ข้ามไปเนื้อหาหลัก

พ.ร.บ.นมผง​กับ​ร้าน​แม่​และ​เด็ก โปรโมชัน​แบบ​ไหน​ทำ​ไม่​ได้

อัปเดตล่าสุด 27 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 16 นาที
พ.ร.บ.นมผง​กับ​ร้าน​แม่​และ​เด็ก โปรโมชัน​แบบ​ไหน​ทำ​ไม่​ได้

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

พระ​ราช​บัญญัติ​ควบคุม​การ​ส่ง​เสริม​การ​ตลาด​อาหาร​สำหรับ​ทารก​และ​เด็ก​เล็ก พ.ศ. 2560 นิยาม "ผู้​จำหน่าย" ให้​รวม​ผู้​ขาย แจก และ​แลก​เปลี่ยน​เพื่อ​การ​ค้า

ร้าน​ค้า​ปลีก​และ​ร้าน​ออนไลน์​จึง​อยู่​ใต้​ข้อ​ห้าม​ชุด​เดียว​กับ​ผู้​ผลิต​และ​ผู้นำ​เข้า

มาตรา 18 ห้าม​คูปอง​หรือ​สิทธิ​รับ​ส่วนลด ขาย​พ่วง ของ​รางวัล แจก​ตัวอย่าง และ​การ​ติดต่อ​แม่​หรือ​หญิง​ตั้ง​ครรภ์​เพื่อ​แนะนำ​นม

ฝ่าฝืน​มี​โทษ​ปรับ​ไม่​เกิน 300,000 บาท​ตาม​มาตรา 38 ส่วน​การ​โฆษณา​อาหาร​สำหรับ​ทารก​มี​โทษ​ถึง​จำ​คุก​ไม่​เกิน​หนึ่ง​ปี

ประกาศ​กระทรวง​สาธารณสุข​ที่​ลง​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา 6 สิงหาคม 2567 มี​ผล​เมื่อ​พ้น 365 วัน

คุม​นม​และ​อาหาร​เด็ก​เล็ก​ที่​สื่อสาร​โยง​ถึง​ทารก คำ​ชี้แจง​ของ​กรม​อนามัย​นับ​ตัวเลข 1, 2, 3, 1+ และ 2+ บน​ฉลาก​เป็น​ข้อความ​ที่​แสดง​ว่า​ใช้​เลี้ยง​เด็ก​เล็ก แม้​เป็น​ส่วน​หนึ่ง​ของ​เครื่องหมายการค้า

พ.ร.บ.นมผง 2560 นับ​ร้าน​ค้า​ปลีก​เป็น​ผู้​จำหน่าย ห้าม​โฆษณา​นม​ทารก ห้าม​คูปอง ของ​แถม แจก​ตัวอย่าง ส่วน​ประกาศ​ปี 2567 คุม​นม​เด็ก​เล็ก​ที่​สื่อ​โยง​ถึง​ทารก

เจ้าของ​ร้าน​สินค้า​แม่​และ​เด็ก​ที่​ขาย​นมผง​ต้อง​รู้​ว่า​โปรโมชัน​และ​โพสต์​ขาย​ของ​แบบ​ไหน​ทำได้​ภาย​ใต้​กฎหมาย​เฉพาะ​เรื่อง​นมผง กฎหมาย​ไม่​ได้​ห้าม​ขาย​นมผง ร้าน​ยัง​วาง​สินค้า​และ​รับคำ​สั่ง​ซื้อ​ได้​ตาม​ปกติ สิ่ง​ที่​ถูก​คุม​คือ​วิธี​ขาย ได้แก่ การ​โฆษณา ของ​แถม คูปอง การ​แจก​ตัวอย่าง และ​การ​ติดต่อ​แม่​โดยตรง บท​นี้​อ่าน​ตัว​บท​ที​ละมา​ตรา แล้ว​จัด​เป็น​คำถาม​ที่​ร้าน​ต้อง​ตอบ​ก่อน​วาง​โปรโมชัน​หรือ​โพสต์​ขาย​ของ ข้อความ​ใน​บท​เป็นการ​อ่าน​ตัว​บท​และ​คำ​ชี้แจง​ของ​กรม​อนามัย ไม่ใช่​ความ​เห็น​ทาง​กฎหมาย​ต่อ​กรณี​ใด​กรณี​หนึ่ง

ประเทศไทย​มี​กฎหมาย​เฉพาะ​ที่​คุม​การ​ขาย​และ​การ​สื่อสาร​เรื่อง​นมผง​สำหรับ​เด็ก คือพระ​ราช​บัญญัติ​ควบคุม​การ​ส่ง​เสริม​การ​ตลาด​อาหาร​สำหรับ​ทารก​และ​เด็ก​เล็ก พ.ศ. 2560 ที่​ลง​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา​เมื่อ 10 กรกฎาคม 2560 และ​ใช้​บังคับ​เมื่อ​พ้น 60 วัน หมายเหตุ​ท้าย​กฎหมาย​ระบุ​เหตุผล​ว่า​ไทย​รับรอง​หลัก​เกณฑ์​สากล​ว่า​ด้วย​การ​ตลาด​อาหาร​ทดแทน​นม​แม่​ใน​การ​ประชุม​สมัชชา​อนามัย​โลก​ครั้ง​ที่ 34 และ 63 คน​ทั่วไป​จึง​เรียก​กฎหมาย​ฉบับ​นี้​ว่า พ.ร.บ.นมผง หรือ Milk Code

นม​และ​อาหาร​เด็ก​สาม​กลุ่ม​ใน​กฎหมาย

กฎหมาย​แบ่ง​สินค้า​เป็น​สาม​กลุ่ม​ตาม​อายุ​เด็ก​และ​ลักษณะ​สินค้า ข้อ​ห้าม​ของ​แต่ละ​กลุ่ม​ไม่​เท่า​กัน ร้าน​จึง​ต้อง​รู้​ก่อน​ว่า​สินค้า​บน​ชั้น​แต่ละ​ตัว​อยู่​กลุ่ม​ไหน มาตรา 3 นิยาม "ทารก" ว่า​เด็ก​ตั้งแต่​แรก​เกิด​จนถึง​อายุ​สิบ​สอง​เดือน และ "เด็ก​เล็ก" ว่า​เด็ก​อายุ​เกิน​สิบ​สอง​เดือน​จนถึง​สาม​ปี

กลุ่ม​สินค้า นิยาม​ใน​มาตรา 3 ข้อ​ห้าม​หลัก
อาหาร​สำหรับ​ทารก นม​หรือ​ผลิตภัณฑ์​ที่​มี​สาร​อาหาร​เพียง​พอ​เลี้ยง​ทารก หรือ​มี​ข้อความ​ว่า​ใช้​เลี้ยง​ทารก​ได้ ห้าม​โฆษณา​ทุก​กรณี (มาตรา 14) · ห้าม​ส่ง​เสริม​การ​ขาย​ตาม​มาตรา 18
อาหาร​สำหรับ​เด็ก​เล็ก นม​หรือ​ผลิตภัณฑ์​ที่​มี​ข้อความ​ว่า​ใช้​เลี้ยง​เด็ก​เล็ก เฉพาะ​ที่​รัฐมนตรี​ประกาศ​กำหนด ห้าม​โฆษณา​ที่​โยง​ถึง​ทารก (มาตรา 14 วรรค​สอง) · ห้าม​ส่ง​เสริม​การ​ขาย​ตาม​มาตรา 18
อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก อาหาร​เสริม​คุณค่า​ทาง​โภชนาการ​สำหรับ​ทารก​อายุ​หก​เดือน​ขึ้น​ไป ห้าม​โฆษณา (มาตรา 25) · ห้าม​ส่ง​เสริม​การ​ตลาด​กับ​แม่​ที่​ลูก​อายุ​ไม่​เกิน​หก​เดือน (มาตรา 28)

นม​สำหรับ​เด็ก​เล็ก​ทุก​ยี่ห้อ​อยู่​ใต้​กฎหมาย​นี้​หรือ​ไม่

ไม่​ทุก​ยี่ห้อ นิยาม "อาหาร​สำหรับ​เด็ก​เล็ก" ใน​มาตรา 3 ใช้​คำ​ว่า "เฉพาะ​ตาม​ที่​รัฐมนตรี​ประกาศ​กำหนด" กฎหมาย​จึง​คุม​เฉพาะ​นม​เด็ก​เล็ก​ที่​เข้า​เงื่อนไข​ใน​ประกาศ​กระทรวง​สาธารณสุข ฉบับ​ปัจจุบัน​คือ​ประกาศ พ.ศ. 2567 ซึ่ง​คุม​นม​และ​อาหาร​เด็ก​เล็ก​ที่​สื่อสาร​ใน​ลักษณะ​เชื่อม​โยง​ถึง​ทารก ร้าน​ที่​ขาย​นม​สูตร​สำหรับ​เด็ก​อายุ​หนึ่ง​ปี​ขึ้น​ไป​ต้อง​อ่าน​เงื่อนไข​ใน​หัวข้อ​ประกาศ​ปี 2567 ก่อน​ตัดสิน​ว่า​โปรโมชัน​ใด​ทำได้

อาหาร​บด​สำเร็จรูป​สำหรับ​เด็ก​หก​เดือน​นับ​อยู่​กลุ่ม​ไหน

ถ้า​สินค้า​เป็น​อาหาร​ที่​ใช้​เสริม​คุณค่า​ทาง​โภชนาการ​และ​สร้าง​ความ​คุ้น​เคย​กับ​อาหาร​ให้​ทารก​อายุ​หก​เดือน​ขึ้น​ไป​ตาม​กฎหมาย​ว่า​ด้วย​อาหาร สินค้า​นั้น​เข้า​นิยาม "อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก" ห้าม​โฆษณา​ตาม​มาตรา 25 และ​ห้าม​จัด​โปรโมชัน​กับ​หญิง​ตั้ง​ครรภ์​หรือ​แม่​ที่​มี​ลูก​อายุ​ไม่​เกิน​หก​เดือน​ตาม​มาตรา 28 ร้าน​ควร​ดู​ประเภท​อาหาร​บน​ฉลาก​ที่​ได้​รับ​อนุญาต แทน​การ​ตัดสิน​จาก​หน้าตา​บรรจุ​ภัณฑ์

ร้าน​ค้า​ปลีก​ใน​ฐานะ​ผู้​จำหน่าย

มาตรา 3 นิยาม "ผู้​จำหน่าย" ว่า​ผู้​ขาย จ่าย แจก แลก​เปลี่ยน ให้ หรือ​มี​ไว้​เพื่อ​จำหน่าย เพื่อ​ประโยชน์​ทางการ​ค้า ข้อ​ห้าม​ใน​มาตรา 16 ถึง 24 เขียน​ประธาน​ของ​ประโยค​ว่า "ผู้​ผลิต ผู้นำ​เข้า หรือ​ผู้​จำหน่าย… หรือ​ตัวแทน" ร้าน​ค้า​ปลีก​ที่​ขาย​นมผง​จึง​มีหน้า​ที่​ตาม​มาตรา​เหล่า​นี้​ใน​ชื่อ​ของ​ร้าน​เอง

