ก่อนสั่งล็อตแรก ผู้ซื้อต่างประเทศอาจขอดูโรงงานให้เห็นกับตา แต่การบินมาตรวจเองใช้ทั้งเวลาและงบ ฝ่ายขายจึงขอวิดีโอพาชมสายการผลิตไว้ส่งแทน ส่วนผู้จัดการโรงงานกังวลว่าภาพเครื่องจักรและขั้นตอนที่คิดค้นมาเองจะไปถึงคู่แข่ง บทนี้จะพาดูว่ากฎหมายไทยนับข้อมูลแบบไหนเป็นความลับทางการค้า ภาพที่เผยแพร่ออกไปแล้วกระทบสถานะนั้นอย่างไร วิดีโอที่ส่งให้ผู้ซื้อรายเดียวต่างจากคลิปสาธารณะตรงไหน และฉากใดควรตัดสินใจร่วมกันก่อนกล้องเข้าพื้นที่ผลิต
PHYGITAL SOLUTION
วิดีโอโรงงาน B2B ถ่ายสายการผลิตไม่ให้ความลับทางการค้าหลุด
KEY TAKEAWAYS
3 ประเด็นข้อมูลการค้าจะเป็นความลับทางการค้าตาม พ.ร.บ.ความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 มาตรา 3 ได้ ต้องผ่านสามเงื่อนไข
คือยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไป มีมูลค่าเชิงพาณิชย์เพราะเป็นความลับ และเจ้าของหรือผู้ควบคุมใช้มาตรการที่เหมาะสมรักษาไว้
มาตรา 7 ไม่นับการค้นพบโดยอิสระและการทำวิศวกรรมย้อนกลับจากสินค้าที่ได้มาโดยสุจริตเป็นการละเมิด
ขั้นตอนที่โรงงานเผยแพร่เองในคลิปสาธารณะจึงเสี่ยงหลุดจากเงื่อนไขว่ายังไม่รู้จักกันโดยทั่วไปตามมาตรา 3
โรงงานที่ส่งวิดีโอให้ผู้ซื้อรายเดียวดู คุ้มครองขั้นตอนสำคัญได้ด้วยสัญญารักษาความลับ
เพราะมาตรา 6 นับการผิดสัญญาเป็นการกระทำที่ขัดต่อแนวทางปฏิบัติในเชิงพาณิชย์ที่สุจริต
วิดีโอโรงงานสำหรับผู้ซื้อ B2B กับ พ.ร.บ.ความลับทางการค้า 2545 มาตรา 3 ข้อมูลที่เจ้าของไม่รักษาด้วยมาตรการที่เหมาะสมไม่นับเป็นความลับ ฉากไหนถ่ายได้ ฉากไหนต้องเก็บ
สามเงื่อนไขของความลับทางการค้า
ตัวบทฉบับที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางเผยแพร่ คือพระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 ซึ่งรวมการแก้ไขถึงฉบับที่ 2 พ.ศ. 2558 ไว้แล้ว มาตรา 3 ให้ความหมายของความลับทางการค้าว่าเป็นข้อมูลการค้าที่ผ่านสามเงื่อนไขพร้อมกัน
- ยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไป หรือคนที่ปกติเกี่ยวข้องกับข้อมูลประเภทนั้นยังเข้าถึงไม่ได้
- มีประโยชน์เชิงพาณิชย์เพราะเป็นความลับ
- ผู้ควบคุมความลับทางการค้าใช้มาตรการที่เหมาะสมรักษาไว้
