม​ผู้​ทำ​บัญชี​ทันที

บรรทัด​แรก​คือ​เงิน​ให้​กู้​ยืม​ระยะ​สั้น แบบ 2 ระบุ​ตัวอย่าง​ของ​บรรทัด​นี้​ไว้​ชัด ได้แก่ เงิน​ให้​กู้​ยืม​แก่​กรรมการ พนักงาน​และ​ลูกจ้าง และ​กิจการ​หรือ​บุคคล​ที่​เกี่ยวข้อง​กัน ถ้า​บรรทัด​นี้​โต​ขึ้น​ทุก​ปี ผู้​บริหาร​ควร​ขอ​ราย​ละเอียด​ว่า​ใคร​ยืม​ไป มี​สัญญา​หรือ​ไม่ และ​กำหนด​คืน​เมื่อไร เพราะ​เงิน​ก้อน​นี้​เป็น​เงิน​ของ​กิจการ​ที่​ไม่​ได้​ทำงาน​สร้าง​ราย​ได้

บรรทัด​ที่​สอง​คือ​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​ที่​ลด​ลง​ติด​กัน​หลาย​ปี​ทั้ง​ที่​งบ​กำไร​ขาดทุน​ยัง​รายงาน​กำไร สอง​ตัวเลข​นี้​เดิน​สวน​กัน​ได้​เมื่อ​จ่าย​ปันผล​เกิน​กำไร หรือ​มี​การ​ปรับปรุง​รายการ​ย้อน​หลัง ทั้ง​สอง​กรณี​ต้อง​มี​คำ​อธิบาย​เป็น​ลาย​ลักษณ์​อักษร บรรทัด​ที่​สาม​คือ​หนี้​สิน​หมุนเวียน​ก้อน​ใหญ่​ที่​เป็น​เงิน​กู้​ระยะ​สั้น ขณะ​ที่​เงิน​ก้อน​นั้น​ถูก​ใช้​ซื้อ​สินทรัพย์​ระยะ​ยาว กิจการ​แบบ​นี้​ต้อง​ต่อ​อายุ​เงิน​กู้​ทุก​ปี​ภาย​ใต้​เงื่อนไข​ที่​ตัว​เอง​ควบคุม​ไม่​ได้

ธุรกิจ​รับ​งาน​โครงการ​ต้อง​ดู​บรรทัด​ไหน​เพิ่ม

ต้อง​ดู​สอง​บรรทัด​ที่​แบบ 2 เขียน​ไว้​สำหรับ​งาน​ที่​รับ​รู้​ราย​ได้​ตาม​ความ​สำเร็จ​ของ​งาน บรรทัด​แรก​อยู่​ฝั่ง​สินทรัพย์ คือ​มูลค่า​ของ​งาน​ส่วน​ที่​เสร็จ​แต่​ยัง​ไม่​ถึง​กำหนด​เรียก​ชำระ​เงิน ซึ่ง​คำ​ชี้แจง​ยก​ตัวอย่าง​ธุรกิจ​ก่อสร้าง​และ​ผู้​ให้​บริการ​ด้าน​ไอที บรรทัด​ที่​สอง​อยู่​ฝั่ง​หนี้​สิน คือ​เงิน​รับ​ล่วง​หน้า​จาก​ลูกค้า​ส่วน​ที่​เกิน​กว่า​งาน​ที่​เสร็จ ถ้า​บรรทัด​แรก​โต​ต่อ​เนื่อง แปล​ว่า​ทีม​ทำงาน​ไป​ก่อน​แต่​ยัง​เรียก​เก็บ​เงิน​ไม่​ได้ ซึ่ง​มัก​เป็น​สัญญาณ​ว่า​เงื่อนไข​การ​แบ่ง​งวด​เงิน​ใน​สัญญา​ไม่​สอดคล้อง​กับ​จังหวะ​งาน​จริง

วาง​งบ​สาม​ปี​เรียง​กัน​ใน​ตาราง​หก​บรรทัด

งบดุล​ปี​เดียว​บอก​ว่า​กิจการ​ยืน​อยู่​ตรง​ไหน ส่วน​คำถาม​ที่​ผู้​บริหาร​ต้อง​ตอบ​คือ​กิจการ​กำลัง​เดิน​ไป​ทาง​ไหน ซึ่ง​ต้อง​ใช้​อย่าง​น้อย​สาม​ปี​วาง​เรียง​กัน วิธี​ที่​ใช้​เวลา​ไม่​นาน​คือ​ทำตา​ราง​เดียว​หก​บรรทัด

บรรทัด ปี​ที่ 1 ปี​ที่ 2 ปี​ที่ 3
เงินสด​รวม​ของ​ที่​เทียบ​เท่า​เงินสด
ลูก​หนี้​การ​ค้า
สินค้า​คง​เหลือ
หนี้​สิน​หมุนเวียน
หนี้​สิน​ไม่​หมุนเวียน
ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น

