รายงานไม่ได้มองเมืองรองเป็นกลุ่มเดียว แต่จัดเมืองตามบทบาททางเศรษฐกิจที่เห็นได้แล้ว และชี้ว่าบทบาทเหล่านี้ยังเป็นภาพกว้างมากกว่ากลุ่มอุตสาหกรรมที่ลึก
| บทบาท |
เมืองที่รายงานยกตัวอย่าง |
| ฐานการผลิต โลจิสติกส์ และห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรม |
ชลบุรี นครปฐม |
| ท่องเที่ยว การศึกษา สุขภาพ และบริการสร้างสรรค์ |
เชียงใหม่ |
| บริการผู้มาเยือน |
ภูเก็ต |
| ศูนย์บริการระดับภาค ด้านราชการ สุขภาพ และการศึกษา |
ขอนแก่น นครราชสีมา อุบลราชธานี |
| ประตูการค้าชายแดนและโลจิสติกส์ |
หาดใหญ่ สงขลา |
ที่มา: ธนาคารโลก Thailand Cities of the Future ฉบับสรุป
รายงานยังให้ตัวเลขของภาคท่องเที่ยวว่าคิดเป็นร้อยละ 12.8 ของ GDP และร้อยละ 20.1 ของการจ้างงานทั้งหมดในปี 2567 เมื่อรวมผลทางอ้อม และคาดว่าจะเพิ่มเป็นร้อยละ 19.3 ของ GDP ในปี 2578 เมืองท่องเที่ยวอย่างเชียงใหม่และภูเก็ตจึงอยู่ในภาคเศรษฐกิจที่มีสัดส่วนสูงอยู่แล้ว
เมืองที่ไม่อยู่ใน 11 เมืองของแบบจำลองควรเตรียมอะไร
แนวทางที่ 2 ของรายงานคือพื้นฐานที่ทุกเมืองในไทยควรมี ข้อแรกคือโครงสร้างการคลังของท้องถิ่น รายงานชี้ว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นยังพึ่งเงินอุดหนุนจากส่วนกลาง และเสนอให้ท้องถิ่นเก็บรายได้ของตัวเองได้มากขึ้น เช่น ภาษีที่ดินและค่าบริการ พร้อมกรอบการกู้ยืมที่มีเพดานหนี้ชัดเจน ข้อที่สองคือใส่ความทนต่อภัยในทุกรอบการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งรายงานระบุว่าคุ้มค่าใน 96 เปอร์เซ็นต์ของสถานการณ์ที่จำลอง งบลงทุนของเทศบาลจึงเป็นสัญญาณแรกที่ธุรกิจในเมืองเหล่านี้ควรเปิดดู
คนทำงานทางไกลกำลังเลือกเมืองรองหรือไม่
รายงานชี้ว่ามีสัญญาณแล้ว สัดส่วนคนทำงานไทยที่เปิดรับการทำงานทางไกลเพิ่มจากร้อยละ 50 ในปี 2563 เป็นร้อยละ 76 ในปี 2566 ตามข้อมูลของ Jobsdb และเมืองศูนย์กลางภาคอย่างเชียงใหม่ ขอนแก่น และหาดใหญ่-สงขลา กำลังรับทั้งคนไทยที่กลับบ้านเกิดและคนทำงานทางไกลจากต่างประเทศ ส่วนเมืองท่องเที่ยวอย่างภูเก็ต เชียงใหม่ พัทยา หาดใหญ่ และกระบี่ มีจำนวนผู้มาเยือนน้อยกว่ากรุงเทพฯ แต่เมื่อเทียบกับจำนวนผู้อยู่อาศัยมักสูงกว่า ธุรกิจที่ให้บริการคนกลุ่มนี้ เช่น ที่พักระยะยาว พื้นที่ทำงานร่วม และร้านอาหาร จึงมีฐานลูกค้าที่ไม่ได้มาจากคนในเมืองเพียงอย่างเดียว
ห้าองค์ประกอบของเครือข่ายเมืองคืออะไร
รายงานสรุปจากหลักฐานระหว่างประเทศว่าเครือข่ายเมืองที่ทำงานได้ต้องมี 5 องค์ประกอบพร้อมกัน คือเมืองแต่ละแห่งมีบทบาทเฉพาะที่เสริมกัน ความหนาแน่นที่ทำให้ตลาดแรงงานและตลาดผู้บริโภคใหญ่พอ การเชื่อมต่อทั้งภายในและระหว่างเมือง โครงสร้างพื้นฐานที่ทนต่อภัย และสถาบันที่วางแผนและประสานงานได้จริง