มาตราเดียวกันนิยามข้อมูลการค้าไว้กว้าง รวมถึงสูตร รูปแบบ งานที่รวบรวมขึ้น โปรแกรม วิธีการ เทคนิค และกรรมวิธี ลำดับขั้นตอนบนสายการผลิต การตั้งค่าเครื่องจักร และอุปกรณ์ที่โรงงานดัดแปลงเองจึงเข้าข่ายเป็นข้อมูลการค้าได้ทั้งหมด
สายการผลิตทั้งสายเป็นความลับทางการค้าได้ไหม
ตัวบทไม่ได้ดูที่ขนาดของข้อมูล แต่ดูว่าข้อมูลส่วนนั้นผ่านสามเงื่อนไขหรือไม่ ในสายการผลิตหนึ่งสาย ส่วนที่คนในอุตสาหกรรมเดียวกันรู้อยู่แล้ว เช่น เครื่องจักรรุ่นที่ขายทั่วไป ไม่ผ่านเงื่อนไขข้อแรก ส่วนที่โรงงานคิดขึ้นเอง เช่น อุณหภูมิและเวลาในขั้นตอนหนึ่ง หรือจิ๊กที่ออกแบบเอง มีโอกาสผ่านมากกว่า การแยกสองส่วนนี้ออกจากกันคืองานแรกก่อนเขียนบทวิดีโอ
คลิปสาธารณะกับขั้นตอนที่คนอื่นทำตามได้
มาตรา 7 ระบุการกระทำที่ไม่ถือเป็นการละเมิดสิทธิในความลับทางการค้า สองข้อในนั้นเกี่ยวกับวิดีโอโดยตรง
- การค้นพบโดยอิสระ คือคนอื่นคิดหรือประดิษฐ์ได้เองด้วยความรู้และความชำนาญของตัวเอง
- การทำวิศวกรรมย้อนกลับ คือการประเมินและศึกษาผลิตภัณฑ์ที่รู้จักทั่วไปเพื่อหาว่าผลิตภัณฑ์นั้นถูกทำขึ้นอย่างไร โดยต้องได้ผลิตภัณฑ์มาด้วยวิธีสุจริต
คลิปที่โพสต์บนช่องทางสาธารณะเปิดให้ใครก็ดูซ้ำ หยุดภาพ และขยายภาพได้ ขั้นตอนที่เห็นชัดในคลิปจึงยากจะอ้างว่ายังไม่รู้จักกันโดยทั่วไปตามมาตรา 3 และการที่โรงงานเผยแพร่เองก็ยากจะอ้างว่าใช้มาตรการที่เหมาะสมรักษาไว้แล้ว
ถ่ายมุมกว้างแล้วเบลอบางจุดพอไหม
การเบลอช่วยได้กับสิ่งที่อ่านหรือจำได้จากภาพนิ่ง เช่น หน้าจอแสดงค่าตั้งเครื่อง หรือป้ายสูตรที่ติดข้างเครื่อง แต่ลำดับการทำงานของเครื่อง ระยะเวลาของแต่ละขั้น และเสียงของเครื่องยังบอกข้อมูลได้แม้ภาพจะเบลอ ฉากที่เป็นหัวใจของกรรมวิธีจึงควรตัดสินที่ขั้นเขียนบท ไม่ใช่แก้ที่ขั้นตัดต่อ
คลิปเก่าที่เคยโพสต์ไว้แล้วควรทำอย่างไร
เริ่มจากเปิดคลิปทุกตัวที่อยู่บนเว็บไซต์ เพจ และช่องวิดีโอของโรงงาน แล้วจดว่าฉากไหนเห็นขั้นตอนหรืออุปกรณ์ที่โรงงานคิดเอง การลบคลิปออกไม่ได้ทำให้ข้อมูลกลับเป็นความลับ เพราะคนที่ดูหรือบันทึกไว้แล้วยังมีภาพนั้นอยู่ แต่ช่วยหยุดไม่ให้คนใหม่เห็นเพิ่ม และทำให้โรงงานรู้ว่าส่วนใดต้องถือว่าเปิดเผยไปแล้วเมื่อวางแผนคุ้มครองรอบถัดไป
วิดีโอสองชุดสำหรับผู้ชมสองกลุ่ม