ร้าน​เล็ก​หรือ​ร้าน​ที่​ขาย​ผ่าน​แพลตฟอร์ม​ต้อง​ทำ​ตาม​ด้วย​หรือ​ไม่

ต้อง​ทำ​ตาม นิยาม "ผู้​จำหน่าย" ไม่มี​เกณฑ์​ขนาด​กิจการ​หรือ​ยอด​ขาย​ขั้น​ต่ำ และ​นิยาม "โฆษณา" ใน​มาตรา 3 ครอบคลุม​การก​ระ​ทำ​ไม่​ว่า​โดย​วิธี​ใด​ที่​ทำให้​ประชาชน​เห็น​หรือ​ทราบ​ข้อความ​เพื่อ​ประโยชน์​ทางการ​ค้า คำ​ว่า "ข้อความ" ยัง​รวม​ภาพ เสียง ภาพยนตร์ และ​เครื่องหมาย โพสต์​ขาย​ของ​บน​เพจ ไลฟ์​สด และ​ข้อความ​ใน​ร้าน​บน​แพลตฟอร์ม​จึง​อยู่​ใน​ขอบเขต​เดียว​กับ​ป้าย​หน้า​ร้าน

โปรโมชัน​ที่​แบรนด์​ส่ง​มา​ให้​ร้าน​ติด​ตั้ง ใคร​รับ​ผิด

มาตรา 18 ห้าม​ทั้ง "ผู้​ผลิต ผู้นำ​เข้า หรือ​ผู้​จำหน่าย… หรือ​ตัวแทน" ดำเนิน​การ​ตาม​ข้อ​ห้าม ร้าน​ที่​ติด​ป้าย​คูปอง​หรือ​แจก​ของ​แถม​ตาม​แคมเปญ​ของ​แบรนด์​จึง​เป็น​ผู้​ดำเนิน​การ​ด้วย ตัว​บท​ไม่มี​ข้อ​ยกเว้น​ว่า​ทำ​ตาม​คำ​สั่ง​ของ​ผู้​ผลิต เจ้าของ​ร้าน​ควร​ขอ​ให้​ตัวแทน​จำหน่าย​ยืนยัน​เป็น​หนังสือ​ว่า​กิจกรรม​ที่​ส่ง​มา​ไม่​เข้า​ข่าย​มาตรา 18 และ​เก็บ​เอกสาร​นั้น​ไว้​กับ​ตัวอย่าง​ป้าย

โปรโมชัน​ที่มา​ตรา 18 ห้าม

มาตรา 18 ใช้​กับ​อาหาร​สำหรับ​ทารก​และ​อาหาร​สำหรับ​เด็ก​เล็ก และ​แบ่ง​การก​ระ​ทำ​ต้อง​ห้าม​เป็น​สี่​ข้อ ฝ่าฝืน​มี​โทษ​ปรับ​ไม่​เกิน 300,000 บาท​ตาม​มาตรา 38 ตาราง​นี้​เทียบ​โปรโมชัน​ที่​ร้าน​ค้า​ปลีก​ใช้​บ่อย​กับ​ข้อความ​ใน​ตัว​บท

ข้อ​ใน​มาตรา 18 ถ้อยคำ​ใน​กฎหมาย ตัวอย่าง​กิจกรรม​ของ​ร้าน​ที่​เข้า​ข่าย
(1) แจก​หรือ​ให้​คูปอง​หรือ​สิทธิ​ที่​จะ​ได้​รับ​ส่วนลด ขาย​พ่วง แลก​เปลี่ยน​หรือ​ให้​ของ​รางวัล ของ​ขวัญ​หรือ​สิ่ง​อื่น​ใด คูปอง​ส่วนลด​นมผง · ซื้อ​นม​พ่วง​ผ้า​อ้อม​ราคา​พิเศษ · ของ​แถม​เมื่อ​ซื้อ​ครบ​กล่อง
(2) แจก​อาหาร​สำหรับ​ทารก​หรือ​เด็ก​เล็ก หรือ​ตัวอย่าง ไม่​ว่า​โดย​ทาง​ตรง​หรือ​ทาง​อ้อม แจก​นม​กล่อง​ทดลอง · ใส่​ซอง​ตัวอย่าง​ใน​ถุง​สินค้า
(3) ให้​อาหาร สิ่งของ หรือ​สิ่ง​อื่น​ใด​แก่​หญิง​ตั้ง​ครรภ์ หญิง​ที่​มี​บุตร​เป็น​ทารก​หรือ​เด็ก​เล็ก หรือ​คนใน​ครอบครัว ชุด​ของ​ขวัญ​แม่​ตั้ง​ครรภ์​ที่​มี​นมผง​หรือ​ของ​จาก​แบรนด์​นม
(4) ติดต่อ​หญิง​ตั้ง​ครรภ์ แม่ หรือ​คนใน​ครอบครัว ไม่​ว่า​ทาง​ตรง​หรือ​ทาง​อ้อม เพื่อ​ส่ง​เสริม​หรือ​แนะนำ​ให้​ใช้ ส่ง​ข้อความ​แนะนำ​นมผง​ถึง​สมาชิก​ที่​ลง​ทะเบียน​ว่า​ตั้ง​ครรภ์

ลด​ราคา​นมผง​บน​ชั้น​วาง​ผิด​กฎหมาย​หรือ​ไม่

ตัว​บท​มาตรา 18 (1) ใช้​คำ​ว่า "แจก​หรือ​ให้​คูปอง​หรือ​สิทธิ​ที่​จะ​ได้​รับ​ส่วนลด" และ "ขาย​พ่วง" ไม่​ได้​ใช้​คำ​ว่าการ​ตั้ง​ราคา​ขาย​ต่ำ​ลง ถ้อยคำ​นี้​ครอบคลุม​ส่วนลด​ที่​ต้อง​ใช้​คูปอง รหัส หรือ​สิทธิ​สมาชิก และ​ส่วนลด​ที่​ผูก​กับ​การ​ซื้อ​สินค้า​อื่น ส่วน​การ​ปรับ​ราคา​ขาย​บน​ชั้น​วางตัว​บท​ไม่​ได้​เขียน​ถึง​โดยตรง ร้าน​ที่​จะ​ลด​ราคา​แล้ว​ประกาศ​บน​ป้าย​หรือ​โพสต์​ยัง​ต้อง​ระวัง​มาตรา 14 เพราะ​ป้าย​ลด​ราคา​ของ​นม​ทารก​คือ​ข้อความ​เพื่อ​การ​ค้า​ที่​ประชาชน​เห็น

ระบบ​สะสม​แต้ม​ของ​ร้าน​ใช้​กับ​นมผง​ได้​หรือ​ไม่

แต้ม​ที่​แลก​เป็น​ของ​รางวัล​หรือ​ส่วนลด​ได้​ตรง​กับ​ถ้อยคำ "สิทธิ​ที่​จะ​ได้​รับ​ส่วนลด" และ "ให้​ของ​รางวัล ของ​ขวัญ​หรือ​สิ่ง​อื่น​ใด" ใน​มาตรา 18 (1) ร้าน​ที่​ใช้​ระบบ​สมาชิก​กับ​ทุก​สินค้า​จึง​ควร​ตั้ง​ค่า​ให้​นม​และ​อาหาร​สำหรับ​ทารก​และ​เด็ก​เล็ก​ที่​เข้า​ข่าย​ไม่​สะสม​แต้ม และ​ไม่​นับ​รวม​เป็น​ยอด​ซื้อ​เพื่อ​รับ​ของ​รางวัล ข้อ​นี้​ต้อง​ตั้ง​ใน​ระบบ​ขาย​หน้า​ร้าน​และ​ร้าน​ออนไลน์​ให้​ตรง​กัน

ร้าน​ส่ง​ข้อความ​หาส​มา​ชิ​ก​ที่​เพิ่ง​คลอด​ได้​หรือ​ไม่

มาตรา 18 (4) ห้าม​ติดต่อ​หญิง​ตั้ง​ครรภ์ แม่​ที่​มี​ลูก​เป็น​ทารก​หรือ​เด็ก​เล็ก หรือ​คนใน​ครอบครัว "เพื่อ​ส่ง​เสริม สนับสนุน หรือ​แนะนำ​ให้​ใช้" อาหาร​สำหรับ​ทารก​หรือ​เด็ก​เล็ก ข้อความ​แจ้ง​โปรโมชัน​ผ้า​อ้อม​หรือ​ของใช้​อื่น​ไม่​อยู่​ใน​ถ้อยคำ​นี้ แต่​ข้อความ​ที่​ชวน​ซื้อ​นมผง​หรือ​แนะนำ​สูตร​นม​ตรง​กับ​ถ้อยคำ​นี้ ร้าน​ที่​เก็บ​วัน​กำหนด​คลอด​หรือ​อายุ​ลูก​ของ​สมาชิก​ควร​แยก​ราย​ชื่อ​นี้​ออก​จาก​แคมเปญ​นม​ทั้งหมด

โพสต์ ป้าย และ​ข้อมูล​สินค้า

มาตรา 14 ห้าม​ผู้​ใด​โฆษณา​อาหาร​สำหรับ​ทารก และ​ห้าม​โฆษณา​อาหาร​สำหรับ​เด็ก​เล็ก​โดย​ใช้​ข้อความ​ที่​เชื่อม​โยง​หรือ​ทำให้​เข้าใจ​ว่า​เป็น​อาหาร​สำหรับ​ทารก มาตรา​นี้​ใช้​คำ​ว่า "ผู้​ใด" ไม่​จำกัด​เฉพาะ​ผู้​ผลิต​หรือ​ผู้​จำหน่าย ส่วน​การ​ให้​ข้อมูล​สินค้า​อยู่​ใน​มาตรา 16 ซึ่ง​กำหนด​ว่า​ข้อมูล​ที่​ให้​ต้อง​เหมือน​ข้อความ​บน​ฉลาก​ที่​ได้​รับ​อนุญาต และ​ต้อง​ไม่มี​ข้อความ​กล่าว​อ้าง​ทาง​โภชนาการ​และ​สุขภาพ

ร้าน​โพสต์​ขาย​นม​สูตร​สำหรับ​ทารก​บน​เพจ​ได้​แค่​ไหน

การ​โพสต์​เพื่อ​ชวน​ซื้อ​นม​สำหรับ​ทารก​คือ​การ​ทำให้​ประชาชน​เห็น​ข้อความ​เพื่อ​การ​ค้า ซึ่ง​ตรง​กับ​นิยาม​โฆษณา​ใน​มาตรา 3 และ​มาตรา 14 วรรค​หนึ่ง​ห้าม​ไว้​โดย​ไม่มี​ข้อ​ยกเว้น ข้อมูล​ที่​ร้าน​ให้​ได้​คือ​ข้อมูล​ตาม​มาตรา 16 ซึ่ง​ต้อง​มี​ข้อความ​เช่น​เดียว​กับ​ฉลาก มี​ข้อมูล​ค่า​ใช้​จ่าย​และ​ปริมาณ​การ​ใช้​ใน​ภาพ​รวม และ​ข้อ​ควร​ระวัง​ใน​การเต​รี​ยม ส่วน​ช่อง​ทาง​และ​ราย​ละเอียด​เป็น​ไป​ตาม​ที่​รัฐมนตรี​ประกาศ​กำหนด ร้าน​ควร​สอบถาม​กรม​อนามัย​ก่อน​ทำ​หน้า​ร้าน​ออนไลน์​สำหรับ​นม​กลุ่ม​นี้

รีวิว​จาก​ลูกค้า​หรือ​ภาพ​แม่​อุ้ม​ลูก​กับ​กล่อง​นม​ใช้ได้​หรือ​ไม่

นิยาม "ข้อความ" ใน​มาตรา 3 รวม​ภาพ ภาพยนตร์ เสียง และ​การก​ระ​ทำ​ใด ๆ ที่​คน​ทั่วไป​เข้าใจ​ความ​หมาย​ได้ ภาพ​แม่​กับ​กล่อง​นม​ทารก​ที่​ร้าน​นำ​มา​โพสต์​เพื่อ​ขาย​จึง​นับ​เป็น​ข้อความ​โฆษณา​ได้ การ​ที่​ข้อความ​มา​จาก​ลูกค้า​ไม่​ได้​เปลี่ยน​สถานะ ถ้า​ร้าน​นำ​ไป​เผย​แพร่​เพื่อ​ประโยชน์​ทางการ​ค้า ร้าน​ที่​รับ​งาน​รีวิว​หรือ​จ้าง​ค​รี​เอ​เตอร์​ควร​ตัด​นม​ทารก​ออก​จาก​งาน​ทั้งหมด ดู​เกณฑ์​การ​นับ​คลิป​รีวิว​เป็น​โฆษณา​เพิ่ม​เติม​ได้ที่รับ​ทำ​โฆษณา TikTok Ads คลิป​รีวิว​แบบ​ไหน​นับ​เป็น​โฆษณา

ประกาศ​ปี 2567 เรื่อง​นม​เด็ก​เล็ก

ประกาศ​กระทรวง​สาธารณสุข เรื่อง อาหาร​สำหรับ​เด็ก​เล็ก​เฉพาะ​ที่​รัฐมนตรี​กำหนด​ควบคุม​การ​ส่ง​เสริม​การ​ตลาด พ.ศ. 2567 ลง​นาม​วัน​ที่ 12 กรกฎาคม 2567 ลง​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา​เล่ม 141 ตอน​พิเศษ 213 ง วัน​ที่ 6 สิงหาคม 2567 และ​มี​ผล​เมื่อ​พ้น​สาม​ร้อย​หก​สิบ​ห้า​วัน​นับ​แต่​วัน​ประกาศ ข้อ 3 กำหนด​ให้​คุม​อาหาร​สำหรับ​เด็ก​เล็ก​ที่​มี​การ​สื่อสาร​ใน​ลักษณะ​เชื่อม​โยง​ถึง​ทารก อาหาร​สำหรับ​ทารก หรือ​ทำให้​เข้าใจ​ว่า​เหมาะ​สำหรับ​เลี้ยง​ทารก

ข้อ 4 ของ​ประกาศ​กำหนด​ว่า "ข้อความ​ที่​แสดง​ให้​เห็น​ว่า​ใช้​ใน​การ​เลี้ยง​เด็ก​เล็ก" รวม​สี่​ลักษณะ

  1. มี​การ​สื่อสาร​การ​ตลาด​ที่​ทำให้​เกิด​ความ​เชื่อม​โยง​กับ​เด็ก​เล็ก
  2. แสดง​ข้อความ ชื่อ หรือ​ส่วน​ประกอบ​ของ​สาร​อาหาร​ที่​เหมาะ​สม​และ​เพียง​พอ​สำหรับ​เลี้ยง​เด็ก​เล็ก บน​ฉลาก​หรือ​ใน​การ​สื่อสาร​การ​ตลาด
  3. นำ​เสนอ​คุณค่า​ทาง​โภชนาการ​ของ​ผลิตภัณฑ์​อาหาร​สำหรับ​เด็ก​เล็ก
  4. แสดง​ตัวเลข​ช่วง​อายุ​สำหรับ​เด็ก​เล็ก​บน​ฉลาก​หรือ​ใน​การ​สื่อสาร​การ​ตลาด

คำ​ชี้แจง​ของ​กรม​อนามัย​นับ​เลข​สูตร​บน​กล่อง​อย่างไร

คำ​ชี้แจง​การ​ดำเนิน​งาน​ตาม​ประกาศ​ฉบับ​นี้ ลง​วัน​ที่ 7 กุมภาพันธ์ 2568 ระบุ​ว่า​อาหาร​สำหรับ​เด็ก​เล็ก​ที่​อยู่​ใต้​ประกาศ​ต้อง​มี​องค์​ประกอบ​ครบ​ทั้ง​สอง​ประการ ประการ​แรก​คือ​มี​ข้อความ​แสดง​ว่า​ใช้​เลี้ยง​เด็ก​เล็ก​ตาม​ข้อ 4 โดย​ยก​ตัวอย่าง​ข้อความ "สำหรับ​เด็ก​อายุ 1 ปี​ขึ้น​ไป" และ​ตัวเลข 1, 2, 3, 1+ หรือ 2+ แม้​เป็น​ส่วน​หนึ่ง​ของ​เครื่องหมายการค้า​หรือ​ชื่อ​การ​ค้า​ที่​จด​ทะเบียน ประการ​ที่​สอง​คือ​มี​การ​สื่อสาร​ที่​เชื่อม​โยง​ถึง​ทารก​หรือ​อาหาร​สำหรับ​ทารก

ป้าย​และ​กิจกรรม​หน้า​ร้าน​แบบ​ไหน​นับ​เป็นการ​โยง​ถึง​ทารก

คำ​ชี้แจง​ยก​ตัวอย่าง​ไว้​สาม​ลักษณะ ได้แก่ ฉลาก​นม​เด็ก​เล็ก​ที่​ไม่​แตก​ต่าง​จาก​ฉลาก​นม​ทารก​ตาม​แนวทาง​ที่​กรม​อนามัย​ประกาศ​ใช้​เมื่อ 19 สิงหาคม 2562 สื่อ​โฆษณา​ที่​ใช้​ภาพ​การ์ตูน​ที่​สื่อ​ถึง​ทารก รูป​ทารก หรือ​รูป​ขวด​นม​หรือ​จุก​นม และ​กิจกรรม​สื่อสาร​การ​ตลาด ณ จุด​ขาย​หรือ​จุด​จำหน่าย​ที่​ทำให้​เข้าใจ​ได้​ว่า​เป็น​อาหาร​สำหรับ​ทารก ข้อ​สุดท้าย​คือ​สิ่ง​ที่​ร้าน​จัด​เอง เช่น มุม​นม​ที่​วาง​นม​เด็ก​เล็ก​คู่​กับ​ป้าย​หรือ​ภาพ​ทารก

อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก

มาตรา 25 ห้าม​ผู้​ใด​โฆษณา​อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก และ​มาตรา 28 ห้าม​ผู้​ผลิต ผู้นำ​เข้า ผู้​จำหน่าย หรือ​ตัวแทน ส่ง​เสริม​การ​ตลาด​อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก​แก่​หญิง​ตั้ง​ครรภ์​หรือ​หญิง​ที่​มี​บุตร​เป็น​ทารก​อายุ​ไม่​เกิน​หก​เดือน ฝ่าฝืน​มาตรา 28 มี​โทษ​ปรับ​ไม่​เกิน 300,000 บาท​ตาม​มาตรา 42

ร้าน​จัด​โปรโมชัน​อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก​ใน​ห้าง​ได้​หรือ​ไม่

มาตรา 27 ห้าม​แจก​คูปอง ขาย​พ่วง ให้​ของ​รางวัล และ​แจก​ตัวอย่าง​อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก เฉพาะ​เมื่อ​ทำ​กับ​บุคคล​ใน​สถาน​พยาบาล​ตาม​กฎหมาย​ว่า​ด้วย​สถาน​พยาบาล หรือ​สถาน​พยาบาล​ของ​รัฐ ห้าง​สรรพ​สินค้า​ไม่​อยู่​ใน​รายการ​นี้ แต่​กิจกรรม​ยัง​ต้อง​ไม่​เป็นการ​โฆษณา​ตาม​มาตรา 25 และ​ต้อง​ไม่​ส่ง​เสริม​การ​ตลาด​กับ​แม่​ที่​ลูก​อายุ​ไม่​เกิน​หก​เดือน​ตาม​มาตรา 28 พนักงาน​ที่​ยืน​บูธ​จึง​ต้อง​ถาม​อายุ​ลูก​ก่อน​แนะนำ​สินค้า​ทุก​ครั้ง

อัตรา​โทษ​และ​อำนาจ​พนักงาน​เจ้า​หน้าที่

หมวด 4 ของ​กฎหมาย​กำหนด​โทษ​แยก​ตาม​มาตรา​ที่​ฝ่าฝืน โทษจำ​คุก​มี​เฉพาะ​การ​โฆษณา​และ​การ​ขัด​ขวาง​พนักงาน​เจ้า​หน้าที่ ส่วน​ข้อ​ห้าม​ด้าน​โปรโมชัน​เป็น​โทษ​ปรับ

มาตรา​ที่​ฝ่าฝืน เรื่อง โทษ
14 · 25 โฆษณา​อาหาร​สำหรับ​ทารก โฆษณา​เด็ก​เล็ก​ที่​โยง​ถึง​ทารก โฆษณา​อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก โทษจำ​คุก​สูงสุด 1 ปี ค่า​ปรับ​สูงสุด 100,000 บาท ศาล​ลง​ทั้ง​สอง​อย่าง​ได้ บวก​ค่า​ปรับ​ราย​วัน​สูงสุด 10,000 บาท​จนกว่า​จะ​แก้ (มาตรา 34)
15 · 26 ฉลาก​ไม่​แตก​ต่าง​กัน​อย่าง​ชัดเจน ปรับ​ไม่​เกิน 300,000 บาท และ​วัน​ละ​ไม่​เกิน 10,000 บาท (มาตรา 35)
16 ให้​ข้อมูล​ไม่​ตรง​ฉลาก​หรือ​เป็น​เท็จ ปรับ​ไม่​เกิน 200,000 บาท (มาตรา 36)
18 คูปอง ขาย​พ่วง ของ​แถม แจก​ตัวอย่าง ติดต่อ​แม่ ปรับ​ไม่​เกิน 300,000 บาท (มาตรา 38)
27 · 28 ส่ง​เสริม​การ​ตลาด​อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก ปรับ​ไม่​เกิน 300,000 บาท (มาตรา 42)

พนักงาน​เจ้า​หน้าที่​เข้า​ตรวจ​ร้าน​ได้​แค่​ไหน

มาตรา 30 ให้​พนักงาน​เจ้า​หน้าที่​เข้าไป​ใน​สถาน​ที่​ใด​ก็ได้​ระหว่าง​เวลา​ทำการ​เมื่อ​มี​เหตุ​อัน​ควร​สงสัย เพื่อ​ตรวจ​เอกสาร​และ​สื่อ​โฆษณา บันทึก​ภาพ ยึด​หรือ​อายัด​สื่อ​ที่​เกี่ยวข้อง และ​เรียก​บุคคล​มา​ให้​ถ้อยคำ​หรือ​ส่ง​เอกสาร เจ้า​หน้าที่​ต้อง​แสดง​บัตร​ประจำ​ตัว​ตาม​มาตรา 31 ผู้​ที่​ไม่​ปฏิบัติ​ตาม​คำ​สั่ง​หรือ​ขัด​ขวาง​มี​โทษ​ตาม​มาตรา 48 คือ​จำ​คุก​ไม่​เกิน​หนึ่ง​เดือน​หรือ​ปรับ​ไม่​เกิน​หนึ่ง​หมื่น​บาท ส่วน​มาตรา 49 ให้​อธิบดี​กรม​อนามัย​เปรียบ​เทียบ​ปรับ​ได้ เมื่อ​ชำระ​ภายใน​สามสิบ​วัน​คดี​เป็น​อัน​เลิก​กัน

ตรวจ​โปรโมชัน​กับ​ข้อความ​ก่อน​เผย​แพร่

ร้าน​แม่​และ​เด็ก​ทำ​ตาม​กฎหมาย​นี้​ได้​โดย​ไม่​ต้อง​หยุด​ขาย​นม ขั้น​แรก​คือ​แยก​สินค้า​บน​ชั้น​เป็น​สาม​กลุ่ม​ตาม​ตาราง​นิยาม แล้ว​ตั้ง​ระบบ​ขาย​ให้​นม​ทารก นม​เด็ก​เล็ก​ที่​เข้า​ข่าย และ​อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก ไม่​สะสม​แต้ม ไม่​ใช้​คูปอง และ​ไม่​ร่วม​โปรโมชัน​ขาย​พ่วง ขั้น​ต่อ​มา​คือ​ตรวจ​ป้าย มุม​นม และ​โพสต์​ทุก​ชิ้น​ว่า​มี​ตัวเลข​ช่วง​อายุ ภาพ​ทารก ขวด​นม หรือ​จุก​นม วาง​คู่​กับ​นม​เด็ก​เล็ก​หรือ​ไม่ ขั้น​สุดท้าย​คือ​แยก​ราย​ชื่อ​สมาชิก​ที่​ตั้ง​ครรภ์​หรือ​มี​ลูก​เล็ก​ออก​จาก​แคมเปญ​นม​ทุก​แคมเปญ

ร้าน​ที่​ขาย​ของใช้​เด็ก​ประเภท​อื่น​ยัง​ทำการ​ตลาด​ได้​ตาม​ปกติ ผ้า​อ้อม เสื้อผ้า รถ​เข็น และ​ของ​เล่น​ไม่​อยู่​ใน​กฎหมาย​ฉบับ​นี้ ร้าน​จึง​ควร​ใช้​งบ​โปรโมชัน​กับ​สินค้า​กลุ่ม​นี้ และ​ให้​พนักงาน​หน้า​ร้าน​ตอบ​คำถาม​เรื่อง​นม​ตาม​ข้อความ​บน​ฉลาก ธุรกิจ​เด็ก​เล็ก​ที่​ต้อง​ตอบ​คำถาม​พ่อ​แม่​ผ่าน​แชท​ทุก​วัน​ดู​ตัวอย่าง​ระบบ​ตอบ​อัตโนมัติ​ได้​ในChatbot สถาน​รับ​เลี้ยง​เด็ก ผู้​ปกครอง​ยินยอม​ตาม PDPA มาตรา 20 กฎหมาย​โฆษณา​สินค้า​กลุ่ม​อื่น​ที่​มี​ข้อ​ห้าม​เฉพาะ​แบบ​เดียวกัน​อ่าน​ได้​ในขาย​เครื่องราง​ออนไลน์ ข้อความ​โฆษณา​แบบ​ไหน​ต้อง​พิสูจน์​ได้ และ​ถ้า​ร้าน​จ้าง​นัก​รีวิว​โปรโมต​สินค้า​กลุ่ม​ที่​ทำได้ เกณฑ์​เลือก​คน​อยู่​ในInfluencer Agency คือ​อะไร เลือก​นัก​รีวิว​ด้วย​เกณฑ์​อะไร

สรุป

พ.ร.บ.นมผง พ.ศ. 2560 นับ​ร้าน​ค้า​ปลีก​และ​ร้าน​ออนไลน์​เป็น​ผู้​จำหน่าย ห้าม​โฆษณา​อาหาร​สำหรับ​ทารก​และ​อาหาร​เสริม​สำหรับ​ทารก และ​ห้าม​คูปอง สิทธิ​รับ​ส่วนลด ขาย​พ่วง ของ​รางวัล แจก​ตัวอย่าง และ​การ​ติดต่อ​แม่​เพื่อ​แนะนำ​นม ประกาศ​กระทรวง​สาธารณสุข​ปี 2567 ที่​มี​ผล​ใน​ปี 2568 คุม​นม​เด็ก​เล็ก​ที่​แสดง​ตัวเลข​อายุ​หรือ​คุณค่า​ทาง​โภชนาการ​ควบคู่​กับ​การ​สื่อสาร​ที่​โยง​ถึง​ทารก รวม​ถึง​กิจกรรม ณ จุด​ขาย ร้าน​ยัง​ขาย​นม​ได้​ตาม​ปกติ และ​ใช้​โปรโมชัน​กับ​ของใช้​เด็ก​กลุ่ม​อื่น​ได้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ไม่​ห้าม กฎหมาย​คุม​การ​โฆษณา​และ​การ​ส่ง​เสริม​การ​ตลาด​เท่านั้น ร้าน​ขาย​นม​ทุก​กลุ่ม​ได้​ตาม​ปกติ โดย​ต้อง​ไม่​จัด​กิจกรรม​ตาม​มาตรา 18 และ​ไม่​โฆษณา​นม​สำหรับ​ทารก

นิยาม​เด็ก​เล็ก​ใน​มาตรา 3 สิ้น​สุด​ที่​สาม​ปี นม​ที่​ระบุ​กลุ่ม​อายุ​เกิน​สาม​ปี​จึง​ไม่​อยู่​ใน​นิยาม​อาหาร​สำหรับ​เด็ก​เล็ก แต่​ถ้า​บรรจุ​ภัณฑ์​หรือ​โพสต์​ใช้​ภาพ​หรือ​ข้อความ​ที่​โยง​ถึง​ทารก ร้าน​ควร​ตรวจ​กับ​กรม​อนามัย​ก่อน​ใช้

กฎหมาย​ฉบับ​นี้​คุม​อาหาร ไม่​ได้​นิยาม​ขวด​นม​หรือ​จุก​นม​เป็น​สินค้า​ที่​ถูก​คุม แต่​คำ​ชี้แจง​ปี 2568 นับ​ภาพ​ขวด​นม​และ​จุก​นม​ใน​สื่อ​โฆษณา​นม​เด็ก​เล็ก​เป็นการ​โยง​ถึง​ทารก ร้าน​จึง​ควร​แยก​โพสต์​ขาย​ขวด​นม​ออก​จาก​โพสต์​ขาย​นม​เด็ก​เล็ก

บูธ​ที่​แจก​ตัวอย่าง แจก​คูปอง หรือ​ให้​ของ​แก่​หญิง​ตั้ง​ครรภ์​และ​แม่​ขัด​กับ​มาตรา 18 ส่วน​การ​สาธิต​การ​ใช้​นม​เพื่อ​ส่ง​เสริม​การ​ใช้​ใน​เชิง​การ​ค้า​ห้าม​ไว้​ใน​มาตรา 22 บูธ​ที่​ขาย​สินค้า​อื่น​ใน​งาน​เดียวกัน​ยัง​ทำได้

ลบ​หรือ​แก้​โพสต์​ทันที เพราะ​มาตรา 34 คิด​ค่า​ปรับ​ราย​วัน​ตลอด​เวลา​ที่​ยัง​ไม่​แก้ไข แล้ว​เก็บ​บันทึก​วัน​ที่​แก้​ไว้ ถ้า​มี​ข้อ​สงสัย​ให้​ติดต่อ​กอง​กฎหมาย​หรือ​กลุ่ม​มารดา​และ​เด็ก​ปฐมวัย สำนัก​ส่ง​เสริมสุข​ภาพ กรม​อนามัย ตาม​ช่อง​ทางใน​คำ​ชี้แจง

ต้อง​ทำ​ตาม​กฎหมาย​คุ้มครอง​ข้อมูล​ส่วน​บุคคล คือ​บอก​ลูกค้า​ว่า​จะ​ใช้​เบอร์​ทำ​อะไร​แล้ว​ให้​ลูกค้า​เลือก​ยินยอม​เอง และ​ต้อง​ไม่​ใช้​ราย​ชื่อ​นั้น​ส่ง​ข้อความ​แนะนำ​นม​ตาม​มาตรา 18 (4) วิธี​วาง​ระบบ​ยินยอม​อ่าน​ต่อ​ได้​ในData Privacy ใน Phygital: 3 หลุม​พราง​และ​วิธี​รับมือ PDPA

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​อ่าน​ป้าย​โปรโมชัน โพสต์​ขาย​ของ และ​ข้อความ​ตอบ​แชท​ของ​ร้าน​แม่​และ​เด็ก​ก่อน​เผย​แพร่ แล้ว​ทำ​เครื่องหมาย​ทุก​จุด​ที่​มี​ตัวเลข​อายุ ภาพ​ทารก ขวด​นม หรือ​คำ​ชวน​ซื้อ​ที่​ผูก​กับ​นมผง พร้อม​เขียน​ข้อความ​ทาง​เลือก​ที่​ยัง​บอก​ลูกค้า​ได้​ว่า​ร้าน​มี​สินค้า​อะไร บริการ​พิสูจน์​อักษร​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​ใช้​รายการ​ตรวจ​ที่​อ้าง​มาตรา 14 มาตรา 18 และ​คำ​ชี้แจง​ของ​กรม​อนามัย​ปี 2568 เพื่อ​ให้​คน​เขียน​โพสต์​ของ​ร้าน​รู้​เหตุผล​ของ​ทุก​จุด​ที่​ถูก​แก้

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

โปรโมชัน​นมผง​หนึ่ง​ป้าย​ที่​ติด​ผิด​ข้อ อาจ​มี​ค่า​ปรับ​สูง​กว่า​กำไร​ของ​นม​ทั้ง​ชั้น และ​โพสต์​เก่า​บน​เพจ​ยัง​ถูก​นับ​อยู่​จนกว่า​ร้าน​จะ​แก้

ให้ PHYGITAL AGENCY ตรวจ​ป้าย โพสต์ และ​ข้อความ​ตอบ​ลูกค้า​ของ​ร้าน​แม่​และ​เด็ก​คุณ​ก่อน​เผย​แพร่ พร้อม​เขียน​ข้อความ​ใหม่​ที่​ขาย​สินค้า​กลุ่ม​อื่น​ได้​เต็ม​ที่

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย