ข้ามไปเนื้อหาหลัก

Due Diligence ก่อน​ซื้อ​กิจการ ย้อน​ตรวจ​ภาษี​กี่​ปี​จึง​พอ

อัปเดตล่าสุด 30 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 12 นาที
Due Diligence ก่อน​ซื้อ​กิจการ ย้อน​ตรวจ​ภาษี​กี่​ปี​จึง​พอ

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

ประมวล​รัษฎากร มาตรา 19 ให้​เจ้า​พนักงาน​ประเมิน​ออก​หมาย​เรียก​ตรวจ​รายการ​ภาษี​ได้​ภายใน​สอง​ปี​นับ​จาก​วัน​ยื่น

และ​อธิบดี​อนุมัติ​ให้​ขยาย​ได้​ไม่​เกิน​ห้า​ปี​เมื่อ​มี​หลัก​ฐาน​หรือ​เหตุ​อัน​ควร​สงสัย​ว่า​มี​เจตนา​หลีก​เลี่ยง​ภาษี

ถ้า​ซื้อ​หุ้น ภาระ​ภาษี​ที่​ยัง​ตรวจ​ย้อน​หลัง​ได้​ตาม​มา​กับ​บริษัท

ขอบเขต​การ​สอบ​ทาน​ด้าน​ภาษี​และ​ระยะ​เวลา​ที่​กัน​เงิน​ค่า​หุ้น​ไว้​จึง​ควร​ครอบคลุม​รอบ​บัญชี​ที่​ยัง​อยู่​ใน​กรอบ​เวลา​นี้

สิ่ง​ที่​พบ​ระหว่าง​สอบ​ทาน​แบ่ง​ได้​สาม​กลุ่ม

แก้​ได้​ก่อน​วัน​โอน ประเมิน​เป็น​เงิน​ได้ และ​ประเมิน​ไม่​ได้ การ​ถอน​ตัว​เหมาะ​กับ​กลุ่ม​สุดท้าย​เท่านั้น

ประมวล​รัษฎากร มาตรา 19 ให้​เจ้า​หน้าที่​ออก​หมาย​เรียก​ตรวจ​ย้อน​หลัง​ได้​สอง​ปี และ​ขยาย​ได้​ถึง​ห้า​ปี​เมื่อ​สงสัย​การ​หลีก​เลี่ยง ใช้​กำหนด​ขอบเขต​สอบ​ทาน​ภาษี ระยะ​กัน​เงิน และ​รายการ​เอกสาร

บท​นี้​อธิบาย​ตัว​บท​และ​วิธี​วาง​ขอบเขต​งาน​เพื่อ​ให้​ผู้​บริหาร​คุย​กับ​ที่​ปรึกษา​ได้​ตรง​จุด ไม่ใช่​ความ​เห็น​ทาง​ภาษี​หรือ​กฎหมาย​ขอ​งดีล​ใด​ดี​ล​หนึ่ง การ​สรุป​ความ​เสี่ยง​ที่​ใช้​อ้างอิง​ใน​สัญญา​ควร​ให้​ผู้​สอบ​บัญชี ทนายความ หรือ​ผู้​เชี่ยวชาญ​ภาษี​ซึ่ง​ได้​อ่าน​เอกสาร​ทั้ง​ชุด​เป็น​ผู้​ลง​ความ​เห็น

Due Diligence หรือ​การ​สอบ​ทาน​กิจการ คือ​งาน​ตรวจ​ข้อ​เท็จ​จริง​ของ​กิจการ​ก่อน​ซื้อ เพื่อ​หา​ว่า​มี​ภาระ​หรือ​ความ​เสี่ยง​ใด​ที่​ราคา​เสนอ​ยัง​ไม่​ได้​สะท้อน คำถาม​ที่​ผู้​ซื้อ​ครั้ง​แรก​มัก​ตั้ง​ไม่​ได้​คือ​ต้อง​ตรวจ​ย้อน​หลัง​กี่​ปี คำ​ตอบ​ด้าน​ภาษี​มี​ตัว​บท​รองรับ ประมวล​รัษฎากร มาตรา 19 กำหนด​ว่า​เจ้า​พนักงาน​ประเมิน​ออก​หมาย​เรียก​ผู้​ยื่น​รายการ​มา​ไต่สวน​ได้​ภายใน​สอง​ปี​นับ​แต่​วัน​ที่​ยื่น และ​ขยาย​ได้​ถึง​ห้า​ปี​ใน​บาง​กรณี

ตัวเลข​สอง​ปี​กับ​ห้า​ปี​นี้​มี​ความ​หมาย​ทันที​เมื่อ​ดีล​เป็นการ​ซื้อ​หุ้น เพราะ​บริษัท​ที่​ซื้อ​มายัง​เป็น​ผู้​ยื่น​รายการ​คน​เดิม ถ้า​รอบ​บัญชี​ใด​ยัง​อยู่​ใน​กรอบ​ที่​ตรวจ​ได้ ภาระ​จาก​รอบ​นั้น​ก็​อยู่​กับ​บริษัท​ที่​ผู้​ซื้อ​เพิ่ง​จ่าย​เงิน​ไป

มาตรา 19 กำหนด​ว่า​ย้อน​ตรวจ​ได้​นาน​แค่​ไหน

ประมวล​รัษฎากร มาตรา 19 อยู่​ใน​หมวด​วิธี​การ​เกี่ยว​แก่​ภาษี​อากร​ประเมิน ตัว​บท​ให้​อำนาจ​เจ้า​พนักงาน​ประเมิน​ออก​หมาย​เรียก​ผู้​ยื่น​รายการ​มา​ไต่สวน เมื่อ​มี​เหตุ​อัน​ควร​เชื่อ​ว่า​รายการ​ที่​ยื่น​ไม่​ถูก​ต้อง​ตาม​ความ​จริง​หรือ​ไม่​บริบูรณ์ เจ้า​พนักงาน​สั่ง​ให้​นำ​บัญชี เอกสาร และ​หลัก​ฐาน​อื่น​มา​แสดง​ได้ และ​ต้อง​ให้​เวลา​ล่วง​หน้า​ไม่​น้อย​กว่า​เจ็ด​วัน​นับ​แต่​วัน​ส่ง​หมาย

กรอบ​เวลา​มี​สอง​ชั้น ชั้น​แรก​คือ​สอง​ปี​นับ​แต่​วัน​ที่​ยื่น​รายการ โดย​นับ​จาก​วัน​ยื่น​จริง​หรือ​วัน​ที่​รัฐมนตรี​หรือ​อธิบดี​ขยาย​เวลา​ให้ แล้ว​แต่​วัน​ใด​หลัง​กว่า ชั้น​ที่​สอง​คือ​เมื่อ​มี​หลัก​ฐาน​หรือ​เหตุ​อัน​ควร​สงสัย​ว่า​ผู้​ยื่น​มี​เจตนา​หลีก​เลี่ยง​ภาษี หรือ​เมื่อ​จำเป็น​เพื่อ​คืน​ภาษี อธิบดี​อนุมัติ​ให้​ขยาย​เกิน​สอง​ปี​ได้ แต่​ต้อง​ไม่​เกิน​ห้า​ปี​นับ​แต่​วัน​ที่​ยื่น​รายการ

นับ​สอง​ปี​และ​ห้า​ปี​จาก​วัน​ไหน

นับ​จาก​วัน​ที่​ยื่น​รายการ​ของ​แต่ละ​แบบ ไม่​ได้​นับ​จาก​วัน​สิ้น​รอบ​บัญชี​หรือ​วัน​ที่​ตกลง​ซื้อ​ขาย ตัวอย่าง​สมมติ​คือ​บริษัท​ยื่น​แบบ​ภาษี​เงิน​ได้​นิติบุคคล​ของ​รอบ​บัญชี​หนึ่ง​เมื่อ 30 พฤษภาคม 2567 กรอบ​สอง​ปี​ของ​แบบ​นั้น​สิ้น​สุด 30 พฤษภาคม 2569 ถ้า​เข้า​กรณี​ที่​อธิบดี​อนุมัติ​ให้​ขยาย กรอบ​ยาว​ได้​ถึง 30 พฤษภาคม 2572 แบบ​แต่ละ​ฉบับ​จึง​มี​วัน​สิ้น​กรอบ​ของ​ตัว​เอง ผู้​ซื้อ​ควร​ขอ​วัน​ที่​ยื่น​จริง​ของ​ทุก​แบบ แทน​การ​เดา​จาก​ปี​บัญชี

