Y2K Aesthetic หน้าตา​เงา​วาว​ที่​ไม่​ควร​สร้าง​บน Flash อีก

วัน​ที่ 12 มกราคม 2021 Adobe เริ่ม​บล็อก​เนื้อหา Flash ไม่​ให้​เล่น​ใน Flash Player หน้า​เว็บ​ที่​ขยับ มี​เสียง และ​ตอบ​สนอง​ต่อ​เมาส์​จำนวน​หนึ่ง​จาก​ช่วง​เปลี่ยน​สหัสวรรษ​จึง​เหลือ​ให้​ดู​แค่​ภาพ​หน้า​จอ เจ้าของ​ธุรกิจ​ที่​อยาก​ได้​หน้า​เว็บ​เฉพาะ​กิจ​หรือ​โฆษณา​หน้าตา​โปร่งแสง​และ​เงา​วาว​แบบ​ยุค​นั้น​สำหรับ​แคมเปญ​ของ​ตัว​เอง จึง​ต้อง​ตัดสิน​เรื่อง​หนึ่ง​ที่​ไม่​เกี่ยว​กับ​สีห​รือ​ฟอนต์

งาน​โต้ตอบ​บน​เว็บ​จาก​ยุค​นั้น​ส่วน​หนึ่ง​สร้าง​บน​เทคโนโลยี​ที่​เจ้าของ​เลิก​สนับสนุน​ไป​แล้ว บท​นี้​อ่าน​นิทรรศการ Y2K ของ Web Design Museum คู่​กับ​เอกสาร​ของ Adobe เรื่อง​การ​ยุติ Flash Player แล้ว​ตอบ​คำถาม​ที่​เจ้าของ​ธุรกิจ​ต้อง​ตัดสิน​ก่อน​จ้าง​ทำ คือ​จะ​สร้าง​หน้าตา​แบบ​นี้​ด้วย​อะไร ให้​ชิ้น​งาน​ยัง​เปิด​ดู​ได้​อีก​หลาย​ปี

นิทรรศการ Y2K Aesthetic in Web Design ของ Web Design Museum พิพิธภัณฑ์​ออนไลน์​ที่​เก็บ​ภาพ​หน้า​เว็บ แอป และ​ซอฟต์แวร์​รุ่น​เก่า เปิด​ด้วย​ประโยค​สั้น ๆ ว่า​ช่วง​เปลี่ยน​สหัสวรรษ​มี​สไตล์​กราฟิก​ใหม่​ชื่อ Y2K aesthetic เกิด​ขึ้น และ​เว็บ​แบบ​นี้ "โปร่งแสง เหลือบ​รุ้ง ขี้​เล่น และ​เงา​วาว"

ราย​ชื่อ​ใน​นิทรรศการ​มี​เว็บ 39 แห่ง ทั้ง​เว็บ​ของ​สตู​ดิ​โอ​ออกแบบ ค่าย​เพลง ศิลปิน ซอฟต์แวร์ และ​บริษัท​สินค้า เมื่อ​นับ​ตาม​ปี​ที่​พิพิธภัณฑ์​กำกับ​ไว้ จะ​เห็น​ว่า​เว็บ​ส่วน​ใหญ่​กระจุก​อยู่​กลาง​ช่วง

ที่มา: นับ​จาก​ราย​ชื่อ​ใน​หน้า​นิทรรศการ Y2K Aesthetic in Web Design ของ Web Design Museum (เปิด​ดู 27 กันยายน 2569)

เมนู​ของ​พิพิธภัณฑ์​เดียวกัน​แยก​หมวด Flash Websites และ Flash Games ไว้​เป็น​หมวด​ของ​ตัว​เอง นอกจาก​หมวด​เว็บ​ตาม​ยุค​และ​หมวด​แอป คือ​แยก​งาน​ที่​สร้าง​ด้วย Flash ออก​เป็น​หมวด​เฉพาะ ส่วน​นิทรรศการ Y2K จัด​ตาม​หน้าตา ไม่​ได้​จัด​ตาม​เทคโนโลยี​ที่​ใช้​สร้าง