เติม​ตัวเลข​จาก​งบ​ที่​ผ่าน​การ​ตรวจ​สอบ​แล้ว แล้ว​ดู​ทิศทาง​ของ​แต่ละ​บรรทัด ถ้า​ลูก​หนี้​กับ​สินค้า​คง​เหลือ​โต​เร็ว​กว่า​เงินสด​ทุก​ปี เงิน​กำลัง​จม​อยู่​ระหว่าง​ทาง ตัวเลข​ชุด​เดียวกัน​นี้​ใช้​ต่อ​ได้​ในKPI การ​เงิน​ที่ CEO ต้อง​ดู​ทุก​เดือน ปิด​ตัวเลข​ให้​ทัน​วัน​ยื่น​ภาษี

ขั้น​ถัด​ไป​คือ​อ่าน​งบ​อีก​สอง​ฉบับ​ที่​ทำงาน​คู่​กับ​งบดุล อ่าน​งบ​กำไร​ขาดทุน ทำไม​ต้อง​เสีย​ภาษี​จาก​เงิน​ที่​ลูกค้า​ยัง​ไม่​จ่าย อธิบาย​ว่า​ราย​ได้​กลาย​เป็น​กำไร​ผ่าน​ชั้น​ใด​บ้าง และงบ​กระแส​เงินสด​คือ​อะไร กับ​เงิน​สำรอง 27 วัน​ของ​ธุรกิจ​ขนาด​เล็ก บอก​ว่า​กำไร​ก้อน​นั้น​เดิน​ไป​อยู่​ที่ไหน​ระหว่าง​ปี ภาพ​รวม​ของ​ความ​รู้​บริหาร​ทุก​หมวด​ที่​บท​นี้​เป็น​ส่วน​หนึ่ง​อยู่​ในความ​รู้​บริหาร​จัดการ 9 หมวด​ที่ CEO ต้อง​รู้ ผลิต​ภาพ​ขึ้น 17%

สรุป

งบดุล​หรือ​งบ​ฐานะ​การ​เงิน​บอก​ว่า ณ วัน​สิ้น​รอบ​บัญชี กิจการ​มี​อะไร ติด​หนี้​ใคร และ​เหลือ​เป็น​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​เท่าไร บริษัท​จำกัด​ใน​ไทย​จัด​บรรทัด​ตาม​แบบ 2 ของ​ประกาศ​กรม​พัฒนา​ธุรกิจ​การ​ค้า​ปี 2566 ซึ่ง​ใช้​เส้น 12 เดือน​แบ่ง​หมุนเวียน​กับ​ไม่​หมุนเวียน ผู้​บริหาร​ควร​อ่าน​ฝั่ง​แหล่ง​เงิน​ก่อน คำนวณ​สาม​อัตราส่วน ถาม​เรื่อง​เงิน​ให้​กู้​ยืม​แก่​กรรมการ​และ​เงิน​กู้​ที่​ใกล้​ครบ​กำหนด แล้ว​วาง​งบ​สาม​ปี​เรียง​กัน​เพื่อ​ดู​ทิศทาง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ราย​ไตรมาส​เพียง​พอ​สำหรับ​กิจการ​ที่​รายการ​ไม่​ซับ​ซ้อน ส่วน​ที่​ควร​ดู​ถี่​กว่า​นั้น​คือ​ยอด​เงินสด​กับ​ยอด​ลูก​หนี้​ค้าง​รับ ซึ่ง​ดู​ได้​จาก​ระบบ​บัญชี​หรือ​ตาราง​ที่​ทำ​เอง​ราย​สัปดาห์ งบดุล​ฉบับ​เต็ม​มี​ประโยชน์​ตอน​เทียบ​ภาพ​รวม​ข้าม​งวด ส่วน​การ​เฝ้า​ระวัง​ราย​วัน​ใช้​ข้อมูล​ดิบ​สอง​รายการ​นั้น​ได้​เร็ว​กว่า

เกณฑ์​ของ​แต่ละ​ธนาคาร​และ​แต่ละ​ประเภท​วงเงิน​ต่าง​กัน จึง​ควร​ถาม​เจ้า​หน้าที่​สิน​เชื่อ​ก่อน​เตรียม​เอกสาร สิ่ง​ที่​ผู้​บริหาร​เตรียม​ได้​ล่วง​หน้า​คือ​คำ​อธิบาย​ของ​บรรทัด​ที่​ผิด​ปกติ เช่น เงิน​ให้​กู้​ยืม​แก่​กรรมการ หรือ​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​ที่​ลด​ลง เพราะ​บรรทัด​เหล่า​นี้​มัก​ถูก​ถาม​เสมอ​ไม่​ว่า​เกณฑ์​ของ​ธนาคาร​จะ​เป็น​แบบ​ใด

ลง​ได้​เมื่อ​โอน​กรรมสิทธิ์​ให้​กิจการ หรือ​ทำ​สัญญา​ให้​กิจการ​ใช้​อย่าง​เป็น​ทางการ​แล้ว การนำ​ทรัพย์สิน​ส่วน​ตัว​มา​ลง​โดย​ไม่มี​เอกสาร​รองรับ​สร้าง​ปัญหา​ทั้ง​กับ​ผู้​สอบ​บัญชี​และ​การ​คำนวณ​ภาษี วิธี​ที่​ใช้​กัน​คือ​ทำ​สัญญา​เช่า​ระหว่าง​เจ้าของ​กับ​กิจการ​ใน​อัตรา​ตลาด โดย​ให้​ผู้​ทำ​บัญชี​วาง​รูป​แบบ​ให้​ก่อน​เริ่ม​ใช้

คำ​ชี้แจง​ประกาศ​ปี 2566 ให้​พิจารณา​เนื้อหา​เชิง​เศรษฐกิจ​มากกว่า​รูป​แบบ​ทาง​กฎหมาย และ​ยก​ตัวอย่าง​ว่า​หุ้น​บุริมสิทธิ​ที่​บริษัท​ต้อง​ไถ่ถอน​ด้วย​จำนวน​เงิน​ที่​แน่นอน​ใน​วัน​ที่​กำหนด ต้อง​จัด​เป็น​หนี้​สิน​ใน​งบ​ฐานะ​การ​เงิน ผู้​บริหาร​ที่​กำลัง​คุย​เรื่อง​รับ​เงิน​ลงทุน​ใน​รูป​หุ้น​แบบ​นี้ ควร​คำนวณ​อัตราส่วน​หนี้​สิน​ต่อ​ทุน​ใหม่​ก่อน​ตกลง

ฝั่ง​ส่วน​ของ​ผู้​ถือ​หุ้น​จะ​เป็น​ทุน​ที่​ชำระ​แล้ว​บวก​ลบ​ผล​กำไร​ขาดทุน​ของ​ปี​แรก และ​กำไร​สะสม​ติดลบ​เป็น​เรื่อง​ปกติ​ของ​ปี​เริ่ม​ต้น สิ่ง​ที่​ควร​ระวัง​กว่า​คือ​เงิน​กู้​ยืม​จาก​กรรมการ​ที่​ยัง​ไม่มี​สัญญา เพราะ​จะ​กลาย​เป็น​คำถาม​ทันที​เมื่อ​ยื่น​ขอ​สิน​เชื่อ​ใน​ปี​ถัด​ไป

มี​ประโยชน์ แต่​ต้อง​ระวัง​การ​เทียบ​ข้าม​ขนาด​และ​ข้าม​รูป​แบบ​ธุรกิจ อัตราส่วน​ของ​กิจการ​ที่​ราย​ได้​ต่าง​กัน​สิบ​เท่า​มัก​ใช้​เป็น​เป้า​ตรง ๆ ไม่​ได้ การ​เทียบ​ที่​ให้​ประโยชน์​กว่า​คือ​เทียบ​กับ​ตัว​เอง​ย้อน​หลัง​สาม​ปี เพราะ​โครงสร้าง​ธุรกิจ เงื่อนไข​การ​ค้า และ​ฐาน​ลูกค้า​เป็น​ชุด​เดียวกัน ส่วน​ต่าง​ที่​เห็น​จึง​มา​จาก​การ​เปลี่ยนแปลง​ของ​กิจการ​เอง

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​ให้​น้ำ​หนัก​กับ​ตาราง​หก​บรรทัด​สาม​ปี​ที่​ผู้​บริหาร​ทำ​ไว้​อ่าน​เอง เพราะ​มัน​เป็น​วัตถุดิบ​ชั้น​ดี​ของ​การ​สื่อสาร​กับ​คน​ภายนอก เพราะ​ธนาคาร คู่​ค้า และ​ผู้​ร่วม​ทุน​อยาก​เห็น​ทิศทาง​มากกว่า​ตัวเลข​ปี​เดียว เมื่อ​กิจการ​เลือก​ตัว​ชี้​วัด​ชุด​เดิม​มา​แสดง​ทุก​ปี​ด้วย​นิยาม​เดิม ผู้​อ่าน​ก็​เทียบ​ข้าม​ปี​ได้​เอง​โดย​ไม่​ต้อง​ขอ​เอกสาร​เพิ่ม งาน​ที่​ช่วย​จัด​ชุด​ตัวเลข​นี้​ให้​คนนอก​อ่าน​ง่าย​คือ​บริการ​จัด​ทำ​หนังสือ​รายงาน​ประจำ​ปี​ของ​ฟิจิ⁠ทัล ซึ่ง​วาง​หน้า​ตัวเลข​สำคัญ​ให้​ตรง​กับ​งบ​ที่​ผู้​สอบ​บัญชี​รับรอง​ทุก​บรรทัด

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

งบ​ของ​กิจการ​แข็ง​แรง แต่​คู่​ค้า​และ​ธนาคาร​ยัง​ต้อง​ขอ​เอกสาร​เพิ่ม​ทุก​ครั้ง​กว่า​จะ​เข้าใจ

PHYGITAL AGENCY จัด​ตัวเลข​สำคัญ​ของ​กิจการ​ให้​เป็น​รายงาน​ประจำ​ปี​ที่​อ่าน​ง่าย ตรง​กับ​งบ​ที่​ผู้​สอบ​บัญชี​รับรอง เพื่อ​ให้​คน​ภายนอก​เห็น​ทิศทาง​ของ​กิจการ​ได้​จาก​การ​อ่าน​รอบ​เดียว

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย