ร้านขนมร้านหนึ่งอยากได้คลิปการ์ตูนสั้นอธิบายว่าขนมทำจากอะไร ขอราคาไปสองสามเจ้าแล้วพบว่าคลิปความยาวหนึ่งนาทีต้องใช้งบมากกว่าที่คิด จึงพักเรื่องนี้ไว้ก่อน รอให้มีงบก้อนใหญ่แล้วค่อยทำให้ครบทุกอย่างในครั้งเดียว
ปยุต เงากระจ่าง เคยอยู่ในจุดที่เงินน้อยกว่านั้นมาก ในปี 2498 เขาทำงานประจำที่ธนาคาร ไม่มีตำราสอน ไม่มีวัสดุ และไม่มีใครในเมืองไทยที่เคยทำหนังการ์ตูนสำเร็จมาก่อน แต่เขาทำเรื่องแรกเสร็จด้วยตัวคนเดียว และงานชิ้นนั้นพาเขาไปถึงบริษัทของตัวเองกับหนังการ์ตูนเรื่องยาวเรื่องแรกของไทย
บทนี้เล่าเส้นทางนั้นตามข้อเขียนของปยุตเองที่หอภาพยนตร์นำมาเผยแพร่อีกครั้ง ข้อเขียนนี้ตีพิมพ์ครั้งแรกในวารสารหนังไทย ฉบับที่ 3 เดือนตุลาคม-ธันวาคม พ.ศ. 2541 ประกอบกับหน้าคลังภาพยนตร์เรื่องเหตุมหัศจรรย์ของหอภาพยนตร์ แล้วแปลงเป็นลำดับการตัดสินใจที่ธุรกิจเล็กใช้ได้ บทก่อนหน้าในซีรีส์แนวภาพยนตร์คือแนว Documentary