มาตรา 6 ให้การละเมิดคือการเปิดเผย เอาไป หรือใช้ความลับทางการค้าโดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของ ในลักษณะที่ขัดต่อแนวทางปฏิบัติในเชิงพาณิชย์ที่สุจริต และวรรคสองนับการผิดสัญญาเป็นหนึ่งในการกระทำแบบนั้น โรงงานจึงแยกวิดีโอได้สองระดับตามผู้ชม
| วิดีโอ | ผู้ชม | ฉากที่ใส่ได้ | สิ่งที่ช่วยคุ้มครอง |
|---|---|---|---|
| คลิปสาธารณะ | ใครก็ได้บนเว็บไซต์และโซเชียล | ภาพรวมโรงงาน ระบบคุณภาพ คน และสินค้าสำเร็จ | ไม่มี ถือว่าทุกภาพเปิดเผยแล้ว |
| วิดีโอสำหรับผู้ซื้อ | ผู้ซื้อที่อยู่ระหว่างเจรจา | ขั้นตอนที่ผู้ซื้อต้องเห็นเพื่อตัดสินใจ | สัญญารักษาความลับ ลิงก์จำกัดสิทธิ์ และรายชื่อผู้ได้รับไฟล์ |
การแยกสองชุดทำให้ฝ่ายขายมีของส่งให้ผู้ซื้อได้เร็ว และฝ่ายผลิตรู้ว่าภาพของตัวเองไปถึงใครบ้าง ทั้งสองชุดถ่ายในวันเดียวกันได้ ถ้าวางบทไว้ตั้งแต่ต้น
เก็บรายชื่อผู้ได้รับไฟล์ไว้ทำไม
เงื่อนไขข้อที่สามของมาตรา 3 ถามว่าเจ้าของใช้มาตรการที่เหมาะสมรักษาความลับหรือไม่ รายชื่อว่าส่งไฟล์ให้ใคร วันไหน ภายใต้ข้อตกลงฉบับใด เป็นหลักฐานของมาตรการนั้น ลิงก์ที่หมดอายุได้และลิงก์แยกรายผู้ซื้อยังช่วยให้รู้ว่าไฟล์ที่หลุดออกไปมาจากชุดไหน ถ้าวันหนึ่งพบวิดีโอของโรงงานในที่ที่ไม่ควรอยู่ บันทึกชุดนี้คือสิ่งแรกที่ที่ปรึกษากฎหมายจะขอดู
ต้องให้ผู้ซื้อเซ็นอะไรก่อนดูวิดีโอชุดที่สอง
อย่างน้อยควรมีข้อตกลงที่บอกว่าวิดีโอให้ดูเพื่อประเมินการสั่งซื้อ ห้ามส่งต่อหรือเผยแพร่ และห้ามใช้ข้อมูลนอกวัตถุประสงค์นั้น ข้อตกลงแบบนี้ทำให้การส่งต่อไฟล์เป็นการผิดสัญญา ซึ่งมาตรา 6 นับเป็นการกระทำที่ขัดต่อแนวทางพาณิชย์ที่สุจริต ถ้อยคำของสัญญาจริงควรให้ที่ปรึกษากฎหมายของโรงงานร่าง
วิดีโอชุดเดียวกันเปิดในบูธงานแสดงสินค้าได้ไหม
จอในบูธงานแสดงสินค้าเปิดให้ทุกคนที่เดินผ่านดู รวมถึงผู้ผลิตรายอื่นในอุตสาหกรรมเดียวกัน วิดีโอที่เปิดในบูธจึงควรใช้เกณฑ์เดียวกับคลิปสาธารณะ ส่วนวิดีโอชุดสำหรับผู้ซื้อควรเปิดในห้องประชุมย่อยหรือบนแท็บเล็ตของฝ่ายขาย ให้ดูเฉพาะผู้ซื้อที่นั่งคุยอยู่ การแยกจอแบบนี้ทำให้ฟุตเทจชุดเดียวใช้ได้ทั้งหน้าบูธและโต๊ะเจรจา โดยไม่ต้องถ่ายใหม่
ฉากที่ต้องคุยกันก่อนวันถ่าย
วันถ่ายในพื้นที่ผลิตมีเวลาจำกัด และการกลับไปถ่ายซ่อมกระทบกำหนดการผลิต การตัดสินเรื่องฉากจึงควรจบก่อนวันถ่าย โดยมีสามฝ่ายนั่งด้วยกัน
- ฝ่ายขายหรือฝ่ายส่งออก บอกว่าผู้ซื้อถามอะไรบ่อยที่สุด และต้องเห็นอะไรเพื่อตัดสินใจ
- ผู้จัดการโรงงานหรือวิศวกรกระบวนการ ชี้ว่าส่วนใดเป็นของที่โรงงานคิดเอง และส่วนใดเป็นของทั่วไปในอุตสาหกรรม
- ทีมผลิตวิดีโอ เสนอวิธีเล่าแต่ละฉาก ทั้งภาพจริง ภาพมุมกว้าง หรือภาพวาด
รายชื่อฉากที่ตกลงกันควรทำเป็นเอกสารแนบใบเสนอราคา แล้วให้ผู้จัดการโรงงานลงชื่อ ทีมกล้องจะถ่ายตามรายการนั้น และเอกสารเดียวกันใช้ตรวจงานตอนตัดต่อได้ เรื่องสิทธิ์ของคนที่อยู่ในเฟรม และใครถือลิขสิทธิ์ในงานที่จ้างทำ อธิบายไว้ในโปรดักชั่นเฮาส์รับถ่ายทำวิดีโอ สิ่งที่ต้องตกลงก่อนวันถ่าย
ถ้าผู้ซื้อขอถ่ายเองระหว่างมาเยี่ยมโรงงาน
รายชื่อฉากชุดเดียวกันใช้ตอบคำขอนี้ได้ ส่วนที่อยู่ในวิดีโอชุดสำหรับผู้ซื้ออยู่แล้วเปิดให้ถ่ายได้ภายใต้ข้อตกลงเดียวกัน ส่วนที่โรงงานเก็บไว้ก็บอกผู้ซื้อได้ตั้งแต่ก่อนเดินเข้าไลน์ผลิต การมีรายการชัดตั้งแต่ต้นทำให้ฝ่ายขายไม่ต้องตัดสินใจเรื่องนี้เองหน้าไลน์ผลิต
สิ่งที่ตัวบทไม่ได้ตอบ
เรื่องที่บทนี้ไม่ได้ลงลึกมีสามเรื่อง
- บทนี้อ่านตัวบทของพระราชบัญญัติ ไม่ได้อ่านคำพิพากษา ที่ตัดสินเรื่องวิดีโอหรือภาพถ่ายในโรงงาน การตีความว่ามาตรการแบบใดเหมาะสมในคดีจริงขึ้นกับข้อเท็จจริงแต่ละเรื่อง
- บทนี้ไม่ได้ครอบคลุมสิทธิบัตร ขั้นตอนที่จดสิทธิบัตรแล้วถูกเปิดเผยในเอกสารสิทธิบัตรอยู่แล้ว และอยู่ใต้กฎหมายคนละฉบับ
- ข้อมูลส่วนบุคคลของพนักงานที่อยู่ในเฟรม เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ซึ่งบทนี้ไม่ได้ลงรายละเอียด
ตารางฉากถ่ายได้และฉากที่เก็บไว้
ตารางตั้งต้นสำหรับประชุมก่อนวันถ่าย โรงงานแต่ละแห่งปรับได้ตามว่าส่วนใดเป็นของที่คิดเอง
| ฉาก | คลิปสาธารณะ | วิดีโอสำหรับผู้ซื้อ | ทางเลือกเมื่อไม่ถ่ายภาพจริง |
|---|---|---|---|
| ภาพรวมอาคารและพื้นที่ผลิต | ถ่ายได้ | ถ่ายได้ | ไม่ต้องใช้ |
| ระบบตรวจคุณภาพและห้องแล็บ | ถ่ายได้ ไม่เห็นค่าตัวเลขบนจอ | ถ่ายได้ | ไม่ต้องใช้ |
| เครื่องจักรรุ่นที่ขายทั่วไป | ถ่ายได้ | ถ่ายได้ | ไม่ต้องใช้ |
| ขั้นตอนหรือค่าตั้งเครื่องที่โรงงานคิดเอง | เก็บไว้ | ตัดสินรายฉาก | แอนิเมชันอธิบายหน้าที่ของขั้นตอน |
| อุปกรณ์หรือจิ๊กที่ดัดแปลงเอง | เก็บไว้ | ตัดสินรายฉาก | ภาพมุมกว้างที่ไม่เห็นรูปทรง |
