กรณี​ศึกษา Figma ค่า​ยกเลิก​สัญญา 1,000 ล้าน​ดอลลาร์​ใน​งบ​การ​เงิน

เจ้าของ​ธุรกิจ​ที่​ตัดสิน​ผล​งาน​ทั้ง​ปี​จาก​กำไร​หรือ​ขาดทุน​สุทธิ อาจ​เข้าใจ​ทิศทาง​ผิด​ใน​ปี​ที่​มี​รายการ​เกิด​ครั้ง​เดียว​เข้า​มา​ปน งบ​ของ Figma สาม​ปี​ติด​กัน​เป็น​ตัวอย่าง​ที่​เห็น​ชัด บท​นี้​อ่าน​งบ​ชุด​นั้น​ที​ละ​บรรทัด แล้ว​ปิด​ด้วย​วิธี​แยก​รายการ​ครั้ง​เดียว​ออก​จาก​งบ​ของ​ธุรกิจ​ตัว​เอง

งบ​กำไร​ขาดทุน​ของ Figma สาม​ปี​ติด​กัน​ให้​ผลลัพธ์​สลับ​ทิศ ปี​แรก​กำไร​สุทธิ 737.8 ล้าน​ดอลลาร์ ปี​ที่​สอง​ขาดทุน 732.1 ล้าน ปี​ที่​สาม​ขาดทุน 1,250.5 ล้าน ทั้ง​ที่​ราย​ได้​เพิ่ม​ขึ้น​ทุก​ปี จาก 504.9 ล้าน เป็น 749.0 ล้าน และ 1,055.8 ล้าน​ดอลลาร์ ผู้​ที่​อ่าน​เฉพาะ​บรรทัด​สุดท้าย​จะ​สรุป​ทิศทาง​ของ​ธุรกิจ​ผิด​ทั้ง​สาม​ปี

บท​นี้​อ่านแบบ S-1 ที่ Figma ยื่น​ต่อ SEC ก่อน​เข้า​ตลาด​หุ้น เป็น​แหล่ง​หลัก และ​ใช้แบบ 10-K สำหรับ​ปี​ที่​สิ้น​สุด 31 ธันวาคม 2025 เพื่อ​ต่อ​งบ​ปี​ล่าสุด ตัวเลข​ทุก​ตัว​ใน​บท​มา​จาก​สอง​เอกสาร​นี้

S-1 เป็น​แบบ​ที่​ยื่น​ก่อน​หุ้น​เริ่ม​ซื้อ​ขาย ส่วน 10-K เป็น​รายงาน​ประจำ​ปี​ภาค​บังคับ​ของ​บริษัท​มหาชน​ใน​สหรัฐฯ S-1 ของ Figma มี​หัวข้อ​ว่า​ด้วย​ปัจจัย​ที่​กระทบ​ผล​ประกอบ​การ​สอง​ปี​ก่อน​ยื่น​เอกสาร ซึ่ง​แยก​รายการ​พิเศษ​ออก​มา​ให้​เห็น​เอง บท​นี้​เดิน​ตาม​หัวข้อ​นั้น​ที​ละ​บรรทัด

Figma ยุติ​สัญญา​ควบ​รวม​กับ Adobe เพราะ​อะไร

แบบ S-1 ของ Figma เขียน​ว่า​เมื่อ 17 ธันวาคม 2023 บริษัท​กับ Adobe ตกลง​ร่วม​กัน​ยุติ​สัญญา​ควบ​รวม เพราะ​ทั้ง​สอง​ฝ่าย​ประเมิน​ร่วม​กัน​ว่า​ไม่​เห็น​ทาง​ได้​รับ​การ​อนุมัติ​จาก​หน่วย​งาน​กำกับ​ที่​จำเป็น​ต่อ​การ​ปิด​ดีล เอกสาร​ยัง​เตือน​ใน​หมวด​ปัจจัย​เสี่ยง​ว่าการ​ขอ​อนุมัติ​ดีล​ใช้​เวลา​นาน​และ​กิน​เวลา​ของ​ผู้​บริหาร แต่​ไม่​ได้​ระบุ​ชื่อ​หน่วย​งาน​หรือ​ประเทศ​ที่​พิจารณา

S-1 ระบุ​ว่า Figma ได้​รับ​ค่า​ยกเลิก​สัญญา 1,000 ล้าน​ดอลลาร์​จาก Adobe ตาม​เงื่อนไข​ใน​สัญญา และ​บันทึก​ไว้​ใน​บรรทัด​ราย​ได้​อื่น​สุทธิ (other income, net) ของ​งบ​กำไร​ขาดทุน ไม่​ได้​บันทึก​เป็น​ราย​ได้​จาก​การ​ขาย ตาราง​ด้าน​ล่าง​แสดง​ผล​ต่อ​งบ​สอง​ปี​แรก หน่วย​เป็น​ล้าน​ดอลลาร์

ราย​ได้​อื่น​สุทธิ​ลด​ลง 935.0 ล้าน​ดอลลาร์​ใน​ปี​ถัด​มา S-1 อธิบาย​ว่า​สาเหตุ​หลัก​คือ​ค่า​ยกเลิก​สัญญา​ไม่​เกิด​ซ้ำ ส่วน​ที่​ชดเชย​บาง​ส่วน​คือ​ดอกเบี้ย​รับ​ที่​เพิ่ม 44.0 ล้าน​ดอลลาร์ จาก​การนำ​เงิน​ที่​ได้​จา​กดีล​ไป​ลงทุน​ใน​หลัก​ทรัพย์

ราย​ได้​อื่น​ใน​งบ​กำไร​ขาดทุน​คือ​อะไร

ราย​ได้​อื่น​คือ​เงิน​ที่​บริษัท​ได้​รับ​นอก​เหนือ​จาก​การ​ขาย​สินค้า​หรือ​บริการ​หลัก เช่น ดอกเบี้ย​รับ กำไร​จาก​อัตรา​แลก​เปลี่ยน หรือ​ค่า​ชดเชย​ตาม​สัญญา งบ​ของ Figma วาง​ค่า​ยกเลิก​สัญญา 1,000 ล้าน​ดอลลาร์​ไว้​ใน​บรรทัด​นี้ ผู้​ที่​ดู​เฉพาะ​กำไร​สุทธิ​จึง​เห็น​กำไร แต่​ถ้า​ดู​บรรทัด​กำไร​จาก​การ​ดำเนิน​งาน ธุรกิจ​หลัก​ยัง​ขาดทุน​ใน​ปี​เดียวกัน

ดีล​ที่​ไม่​ได้​ปิด​ยัง​สร้าง​ค่า​ใช้​จ่าย​ต่อ​เนื่อง S-1 แยก​ตัวเลข​ชุด​นี้​ไว้​สาม​บรรทัด หน่วย​เป็น​ล้าน​ดอลลาร์

ค่า​ใช้​จ่าย​รับ​รู้​ใน​งบ​ปี​แรก​เป็น​ส่วน​ใหญ่ แต่​เงินสด​ส่วน​ใหญ่​ออก​ใน​ปี​ถัด​มา และ​ภาษี​จาก​ค่า​ยกเลิก​สัญญา​จ่าย​จริง​ใน​ปี​ที่​สอง ผู้​ที่​ดู​งบ​กำไร​ขาดทุน​อย่าง​เดียว​จะ​ไม่​เห็น​จังหวะ​ของ​เงินสด​ที่​ต่าง​จาก​จังหวะ​ของ​การ​รับ​รู้

ทำไม​ค่า​ใช้​จ่าย​ใน​งบ​กับ​เงินสด​ที่​จ่าย​จริง​ไม่​ตรง​กัน

งบ​กำไร​ขาดทุน​บันทึก​ค่า​ใช้​จ่าย​ตาม​ช่วง​ที่​เกิด​ภาระ ส่วน​งบ​กระแส​เงินสด​บันทึก​ตาม​วัน​ที่​จ่าย​เงิน​จริง กรณี​ของ Figma ค่า​ใช้​จ่าย​เกี่ยว​กับ​ดี​ล​รับ​รู้ 97.9 ล้าน​ดอลลาร์​ใน​ปี​ที่​ยุติ​สัญญา แต่​เงินสด​จ่าย​ออก​เพียง 50.8 ล้าน อีก 68.5 ล้าน​ออก​ใน​ปี​ถัด​ไป พร้อม​ภาษี 181.0 ล้าน​ที่​เกี่ยว​กับ​รายการ​เดียวกัน

S-1 เล่า​ว่า​หลัง​ดีล​ยุติ บริษัท​ต้องการ​เปิด​โอกาส​ให้​ผู้​ถือ​หุ้น​เดิม รวม​ถึง​พนักงาน​ที่​ถือ RSU ขาย​หุ้น​บาง​ส่วน​ผ่าน​การ​เสนอ​ซื้อ​หุ้น​ปี 2024 เพื่อ​ให้​คน​ถือ RSU เข้า​ร่วม​ได้ บริษัท​จึง​ปลด​เงื่อนไข​ด้าน​ผล​งาน​ของ RSU ที่​ผ่าน​เงื่อนไข​อายุ​งาน​แล้ว

ผล​รวม​สอง​รายการ​นี้​มากกว่า​ขาดทุน​จาก​การ​ดำเนิน​งาน​ทั้ง​ปี​ที่ 877.4 ล้าน​ดอลลาร์ ตาราง non-GAAP ของ S-1 แสดง​กำไร​จาก​การ​ดำเนิน​งาน​ของ​ปี​เดียวกัน​ที่ 127.2 ล้าน​ดอลลาร์ เพิ่ม​จาก 27.1 ล้าน​ใน​ปี​ก่อน​หน้า ตัวเลข​ชุด​นี้​บริษัท​จัด​ทำ​เอง​ตาม​นิยาม​ที่​ประกาศ​ใน​เอกสาร

RSU คือ​อะไร

RSU หรือ restricted stock unit คือ​สิทธิ​รับ​หุ้น​ที่​บริษัท​ให้​พนักงาน โดย​พนักงาน​ได้​หุ้น​จริง​เมื่อ​ผ่าน​เงื่อนไข​ที่​กำหนด เช่น ทำงาน​ครบ​ระยะ​เวลา หรือ​เกิด​เหตุการณ์​อย่าง​การ​เข้า​ตลาด​หุ้น RSU ของ Figma มี​เงื่อนไข​สอง​ชั้น เมื่อ​บริษัท​ปลด​เงื่อนไข​ชั้น​ที่​สอง งบ​ต้อง​รับ​รู้​ค่า​ตอบแทน​ที่​สะสม​ไว้​ทั้ง​ก้อน​ใน​งวด​นั้น

แบบ 10-K ที่ Figma ยื่น​เมื่อ 18 กุมภาพันธ์ 2026 ต่อ​งบ​ได้​อีก​หนึ่ง​ปี และ​มี​รายการ​ครั้ง​เดียว​ชุด​ใหม่​ที่​เกิด​จาก​การ​เข้า​ตลาด​หุ้น

10-K ระบุ​ว่า​บริษัท​รับ​รู้​ค่า​ตอบแทน​เป็น​หุ้น​สะสม​ครั้ง​เดียว 975.7 ล้าน​ดอลลาร์ สำหรับ RSU ที่​ผ่าน​เงื่อนไข​เมื่อ​เข้า​ตลาด​หุ้น และ​จ่าย​ภาษี​หัก ณ ที่​จ่าย​ที่​เกี่ยวข้อง 411.4 ล้าน​ดอลลาร์ ขณะ​ที่​เงิน​สุทธิ​ที่​บริษัท​ได้​จาก​การ​ขาย​หุ้น​ใหม่ 12.5 ล้าน​หุ้น ราคา​หุ้น​ละ 33 ดอลลาร์ อยู่​ที่ 393.1 ล้าน​ดอลลาร์ ก่อน​หัก​ค่า​ใช้​จ่าย​ใน​การ​เสนอ​ขาย

ตัว​ชี้​วัด​ธุรกิจ​หลัก​ใน​เอกสาร​สอง​ฉบับ​ยัง​เดิน​ต่อ​เนื่อง ราย​ได้​ปี​ล่าสุด​เพิ่ม​ขึ้น 306.8 ล้าน​ดอลลาร์​หรือ 41% ลูกค้า​ระดับ​ราย​ได้​ต่อ​ปี​เกิน 100,000 ดอลลาร์​ต่อ​ราย เพิ่ม​จาก 630 ราย เป็น 963 และ 1,405 ราย อัตรา​รักษา​ราย​ได้​สุทธิ​อยู่​ที่ 122% 134% และ 136% ตาม​ลำดับ

ภาษี​หัก ณ ที่​จ่าย​ของ​หุ้น​พนักงาน​สร้าง​ภาระ​เงินสด​ก้อน​ใหญ่​ใน​เดือน​เดียว 10-K ระบุ​ว่า​ใน​เดือน​กรกฎาคม​ก่อน​ปิด​การ​เสนอ​ขาย​หุ้น บริษัท​เบิก​วงเงิน​สิน​เชื่อ​หมุนเวียน 330.5 ล้าน​ดอลลาร์ จาก​วงเงิน​รวม 500.0 ล้าน เพื่อ​จ่าย​ภาระ​ภาษี​หัก ณ ที่​จ่าย​และ​นำ​ส่ง​ที่​เกี่ยว​กับ​การ​ชำระ RSU สุทธิ แล้ว​ใช้​เงิน​ส่วน​หนึ่ง​จาก​การ​เสนอ​ขาย​หุ้น​คืน​หนี้​ก้อน​นี้ สัญญา​วงเงิน​กำหนด​ให้​สภาพ​คล่อง​ไม่​ต่ำ​กว่า 100.0 ล้าน​ดอลลาร์ ณ วัน​สิ้น​ทุก​ไตรมาส

ทำไม​กำไร​แบบ non-GAAP ของ Figma ต่าง​จาก​กำไร​สุทธิ​มาก

กำไร​แบบ non-GAAP คือ​ตัวเลข​ที่​บริษัท​ปรับ​เอง​โดย​ตัด​บาง​รายการ​ออก​จาก​ตัวเลข​ตาม​มาตรฐาน​บัญชี เช่น ค่า​ตอบแทน​เป็น​หุ้น กรณี​ของ Figma ค่า​ตอบแทน​เป็น​หุ้น​ก้อน​ใหญ่​ที่​รับ​รู้​ครั้ง​เดียว​ใน​สอง​ปี​หลัง​ทำให้​ขาดทุน​สุทธิ​ตาม​มาตรฐาน​บัญชี​สูง ขณะ​ที่​ตัวเลข non-GAAP ยัง​เป็น​กำไร ผู้​อ่าน​ควร​เปิด​ตาราง​กระทบ​ยอด​ใน​เอกสาร​เพื่อ​ดู​ว่า​บริษัท​ตัด​รายการ​ใด​ออก

เอกสาร​ทั้ง​สอง​ฉบับ​ให้​ตัวเลข​ละเอียด แต่​มี​เรื่อง​ที่​ไม่​ได้​เขียน​ไว้​ห้า​ข้อ

1. ไม่​ระบุ​หน่วย​งาน​กำกับ​ที่​พิจารณา​ดีล S-1 ใช้​คำ​ว่า​หน่วย​งาน​กำกับ​ที่​จำเป็น​โดย​ไม่​ระบุ​ชื่อ​หรือ​ประเทศ
2. ไม่มี​ราคา​ซื้อ​ขอ​งดีล​เดิม ส่วน​ที่​บท​นี้​อ่าน​ไม่​ได้​ระบุ​มูลค่า​ที่ Adobe ตกลง​จะ​จ่าย บท​นี้​จึง​ไม่​ใช้​ตัวเลข​นั้น
3. ตัวเลข non-GAAP บริษัท​นิยาม​เอง 10-K เตือน​ว่า​วิธี​คำนวณ​อาจ​ต่าง​จาก​ตัว​ชี้​วัด​ชื่อ​เดียวกัน​ของ​บริษัท​อื่น
4. ไม่​ได้​บอก​ว่า​ผู้​ถือ​หุ้น​ขาย​หุ้น​ไป​เท่าไร​ใน​การ​เสนอ​ซื้อ​หุ้น​ครั้ง​นั้น ส่วน​ที่​บท​นี้​อ่าน​บอก​เพียง​ผล​ต่อ​ค่า​ใช้​จ่าย​ของ​บริษัท
5. ไม่​ได้​ประเมิน​มูลค่า​บริษัท บท​นี้​ไม่​คำนวณ​มูลค่า​ตลาด​จาก​จำนวน​หุ้น​และ​ราคา​เสนอ​ขาย เพราะ​ราคา​หุ้น​เปลี่ยน​ทุก​วัน

เจ้าของ​ธุรกิจ​ใน​ไทย​ใช้​วิธี​ที่ S-1 ของ Figma แยก​รายการ​ไว้​เป็น​ขั้น​ตอน​อ่าน​งบ​ของ​ตัว​เอง​ได้

1. เริ่ม​จาก​กำไร​จาก​การ​ดำเนิน​งาน ไม่​เริ่ม​จาก​กำไร​สุทธิ รายการ​ครั้ง​เดียว​มัก​อยู่​ใต้​บรรทัด​นี้ เช่น ราย​ได้​อื่น​หรือ​กำไร​จาก​การ​ขาย​ทรัพย์สิน
2. จด​รายการ​ที่​ไม่​เกิด​ซ้ำ​พร้อม​ปี​ที่​เกิด ค่า​ชดเชย ค่า​ปรับ ค่าที่​ปรึกษา​ดีล หรือ​โบนัส​พิเศษ ควร​มี​ตาราง​แยก​เหมือน​หัวข้อ​ปัจจัย​ที่​กระทบ​ผล​ประกอบ​การ​ใน S-1 ของ Figma
3. เทียบ​ค่า​ใช้​จ่าย​กับ​เงินสด​ที่​จ่าย​จริง ค่า​ใช้​จ่าย​ขอ​งดีล​รับ​รู้​ปี​หนึ่ง แต่​เงินสด​อาจ​ออก​อีก​ปี​หนึ่ง
4. ดู​ภาษี​ที่​ตาม​มา ราย​ได้​พิเศษ​ก้อน​ใหญ่​สร้าง​ภาระ​ภาษี​ใน​งวด​ถัด​ไป​ได้
5. เขียน​คำ​อธิบาย​ไว้​กับ​งบ ผู้​ให้​กู้ นัก​ลงทุน หรือ​ผู้​ซื้อ​กิจการ​จะ​ถาม​เรื่อง​นี้​เป็น​คำถาม​แรก

บริการ​วินิจฉัย​ธุรกิจ​ก่อน​เซ็น​สัญญา​สรุป​ไว้​ในบริการ​วินิจฉัย​ธุรกิจ เชียงใหม่ ตกลง​อะไร​ก่อน​เซ็น​สัญญา บริษัท​ซอฟต์แวร์​อีก​ราย​ที่​เอกสาร​ก่อน​เข้า​ตลาด​เปิด​ตัวเลข​ลูกค้า​ครบ​ทุก​ชั้น​อยู่​ในกรณี​ศึกษา Slack ลูกค้า​จ่าย​เงิน 88,000 ราย​จาก 600,000 องค์กร ส่วน​เครื่อง​มือ​ออกแบบ​ที่​สำรวจ​คน​ทำงาน​เรื่อง​การนำ​เสนอ​ตัวเลข​อ่าน​ต่อ​ได้​ในกรณี​ศึกษา Canva สำรวจ​คน​ทำงาน 2,400 คน​เรื่อง​การนำ​เสนอ​ข้อมูล

แบบ S-1 ของ Figma แยก​รายการ​ที่​กระทบ​ผล​ประกอบ​การ​สอง​ปี​ไว้​ให้​อ่าน​เอง ค่า​ยกเลิก​สัญญา​ควบ​รวม 1,000 ล้าน​ดอลลาร์​ที่​ได้​รับ​เมื่อ 20 ธันวาคม 2023 อยู่​ใน​บรรทัด​ราย​ได้​อื่น ทำให้​ปี​นั้น​มี​กำไร​สุทธิ 737.8 ล้าน ทั้ง​ที่​ขาดทุน​จาก​การ​ดำเนิน​งาน 73.5 ล้าน ปี​ถัด​มา​ขาดทุน​สุทธิ 732.1 ล้าน เพราะ​ค่า​ตอบแทน​เป็น​หุ้น​ครั้ง​เดียว 889.3 ล้าน และ​ภาษี 181.0 ล้าน​ของ​รายการ​เดิม​ออก​เป็น​เงินสด แบบ 10-K ปี​ล่าสุด​รายงาน​ราย​ได้ 1,055.8 ล้าน​ดอลลาร์ แต่​ขาดทุน​สุทธิ 1,250.5 ล้าน ส่วน​ใหญ่​จาก​ค่า​หุ้น​พนักงาน 975.7 ล้าน​ที่​รับ​รู้​ตอน​เข้า​ตลาด​หุ้น