ขอบเขต​สอบ​ทาน​ภาษี​กับ​ระยะ​เวลา​กัน​เงิน

ถ้า​ดีล​เป็นการ​ซื้อ​หุ้น ภาระ​จาก​รอบ​บัญชี​ที่​ยัง​อยู่​ใน​กรอบ​ของ​มาตรา 19 ตาม​มา​กับ​บริษัท การ​สอบ​ทาน​ด้าน​ภาษี​จึง​ควร​ครอบคลุม​แบบ​ที่​ยื่น​ภายใน​ห้า​ปี​ก่อน​วัน​โอน เพราะ​เป็นก​รอบ​ยาว​ที่สุด​ที่​ตัว​บท​เปิด​ไว้ แบบ​ที่​ยื่น​ภายใน​สอง​ปี​ล่าสุด​ควร​ได้​รับ​การ​ตรวจ​ละเอียด​ที่สุด เพราะ​อยู่​ใน​กรอบ​ปกติ​ที่​ไม่​ต้อง​อาศัย​การ​ขยาย ส่วน​แบบ​ที่​อายุ​สอง​ถึง​ห้า​ปี ให้​เน้น​หา​สัญญาณ​ที่​อาจ​เข้า​เหตุ​ขยาย​เวลา เช่น ราย​ได้ที่​ไม่​ได้​บันทึก หรือ​ราย​จ่าย​ที่​ไม่มี​เอกสาร

ระยะ​เวลา​ที่​ผู้​ซื้อ​หน่วง​เงิน​งวด​ท้าย​ไว้ หรือ​ระยะ​เวลา​ที่​ผู้​ขาย​รับ​ประกัน​เรื่อง​ภาษี ควร​คิด​จาก​กรอบ​เดียวกัน ถ้า​คำ​รับ​ประกัน​หมด​อายุ​ก่อน​กรอบ​ตรวจ​ของ​แบบ​ล่าสุด​สิ้น​สุด ผู้​ซื้อ​จะ​รับ​ภาระ​ที่​เกิด​หลัง​จาก​นั้น​เอง​ทั้งหมด ความ​ต่าง​ของ​ภาระ​ที่​ตาม​มา​ใน​แต่ละ​โครงสร้าง​ดี​ลอยู่​ในซื้อ​หุ้น​หรือ​ซื้อ​ทรัพย์สิน ผล​ขาดทุน​สะสม​ของ​ผู้​ขาย​ตาม​มา​ด้วย​ไหม

ภาษี​ประเภท​อื่น​ใช้​กรอบ​เวลา​เดียว​กับ​มาตรา 19 ไหม

ไม่​ควร​สรุป​แบบ​นั้น มาตรา 19 อยู่​ใน​หมวด​ที่​ว่า​ด้วย​ภาษี​อากร​ประเมิน ส่วน​อากร​แสตมป์ ภาษี​ธุรกิจ​เฉพาะ และ​ภาษี​มูลค่า​เพิ่ม​อยู่​ใน​หมวด​อื่น​ของ​ประมวล​รัษฎากร ซึ่ง​มี​บทบัญญัติ​เรื่อง​การ​ตรวจ​และ​การ​ประเมิน​ของ​ตัว​เอง ผู้​ซื้อ​ควร​ให้​ที่​ปรึกษา​ภาษี​ทำตา​ราง​กรอบ​เวลา​แยก​ตาม​ประเภท​ภาษี​ที่​กิจการ​ยื่น​จริง แล้ว​ใช้​กรอบ​ที่​ยาว​ที่สุด​ใน​ตาราง​เป็น​ฐาน​ของ​ระยะ​คำ​รับ​ประกัน

เอกสาร​ชุด​แรก​ที่​ขอ​พร้อม​กัน​ได้

เอกสาร​ชุด​แรก​ควร​ขอ​พร้อม​กัน​ใน​หนังสือ​ฉบับ​เดียว เพื่อ​ให้​เห็น​ภาพ​รวม​ก่อน​ลง​ราย​ละเอียด ตาราง​ด้าน​ล่าง​แบ่ง​ตาม​คำถาม​ที่​เอกสาร​แต่ละ​ชุด​ตอบ เอกสาร​ด้าน​การ​เงิน​ชุด​แรก​คือ​งบ​ที่​ยื่น​ต่อ​หน่วย​งาน​รัฐ ซึ่ง​อ่าน​ได้​ตาม​วิธี​ในอ่าน​งบดุล​แบบ​ผู้​บริหาร เส้น 12 เดือน​ที่​แบ่ง​หนี้​สั้น​กับ​หนี้​ยาว