| สูตรหรือส่วนผสม | เก็บไว้ | เก็บไว้ | บอกผลลัพธ์ที่ตรวจวัดได้แทน |
ตารางนี้ควรทบทวนใหม่ทุกครั้งที่โรงงานเปลี่ยนเครื่องจักร ปรับสูตร หรือดัดแปลงอุปกรณ์เพิ่ม ฉากที่เคยอยู่ในแถวถ่ายได้อาจย้ายไปอยู่ในแถวที่ต้องเก็บ เมื่อสิ่งที่อยู่ในฉากนั้นกลายเป็นของที่โรงงานคิดขึ้นเอง
ฉากที่ถ่ายไม่ได้ อธิบายด้วยภาพวาดได้ เทคนิคของงานแอนิเมชันดูต่อได้ที่รับทำ Motion Graphic 2D Animation ที่ดูรู้เรื่องแม้ปิดเสียง ส่วนโรงงานที่อยากให้ผู้ซื้อเดินดูพื้นที่เองแบบ 360 องศา มีข้อจำกัดของภาพเสมือนอธิบายไว้ในVirtual Tour 360 องศา สิ่งที่ภาพเสมือนแสดงไม่ได้
หน้าบริการ Video Production ของฟิจิทัลจัดวิดีโอนำเสนอองค์กรและสินค้าไว้ในแพ็กเกจ Growth ราคาขึ้นกับสเกลงาน จึงเสนอเป็นรายโปรเจกต์ ฟิจิทัลเคยผลิตวิดีโอนำเสนอองค์กรให้บริษัทในกลุ่มธุรกิจเกษตรเมื่อปี 2562 และหน้าบริการระบุว่าไม่ใช้ดนตรีหรือฟุตเทจที่ไม่มีสิทธิ์ใช้งาน
โรงงานเล็กที่ไม่มีฝ่ายการตลาดควรเริ่มจากวิดีโอชุดไหน
เริ่มจากวิดีโอชุดสำหรับผู้ซื้อ เพราะตอบคำถามที่ฝ่ายขายเจออยู่ทุกสัปดาห์ และส่งได้เฉพาะคนที่เซ็นข้อตกลงแล้ว คลิปสาธารณะตัดจากฟุตเทจวันเดียวกันได้ในภายหลัง โดยเลือกเฉพาะฉากในแถวที่ถ่ายได้ของตาราง
สรุป
พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 มาตรา 3 นับข้อมูลการค้าเป็นความลับทางการค้าเมื่อยังไม่รู้จักทั่วไป มีมูลค่าเพราะเป็นความลับ และผู้ควบคุมใช้มาตรการที่เหมาะสมรักษาไว้ มาตรา 7 ไม่นับการค้นพบโดยอิสระและการทำวิศวกรรมย้อนกลับเป็นการละเมิด และมาตรา 6 นับการผิดสัญญาเป็นการกระทำที่ขัดต่อแนวทางพาณิชย์ที่สุจริต วิดีโอโรงงานสำหรับธุรกิจ B2B จึงควรแยกเป็นคลิปสาธารณะที่ไม่มีขั้นตอนที่โรงงานคิดเอง กับวิดีโอสำหรับผู้ซื้อที่ส่งภายใต้ข้อตกลงรักษาความลับ และตัดสินรายชื่อฉากร่วมกับผู้จัดการโรงงานก่อนวันถ่าย
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ใบรับรองเป็นข้อมูลที่โรงงานต้องการให้ผู้ซื้อเห็นอยู่แล้ว และไม่ใช่ความลับทางการค้า วิดีโอสาธารณะจึงแสดงได้ ส่วนเอกสารภายในที่ใช้ยื่นขอรับรอง เช่น คู่มือขั้นตอนการทำงาน ควรอยู่นอกเฟรม
ทำได้ในรูปแบบวิดีโอคอลหรือถ่ายทอดสดแบบจำกัดผู้ชม ซึ่งมีความเสี่ยงแบบเดียวกับวิดีโอชุดสำหรับผู้ซื้อ เพราะผู้ชมบันทึกหน้าจอได้ การนำทางด้วยรายชื่อฉากชุดเดียวกัน และมีข้อตกลงรักษาความลับก่อนเริ่ม ช่วยคุมความเสี่ยงได้
หน้าบริการผลิตวิดีโอของฟิจิทัลระบุว่าวิดีโอนำเสนอองค์กรหรือสินค้าใช้เวลาถ่ายราว 1 ถึง 2 วัน และมีการวางบทกับจัดแสงมาตรฐานสตูดิโอ จำนวนวันจริงขึ้นกับจำนวนฉากและช่วงเวลาที่สายการผลิตเปิดให้ถ่าย
มาตรา 7 ไม่นับการค้นพบโดยอิสระและการทำวิศวกรรมย้อนกลับจากสินค้าที่ได้มาโดยสุจริตเป็นการละเมิด และขั้นตอนที่โรงงานเผยแพร่เองอาจหลุดจากเงื่อนไขของมาตรา 3 ไปแล้ว คำตอบของแต่ละกรณีต้องให้ทนายความดูข้อเท็จจริง แต่ความเสี่ยงนี้เป็นเหตุผลที่ฉากสำคัญไม่ควรอยู่ในคลิปสาธารณะตั้งแต่แรก
ได้เหมือนภาพ ถ้าผู้บรรยายพูดถึงอุณหภูมิ เวลา หรือส่วนผสมของขั้นตอนที่โรงงานคิดเอง ข้อความนั้นเป็นข้อมูลการค้าที่เปิดเผยออกไปแล้วตามมาตรา 3 บทบรรยายของคลิปสาธารณะจึงควรผ่านการอ่านของผู้จัดการโรงงานก่อนอัดเสียง แบบเดียวกับรายชื่อฉาก
ผู้ชมหลักของวิดีโอชุดสำหรับผู้ซื้อคือผู้ซื้อต่างประเทศ คำบรรยายในภาษาที่ผู้ซื้อใช้ช่วยให้ดูได้โดยไม่ต้องเปิดเสียงในสำนักงาน ส่วนการแปลเว็บไซต์และเอกสารขายเป็นหลายภาษา อยู่ในแปลเว็บส่งออกหลายภาษา หนึ่งภาษาหนึ่ง URL ตามคู่มือ Google
PHYGITAL INSIGHT
ฟิจิทัลเปลี่ยนฉากเครื่องจักรที่ถ่ายจริงไม่ได้ให้เป็นแอนิเมชันที่อธิบายว่าขั้นตอนนั้นทำหน้าที่อะไรต่อคุณภาพสินค้า โดยไม่แสดงค่าตั้งเครื่องหรือรูปทรงของอุปกรณ์ที่โรงงานดัดแปลงเอง ผู้ซื้อที่อยู่ไกลเห็นเหตุผลของกระบวนการ ส่วนรายละเอียดที่เป็นความลับยังอยู่ในโรงงาน บริการ Motion Graphic และแอนิเมชัน 2D ของฟิจิทัลจึงทำงานคู่กับทีมกล้องตั้งแต่ขั้นวางบท เพื่อกำหนดว่าฉากใดใช้ภาพจริงและฉากใดใช้ภาพวาด
บริการที่เกี่ยวข้อง
ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง
ภาพขั้นตอนการผลิตที่เผยแพร่เป็นคลิปสาธารณะแล้ว โรงงานเรียกกลับคืนไม่ได้
นัดทีมผลิตวิดีโอของ PHYGITAL AGENCY เพื่อทำรายชื่อฉากร่วมกับผู้จัดการโรงงาน ก่อนกำหนดวันถ่ายในพื้นที่ผลิต
WRITTEN BY
PARANATH PANARATANA
CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY
ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย
