ข้ามไปเนื้อหาหลัก

อาชีพ​ที่​หาย​ไป​ตาม​ยุค งาน​ราว 60% ในปี 2018 ไม่มี​ชื่อ​ใน​ปี 1940

อัปเดตล่าสุด 29 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 13 นาที
อาชีพ​ที่​หาย​ไป​ตาม​ยุค งาน​ราว 60% ในปี 2018 ไม่มี​ชื่อ​ใน​ปี 1940

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

Joseph Schumpeter เรียก​การ​ที่​ของ​ใหม่​เข้า​มา​แทน​ของ​เก่า​ว่า Creative Destruction ใน​หนังสือ​ปี 1942

และ​เขียน​ว่า​กระบวนการ​นี้​คือ​ข้อ​เท็จ​จริง​พื้น​ฐาน​ของ​ระบบ​ทุนนิยม

David Autor กับ​ผู้​ร่วม​วิจัย​อีก​สาม​คน​ประเมิน​ว่าการ​จ้าง​งาน​ใน​สหรัฐ​ปี 2018 ราว 60% อยู่​ใน​ชื่อ​ตำแหน่ง​ที่​ยัง​ไม่มี​ใน​ปี 1940

กลุ่ม​วิชาชีพ​สูง​ถึง 74% ส่วน​งาน​ฝ่าย​ผลิต​อยู่​ที่ 46%

งาน​วิจัย​ชุด​เดียวกัน​แยก​นวัตกรรม​เป็น​สอง​แบบ แบบ​ที่​เสริม​ผล​งาน​ของ​อาชีพ​ทำให้​เกิด​งาน​ใหม่ แบบ​ที่​ทำ​แทน​งาน​บาง​ส่วนลด​ความ​ต้องการ​แรงงาน

และ​ผล​ด้าน​ลด​งาน​แรง​ขึ้น​ใน​สี่​ทศวรรษ​หลัง

งาน​วิจัย​ของ Autor และ​คณะ​พบ​ว่าการ​จ้าง​งาน​สหรัฐ​ปี 2018 ราว 60% อยู่​ใน​ชื่อ​ตำแหน่ง​ที่​ยัง​ไม่มี​ใน​ปี 1940 อ่าน​คำ​ว่าการ​ทำลาย​ล้าง​เชิง​สร้างสรรค์​ของ Schumpeter ผ่าน​ตัวเลข​ชุด​นี้

คน​ส่วน​ใหญ่​นึกถึง​อาชีพ​ที่​หาย​ไป​เป็น​ราย​ชื่อ คน​จุด​ตะเกียง​ถนน พนักงาน​ต่อ​สาย​โทรศัพท์ พนักงาน​กด​ลิฟต์ แต่​ตัวเลข​ที่​บอก​ขนาด​ของ​การ​เปลี่ยนแปลง​ได้​ชัด​กว่า​คือ​ด้าน​ที่​มี​งาน​เกิด​ใหม่ งาน​วิจัย​จาก​สถาบันวิจัย​เศรษฐกิจ​แห่ง​ชาติ​ของ​สหรัฐ (NBER) ปี 2022 นับ​ชื่อ​ตำแหน่ง​งาน​ที่​เพิ่ม​เข้าไป​ใน​ดัชนี​อาชีพ​ของ​สำมะโน​ประชากร​สหรัฐ​แต่ละ​ทศวรรษ แล้ว​ประเมิน​ว่า​คน​ทำงาน​ใน​ปี​ล่าสุด​ของ​ข้อมูล​อยู่​ใน​ตำแหน่ง​ใหม่​เหล่า​นั้น​มาก​แค่​ไหน

บท​นี้​เป็น​บท​แรก​ของ​ชุด​อาชีพ​ที่​หาย​ไป เริ่ม​จาก​ที่มา​ของ​คำ​ว่าการ​ทำลาย​ล้าง​เชิง​สร้างสรรค์ ต่อ​ด้วย​ตัวเลข​จากเอกสาร New Frontiers ของ Autor, Chin, Salomons และ Seegmiller ซึ่ง​ภาย​หลัง​ลง​ใน​วารสาร QJE ปี 2024 แล้ว​จบ​ด้วย​วิธี​ใช้​ข้อ​ค้น​พบ​นี้​กับ​งาน​ใน​ร้าน​ขนาด​เล็ก ตัวเลข​ทั้งหมด​เป็น​ของ​ตลาด​แรงงาน​สหรัฐ ไม่ใช่​ของ​ไทย

ที่มา​ของ​คำ​ใน​หนังสือ​ของ Schumpeter

Joseph Schumpeter นัก​เศรษฐศาสตร์​ชาว​ออสเตรีย​ที่​ย้าย​ไป​สอน​ที่ Harvard เขียน​เรื่อง​นี้​ไว้​ใน​บท​ที่ 7 ของ​หนังสือ Capitalism, Socialism and Democracy ปี 1942 เขา​อธิบาย​ว่า​ระบบ​เศรษฐกิจ​เปลี่ยน​โครงสร้าง​จาก​ข้าง​ใน​อย่าง​ไม่​หยุด ทำลาย​ของ​เก่า​และ​สร้าง​ของ​ใหม่​ไป​พร้อม​กัน และ​เรียก​กระบวนการ​นี้​ว่า Creative Destruction

ประโยค​ที่​คน​ยก​มา​บ่อย​ที่สุด​อยู่​หน้า 83 ของ​หนังสือ ใจความ​คือ Schumpeter ถือว่า​กระบวนการ​นี้​เป็น​ข้อ​เท็จ​จริง​พื้น​ฐาน​ของ​ทุนนิยม ข้อความ​และ​หน้าที่​อ้าง​นี้​ตรวจ​ได้​จากสารานุกรม​เศรษฐศาสตร์​ของ Econlib หัวข้อ Creative Destruction ที่ Richard Alm และ W. Michael Cox เขียน

Schumpeter เขียน​ถึง​การ​แข่งขัน​มากกว่า​เขียน​ถึง​อาชีพ เขา​ชี้​ว่า​คู่​แข่ง​ที่​น่า​กลัว​คือ​สินค้า​ใหม่ เทคโนโลยี​ใหม่ หรือ​รูป​แบบ​องค์กร​ใหม่​ที่​ทำให้​วิธี​เดิม​หมด​ความ​หมาย การ​ตัด​ราคา​ลง​นิด​หน่อย​ของ​ร้าน​ที่​ขาย​ของ​แบบ​เดียวกัน​มี​ผล​น้อย​กว่า​มาก อาชีพ​ที่​หาย​ไป​คือ​ผล​ของ​การ​แข่งขัน​แบบ​นั้น​ใน​ตลาด​แรงงาน

การ​ทำลาย​ล้าง​เชิง​สร้างสรรค์​คือ​อะไร

การ​ทำลาย​ล้าง​เชิง​สร้างสรรค์​คือ​คำ​ที่ Joseph Schumpeter ใช้​ใน​หนังสือ​ปี 1942 เรียก​กระบวนการ​ที่​นวัตกรรม​เปลี่ยน​โครงสร้าง​เศรษฐกิจ​จาก​ภายใน ของ​เดิม วิธี​ทำงาน​เดิม และ​ธุรกิจ​เดิม​ถูก​แทนที่ ขณะ​ที่​ของ​ใหม่​และ​งาน​ใหม่​เกิด​ขึ้น​ใน​เวลา​เดียวกัน เขา​มอง​ว่าการ​เปลี่ยนแปลง​นี้​เป็น​ลักษณะ​ปกติ​ของ​ระบบ​ตลาด ไม่ใช่​เหตุการณ์​พิเศษ

คน​ที่​ตกงาน​กับ​คน​ที่​ได้​งาน​ใหม่​มัก​เป็น​คนละ​กลุ่ม

คำ​ว่า​สร้างสรรค์​ใน​ชื่อ​ทำให้​บาง​คน​อ่าน​ว่า​กระบวนการ​นี้​ดี​ต่อ​ทุก​ฝ่าย แต่ Schumpeter ใช้​คำ​นี้​อธิบาย​กลไก ไม่​ได้​ตัดสิน​ว่า​ใคร​ได้​ใคร​เสีย คน​ที่​ตกงาน​จาก​เทคโนโลยี​ใหม่​ไม่​จำเป็น​ต้อง​เป็น​คน​เดียว​กับ​คน​ที่​ได้​งาน​ใหม่ และ​ช่วง​เปลี่ยน​ผ่าน​อาจ​ยาว​หลาย​สิบ​ปี บท​ต่อ​จาก​นี้​ใน​ชุด​จึง​ดู​แต่ละ​อาชีพ​แยก​กัน​ว่า​หาย​ไป​อย่างไร และ​ใคร​รับ​งาน​ส่วน​ที่​เหลือ​ไป

งาน​ราว 60% อยู่​ใน​ตำแหน่ง​ที่​ยัง​ไม่มี​ใน​ปี 1940

ทีม​ของ Autor ใช้​ดัชนี​ราย​ชื่อ​อาชีพ​ตาม​ตัว​อักษร​ที่​สำนักงาน​สำมะโน​สหรัฐ​ทำ​ไว้​ให้​เจ้า​หน้าที่​ใช้​ลง​รหัส​อาชีพ ดัชนี​นี้​มีชื่อ​ตำแหน่ง​ย่อย​ราว 35,000 ชื่อ​ใน​แต่ละ​ฉบับ ทุก​ครั้ง​ที่​ผู้​ตอบ​สำมะโน​จำนวน​มาก​พอ​เขียน​ชื่อ​งาน​ที่​ไม่​เคย​มี​ใน​รายการ เจ้า​หน้าที่​จะ​เพิ่ม​ชื่อ​นั้น​เข้าไป​ใน​ฉบับ​ถัด​ไป การ​เทียบ​ดัชนี​แต่ละ​ทศวรรษ​จึง​บอก​ได้​ว่า​งาน​ชนิด​ไหน​เกิด​ขึ้น​เมื่อไร

ผล​ที่​ได้​คือ​การ​จ้าง​งาน​ปี 2018 ราว 60% อยู่​ใน​ชื่อ​ตำแหน่ง​ที่​ยัง​ไม่มี​ใน​ปี 1940 ตัวเลข​นี้​เป็น​ค่า​ประมาณ เพราะ​ดัชนี​ไม่​ได้​นับ​ว่า​มี​คน​อยู่​ใน​แต่ละ​ชื่อ​ย่อย​กี่​คน ทีม​วิจัย​จึง​คูณ​สัดส่วน​ชื่อ​ใหม่​ใน​แต่ละ​กลุ่ม​อาชีพ​ด้วย​จำนวน​คน​ทำงาน​ใน​กลุ่ม​นั้น

ความ​ต่าง​ระหว่าง​กลุ่ม​อาชีพ​ก็​ชัด กลุ่ม​วิชาชีพ​ซึ่ง​เพิ่ม​คน​ทำงาน​มาก​ที่สุด​ใน​แปด​ทศวรรษ​นี้​มี​การ​จ้าง​งาน​ใน​ตำแหน่ง​ใหม่​ถึง 74% ส่วน​งาน​ฝ่าย​ผลิต​มี​ไม่​ถึง​ครึ่ง คือ 46% งาน​ฝ่าย​ผลิต​โต​ช้า​เป็น​อันดับ​สอง​รอง​จาก​งาน​เกษตร​ใน​ช่วง​เดียวกัน

Autor นับ​ตำแหน่ง​งาน​ใหม่​อย่างไร

ทีม​วิจัย​เทียบ​ดัชนี​ราย​ชื่อ​อาชีพ​ของ​สำมะโน​สหรัฐ​ตั้งแต่​ฉบับ​ปี 1940 ถึง 2018 ชื่อ​ที่​ปรากฏ​ครั้ง​แรก​ใน​ฉบับ​ใด​ถือว่า​เกิด​ใน​ทศวรรษ​ก่อน​หน้า จาก​นั้น​คัด​เฉพาะ​ชื่อ​ที่​สะท้อน​งาน​ใหม่​จริง เช่น​มี​ความ​เชี่ยวชาญ เครื่อง​มือ หรือ​คุณสมบัติ​ที่​ต่าง​จาก​เดิม แล้ว​ตรวจ​กับ​ความถี่​ของ​คำ​ใน Google Ngram ว่า​ชื่อ​เหล่า​นั้น​เริ่ม​ถูก​ใช้​ใน​ภาษา​อังกฤษ​ช่วง​เดียวกัน​หรือ​ไม่

ตัวอย่าง​ชื่อ​ตำแหน่ง​ที่​เพิ่ม​ใน​แต่ละ​ฉบับ

ตาราง​ที่ 1 ใน​เอกสาร​ยก​ตัวอย่าง​ไว้​สอง​ฝั่ง ฝั่ง​ซ้าย​เป็น​งาน​ที่มา​จาก​เทคโนโลยี ฝั่ง​ขวา​เป็น​งาน​ที่มา​จาก​รสนิยม ราย​ได้ และ​โครงสร้าง​ประชากร​ที่​เปลี่ยน

ฉบับ งาน​จาก​เทคโนโลยี งาน​จาก​ความ​ต้องการ​ที่​เปลี่ยน
1950 ผู้​ออกแบบ​เครื่อง​บิน ช่าง​สัก
1970 วิศวกร​โปรแกรม​ประยุกต์​คอมพิวเตอร์ ที่​ปรึกษา​สุขภาพ​จิต
1990 ผู้​ออกแบบ​ผัง​วงจร ผู้​วางแผน​การ​ประชุม
2000 ผู้​เชี่ยวชาญ​ปัญญา​ประดิษฐ์ พนักงาน​สวน​สนุก
2010 ช่าง​เทคนิค​กังหัน​ลม ซอม​เม​อ​ลิ​เยร์
2018 นัก​วิเคราะห์​ความ​มั่นคง​ปลอดภัย​ไซเบอร์ นัก​บำบัด​ด้วย​การ​ละคร

ครึ่ง​หนึ่ง​ของ​ตัวอย่าง​ไม่​ได้​เกิด​จาก​เครื่องจักร​หรือ​คอมพิวเตอร์ ช่าง​สัก​และ​ผู้​วางแผน​การ​ประชุม​เกิด​เพราะ​คน​มี​เงิน​และ​เวลา​ใช้​กับ​เรื่อง​ใหม่ งาน​ใหม่​จึง​ตาม​ความ​ต้องการ​ของ​ลูกค้า​พอ ๆ กับ​ตาม​เทคโนโลยี

งาน​ใหม่​ส่วน​ใหญ่​แตก​ออก​มา​จาก​งาน​เดิม

เอกสาร​ยก​สอง​ชื่อ​ที่​อธิบาย​ลักษณะ​งาน​ใหม่​ได้​ดี คือ​ช่าง​ทำ​เล็บ ซึ่ง​เพิ่ม​ใน​ดัชนี​ฉบับ​ปี 2000 และ​ช่างไฟ​ฟ้า​ระบบ​โซ​ลาร์​เซลล์ ซึ่ง​เพิ่ม​ใน​ฉบับ​ล่าสุด ช่างไฟ​ฟ้า​โซ​ลาร์​ก็​คือ​ช่างไฟ​ฟ้า​ที่​มี​ความ​รู้​เรื่อง​การ​ติด​ตั้ง​แผง​เพิ่ม ช่าง​ทำ​เล็บ​ก็​คือ​ช่าง​เสริม​สวย​ที่​เจาะ​งาน​ดูแล​เล็บ

ทีม​วิจัย​สรุป​ว่า​งาน​ใหม่​มัก​ไม่​ได้​ต่าง​จาก​งาน​เดิม​จน​จำ​ไม่​ได้ ส่วน​ใหญ่​เกิด​จาก​สอง​ทาง ทาง​แรก​คือ​ความ​เชี่ยวชาญ​ใหม่​ภายใน​งาน​ที่​มี​อยู่​แล้ว ทาง​ที่​สอง​คือ​กิจกรรม​เฉพาะ​กลุ่ม​ที่​ตลาด​โต​พอ​จน​มี​คน​ทำ​เป็น​อาชีพ​หลัก

ข้อ​นี้​เปลี่ยน​วิธี​มอง​อาชีพ​ที่​หาย​ไป งาน​ที่​หาย​จริง ๆ มัก​เป็น​งาน​บาง​ส่วน​ใน​ตำแหน่ง​หนึ่ง ส่วน​ที่​เหลือ​ถูก​ย้าย​ไป​รวม​กับ​งาน​อื่น หรือ​กลาย​เป็น​ชื่อ​ตำแหน่ง​ใหม่ ตำแหน่ง​ที่​หาย​ทั้ง​ชื่อ​เป็น​กรณี​ที่​น้อย​กว่า บท​พนักงาน​ลิฟต์​ใน​ชุด​นี้​ดู​กรณี​ที่​หาย​ทั้ง​ชื่อ

งาน​ใหม่​ใน​งาน​วิจัย​ของ Autor มา​จาก​ไหน

งาน​วิจัย​พบ​ว่า​งาน​ใหม่​เกิด​จาก​สอง​แรง แรง​แรก​คือ​นวัตกรรม​ที่​ทำให้​ผล​งาน​ของ​อาชีพ​นั้น​ดี​ขึ้น​หรือ​หลาก​หลาย​ขึ้น แรง​ที่​สอง​คือ​ความ​ต้องการ​สินค้า​หรือ​บริการ​ของ​อาชีพ​นั้น​เพิ่ม​ขึ้น เช่น​ประชากร​สูง​วัย​เพิ่ม​ความ​ต้องการ​งาน​ดูแล​สุขภาพ ส่วน​นวัตกรรม​ที่​ทำ​แทน​งาน​และ​ความ​ต้องการ​ที่​ลด​ลง​ทำให้​งาน​ใหม่​เกิด​ช้า​ลง

จุด​ที่​งาน​ใหม่​เกิด​ย้าย​ไป​ใน​สี่​ทศวรรษ​หลัง

ช่วง​ปี 1940 ถึง 1980 งาน​ใหม่​ของ​คน​ที่​ไม่​ได้​เรียน​ระดับ​วิทยาลัย​เกิด​มาก​ใน​งาน​ผลิต​และ​งาน​ธุรการ​ที่​ได้​ค่า​จ้าง​ระดับ​กลาง หลัง​จาก​นั้น​จุด​ที่​งาน​ใหม่​เกิด​ย้าย​ไป​อยู่​ที่​งาน​วิชาชีพ​ค่า​จ้าง​สูง และ​รอง​ลง​มา​คือ​งาน​บริการ​ส่วน​บุคคล​และ​ผู้​ช่วย​ดูแล​สุขภาพ​ที่​ได้​ค่า​จ้าง​ต่ำ คน​ที่​ไม่​ได้​เรียน​ต่อ​จึง​มี​ทาง​ไป​น้อย​ลง​ใน​งาน​ระดับ​กลาง

นวัตกรรม​ที่​เสริม​งาน​กับ​นวัตกรรม​ที่​ทำ​แทน

ส่วน​ที่​ใหม่​ที่สุด​ของ​เอกสาร​นี้​คือ​การ​แยก​สิทธิ​บัตร​เป็น​สอง​กลุ่ม ทีม​วิจัย​นำ​ข้อความ​ของ​สิทธิ​บัตร​สหรัฐ​ทุก​ฉบับ​ที่​ออก​ตลอด​แปด​ทศวรรษ​ที่​ศึกษา​มา​เทียบ​ความ​หมาย​กับ​คำ​บรรยาย​ของ​แต่ละ​อาชีพ​ด้วย​เทคนิค​ประมวล​ผล​ภาษา สิทธิ​บัตร​ที่​ใกล้​กับ​ผล​งาน​ของ​อาชีพ​ถูก​นับ​เป็น​นวัตกรรม​เสริม​งาน สิทธิ​บัตร​ที่​ใกล้​กับ​งาน​ที่​คนใน​อาชีพ​นั้น​ลงมือ​ทำ​ถูก​นับ​เป็น​นวัตกรรม​แทน​งาน

สิทธิ​บัตร​หนึ่ง​ฉบับ​อาจ​เป็น​ทั้ง​สอง​แบบ​หรือ​ไม่​เป็น​เลย​ก็ได้ และ​อาชีพ​ที่​ได้​รับ​นวัตกรรม​เสริม​งาน​มาก​มักได้​รับ​นวัตกรรม​แทน​งาน​มาก​ด้วย แต่​ผล​ของ​สอง​กลุ่ม​ไป​คนละ​ทาง นวัตกรรม​เสริม​งาน​เพิ่ม​ความ​ต้องการ​แรงงาน​ใน​อาชีพ​นั้น​และ​ทำนาย​ได้​ว่า​งาน​ใหม่​จะ​เกิด​ที่ไหน นวัตกรรม​แทน​งาน​ลด​ความ​ต้องการ​แรงงาน​และ​ไม่​ได้​ทำนาย​จุด​ที่​งาน​ใหม่​จะ​เกิด

ทีม​วิจัย​ยัง​ใช้​สิทธิ​บัตร​ระดับ​บุกเบิก​ที่​ออก​ก่อน​หน้า​ราว​สอง​ทศวรรษ​เป็น​ตัวแปร​ช่วย เพื่อ​ยืนยัน​ว่า​ผล​ที่​เห็น​เป็น​เหตุ​และ​ผล ไม่ใช่​แค่​สอง​อย่าง​เกิด​พร้อม​กัน

เทคโนโลยี​ใหม่​ทำให้​คน​ตกงาน​มากกว่า​สร้าง​งาน​หรือ​ไม่

งาน​วิจัย​ของ Autor ไม่​ได้​ตอบ​เป็น​ตัวเลข​รวม​เดียว แต่​แยก​ให้​เห็น​ว่าน​วัต​กรรม​เสริม​งาน​เพิ่ม​การ​จ้าง​งาน ส่วน​นวัตกรรม​แทน​งาน​ลด​การ​จ้าง​งาน และ​พบ​ว่า​ผล​ด้าน​ลด​งาน​แรง​ขึ้น​ใน​สี่​ทศวรรษ​หลัง​ของ​ช่วง​ศึกษา ขณะ​ที่​ผล​ด้าน​เพิ่ม​งาน​ไม่​ได้​แรง​ขึ้น​ตาม คำ​ตอบ​จึง​ขึ้น​กับ​ว่า​เทคโนโลยี​ใน​ช่วง​นั้น​เอียง​ไป​ทาง​ไหน

ขนาด​ของ​ผล​ใน​แต่ละ​ช่วง

เอกสาร​แปลง​ผล​เป็น​ขนาด​ของ​ผลก​ระ​ทบ​ว่า ถ้า​อาชีพ​หนึ่ง​เจอ​นวัตกรรม​แทน​งาน​สูง​ขึ้น​หนึ่ง​ส่วน​เบี่ยง​เบน​มาตรฐาน การ​จ้าง​งาน​ของ​อาชีพ​นั้น​โต​ช้า​ลง 3.19% ต่อ​ทศวรรษ​ใน​ช่วง​ปี 1940 ถึง 1980 และ​ช้า​ลง 8.61% ต่อ​ทศวรรษ​ใน​ช่วง​ปี 1980 ถึง 2018 ส่วน​นวัตกรรม​เสริม​งาน​ใน​ขนาด​เดียวกัน​เพิ่ม​การ​เติบโต 3.96% และ 5.32% ต่อ​ทศวรรษ​ตาม​ลำดับ

ผู้​วิจัย​เตือน​เอง​ว่า​ตัว​ชี้​วัด​นี้​เหมาะ​กับ​การ​เทียบ​อาชีพ​ใน​ช่วง​เวลา​เดียวกัน​มากกว่า​การ​เทียบ​ข้าม​ช่วง ตัวเลข​ทั้ง​สี่​จึง​ใช้​ดู​ทิศทาง ไม่ใช่​ใช้​พยากรณ์​อาชีพ​ใด​อาชีพ​หนึ่ง

สี่บท​ต่อ​จาก​นี้​ใน​ชุด​อาชีพ​ที่​หาย​ไป

อาชีพ​ใน​ชุด​นี้​หาย​ไป​คนละ​แบบ บาง​อาชีพ​หาย​ทั้ง​ตำแหน่ง บาง​อาชีพ​เหลือ​แค่​หน้าที่​เชิง​พิธีการ บาง​อาชีพ​ย้าย​จาก​ลูกค้า​กลุ่ม​หนึ่ง​ไป​อีก​กลุ่ม แต่ละ​บท​ดู​กรณี​จริง​ผ่าน​เอกสาร​ที่​เปิด​อ่าน​ต้นทาง​ได้

บท อาชีพ สิ่ง​ที่มา​แทน ประเด็น​ที่​ดู​ใน​บท​นั้น
748 อาลักษณ์ ผู้​ประกาศ​ข่าว สิ่ง​พิมพ์​ทาง​ราชการ ประกาศ​ย้าย​จาก​เสียง​และ​ลายมือ​ไป​สู่​กระดาษ​พิมพ์
749 คน​จุด​ตะเกียง​ถนน คน​ปลุก​ตอน​เช้า และ​คน​ส่ง​น้ำ​แข็ง ไฟฟ้า นาฬิกา​ปลุก ตู้​เย็น ลูกค้า​บาง​กลุ่ม​หาย​แต่​อีก​กลุ่ม​ยัง​ซื้อ​ต่อ
750 พนักงาน​สลับ​สาย​โทรศัพท์ มนุษย์​คำนวณ พนักงาน​พิมพ์​ดีด ชุมสาย​อัตโนมัติ คอมพิวเตอร์ งาน​หาย​แต่​เครื่อง​มือ​ที่​คน​เคย​ใช้​ยัง​อยู่
751 คน​อ่าน​หนังสือ​ใน​โรงงาน พนักงาน​ลิฟต์ วิทยุ ลิฟต์​อัตโนมัติ ความ​ไว้ใจ​ที่​ต้อง​สร้าง​ก่อน​คน​ยอม​ใช้​ระบบ​ไร้​คน

อ่าน​เรื่อง​ประกาศ​ทาง​ราชการ​ที่​ย้าย​จาก​เสียง​มา​เป็นก​ระ​ดาษ​ต่อ​ได้​ในอาลักษณ์​และ​ผู้​ป่าว​ประกาศ จาก​หมาย​ลายมือ​ถึง​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา และ​กรณี​ที่​ลูกค้า​เปลี่ยน​กลุ่ม​อยู่​ในคน​จุด​ตะเกียง คน​ปลุก คน​ส่ง​น้ำ​แข็ง กับ​ประกาศ​น้ำ​แข็ง 2568

งาน​สำนักงาน​กับ​งาน​ที่​คน​ต้อง​ไว้ใจ

อีก​สอง​บท​ดู​งาน​ใน​สำนักงาน​และ​งาน​บริการ บท​แรก​ดู​ว่า​ทำไม​งาน​ต่อ​สาย​และ​งาน​พิมพ์​หาย​ไป แต่​ผัง​แป้น​พิมพ์​ที่​คน​พิมพ์​ดีด​เคย​ใช้​ยัง​อยู่​บน​คีย์บอร์ด​ทุก​วัน​นี้ อยู่​ในพนักงาน​ต่อ​สาย มนุษย์​คำนวณ พิมพ์​ดีด คน​เดิม​ไป​อยู่​ที่ไหน อีก​บท​ดู​อาชีพ​เดียว​ที่​หาย​ทั้ง​ตำแหน่ง​ใน​งาน​วิจัย​อีก​ชิ้น คือ​พนักงาน​ลิฟต์ อยู่​ในพนักงาน​ลิฟต์ อาชีพ​เดียว​ใน 271 ที่​ระบบ​อัตโนมัติ​แทน​ทั้งหมด

สี่​คำถาม​กับ​งาน​แต่ละ​บรรทัด​ใน​ร้าน

ข้อ​ค้น​พบ​ว่า​งาน​หาย​เป็น​ราย​ส่วน​มากกว่า​ราย​ตำแหน่ง ใช้​กับ​ร้าน​ขนาด​เล็ก​ได้​ตรง ๆ ก่อน​ซื้อ​ระบบ​หรือ​เครื่อง​มือ​ที่​สัญญา​ว่า​จะ​ลด​งาน ให้​เขียน​งาน​ของ​แต่ละ​ตำแหน่ง​แยก​เป็น​บรรทัด แล้ว​ตอบ​สี่​คำถาม​ต่อ​ไป​นี้​กับ​ทุก​บรรทัด

  1. งาน​นี้​ลูกค้า​เห็น​หรือ​ไม่ งาน​หลัง​ร้าน เช่น​กรอก​ยอด​ขาย​ลง​ตาราง เป็น​งาน​ที่​เครื่อง​มือ​ทำ​แทน​ได้​โดย​ลูกค้า​ไม่รู้​สึก​อะไร งาน​หน้า​ร้าน​ต้อง​คิด​เพิ่ม​ว่า​ลูกค้า​จะ​รับ​รู้​การ​เปลี่ยนแปลง​อย่างไร
  2. เครื่อง​มือ​นี้​ทำให้​ผล​งาน​ดี​ขึ้น หรือ​แค่​ทำ​แทน​คน ถ้า​ผล​งาน​ที่​ลูกค้า​ได้​ดี​ขึ้น​ด้วย เช่น​ตอบ​คำถาม​ได้​เร็ว​ขึ้น​และ​ครบ​ขึ้น เครื่อง​มือ​นั้น​เข้า​ใกล้​นวัตกรรม​เสริม​งาน
  3. เวลา​ที่​ประหยัด​ได้​จะ​ย้าย​ไป​ทำ​อะไร ถ้า​ไม่มี​คำ​ตอบ ร้าน​จะ​ได้​แค่​ต้นทุน​ที่​ลด​ลง​หนึ่ง​ครั้ง ถ้า​มี​งาน​ใหม่​รอ​อยู่ เช่น​ดูแล​ลูกค้า​ประจำ ร้าน​ได้​ราย​ได้​ใหม่​ด้วย
  4. คน​ที่​ทำงาน​นี้​อยู่​จะ​เรียน​อะไร​ต่อ งาน​ใหม่​ใน​งาน​วิจัย​ส่วน​ใหญ่​เป็น​ความ​เชี่ยวชาญ​ที่​ต่อย​อด​จาก​งาน​เดิม การ​ฝึก​คน​เดิม​จึง​มัก​เร็ว​กว่า​การ​หา​คน​ใหม่

สรุป

Joseph Schumpeter ตั้ง​ชื่อ​การ​ทำลาย​ล้าง​เชิง​สร้างสรรค์​ใน​หนังสือ​ปี 1942 เพื่อ​อธิบาย​ว่าน​วัต​กรรม​ทำลาย​โครงสร้าง​เก่า​และ​สร้าง​โครงสร้าง​ใหม่​ไป​พร้อม​กัน งาน​วิจัย​ของ Autor และ​คณะ​ที่​เผย​แพร่​ผ่าน NBER ปี 2022 ประเมิน​ว่าการ​จ้าง​งาน​สหรัฐ​ปี 2018 ราว 60% อยู่​ใน​ชื่อ​ตำแหน่ง​ที่​ยัง​ไม่มี​ใน​ปี 1940 กลุ่ม​วิชาชีพ​สูง​ถึง 74% และ​งาน​ฝ่าย​ผลิต 46% งาน​ใหม่​ส่วน​ใหญ่​เป็น​ความ​เชี่ยวชาญ​ที่​แตก​จาก​งาน​เดิม และ​เกิด​ทั้ง​จาก​เทคโนโลยี​และ​ความ​ต้องการ​ที่​เปลี่ยน นวัตกรรม​ที่​เสริม​ผล​งาน​เพิ่ม​การ​จ้าง​งาน ส่วน​นวัตกรรม​ที่​ทำ​แทน​งาน​ลด​การ​จ้าง​งาน และ​ผล​ด้าน​ลด​งาน​แรง​ขึ้น​หลัง​ปี 1980 สำหรับ​ร้าน​ขนาด​เล็ก บท​เรียน​คือ​ให้​ดู​งาน​เป็น​ราย​บรรทัด​ก่อน​ตัดสิน​ว่า​เครื่อง​มือ​ใหม่​จะ​แทน​อะไร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ใช้​ตรง ๆ ไม่​ได้ ตัวเลข​มา​จาก​ดัชนี​อาชีพ​ของ​สำมะโน​สหรัฐ​และ​ข้อมูล​การ​จ้าง​งาน​สหรัฐ ไทย​มี​โครงสร้าง​อาชีพ สัดส่วน​งาน​เกษตร และ​ช่วง​เวลา​ที่​เทคโนโลยี​เข้า​มา​ต่าง​กัน สิ่ง​ที่​นำ​มา​ใช้ได้​คือ​วิธี​คิด ว่า​งาน​ใหม่​มัก​แตก​มา​จาก​งาน​เดิม​และ​เกิด​ตาม​ความ​ต้องการ​ที่​เพิ่ม​ขึ้น

ไม่ใช่ ความ​กังวล​เรื่อง​เครื่องจักร​แทน​แรงงาน​มี​มา​ก่อน​หน้า​นั้น​นาน สิ่ง​ที่ Schumpeter ทำ​คือ​ให้​ชื่อ​กระบวนการ​ที่​นวัตกรรม​ทำลาย​โครงสร้าง​เก่า​และ​สร้าง​โครงสร้าง​ใหม่ และ​วาง​มัน​ไว้​เป็น​แกน​ของ​การ​อธิบาย​ระบบ​ทุนนิยม​ใน​หนังสือ​เล่ม​นั้น

ตาม​นิยาม​ของ​งาน​วิจัย นวัตกรรม​เสริม​งาน​เพิ่ม​ความ​สามารถ คุณภาพ หรือ​ความ​หลาก​หลาย​ของ​ผล​งาน​ที่​อาชีพ​นั้น​ส่ง​ให้​ลูกค้า นวัตกรรม​แทน​งาน​ทำ​ขั้น​ตอน​ที่​คน​เคย​ทำ​เอง​แทน​คน เครื่อง​มือ​ชิ้น​เดียว​อาจ​เป็น​ทั้ง​สอง​แบบ ขึ้น​กับ​ว่า​เจ้าของ​ใช้​มัน​ทำ​อะไร

น้อย​กว่า​ที่​คน​ทั่วไป​คิด งาน​วิจัย​ของ Autor เอง​พูด​ถึง​การ​เกิด​ของ​ชื่อ​ใหม่​เป็น​หลัก ส่วน​งาน​วิจัย​อีก​ชิ้น​ที่​นับ​อาชีพ​ใน​สำมะโน​สหรัฐ​ปี 1950 พบ​ว่า​ตำแหน่ง​ที่​หาย​ไป​ทั้ง​ชื่อ​เพราะ​ระบบ​อัตโนมัติ​มี​น้อย​มาก ราย​ละเอียด​อยู่​ใน​บท​พนักงาน​ลิฟต์​ของ​ชุด​นี้

เพราะ​งาน​ใหม่​ใน​งาน​วิจัย​ครึ่ง​หนึ่ง​เกิด​จาก​ความ​ต้องการ​ของ​ลูกค้า​ที่​เปลี่ยน ไม่​ได้​เกิด​จาก​เทคโนโลยี​อย่าง​เดียว ธุรกิจ​ที่​อ่าน​ความ​ต้องการ​ได้​ก่อน​จึง​เห็น​ก่อน​ว่า​งาน​ส่วน​ไหน​ควร​เก็บ​ไว้​ให้​คน​ทำ และ​งาน​ส่วน​ไหน​ลูกค้า​ไม่​ได้​ให้​ค่า​แล้ว

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​สำรวจ​ตลาด​โดย​ถาม​ลูกค้า​ว่า​ส่วน​ไหน​ของ​งาน​ที่​พวก​เขา​ยัง​อยาก​ให้​คน​ทำ ก่อน​ธุรกิจ​จะ​เลือก​ว่า​จะ​ใช้​เครื่อง​มือ​แทน​ตรง​ไหน เพราะ​ตัวเลข​ของ Autor บอก​ว่า​งาน​ใหม่​เกิด​ตาม​ความ​ต้องการ​ที่​เพิ่ม​ขึ้น​พอ ๆ กับ​ตาม​เทคโนโลยี บริการ​วิจัย​ตลาด​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​ตั้ง​คำถาม​กับ​ลูกค้า​จริง​ที​ละ​ขั้น​ตอน​งาน ให้​เจ้าของ​เห็น​ว่า​งาน​ส่วน​ไหน​ลูกค้า​ยอม​จ่าย​เพิ่ม​เพื่อ​ให้​คน​ทำ

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

งาน​ใหม่​เกิด​ตาม​สิ่ง​ที่​ลูกค้า​ต้องการ​เพิ่ม ร้าน​ที่​รู้​ความ​ต้องการ​นั้น​ก่อน​จึง​รู้​ว่า​จะ​ย้าย​คน​ไป​ทำงาน​ส่วน​ไหน

PHYGITAL AGENCY เก็บ​คำ​ตอบ​จาก​ลูกค้า​จริง​เป็น​ข้อมูล​ให้​เจ้าของ​ใช้​ตัดสิน​ว่า​งาน​ส่วน​ไหน​ควร​เก็บ​ไว้​ให้​คน​ทำ

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย