แนว Documentary ฟิล์ม​โร​งงานลู​มิ​แยร์​ที่​ถูก​ถ่าย​ซ้ำ​สี่​ครั้ง

โรงงาน ร้าน หรือ​ฟาร์ม​ที่​อยาก​ทำ​วิดีโอ​สารคดี​ให้​คน​ดู​รู้จัก​สถาน​ที่​แล้ว​เดิน​ทาง​มา​ดู​ของ​จริง มัก​ไม่​แน่ใจ​ว่า​ควร​ถ่าย​อะไร​คน​ดู​จึง​จะ​เชื่อ บท​นี้​ตอบ​ว่า​หนัง Documentary คือ​อะไร โดย​อ่าน​ทะเบียน​ของ​ฟิล์ม​ชุด​แรก ๆ ที่​ถ่าย​คนจริง​ใน​สถาน​ที่​จริง แล้ว​นำ​สิ่ง​ที่​ทะเบียน​นี้​บันทึก​ไว้​ไป​ใช้​กับ​วิดีโอ​แบบ​นั้น

วัน​ที่ 22 มีนาคม 1895 Louis Lumière สาธิต​เครื่อง Cinématographe ต่อ​สาธารณะ​เป็น​ครั้ง​แรก และ​ฉาย​ภาพ​คน​งาน​เดิน​ออก​จาก​โร​งงานลู​มิ​แยร์ ข้อมูล​นี้​มา​จาก Catalogue Lumière เว็บไซต์​ที่​รวบรวม​ราย​ชื่อ​ฟิล์ม​ทั้งหมด​ที่​บริษัท​ลู​มิ​แยร์​เผย​แพร่​ระหว่าง 1895 ถึง 1905 จาก​งาน​วิจัย​ของ Michelle Aubert และ Jean-Claude Seguin ซึ่ง​ตี​พิมพ์​เป็น​หนังสือ La production cinématographique des Frères Lumière ร่วม​กับ CNC และ Université Lumière-Lyon 2 ทีม​วิจัย​เขียน​ว่า​ฟิล์ม​ที่​ใช้​สาธิต​วัน​นั้น​ไม่มี​ชิ้น​ส่วน​ใด​เหลือ​อยู่

ทีม​วิจัย​พบ​ภาพ​คน​งาน​ออก​จาก​โร​งงานลู​มิ​แยร์​อย่าง​น้อย​สี่​เวอร์ชัน และ​เขียน​ว่า​เรื่อง​นี้​น่า​จะ​เป็น​เรื่อง​ที่​ถูก​ถ่าย​ซ้ำ​มาก​ที่สุด​ของ​บริษัท ทุก​เวอร์ชัน​มี​คำ​บรรยาย​เดียวกัน​ว่า "Les ouvriers et ouvrières sortent de l'usine Lumière." หรือ​คน​งาน​ชาย​หญิง​เดิน​ออก​จาก​โร​งงานลู​มิ​แยร์ แค​ต​ตา​ล็อก​ใส่​วัน​ที่​ถ่าย​ทุก​เวอร์ชัน​ไว้​ใน​วงเล็บ​เหลี่ยม และ​หน้า​ของ​สาม​เวอร์ชัน​แรก​ระบุ​ว่า​ได้​วัน​ที่​จาก​การ​ศึกษา​เงา บท​นี้​จึง​เขียน​เป็น​วัน​ที่​ประมาณ

ทีม​วิจัย​รู้​วัน​ที่​ถ่าย​ได้​อย่างไร

หน้า​ของ​สาม​เวอร์ชัน​แรก​ระบุ​ว่า​ทีม​ประมาณ​วัน​ที่​ด้วย​การ​ศึกษา​เงา​ของ​อาคาร​ใน​ภาพ โดย​หลัก​แล้ว​ทิศ​และ​ความ​ยาว​ของ​เงา​บอก​ช่วง​เวลา​ของ​ปี​และ​ของ​วัน​ได้ แม้​ไม่มี​เอกสาร​การ​ถ่าย​ทำ​เหลือ​อยู่ ส่วน​วัน​ที่​ฉาย​มา​จาก​เอกสาร​ร่วม​สมัย เช่น วารสาร​ของ​สมาคม​ถ่าย​ภาพ​ฝรั่งเศส หนังสือพิมพ์​การ​ละคร​ใน​นิวยอร์ก และ​หนังสือพิมพ์​ใน​ลี​ยง ทะเบียน​นี้​จึง​แยก​วัน​ที่​ถ่าย ซึ่ง​เป็นการ​ประมาณ ออก​จาก​วัน​ที่​ฉาย ซึ่ง​มี​เอกสาร​ยืนยัน

ทำไม​ต้อง​ถ่าย​เรื่อง​เดิม​ซ้ำ

แค​ต​ตา​ล็อก​ไม่​ได้​ให้​คำ​ตอบ​ที่​แน่นอน ทีม​วิจัย​ตั้ง​คำถาม​ว่า​ความ​นิยม​ของ​เรื่อง​นี้​ใน​โปรแกรม​ฉาย​ทำให้​ต้อง​พิมพ์​ฟิล์ม​บ่อย จน​เนกาทีฟ​สึก​เร็ว​หรือ​ไม่ ข้อ​สันนิษฐาน​นี้​อาจ​อธิบาย​ได้​ทั้ง​จำนวน​เวอร์ชัน​และ​การ​ที่​เนกาทีฟ​ทั้ง​สี่​ม้วน​หาย​ไป ทีม​วิจัย​เขียน​เป็น​คำถาม บท​นี้​จึง​ไม่​ถือว่า​เป็น​ข้อ​สรุป

แค​ต​ตา​ล็อก​ขาย​บอก​ได้​ไหม​ว่า​ลูกค้า​ได้​ม้วน​ไหน

บอก​ไม่​ได้ แค​ต​ตา​ล็อก​ขาย​ของ​บริษัท​มีชื่อ Sortie d'usine เพียง​ชื่อ​เดียว จึง​ไม่มี​ทาง​รู้​แน่​ว่า​ผู้​ซื้อ​แต่ละ​ราย​ได้​เวอร์ชัน​ใด ทีม​วิจัย​จึง​แสดง​ทั้ง​สี่​เวอร์ชัน​ไว้​ด้วย​กัน สำหรับ​ธุรกิจ ข้อ​นี้​คือ​เหตุผล​ที่​ไฟล์​วิดีโอ​แต่ละ​เวอร์ชัน​ต้อง​มีชื่อ​และ​วัน​ที่​กำกับ​ของ​ตัว​เอง ไม่​อย่าง​นั้น​อีก​ไม่​กี่​ปี​ทีม​จะ​ตอบ​ไม่​ได้​ว่า​ลูกค้า​เห็น​ฉบับ​ไหน

เป็น​เรื่อง​จริง​ใน​แง่​ที่​ว่า​คน สถาน​ที่ และ​กิจวัตร​มี​อยู่​จริง แต่​การ​ถ่าย​ซ้ำ​หลาย​ครั้ง​แปล​ว่า​ผู้​ถ่าย​เลือก​เวลา ตั้ง​กล้อง และ​กำหนด​จังหวะ​เอง ภาพ​ที่​ได้​จึง​เป็น​เหตุการณ์​จริง​ที่​ถูก​เลือก​และ​จัด​วาง ไม่ใช่​ภาพ​ที่​บันทึก​โดย​บังเอิญ

แค​ต​ตา​ล็อก​ลู​มิ​แยร์​แยก​ภาพจริง​กับ​ฉาก​ที่​จัด​ขึ้น​อย่างไร

Catalogue Lumière มี​หมวด​ชื่อ Vues historiques et scènes reconstituées หรือ​ภาพ​เหตุการณ์​ทาง​ประวัติศาสตร์​และ​ฉาก​จำลอง แยก​จาก​ภาพ​บันทึก​เหตุการณ์​ทั่วไป และ​มี​ชุด​งาน​ที่​ระบุ​ชัด​ว่า​เป็น​ฉาก​จัด​ฉาก เช่น ฉาก​จำลอง​ที่ Alexandre Promio ถ่าย และ​งาน​ที่ Georges Hatot กำกับ การ​แยก​หมวด​แบบ​นี้​ทำให้​ผู้​ค้นคว้า​รู้​ว่า​ฟิล์ม​ชิ้น​ใด​บันทึก​ของ​จริง ชิ้น​ใด​สร้าง​ฉาก​ขึ้น​ใหม่

คนใน​เฟรม​ของ Sortie d'usine คือ​ใคร

คำ​บรรยาย​ของ​ทุก​เวอร์ชัน​ระบุ​ว่า​เป็น​คน​งาน​ชาย​หญิง​ของ​โร​งงานลู​มิ​แยร์ เจ้าของ​กล้อง​จึง​ถ่าย​คน​ที่​ทำงาน​ให้​บริษัท​ของ​ตัว​เอง ใน​สถาน​ที่​ของ​ตัว​เอง ธุรกิจ​ที่​ทำ​วิดีโอ​แบบ​เดียวกัน​ใน​วัน​นี้​ต้อง​คิด​เรื่อง​ที่​ยุค​นั้น​ไม่​ได้​คิด คือ​ความ​ยินยอม​ของ​พนักงาน​ที่​อยู่​ใน​เฟรม สิทธิ์​ของ​คน​ที่​ปรากฏ​ใน​วิดีโอ​ที่​จ้าง​ถ่าย​มี​ราย​ละเอียด​ในโป​รดักชั่น​เฮา​ส์​รับ​ถ่าย​ทำ​วิดีโอ สิ่ง​ที่​ต้อง​ตกลง​ก่อน​วัน​ถ่าย

หนัง Documentary คือ​แนว​ที่​เล่า​เรื่อง​จาก​คน สถาน​ที่ และ​เหตุการณ์​ที่​มี​อยู่​จริง ฟิล์ม​ชุด Sortie d'usine แสดง​ลักษณะ​ของ​แนว​นี้​ได้​ครบ​ใน​เวลา​ไม่​ถึง​นาที คือ​คนจริง สถาน​ที่​จริง และ​กิจวัตร​จริง พร้อม​กับ​เรื่อง​ที่​คน​ทำ​สารคดี​ต้อง​ตัดสิน​ใจมา​ตั้งแต่​แรก ว่า​จะ​เลือก​ถ่าย​ช่วง​ไหน กี่​ครั้ง และ​บอก​ผู้​ชม​แค่​ไหน​ว่า​เลือก​มา​อย่างไร

สารคดี​ต่าง​จาก​แนว Fantasy ตรง​ไหน

แนว Fantasy ขอ​ให้​ผู้​ชม​เชื่อ​สิ่ง​ที่​ไม่มี​จริง​ชั่ว​ขณะ ดัง​ที่​บทแนว Fantasy อธิบาย​จาก​งาน​เขียน​ของ Coleridge ส่วน​สารคดี​ขอ​ให้​ผู้​ชม​เชื่อ​ว่า​สิ่ง​ที่​เห็น​มี​อยู่​จริง สัญญา​ที่​ให้​กับ​ผู้​ชม​จึง​หนัก​กว่า และ​เมื่อ​ผู้​ชม​พบ​ว่า​มี​ฉาก​ที่​ถูก​จัด​ขึ้น​โดย​ไม่​บอก ความ​เชื่อ​ที่​เสีย​ไป​จะ​กระทบ​ทั้ง​เรื่อง

ทำไม​โรงงาน​ของ​ตัว​เอง​จึง​เป็น​วัตถุดิบ​ที่​ดี

ครอบ​ครัว​ลู​มิ​แยร์​ถ่าย​สิ่ง​ที่​อยู่​ใกล้​มือ​ที่สุด คือ​ประตู​โรงงาน​ของ​ตัว​เอง ภาพ​นี้​ได้​ฉาย​ทั้ง​ใน​ลี​ยง​และ​นิวยอร์ก และ​ถูก​นำ​มา​ถ่าย​ใหม่​อีก​หลาย​ครั้ง ธุรกิจ​ทุก​แห่ง​มี​สถาน​ที่​และ​กิจวัตร​ที่​คนนอก​ไม่​เคย​เห็น เช่น ช่วง​เปลี่ยน​กะ การ​รับ​วัตถุดิบ​ตอน​เช้า หรือ​การ​เปิด​ร้าน ของ​เหล่า​นี้​ถ่าย​ได้​โดย​ไม่​ต้อง​สร้าง​ฉาก และ​เป็น​หลัก​ฐาน​ว่า​ธุรกิจ​มี​ตัว​ตน​จริง

ถนน​หน้า​โรงงาน​ใน​ฟิล์ม​ชุด​นี้​อยู่​ที่​ย่าน Monplaisir เมือง​ลี​ยง แค​ต​ตา​ล็อก​บันทึก​ว่า​เดิม​ชื่อ chemin Saint-Victor และ​ปัจจุบัน​ชื่อ rue du 1er Film หรือ​ถนน​หนัง​เรื่อง​แรก สถาน​ที่​ใน​ฟิล์ม​จึง​กลาย​เป็น​ชื่อ​ที่​คน​เดิน​ทาง​ไป​หา​ได้ นี่​คือ​หลัก Phygital ที่​ธุรกิจ​ใช้ได้​ใน​ขนาด​ของ​ตัว​เอง ภาพ​บน​จอ​พา​คน​มา​ที่​ของ​จริง และ​ของ​จริง​ยืนยัน​สิ่ง​ที่​ภาพ​เล่า

ธุรกิจ​เล็ก​ทำ​แบบ​นี้​ได้​อย่างไร

ถ่าย​สารคดี​สั้น​ใน​สถาน​ที่​ที่​ลูกค้า​มา​ได้​จริง เช่น ครัว โรง​คั่ว หรือ​แปลง​เพาะ​ปลูก แล้ว​จัด​วัน​เปิด​สถาน​ที่​ให้​คน​ที่​ดู​วิดีโอ​มา​เห็น​จุด​เดียว​กับ​ใน​เฟรม ผู้​มา​เยือน​จะ​ได้​ยืน​ตรง​จุด​ที่​กล้อง​เคย​ตั้ง และ​ได้​เห็น​ว่า​สิ่ง​ที่​วิดีโอ​เล่า​ตรง​กับ​ของ​จริง ส่วน​ทีม​งาน​ได้​ข้อมูล​ว่า​คน​ที่มา​เห็น​วิดีโอ​จาก​ช่อง​ทาง​ไหน ถ้า​วาง​จุด​เก็บ​ข้อมูล​ไว้​ตั้งแต่​ทาง​เข้า ตาม​วิธี​ในยก​ระดับ​งาน​อีเวนต์​ด้วย Phygital สร้าง Engagement และ​เก็บ Data

ถ่าย​ซ้ำ​คนละ​ฤดู​ให้​อะไร​กับ​ธุรกิจ

วัน​ที่​ประมาณ​ของ​สี่​เวอร์ชัน​กระจาย​อยู่​ใน​เดือน​พฤษภาคม มีนาคม สิงหาคม และ​กุมภาพันธ์ ห่าง​กัน​เกือบ​สอง​ปี ถ้า​มอง​แบบ​คน​ทำ​ธุรกิจ ภาพ​จุด​เดิม​ที่​ถ่าย​ซ้ำ​ใน​เวลา​ต่าง​กัน​คือ​บันทึก​ว่า​สถาน​ที่​เปลี่ยน​ไป​อย่างไร ร้าน​หรือ​โรงงาน​ที่​ถ่าย​จุด​เดิม มุม​เดิม ทุก​ฤดู​หรือ​ทุก​ปี จะ​ได้​ชุด​วิดีโอ​ที่​เล่า​การ​เติบโต​ได้​โดย​ไม่​ต้อง​เขียน​บท​ใหม่ และ​ทุก​คลิป​พา​คน​กลับ​มา​ที่​จุด​เดียวกัน​ได้ ข้อ​นี้​เป็นการ​นำ​ไป​ใช้​ของ​ฟิจิ⁠ทัล ทีม​วิจัย​ไม่​ได้​เขียน​ว่า​ลู​มิ​แยร์​ถ่าย​ซ้ำ​ด้วย​เหตุผล​นี้

ต้องเต​รี​ยม​อะไร​ก่อน​ให้​คน​มา​ที่​สถาน​ที่​จริง

เตรียม​สาม​เรื่อง ได้แก่​ความ​ปลอดภัย​ของ​ผู้​มา​เยือน​ใน​พื้นที่​ทำงาน การ​แจ้ง​พนักงาน​ที่​อาจ​อยู่​ใน​ภาพถ่าย​ของ​ผู้​มา​เยือน และ​จุด​ที่​ตรง​กับ​ฉาก​ใน​วิดีโอ ถ้า​คน​มา​แล้ว​หา​จุด​ที่​เห็น​ใน​วิดีโอ​ไม่​เจอ หรือ​เห็น​ของ​จริง​ต่าง​จาก​ใน​เฟรม​มาก วิดีโอ​จะ​กลาย​เป็น​คำ​สัญญา​ที่​สถาน​ที่​ไม่​ได้​รักษา สำหรับ​โรงงาน​ที่​มี​เครื่องจักร ควร​กำหนด​เส้น​ทาง​เดิน​และ​พื้นที่​ห้าม​เข้า​ให้​ชัด

Catalogue Lumière เป็น​เว็บไซต์​ที่ Manuel Schmalstieg ทำ​ขึ้น​จาก​ข้อมูล​ของ​ทีม​วิจัย Aubert และ Seguin ข้อมูล​ทั้งหมด​ยัง​เป็น​ภาษา​ฝรั่งเศส และ​วัน​ที่​ถ่าย​ทุก​เวอร์ชัน​เป็นการ​ประมาณ บท​นี้​ไม่​ได้​เปิด​ดู​ตัว​ฟิล์ม​เอง จึง​ไม่​ได้​ยืนยัน​ราย​ละเอียด​ภาพ​นอก​เหนือ​จาก​คำ​บรรยาย​ของ​แค​ต​ตา​ล็อก

ทำไม​บท​นี้​ไม่​ใส่​ภาพ​จาก​ฟิล์ม

หน้า​คำถาม​ที่​พบ​บ่อย​ของ Catalogue Lumière อธิบาย​ว่า​สถานะ​ลิขสิทธิ์​ขึ้น​กับ​ประเทศ และ​สมาคม Association Frères Lumière ระบุ​ว่า​งาน​ของ Auguste และ Louis Lumière ยัง​มี​ลิขสิทธิ์​ใน​ฝรั่งเศส​ถึง​ปี 2039 เพราะ​ฝรั่งเศส​ขยาย​อายุ​ลิขสิทธิ์​ช่วง​สงคราม บท​นี้​จึง​เล่า​จาก​คำ​บรรยาย ไม่​ได้​ใช้​ภาพ​นิ่ง​จาก​ฟิล์ม ธุรกิจ​ที่​อยาก​ใช้​ภาพ​จาก​ฟิล์ม​เก่า​ใน​งาน​ของ​ตัว​เอง​ควร​ตรวจ​สิทธิ์​ใน​ประเทศ​ที่​เผย​แพร่​ก่อน

ดู​ฟิล์ม​ลู​มิ​แยร์​ตัว​จริง​ได้ที่​ไหน

หน้า​เดียวกัน​ระบุ​ว่า​ฟิล์ม​เปิด​ให้​ชม​ได้​สอง​แห่ง คือ​ห้อง​สมุด​ของ Archives françaises du film ที่ Bois d'Arcy และ​หอสมุดแห่งชาติ​ฝรั่งเศส​ที่​อาคาร François Mitterrand และ​ระบุ​ว่า​จาก​งาน​บูรณะ​ที่​เริ่ม​ใน​ทศวรรษ 1990 มี​ฟิล์ม​ที่​บูรณะ​และ​แปลง​เป็น​ดิจิทัล​แล้ว 1,405 เรื่อง ส่วน​อีก 18 เรื่อง​สูญหาย

ก่อน​วัน​ถ่าย ให้​เตรียม​ตาราง​ทะ​เบียน​เทค​แบบ​ที่​ทีม​วิจัย​ลู​มิ​แยร์​ทำให้​ฟิล์ม​สี่​ม้วน คือ​ช่อง​วัน​ที่ ผู้​ถ่าย สถาน​ที่ ราย​ละเอียด​ที่​ต่าง​จาก​เท​คอื่น และ​ช่อง​ระบุ​ว่า​เป็น​เหตุการณ์​ปกติ​หรือ​ฉาก​ที่​จัด​ขึ้น จาก​นั้น​เลือก​จุด​ใน​วิดีโอ​ที่​ผู้​มา​เยือน​จะ​ยืน​ดู​ของ​จริง​ได้ และ​กำหนด​วัน​เปิด​สถาน​ที่​ไว้​ใน​แผน​เดียวกัน ตาราง​นี้​ยัง​ช่วย​ทีม​ใน​อีก​หลาย​ปี​ข้าง​หน้า เมื่อ​ต้อง​ตอบ​ว่า​คลิป​ไหน​ถ่าย​ก่อน​ปรับปรุง​สถาน​ที่ หรือ​พนักงาน​คน​ไหน​ยินยอม​ให้​ใช้​ภาพ​ใน​ช่วง​เวลา​ใด

ฉาก​ที่​ถ่าย​ได้​และ​ฉาก​ที่​ควร​เก็บ​ไว้​ใน​วิดีโอ​โรงงาน​สำหรับ​ผู้​ซื้อ​แบบ B2B อ่าน​ต่อ​ได้​ในวิดีโอ​โรงงาน B2B ถ่าย​สาย​การ​ผลิต​ไม่​ให้​ความ​ลับ​ทางการ​ค้า​หลุด ส่วน​บท​ถัด​ไป​ใน​ซี​รีส์​คือแนว Animation ที่​เล่า​เรื่อง​โดย​ไม่​ผูก​กับ​ภาพ​ของ​จริง และ​บทแนว Romance

หนัง Documentary เล่า​เรื่อง​จาก​คน สถาน​ที่ และ​เหตุการณ์​จริง ภาพ​คน​งาน​เดิน​ออก​จาก​โร​งงานลู​มิ​แยร์ ที่​ใช้​สาธิต​เครื่อง Cinématographe เมื่อ 22 มีนาคม 1895 มี​อย่าง​น้อย​สี่​เวอร์ชัน​ที่​ถ่าย​ซ้ำ​ใน​เวลา​ต่าง​กัน ทีม​วิจัย​จด​วัน​ที่​ประมาณ ผู้​ถ่าย และ​ความ​ต่าง​ของ​แต่ละ​ม้วน​ไว้ และ​แค​ต​ตา​ล็อก​แยก​ฉาก​จำลอง​ออก​จาก​ภาพจริง ธุรกิจ​ที่​ทำ​สารคดี​ควร​จด​ทะ​เบียน​เทค​แบบ​เดียวกัน บอก​ผู้​ชม​เมื่อ​จัด​ฉาก และ​เปิด​สถาน​ที่​จริง​ให้​คน​มา​เห็น​ของ​ที่​อยู่​ใน​เฟรม