ด้าน เอกสาร คำถาม​ที่​ตอบ
การ​เงิน งบ​การ​เงิน​ที่​ยื่น​ย้อน​หลัง​พร้อม​หมายเหตุ​และ​รายงาน​ผู้​สอบ​บัญชี · งบ​ภายใน​ราย​เดือน​ของ​ปี​ปัจจุบัน ตัวเลข​ที่​ใช้​ตั้ง​ราคา​ตรง​กับ​ที่​ยื่น​ไหม
การ​เงิน ลูก​หนี้​แยก​ตาม​อายุ​หนี้ · ลูกค้า​สิบ​ราย​แรก​กับ​สัดส่วน​ยอด​ขาย ราย​ได้​กระจุก​ที่​ใคร​และ​เก็บ​เงิน​ได้​จริง​ไหม
การ​เงิน ธุรกรรม​กับ​บุคคล​ที่​เกี่ยวข้อง เช่น เงิน​ให้​กู้​แก่​กรรมการ ค่า​เช่า​ที่​จ่าย​ให้​ญาติ​ผู้​ถือ​หุ้น กำไร​จะ​เปลี่ยน​ไหม​เมื่อ​เจ้าของ​เดิม​ออก
ภาษี แบบ​ที่​ยื่น​ทุก​ประเภท​พร้อม​วัน​ที่​ยื่น​จริง · หนังสือ​จาก​สรรพากร​ทุก​ฉบับ แบบ​ใด​ยัง​อยู่​ใน​กรอบ​ตรวจ และ​เคย​ถูก​ทักท้วง​เรื่อง​ใด
กฎหมาย หนังสือ​รับรอง ข้อ​บังคับ บัญชี​ผู้​ถือ​หุ้น รายงาน​การ​ประชุม ใคร​มี​อำนาจ​ขาย​และ​ต้อง​ได้​มติ​อะไร
กฎหมาย สัญญา​ที่​ยัง​มี​ผล​ทุก​ฉบับ · ใบ​อนุญาต​พร้อม​วัน​หมด​อายุ · คดี​ความ สัญญา​ใด​เลิก​ได้​เมื่อ​ผู้​ถือ​หุ้น​เปลี่ยน
การ​ตลาด ชิ้น​โฆษณา​และ​คำ​กล่าว​อ้าง​สรรพคุณ​ที่​ใช้​ย้อน​หลัง มี​คำ​โฆษณา​ที่​เสี่ยง​ถูก​สั่ง​แก้​หรือ​ไม่

ราย​ชื่อ​ลูกค้า​สิบ​ราย​แรก​บอก​อะไร​ที่​งบ​การ​เงิน​ไม่​บอก

บอก​ว่า​ราย​ได้​ผูก​กับ​ใคร งบ​การ​เงิน​รวม​ยอด​ขาย​ของ​ลูกค้า​ทุก​ราย​ไว้​ใน​บรรทัด​เดียว จึง​ไม่​เห็น​ว่า​ราย​ได้​ส่วน​ใหญ่​มา​จาก​ไม่​กี่​ราย ราย​ชื่อ​พร้อม​สัดส่วน​ยอด​ขาย​และ​อายุ​ความ​สัมพันธ์​ช่วย​ให้​เห็น​สอง​เรื่อง เรื่อง​แรก​คือ​ถ้า​ลูกค้า​ราย​ใหญ่​หนึ่ง​ราย​หยุด​ซื้อ ราย​ได้​จะ​หาย​ไป​เท่าไร เรื่อง​ที่​สอง​คือ​ลูกค้า​ราย​ใด​ซื้อ​เพราะ​รู้จัก​เจ้าของ​เดิม​เป็นการ​ส่วน​ตัว ข้อมูล​ส่วน​หลัง​ต้อง​ถาม​ตรง​และ​ควร​ขอ​ให้​ผู้​ขาย​พา​ไป​พบ​ลูกค้า​ราย​สำคัญ​ก่อน​วัน​โอน

ผู้​บริหาร​รวบรวม​เอกสาร​เอง​ได้​แค่​ไหน ก่อน​ต้อง​จ้าง​ผู้​เชี่ยวชาญ

รวบรวม​และ​ส่ง​คำขอ​ได้​เอง​ทั้งหมด เส้น​แบ่ง​อยู่​ที่​ขั้น​อ่าน​คำ​ตอบ​แล้ว​สรุป​ว่า​เหลือ​ความ​เสี่ยง​ระดับ​ใด​และ​ควร​กัน​เงิน​เท่าไร เพราะ​ข้อ​สรุป​ระดับ​นั้น​ต้อง​มี​ผู้รับ​ผิด​ชอบ​ทาง​วิชาชีพ​ลงชื่อ​กำกับ จึง​จะ​ใช้​อ้างอิง​ใน​การ​เจรจา​และ​ใน​สัญญา​ได้ งาน​หลัง​เส้น​แบ่ง​เป็น​ของ​ผู้​สอบ​บัญชี​รับ​อนุญาต ทนายความ และ​ที่​ปรึกษา​ภาษี การ​ให้​ผู้​บริหาร​จัด​ชุด​เอกสาร​ก่อน​ช่วย​ให้​เวลา​ของ​ผู้​เชี่ยวชาญ​ถูก​ใช้​กับ​การ​ตีความ

สัญญาณ​จาก​วิธี​ตอบ​ของ​ผู้​ขาย

นอกจาก​เนื้อหา​ใน​เอกสาร วิธี​ที่​ผู้​ขาย​ตอบ​คำขอ​ก็​เป็น​ข้อมูล​ที่​ใช้ได้ ให้​จด​วัน​ที่​ส่ง​คำขอ​และ​วัน​ที่​ได้​รับ​เอกสาร​แต่ละ​ชุด​ไว้​ใน​ตาราง​เดียวกัน ระยะ​เวลา​บอก​ว่า​เอกสาร​ประเภท​ใด​เก็บ​เป็น​ระบบ และ​ประเภท​ใด​ต้อง​ไล่​หา​ทุก​ครั้ง

สัญญาณ​ที่​ควร​จด​มี​สี่​แบบ แบบ​แรก​คือ​เอกสาร​ที่​ตรวจ​ต่อ​ไม่​ได้ เช่น ภาพ​หน้า​จอ​แทน​ไฟล์​ต้นฉบับ หรือ​ตาราง​ที่​พิมพ์​ตัวเลข​ใหม่​แทน​รายงาน​ที่​ระบบ​ออก​ให้ แบบ​ที่​สอง​คือ​คำ​ตอบ​ที่​เปลี่ยน​เมื่อ​ถาม​เรื่อง​เดียวกัน​ด้วย​ถ้อยคำ​ต่าง​กัน เช่น สัดส่วน​ยอด​ขาย​ของ​ลูกค้า​ราย​ใหญ่ แบบ​ที่​สาม​คือ​การ​ขอ​ข้าม​ขั้น​ตอน​พร้อม​เส้น​ตาย​ที่​ไม่มี​เหตุผล​รองรับ แบบ​ที่​สี่​คือ​เอกสาร​ที่​ไม่มี​วัน​ที่​หรือ​ลง​นาม​ย้อน​หลัง โดย​เฉพาะ​สัญญา​ระหว่าง​บริษัท​กับ​ผู้​ถือ​หุ้น​เอง สี่​แบบ​นี้​ไม่​ได้​พิสูจน์​ว่า​มี​ปัญหา แต่​บอก​ว่า​จุด​ใด​ต้อง​ขอ​หลัก​ฐาน​เพิ่ม

วิธี​ขอ​หลัก​ฐาน​เพิ่ม​โดย​ไม่​ให้​กลาย​เป็น​เรื่อง​ความ​ไว้ใจ คือ​บอก​เหตุผล​เชิง​ขั้น​ตอน​ทุก​ครั้ง เช่น ผู้​สอบ​บัญชี​ของ​ฝ่าย​ผู้​ซื้อ​ต้อง​ใช้​ไฟล์​ต้นฉบับ​เพื่อ​กระทบ​ยอด หรือ​ธนาคาร​ที่​ให้​สิน​เชื่อ​ซื้อ​กิจการ​กำหนด​ให้​มี​เอกสาร​ชุด​นี้ การ​อ้าง​ขั้น​ตอน​ของ​บุคคล​ที่​สาม​ช่วย​ให้​ผู้​ขาย​เห็น​ว่า​คำขอ​ใช้​กับ​ทุ​กดีล ไม่​ได้​เจาะจง​ความ​สงสัย​ต่อ​ตัว​เขา

เจอ​เรื่อง​ที่​ไม่​คาด​คิด​ระหว่าง​สอบ​ทาน ควร​ถอน​ตัว​ทันที​ไหม

ยัง​ไม่​ควร ให้​จัด​สิ่ง​ที่​พบ​เข้า​กลุ่ม​ก่อน กลุ่ม​แรก​คือ​เรื่อง​ที่​ผู้​ขาย​แก้​ได้​ก่อน​วัน​โอน กลุ่ม​ที่​สอง​คือ​เรื่อง​ที่​แก้​ไม่​ได้​แต่​ประเมิน​เป็น​เงิน​ได้ ซึ่ง​จัดการ​ด้วย​การ​ปรับ​ราคา​หรือ​กัน​เงิน​ตาม​ระยะ​เวลา​ที่​ตกลง กลุ่ม​ที่​สาม​คือ​เรื่อง​ที่​ประเมิน​เป็น​เงิน​ไม่​ได้​และ​ไม่มี​ใคร​รับ​ประกัน​ได้​ว่า​จบ​แล้ว เช่น ข้อ​พิพาท​ที่​ยัง​ไม่รู้​ขอบเขต การ​ถอน​ตัว​เหมาะ​กับ​กลุ่ม​ที่​สาม ส่วน​สอง​กลุ่ม​แรก​คือ​จุด​ที่​ต่อ​รอง​ได้​จริง ตัวอย่าง​สัญญา​ขาย​หุ้น​ที่​แบ่ง​เงิน​เป็น​งวด​แรก​กับ​ส่วน​เพิ่ม​ตาม​ผล​ประกอบ​การ ซึ่ง​เป็น​อีก​วิธี​รับมือ​กับ​สิ่ง​ที่​ประเมิน​ยาก​ใน​วัน​เซ็น อยู่​ในRobinhood จาก​ประกาศ​ยุติ​บริการ ถึง​สัญญา​ขาย​หุ้น 2,000 ล้าน​บาท

ตาราง​คำขอ​หนึ่ง​แผ่น​ที่​มี​วัน​กำหนด​ทุก​บรรทัด

งาน​สอบ​ทาน​ของ​กิจการ​ขนาด​เล็ก​เริ่ม​ได้​จาก​ตาราง​แผ่น​เดียว​ที่​ผู้​บริหาร​คุม​เอง ขั้น​ตอน​ที่​ใช้ได้​มี​สี่​ขั้น

  1. ทำตา​ราง​คำขอ มี​คอลัมน์​ชื่อ​เอกสาร วัน​ที่​ขอ วัน​กำหนด​ส่ง และ​วัน​ที่​ได้​รับ แล้ว​ส่ง​ให้​ผู้​ขาย​ใน​หนังสือ​ฉบับ​เดียว
  2. ขอ​วัน​ที่​ยื่น​จริง​ของ​แบบ​ภาษี​ทุก​ฉบับ แล้ว​คำนวณ​วัน​สิ้น​กรอบ​สอง​ปี​และ​ห้า​ปี​ตาม​มาตรา 19 ของ​แต่ละ​แบบ
  3. จัด​สิ่ง​ที่​พบ​เข้า​สาม​กลุ่ม แก้​ได้​ก่อน​โอน ประเมิน​เป็น​เงิน​ได้ และ​ประเมิน​ไม่​ได้
  4. ส่ง​ตาราง​กับ​รายการ​ที่​จัด​กลุ่ม​แล้ว​ให้​ผู้​เชี่ยวชาญ เพื่อ​สรุป​ระดับ​ความ​เสี่ยง ระยะ​กัน​เงิน และ​คำ​รับ​ประกัน​ใน​สัญญา

ตาราง​นี้​ควร​มี​คอลัมน์​หมายเหตุ​อีก​หนึ่ง​ช่อง ทุก​ครั้ง​ที่​วัน​กำหนด​ส่ง​เลื่อน ให้​จด​เหตุผล​ที่​ผู้​ขาย​แจ้ง​ไว้​ใน​ช่อง​นี้ ข้อมูล​ที่​สะสม​ระหว่าง​สอบ​ทาน​จะ​เป็น​หลัก​ฐาน​ตอน​เจรจา​เรื่อง​วัน​ปิด​ดีล และ​ช่วย​ให้​ผู้​เชี่ยวชาญ​เห็น​ว่า​เอกสาร​ชุด​ใด​มา​ช้า​เพราะ​ต้องหา​ใหม่ ซึ่ง​เป็น​ชุด​ที่​ควร​ขอ​ให้​ผู้​เชี่ยวชาญ​ตรวจ​ละเอียด​ขึ้น​ก่อน​สรุป​ความ​เสี่ยง​ขอ​งดีล

