พระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ. 2551 มาตรา 4 นิยามคำว่าภาพยนตร์ไว้ว่าเป็นวัสดุที่มีการบันทึกภาพ หรือภาพและเสียง ซึ่งสามารถนำมาฉายให้เห็นเป็นภาพที่เคลื่อนไหวได้อย่างต่อเนื่อง แต่ไม่รวมถึงวีดิทัศน์ ส่วนวีดิทัศน์นิยามด้วยถ้อยคำคล้ายกันแต่หมายถึงงานอีกกลุ่มหนึ่ง นิยามทั้งคู่ผูกกับลักษณะของสื่อ ไม่ได้ผูกกับความยาวหรือเจตนาเชิงพาณิชย์
มาตรา 25 กำหนดว่าภาพยนตร์ที่จะนำออกฉาย ให้เช่า แลกเปลี่ยน หรือจำหน่ายในราชอาณาจักร ต้องผ่านการตรวจพิจารณาและได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการพิจารณาภาพยนตร์และวีดิทัศน์ก่อน โดยมาตรา 26 ให้คณะกรรมการกำหนดด้วยว่าภาพยนตร์เรื่องนั้นจัดอยู่ในประเภทใดจากเจ็ดประเภท ตั้งแต่ประเภทที่ส่งเสริมการเรียนรู้และควรส่งเสริมให้มีการดู ไปจนถึงประเภทที่ห้ามเผยแพร่ในราชอาณาจักร
บทกำหนดโทษของการฝ่าฝืนมาตรา 25 วรรคหนึ่ง อยู่ที่มาตรา 78 คือปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงหนึ่งล้านบาท ซึ่งสูงกว่าโทษปรับของกฎหมายโฆษณาหลายฉบับที่ทีมการตลาดคุ้นเคย
อีกมาตราที่เกี่ยวข้องกับงานทุกชิ้นตั้งแต่ก่อนถ่ายคือมาตรา 23 ซึ่งกำหนดให้ผู้สร้างภาพยนตร์ต้องดำเนินการสร้างในลักษณะที่ไม่เป็นการบ่อนทำลาย ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรืออาจกระทบกระเทือนต่อความมั่นคงและเกียรติภูมิของประเทศไทย ข้อนี้ผูกกับขั้นตอนการสร้าง ไม่ได้รอถึงตอนเผยแพร่
| ประเด็น |
งานโฆษณาความยาวสั้นทั่วไป |
สารคดี หนังสั้น และ MV |
| กฎหมายที่กำกับตัวชิ้นงาน |
กฎหมายเกี่ยวกับการโฆษณาตามประเภทสินค้าและช่องทาง |
พ.ร.บ.ภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ. 2551 เพิ่มอีกชั้น |
| สิ่งที่ถูกตรวจ |
ข้อความและคำกล่าวอ้างเกี่ยวกับสินค้า |
ตัวภาพยนตร์ทั้งเรื่องและการจัดประเภทตามมาตรา 26 |
| จังหวะที่ต้องจัดการ |
ก่อนเผยแพร่ |
ตั้งแต่ขั้นตอนการสร้างตามมาตรา 23 และก่อนนำออกฉายตามมาตรา 25 |
| โทษปรับสูงสุดที่ระบุไว้ |
แตกต่างตามกฎหมายเฉพาะของสินค้านั้น |
หนึ่งล้านบาทตามมาตรา 78 |
สารคดีองค์กรต้องผ่านการตรวจพิจารณาก่อนเผยแพร่หรือไม่?
ขึ้นอยู่กับว่านำออกฉายอย่างไร มาตรา 25 ผูกเงื่อนไขไว้กับการนำออกฉาย ให้เช่า แลกเปลี่ยน หรือจำหน่ายในราชอาณาจักร ไม่ได้ผูกกับว่าใครเป็นผู้ว่าจ้างหรือเนื้อหาเป็นเรื่องจริงหรือไม่ ส่วนมาตรา 27 วางข้อยกเว้นไว้หกกรณี การตัดสินว่างานชิ้นหนึ่งเข้าข้อยกเว้นข้อใดหรือไม่ จึงต้องดูแผนการเผยแพร่จริงประกอบตัวบท และเป็นคำถามที่ควรหารือกับที่ปรึกษากฎหมายก่อนวางงบประมาณ