Y2K Aesthetic คือ​อะไร และ​ชื่อ​นี้​มา​จาก​ไหน

Y2K Aesthetic คือ​หน้าตา​ของ​งาน​ออกแบบ​ช่วง​ปลาย​ทศวรรษ 1990 ถึง​ต้น​ทศวรรษ 2000 ที่ Web Design Museum บรรยาย​ด้วย​สี่​คำ คือ​โปร่งแสง เหลือบ​รุ้ง ขี้​เล่น และ​เงา​วาว ชื่อ​มา​จาก​คำ​ย่อ​ของ​ปี 2000 ใน​นิทรรศการ​ของ​พิพิธภัณฑ์ เว็บ 30 จาก 39 แห่ง​มี​ปี​กำกับ​อยู่​ใน​สี่​ปี​แรก​ของ​สหัสวรรษ​ใหม่

หน้า​เว็บ​ที่​ขยับ มี​เสียง และ​ตอบ​สนอง​ต่อ​เมาส์​ใน​ยุค​นั้น​มัก​ต้อง​อาศัย​โปรแกรม​เสริม​ของ​เบราว์เซอร์ บทความ Flash & the Future of Interactive Content ของ Adobe เล่า​ว่า​เมื่อ​ยัง​ไม่มี​รูป​แบบ​ไฟล์​ที่​ทำ​สิ่ง​ที่​ต้องการ​ได้ Adobe ก็​คิด​ขึ้น​มา​เอง เช่น Flash และ Shockwave แล้ว​รูป​แบบ​เหล่า​นั้น​ก็​ถูก​ใช้​กัน​ทั่วไป​จน​กลาย​เป็น​ส่วน​สำคัญ​ของ​เว็บ

Adobe อธิบาย​เส้น​ทาง​ต่อ​จาก​นั้น​ว่า โปรแกรม​ช่วย​เหลือก​ลาย​เป็น​ปลั๊กอิน แล้ว​ความ​สามารถ​ของ​ปลั๊กอิน​ก็​ค่อย ๆ ถูก​รวม​เข้าไป​ใน​มาตรฐาน​เปิด​ของ​เว็บ ผู้​ผลิต​เบราว์เซอร์​ส่วน​ใหญ่​ใส่​ความ​สามารถ​เหล่า​นั้น​ลง​ใน​ตัว​เบราว์เซอร์​โดยตรง และ​เลิก​ใช้​ปลั๊กอิน บทความ​เดียวกัน​ระบุ​ว่า​มี​หลาย​อุตสาหกรรม​และ​ธุรกิจ​สร้าง​ขึ้น​บน​เทคโนโลยี Flash ทั้ง​เกม การ​ศึกษา และ​วิดีโอ

Flash Player คือ​อะไร

Flash Player คือ​โปรแกรม​เสริม​ของ​เบราว์เซอร์​สำหรับ​เล่น​เนื้อหา Flash เช่น ภาพ​เคลื่อนไหว เกม และ​วิดีโอ​บน​หน้า​เว็บ บทความ​ของ Adobe เล่า​ว่า​บริษัท​คิด​รูป​แบบ​นี้​ขึ้น​ใน​ช่วง​ที่​ยัง​ไม่มี​รูป​แบบ​ไฟล์​ใด​ทำ​สิ่ง​เหล่า​นี้​ได้ และ Adobe หยุด​อัปเดต​กับ​แจก​จ่าย​โปรแกรม​นี้​ตาม​แผนที่​ประกาศ​ไว้

การ​ปิด​เทคโนโลยี​นี้​ไม่​ได้​เกิด​ใน​วัน​เดียว Adobe ประกาศ​แผน​ล่วง​หน้า และ​ทำ​ร่วม​กับ​บริษัท​เทคโนโลยี​ที่​ผลิต​ระบบ​ปฏิบัติ​การ​และ​เบราว์เซอร์ ได้แก่ Apple, Facebook, Google, Microsoft และ Mozilla

ที่มา: บทความ​ประกาศ​แผน​ของ Adobe และ​หน้า Adobe Flash Player End of Life

หน้า​ข้อมูล​ของ Adobe แนะนำ​อย่าง​หนัก​แน่น​ให้​ผู้​ใช้​ทุก​คน​ถอน​การ​ติด​ตั้ง Flash Player ทันที​เพื่อ​ป้องกัน​ระบบ​ของ​ตัว​เอง และ​ระบุ​ว่าการ​แจ้ง​ล่วง​หน้า​กว่า​สาม​ปี​เป็น​เวลา​ที่​เพียง​พอ​ให้​นัก​พัฒนา นัก​ออกแบบ และ​ธุรกิจ​ย้าย​เนื้อหา​ไป​สู่​มาตรฐาน​ใหม่

ทำไม Adobe ถึง​บล็อก​เนื้อหา Flash แทนที่​จะ​ปล่อย​ให้​เล่น​ต่อ

เหตุผล​ที่ Adobe ให้​คือ​ความ​ปลอดภัย​ของ​เครื่อง​ผู้​ใช้ หลัง​วัน​ยุติ บริษัท​จะ​ไม่​ออก​อัปเดต​หรือ​แพตช์​ความ​ปลอดภัย​ให้ Flash Player อีก และ​ถอด​หน้า​ดาวน์โหลด​รุ่น​เก่า​ออก​จาก​เว็บไซต์​ทั้งหมด โปรแกรม​ที่​ยัง​ติด​ตั้ง​อยู่​จึง​กลาย​เป็น​ช่อง​โหว่​ที่​ไม่มี​ใคร​แก้ บทความ​ที่​ประกาศ​แผน​ยัง​ระบุ​ว่า Adobe จะ​เร่ง​ยุติ​เร็ว​ขึ้น​ใน​บาง​พื้นที่​ที่​มี​การ​แจก​จ่าย Flash Player รุ่น​เก่า​ที่​ไม่มี​ใบ​อนุญาต สำหรับ​ธุรกิจ บท​เรียน​คือ​เทคโนโลยี​ที่​เจ้าของ​เลิก​ดูแล​กลาย​เป็น​ความ​เสี่ยง​ของ​คน​ที่​ยัง​ใช้​อยู่

เว็บ​ที่​ทำ​ด้วย Flash ยัง​เปิด​ดู​ได้​ไหม

เปิด​ด้วย Flash Player ไม่​ได้​แล้ว เพราะ Adobe บล็อก​เนื้อหา Flash ไม่​ให้​เล่น​ใน​โปรแกรม​หลัง​วัน​ยุติ​ไม่​ถึง​สอง​สัปดาห์ และ​แนะนำ​ให้​ถอน​การ​ติด​ตั้ง สิ่ง​ที่​ยัง​เหลือ​ให้​ดู​คือ​ภาพ​บันทึก​หน้า​จอ วิดีโอ​ที่​อัด​ไว้ หรือ​ชิ้น​งาน​ที่​เจ้าของ​ย้าย​ไป​ทำ​ใหม่​ด้วย​มาตรฐาน​เปิด​แล้ว ธุรกิจ​ที่​ยัง​มีหน้า​เว็บ​หรือ​สื่อ​ที่​พึ่ง Flash ควร​ถือว่า​ส่วน​นั้น​ใช้​งาน​ไม่​ได้

Adobe ระบุ​ใน​ทั้ง​สอง​เอกสาร​ว่า​มาตรฐาน​เปิด​อย่าง HTML5, WebGL และ WebAssembly พัฒนา​จน​เป็น​ทาง​เลือก​ที่​ใช้​แทน​เนื้อหา​แบบ​ปลั๊กอิน​ได้​แล้ว คำ​สี่​คำ​ที่ Web Design Museum ใช้​บรรยาย Y2K จึง​แปลง​เป็น​คำถาม​ทาง​เทคนิค​ได้ที​ละ​ข้อ

ตาราง​นี้​ช่วย​ให้​ทีม​ผลิต​ตอบ​ได้​ชัด​ว่า​ชิ้น​งาน​พึ่ง​เทคโนโลยี​อะไร และ​ถ้า​เทคโนโลยี​นั้น​เปลี่ยน ส่วน​ไหน​จะ​หาย​ไป​ก่อน การ​เลือก​วิธี​ทำ​แต่ละ​ข้อ​ยัง​ขึ้น​กับ​งบ ช่อง​ทาง​ที่​ลง และ​เครื่อง​ของ​ลูกค้า

มาตรฐาน​เปิด​ต่าง​จาก​ปลั๊กอิน​อย่างไร

ปลั๊กอิน​เป็น​โปรแกรม​แยก​ที่​ผู้​ชม​ต้อง​ติด​ตั้ง​เพิ่ม และ​มี​บริษัท​เดียว​เป็น​เจ้าของ เมื่อ​เจ้าของ​เลิก​ดูแล งาน​ทุก​ชิ้น​ที่​พึ่ง​ปลั๊กอิน​นั้น​ก็​หยุด​ตาม​ไป​ด้วย ส่วน​มาตรฐาน​เปิด​ตาม​คำ​ของ Adobe คือ​ความ​สามารถ​ที่​ผู้​ผลิต​เบราว์เซอร์​ใส่​ไว้​ใน​ตัว​เบราว์เซอร์​โดยตรง ผู้​ชม​ไม่​ต้อง​ติด​ตั้ง​อะไร​เพิ่ม การ​เลือก​มาตรฐาน​เปิด​ไม่​ได้​ทำให้​งาน​อยู่​ได้​ตลอด​ไป แต่​ลด​ความ​เสี่ยง​ที่​งาน​ทั้ง​ชิ้น​จะ​หยุด​เพราะ​การ​ตัดสิน​ใจ​ของ​บริษัท​เดียว

ทำ​หน้าตา​แบบ Y2K ใหม่​ต้อง​ใช้ Flash ไหม

ไม่​ต้อง และ​ไม่​ควร เพราะ Adobe บล็อก​เนื้อหา Flash ไป​แล้ว หน้าตา​โปร่งแสง เหลือบ​รุ้ง และ​เงา​วาว​เป็น​เรื่อง​ของ​การ​ออกแบบ​ภาพ ไม่​ได้​ผูก​กับ​เครื่อง​มือ​ของ​ยุค​นั้น Adobe เอง​แนะนำ HTML5, WebGL และ WebAssembly เป็น​ทาง​เลือก และ​บทความ​ที่​ประกาศ​แผน​ระบุ​ว่า​บริษัท​ยัง​พัฒนา​เครื่อง​มือ​ทำ​ภาพ​เคลื่อนไหว​สำหรับ​เนื้อหา HTML5 ต่อ​ไป

หน้า​นิทรรศการ​ของ Web Design Museum แสดง​งาน​แต่ละ​ชิ้น​เป็น​ภาพ​หน้า​จอ และ​ท้าย​เว็บ​ระบุ​ว่า​ภาพ​หน้า​จอ​ทั้งหมด​เป็น​ลิขสิทธิ์​ของ​เจ้าของ​แต่ละ​ราย สิ่ง​ที่​คน​ยุค​นี้​ใช้​ศึกษา​หน้าตา Y2K จึง​เป็น​ภาพ​นิ่ง​ของ​หน้า​เว็บ ส่วน​การ​เคลื่อนไหว เสียง และ​การ​ตอบ​สนอง​ต่อ​เมาส์​ที่​เคย​เป็น​หัวใจ​ของ​งาน​เหล่า​นั้น เหลือ​ให้​เห็น​น้อย​กว่า​มาก

สำหรับ​ธุรกิจ นี่​คือ​เหตุผล​ที่​ต้อง​คิด​เรื่อง​การ​เก็บ​งาน​ตั้งแต่​วัน​เปิด​ตัว แคมเปญ​เฉพาะ​กิจ​ที่​ปิด​ไป​เมื่อ​หมด​ช่วง​โปรโมชัน ถ้า​ไม่มี​ภาพ​บันทึก วิดีโอ​ที่​อัด​หน้า​จอ หรือ​ไฟล์​ต้นฉบับ​ที่​ยัง​เปิด​ได้ ทีม​ที่​ทำงาน​รอบ​ต่อ​ไป​จะ​ไม่มี​อะไร​ให้​ดู และ​ไม่รู้​ว่า​ครั้ง​ก่อน​หน้าตา​เป็น​อย่างไร

ควร​เก็บ​อะไร​ไว้​หลัง​แคมเปญ​จบ

เก็บ​สาม​อย่าง คือ​วิดีโอ​อัด​หน้า​จอ​ที่​แสดง​การ​เคลื่อนไหว​ครบ​ทุก​จุด ภาพ​นิ่ง​ของ​ทุก​หน้า​ใน​ขนาด​จอ​หลัก​ที่​ลูกค้า​ใช้ และ​ไฟล์​ต้นฉบับ​กับ​ซอร์สโค้ด​ที่​ธุรกิจ​ถือ​สิทธิ์​เอง Web Design Museum แสดง​ให้​เห็น​ว่า​ภาพ​นิ่ง​อยู่​ได้​นาน​กว่า​เทคโนโลยี​ที่​สร้าง​มัน ส่วน​เรื่อง​ใคร​ถือ​ซอร์สโค้ด​เมื่อ​จ้าง​ทำ อธิบาย​ไว้​ใน​บทความ รับ​ทำ​เว็บไซต์ เว็บ​แอป และ​โมบาย​แอป ใคร​ถือ​โดเมน​และ​ซอร์สโค้ด

ห้า​ข้อ​นี้​ใส่​ใน​บรีฟ​ได้​ทันที ก่อน​เลือก​ทีม​ผลิต​หรือ​เริ่ม​ออกแบบ

• เขียน​ลักษณะ​ที่​ต้องการ​เป็น​คำ เช่น โปร่งแสง เหลือบ​รุ้ง ขี้​เล่น เงา​วาว แทน​การ​แนบ​แค่​ภาพ​ตัวอย่าง
• ถาม​ว่า​ชิ้น​งาน​พึ่ง​เทคโนโลยี​อะไร และ​ให้​ทีม​ผลิต​ตอบ​ว่า​เป็น​มาตรฐาน​เปิด​ของ​เบราว์เซอร์ หรือ​เครื่อง​มือ​ของ​บริษัท​ใด​บริษัท​หนึ่ง
• กำหนด​ภาพ​สำรอง สำหรับ​เครื่อง​ที่​แสดง​ผล​ไม่​ได้ และ​สำหรับ​คน​ที่​ตั้ง​ค่า​ให้​ลด​การ​เคลื่อนไหว
• สั่ง​เก็บ​งาน​ตั้งแต่​วัน​เปิด​ตัว ทั้ง​วิดีโอ​อัด​หน้า​จอ ภาพ​นิ่ง และ​ไฟล์​ต้นฉบับ
• ระบุ​ใน​สัญญา​ว่า​ใคร​ถือ​ซอร์สโค้ด​และ​ไฟล์​ต้นฉบับ เพื่อ​ให้​ย้าย​งาน​ไป​เทคโนโลยี​ใหม่​ได้​เอง​เมื่อ​ถึง​เวลา

Y2K Aesthetic ตาม​นิทรรศการ​ของ Web Design Museum คือ​หน้าตา​โปร่งแสง เหลือบ​รุ้ง ขี้​เล่น และ​เงา​วาว​ของ​เว็บ​ช่วง​เปลี่ยน​สหัสวรรษ ซึ่ง​พิพิธภัณฑ์​เก็บ​ไว้​เป็น​ภาพ​หน้า​จอ 39 เว็บ เทคโนโลยี​อย่าง Flash ที่​ทำให้​งาน​โต้ตอบ​ยุค​นั้น​ขยับ​ได้ ถูก Adobe ประกาศ​ยุติ​ใน​ปี 2017 หยุด​สนับสนุน​สิ้น​ปี 2020 และ​บล็อก​เนื้อหา​ตั้งแต่​ต้น​ปี 2021 แคมเปญ​ที่​หยิบ​หน้าตา​นี้​กลับ​มา​ใช้​จึง​ควร​สร้าง​บน​มาตรฐาน​เปิด มี​ภาพ​สำรอง และ​เก็บ​ภาพ​บันทึก​กับ​ไฟล์​ต้นฉบับ​ไว้​ตั้งแต่​วัน​แรก