ถ้า​ชิ้น​โฆษณา​เก่า​ของ​กิจการ​มี​คำ​กล่าว​อ้าง​ที่​อาจ​เกิน​จริง ตัวอย่าง​คำ​ที่​ถูก​ตี​กลับ​และ​อำนาจ​สั่ง​แก้​ของ​หน่วย​งาน​รัฐ​อยู่​ในโฆษณา​เกิน​จริง Google ตี​กลับ​คำ​ไหน และ สคบ. สั่ง​แก้​ได้​สี่​แบบ

สรุป

ประมวล​รัษฎากร มาตรา 19 ให้​เจ้า​พนักงาน​ประเมิน​ออก​หมาย​เรียก​ตรวจ​รายการ​ได้​ภายใน​สอง​ปี​นับ​แต่​วัน​ยื่น และ​อธิบดี​ขยาย​ได้​ไม่​เกิน​ห้า​ปี​เมื่อ​มี​เหตุ​สงสัย​การ​หลีก​เลี่ยง​ภาษี ผู้​ซื้อ​หุ้น​รับ​ภาระ​ของ​รอบ​บัญชี​ที่​ยัง​อยู่​ใน​กรอบ​นี้​ไป​พร้อม​บริษัท การ​สอบ​ทาน​ด้าน​ภาษี​และ​ระยะ​กัน​เงิน​จึง​ควร​คิด​จาก​วัน​ยื่น​จริง​ของ​แต่ละ​แบบ ส่วน​ภาษี​ประเภท​อื่น​ต้อง​ตรวจ​กรอบ​เวลา​แยก ผู้​บริหาร​รวบรวม​เอกสาร​ชุด​แรก​เอง​ได้ แล้ว​ให้​ผู้​เชี่ยวชาญ​สรุป​ความ​เสี่ยง​ที่​จัด​เป็น​สาม​กลุ่ม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

การ​ตรวจ​สอบ​บัญชี​ประจำ​ปี​ให้​ความ​เห็น​ว่า​งบ​การ​เงิน​แสดง​ฐานะ​ถูก​ต้อง​ตาม​มาตรฐาน​หรือ​ไม่ การ​สอบ​ทาน​กิจการ​ตั้ง​คำถาม​จาก​มุม​ผู้​ซื้อ เช่น กำไร​จะ​อยู่​ต่อ​ไหม​หลัง​เจ้าของ​ออก และ​มี​ภาระ​ใด​ที่​งบ​ยัง​ไม่​ได้​บันทึก งบ​ที่​ผ่าน​การ​ตรวจ​แล้ว​จึง​เป็น​จุด​เริ่ม​ของ​การ​สอบ​ทาน ไม่​ได้​ทดแทน​กัน

ขอบเขต​ปรับ​ตาม​ขนาด​ได้ แต่​ด้าน​ภาษี​และ​สัญญา​หลัก​ไม่​ควร​ตัด เพราะ​ภาระ​สอง​ด้าน​นี้​ไม่​ได้​เล็ก​ตาม​ราคา​ซื้อ วิธี​ประหยัด​คือ​ให้​ผู้​บริหาร​รวบรวม​เอกสาร​ชุด​แรก​เอง แล้ว​จ้าง​ผู้​เชี่ยวชาญ​เฉพาะ​ขั้น​ตีความ ด้าน​ที่​ลด​ขอบเขต​ได้ เช่น การ​ตรวจ​นับ​ทรัพย์สิน​ถาวร อาจ​เลือก​ตรวจ​เฉพาะ​รายการ​มูลค่า​สูง​แทน​การ​นับ​ทุก​ชิ้น

จัด​แฟ้ม​เอกสาร​ตาม​ตาราง​ข้าง​ต้น​ให้​ครบ​ก่อน​เริ่ม​คุย​กับ​ผู้​ซื้อ โดย​เฉพาะ​วัน​ที่​ยื่น​แบบ​ภาษี​ทุก​ฉบับ​และ​หนังสือ​จาก​สรรพากร เอกสาร​ที่​ครบ​ตั้งแต่​วัน​แรก​ลด​ความ​ไม่​แน่นอน​ที่​ผู้​ซื้อ​ต้อง​เผื่อ​ไว้ ซึ่ง​เป็น​เหตุผล​หลัก​ของ​การ​ขอ​กัน​เงิน​ค่า​หุ้น

ควร คำ​รับรอง​ใน​สัญญา​ซื้อ​ขาย​ควร​ครอบคลุม​ความ​ถูก​ต้อง​ของ​เอกสาร​ที่​ส่ง​ระหว่าง​สอบ​ทาน พร้อม​ระบุ​ระยะ​เวลา​และ​วงเงิน​ที่​ผู้​ขาย​รับ​ผิด ระยะ​เวลา​ส่วน​ภาษี​ควร​คิด​จาก​กรอบ​ของ​แต่ละ​ประเภท​ภาษี ไม่ใช่​กำหนด​ตัวเลข​เดียว​ใช้​กับ​ทุก​เรื่อง

ควร​ทำ​ก่อน​ผู้​ขายส่ง​เอกสาร​ชุด​แรก สัญญา​ควร​ระบุ​ว่า​ข้อมูล​ใช้​เพื่อ​พิจารณา​ดี​ลนี้​เท่านั้น ใคร​ใน​ฝั่ง​ผู้​ซื้อ​เข้า​ถึง​ได้​บ้าง และ​ต้อง​คืน​หรือ​ทำลาย​ข้อมูล​อย่างไร​ถ้า​ดีล​ไม่​เกิด ข้อมูล​ลูกค้า​และ​พนักงาน​ที่​ระบุ​ตัว​บุคคล​ควร​ส่ง​เฉพาะ​ที่​จำเป็น หรือ​ส่ง​แบบ​ปิด​ชื่อ​ไว้​ก่อน เพราะ​เกี่ยว​กับ​หน้าที่​ของ​ผู้​ขาย​ต่อ​เจ้าของ​ข้อมูล​ด้วย

มี รายการ​ความ​เสี่ยง​ที่​พบ​คือ​จุด​เริ่ม​ของ​แผน​งาน​หลัง​โอน เช่น สัญญา​ที่​ต้อง​ต่อ​อายุ ใบ​อนุญาต​ที่​ใกล้​หมด และ​ประเด็น​ภาษี​ที่​ต้อง​เฝ้า​จน​พ้น​กรอบ​เวลา งาน​รวม​ทีม​สอง​ฝ่าย​หลัง​โอน​มี​ความ​เสี่ยง​อีก​ชุด​หนึ่ง ซึ่ง​อธิบาย​ไว้​ในดีล M&A ล้ม​เพราะ​วัฒนธรรม การ​ทดลอง​ที่​ทีม​เดิม​โทษ​คน​ใหม่

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​ให้​น้ำ​หนัก​กับ​แถว​สุดท้าย​ของ​ตาราง​เอกสาร​มากกว่า​ที่​ผู้​ซื้อ​ส่วน​ใหญ่​ให้ เพราะ​คำ​โฆษณา​ที่​กิจการ​เคย​ใช้​คือ​ข้อมูล​ที่​นับ​และ​ตรวจ​ได้ แต่​แทบ​ไม่มี​ใคร​ขอ​ดู​ระหว่าง​สอบ​ทาน ถ้า​ซื้อ​หุ้น คำ​สั่ง​ให้​แก้​โฆษณา​หรือ​ข้อ​ร้อง​เรียน​จาก​คำ​กล่าว​อ้าง​เดิม​จะ​มา​ถึง​บริษัท​ที่​ผู้​ซื้อ​เป็น​เจ้าของ​แล้ว งาน​ที่​ช่วย​รวบรวม​และ​จัด​ระดับ​ความ​เสี่ยง​ของ​ชิ้น​งาน​เก่า​คือ​บริการ​ตรวจ​คำ​โฆษณา​ย้อน​หลัง​ของ​ฟิจิ⁠ทัล ซึ่ง​แยก​คำ​ที่​ต้อง​มี​เอกสาร​รองรับ​ออก​จาก​คำ​ที่​ใช้​ต่อ​ได้

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

คำ​โฆษณา​ที่​กิจการ​เคย​ใช้​เป็น​เอกสาร​ที่​ไม่มี​ใคร​ขอ​ดู​ระหว่าง​สอบ​ทาน จนกว่า​จะ​มี​คำ​สั่ง​ให้​แก้​ส่ง​มา​หลัง​วัน​โอน

PHYGITAL AGENCY รวบรวม​ชิ้น​โฆษณา​ย้อน​หลัง​ของ​กิจการ​ที่​กำลัง​จะ​ซื้อ แยก​คำ​กล่าว​อ้าง​ที่​ต้อง​มี​เอกสาร​รองรับ แล้ว​จัด​ระดับ​ความ​เสี่ยง​ให้​ทีม​สอบ​ทาน​ใช้​ประกอบ​การ​กำหนด​คำ​รับ​ประกัน​ใน​สัญญา

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย