พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯ ให้จัดพิมพ์ราชกิจจานุเบกษา ฉบับแรกออกวันจันทร์ ขึ้น 3 ค่ำ เดือน 5 ปีมะเมีย ตรงกับวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2401 กำหนดออกทุก 15 วัน เพื่อประกาศเรื่องสำคัญของทางราชการให้ส่วนราชการและราษฎรทราบ
เหตุผลที่มิวเซียมสยามยกจากพระราชปรารภตรงกับเรื่องความน่าเชื่อถือโดยตรง ราษฎรส่วนใหญ่อ่านหนังสือไม่ออกและดูดวงตราของขุนนางไม่เป็น เห็นตราแดงก็กลัว ผู้ที่ถือหนังสือมาอ้างอย่างไรก็เชื่อหมด จึงมีคนแต่งหนังสือเป็นท้องตรา อ้างว่าเป็นรับสั่งจากวังหลวง วังหน้า หรือเสนาบดี แล้วใช้บังคับหลอกลวงราษฎร
ชื่อราชกิจจานุเบกษาเป็นภาษาสันสกฤต แปลว่าหนังสือเป็นที่เพ่งดูราชกิจ ทุกฉบับมีตราพระมหามงกุฎและฉัตรขนาบสองข้าง และมีชื่อหนังสือตัวใหญ่อยู่บนบรรทัดแรก เครื่องหมายที่ซ้ำกันทุกฉบับนี้ทำให้คนแยกประกาศจริงออกจากหนังสือที่แต่งขึ้นเองได้ง่ายขึ้น
ทำไมรัชกาลที่ 4 โปรดให้ออกราชกิจจานุเบกษา
ตามที่มิวเซียมสยามสรุปไว้ เหตุผลคือประกาศที่เขียนด้วยมือมีน้อยฉบับ ลอกต่อกันจนคลาดเคลื่อน และมีคนปลอมหนังสือเป็นท้องตราอ้างรับสั่งไปหลอกลวงราษฎรที่อ่านหนังสือไม่ออก การพิมพ์ประกาศออกเป็นหนังสือที่มีตราและชื่อเดียวกันทุกฉบับ ทำให้ข้าราชการและราษฎรรู้เรื่องเดียวกันและตรวจได้ว่าประกาศใดเป็นของจริง
หยุดพิมพ์ แล้วออกใหม่ในรัชกาลที่ 5
ราชกิจจานุเบกษาชุดแรกพิมพ์ต่อเนื่องได้ราวสองปีจุลศักราช คือปีมะเมียและปีมะแม เป็นหนังสือหลายร้อยฉบับ แล้วหยุดไป ในรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้ออกอีกครั้งเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2417 คราวนี้จำหน่ายแบบรายปี ปีละ 8 บาท ต่อมาวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2432 เปลี่ยนเป็นออกทุกวันอังคาร และพิมพ์ต่อเนื่องมาจนปัจจุบัน
ค้นราชกิจจานุเบกษาได้ที่ไหน
สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา ในสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี เป็นผู้จัดพิมพ์และเผยแพร่ในปัจจุบัน ฉบับที่ออกแล้วค้นได้จากเว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา โดยค้นจากชื่อเรื่อง เล่ม ตอน หรือวันที่ประกาศ เจ้าของธุรกิจที่ต้องใช้ประกาศกระทรวงหรือกฎกระทรวงประกอบการขออนุญาต ควรเปิดฉบับจากเว็บไซต์นี้แทนการอ่านจากภาพที่ส่งต่อกันในกลุ่มแชท เพราะภาพที่ส่งต่อไม่บอกว่ามีฉบับแก้ไขออกตามมาหรือไม่