4,497 แห่ง ตัวเลขเบื้องต้นของแบงก์ชาติเดือนสิงหาคม 2569 นับสาขาของธนาคารพาณิชย์ทุกแห่งในประเทศไทยได้เท่านี้ เมื่อเกือบแปดปีก่อนตัวเลขเดียวกันอยู่ที่ 6,735 แห่ง สาขาหายไป 2,238 แห่ง พนักงานเคาน์เตอร์ธนาคารจึงถูกยกเป็นตัวอย่างอาชีพที่หดตัวบ่อยครั้ง แต่ตารางเดียวกันมีอีกคอลัมน์หนึ่งที่เพิ่มขึ้นในช่วงเดียวกัน คือจุดให้บริการขนาดเล็กที่ยังมีพนักงานธนาคารประจำอยู่ ภาพที่ได้จึงเป็นการย่อขนาดหน้าร้านมากกว่าการเลิกหน้าร้าน เจ้าของธุรกิจบริการที่กำลังคิดเรื่องปิดหรือลดเคาน์เตอร์ของตัวเองเรียนจากตัวเลขชุดนี้ได้ว่างานแบบไหนย้ายออกไป และงานแบบไหนยังต้องการคนอยู่ตรงหน้าลูกค้า
DIGITAL MARKETING
สาขาธนาคารลดลงตามตัวเลข ธปท. เคาน์เตอร์ที่เหลือรับงานแบบไหน
KEY TAKEAWAYS
3 ประเด็นตาราง FI_CB_060_S3 ของธนาคารแห่งประเทศไทยนับสาขาธนาคารพาณิชย์ในประเทศได้ 6,735 แห่งในธันวาคม 2561 และ 4,497 แห่งในสิงหาคม 2569
ลดลงร้อยละ 33.2 (ตัวเลขเดือนล่าสุดเป็นตัวเลขเบื้องต้น)
จุดให้บริการซึ่งเล็กกว่าสาขาและขึ้นกับสาขาแม่เพิ่มจาก 166 เป็น 408 จุดในช่วงเดียวกัน
ธนาคารจึงลดสาขาเต็มรูปแต่ยังเพิ่มจุดที่มีพนักงานให้บริการ
ธุรกรรมผ่าน Mobile Banking เดือนมิถุนายน 2569 อยู่ที่ราว 3,670 ล้านรายการ มูลค่า 6,372 พันล้านบาท
งานโอนและชำระเงินย้ายออกจากเคาน์เตอร์ไปแล้วเกือบทั้งหมด
สาขาธนาคารพาณิชย์ในประเทศลดจาก 6,735 แห่งเมื่อธันวาคม 2561 เหลือ 4,497 แห่งในสิงหาคม 2569 ขณะที่จุดให้บริการขนาดเล็กเพิ่มจาก 166 เป็น 408 จุด ตามตารางของแบงก์ชาติ
สาขาหายไปเท่าไรและหายไปที่ไหน
ตาราง FI_CB_060_S3 สรุปจำนวนสาขาและจุดให้บริการของธนาคารพาณิชย์ทั้งระบบ ของธนาคารแห่งประเทศไทย เก็บข้อมูลรายเดือนตั้งแต่ธันวาคม 2561 ปรับปรุงล่าสุดวันที่ 18 กันยายน 2569 ตัวเลขเดือนธันวาคมของแต่ละปีเรียงได้ดังนี้ ปี 2561 มีสาขาในประเทศ 6,735 แห่ง ปี 2562 มี 6,508 แห่ง ปี 2563 มี 6,167 แห่ง ปี 2564 มี 5,650 แห่ง ปี 2565 มี 5,275 แห่ง ปี 2566 มี 5,082 แห่ง ปี 2567 มี 4,900 แห่ง และปี 2568 มี 4,696 แห่ง ช่วงที่ลดเร็วที่สุดคือปี 2563 ถึง 2564 ซึ่งหายไป 517 แห่งในปีเดียว
เมื่อแยกตามภาค สาขาในกรุงเทพฯ ลดจาก 2,007 เหลือ 1,244 แห่งในสิงหาคม 2569 หรือลดร้อยละ 38.0 มากกว่าภาคอื่นทั้งหมด ภาคกลางซึ่งตารางนับรวมปริมณฑล ภาคตะวันออก และภาคตะวันตก ลดร้อยละ 32.7 ภาคเหนือลดร้อยละ 32.3 ภาคใต้ลดร้อยละ 31.5 และภาคตะวันออกเฉียงเหนือลดน้อยที่สุดที่ร้อยละ 26.6 จาก 933 เหลือ 685 แห่ง สัดส่วนทั้งหมดนี้คำนวณจากตัวเลขในตาราง
ภาคอีสานลดน้อยที่สุดบอกอะไรเจ้าของธุรกิจ
ตารางบอกแค่จำนวน ไม่ได้บอกเหตุผลว่าทำไมแต่ละภาคลดไม่เท่ากัน บทความนี้จึงไม่เดาสาเหตุแทน สิ่งที่ตัวเลขบอกได้คือความเร็วของแต่ละพื้นที่ต่างกันเกินสิบจุดร้อยละ กรุงเทพฯ ลดร้อยละ 38.0 ขณะที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือลดร้อยละ 26.6 ธุรกิจที่มีสาขาหลายจังหวัดจึงไม่ควรใช้จังหวะของสาขาในกรุงเทพฯ กับทุกพื้นที่ แต่ละสาขาควรดูตัวเลขลูกค้าที่เดินเข้าร้านของตัวเองก่อนตัดสินใจลดหรือย้าย
จุดให้บริการต่างจากสาขาอย่างไร
หมายเหตุท้ายตารางอธิบายว่าจุดให้บริการมีพนักงานธนาคารให้บริการเช่นเดียวกับสาขา แต่ขึ้นกับการบริหารของสำนักงานใหญ่หรือสาขาแห่งอื่น และนับรวมการให้บริการนอกสถานที่ที่ตั้งอยู่เกิน 30 วันด้วย จุดให้บริการทั้งระบบเพิ่มจาก 166 จุดในธันวาคม 2561 เป็น 419 จุดในธันวาคม 2568 และอยู่ที่ 408 จุดในสิงหาคม 2569 ธนาคารจึงยังลงทุนกับพื้นที่ที่มีคนให้บริการ แต่เลือกรูปแบบที่เล็กกว่าและผูกกับสาขาแม่ ผลรวมของสาขากับจุดให้บริการลดจาก 6,901 เป็น 4,906 แห่ง หรือร้อยละ 28.9 น้อยกว่าตัวเลขของสาขาอย่างเดียว
ตัวเลขนี้นับรวมธนาคารไหนบ้าง
ตารางนับธนาคารพาณิชย์ทุกแห่งที่อยู่ในระบบ รวมสาขาของธนาคารต่างประเทศในไทย และแยกสาขาในต่างประเทศไว้อีกคอลัมน์หนึ่ง หมายเหตุยังบันทึกการเปลี่ยนแปลงของระบบไว้ เช่น การควบรวมเป็นธนาคารทหารไทยธนชาตเมื่อ 3 กรกฎาคม 2564 การยกระดับธนาคารไทยเครดิตเป็นธนาคารพาณิชย์เมื่อ 1 กันยายน 2566 และการปิดดำเนินการของธนาคารเอเอ็นแซด (ไทย) เมื่อ 1 ธันวาคม 2565 ตัวเลขรวมจึงสะท้อนทั้งการปิดสาขาและการเปลี่ยนโครงสร้างของธนาคาร ตัวเลขของธนาคารรายเดียวตามแบบ 56-1 ปรากฏในกรณีศึกษา K PLUS ผู้ใช้ 24.2 ล้านคน ขณะสาขาเหลือ 732 แห่ง
งานที่ย้ายออกจากเคาน์เตอร์ไปอยู่ในโทรศัพท์
ตาราง PS_PT_009_S2 ธุรกรรมการชำระเงินผ่านบริการ Mobile Banking และ Internet Banking ของแบงก์ชาติ ปรับปรุงล่าสุด 31 สิงหาคม 2569 รายงานว่าเดือนมิถุนายน 2569 ธุรกรรมผ่าน Mobile Banking มีปริมาณ 3,670,315 พันรายการ มูลค่า 6,372 พันล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นการโอนเงินและชำระเงิน 3,616,206 พันรายการ ส่วนการถอนเงินสดผ่านโทรศัพท์มี 54,108 พันรายการ ขณะที่ Internet Banking เดือนเดียวกันมีเพียง 94,955 พันรายการ ตัวเลขเดือนเมษายนถึงมิถุนายนเป็นตัวเลขเบื้องต้นที่แบงก์ชาติอาจปรับแก้ภายหลัง ผู้ที่อ้างต่อควรกำกับคำว่าเบื้องต้นไว้ด้วย
ตารางเดียวกันนับบัญชีที่สมัครใช้ Mobile Banking สะสมได้ 149,320,673 บัญชี หมายเหตุระบุว่าเป็นจำนวนบัญชีสะสมทั้งหมดที่ทำสัญญาขอใช้บริการ ตัวเลขนี้จึงไม่ใช่จำนวนคน คนหนึ่งคนมีได้หลายบัญชีในหลายธนาคาร ผู้ที่นำไปใช้ต่อควรเขียนหน่วยว่าบัญชีทุกครั้ง
ทั้งปี 2568 ธุรกรรมในโทรศัพท์มากแค่ไหน
ตารางชุดเดียวกันแบบรายปีให้ตัวเลขเบื้องต้นของปี 2568 ไว้ ธุรกรรมผ่าน Mobile Banking ทั้งปีมี 39,601,020 พันรายการ มูลค่า 77,023 พันล้านบาท ส่วน Internet Banking มี 948,051 พันรายการ ปริมาณรายการในโทรศัพท์จึงมากกว่าผ่านเว็บราว 42 เท่า การถอนเงินสดผ่าน Mobile Banking ทั้งปีมี 735,928 พันรายการ มูลค่า 1,720 พันล้านบาท ตารางนับรายการถอนเงินสดที่เริ่มทำรายการจากแอปแยกไว้เป็นบรรทัดของตัวเอง งานถอนเงินส่วนหนึ่งจึงเริ่มในโทรศัพท์แทนการกรอกใบถอนที่เคาน์เตอร์
งานไหนยังต้องไปสาขา
ตารางธุรกรรมไม่ได้แยกงานที่เกิดที่สาขาไว้ จึงบอกได้แค่ด้านที่ย้ายออกไป งานโอนและชำระเงินซึ่งเคยเป็นคิวหลักหน้าเคาน์เตอร์ ตอนนี้เกิดในโทรศัพท์เดือนละหลายพันล้านรายการ งานที่เหลืออยู่กับสาขาจึงเป็นงานที่ย้ายได้ยากกว่า เช่น การยืนยันตัวตนกรณีที่ระบบในแอปทำไม่ได้ การแก้ปัญหาบัญชีที่ซับซ้อน หรือการปรึกษาเรื่องที่ลูกค้าต้องการคนอธิบาย กติกาบางข้อของแบงก์ชาติยังบังคับให้ลูกค้ายืนยันตัวตนด้วยใบหน้าเมื่อโอนเงินเกินวงเงิน ฝั่งลูกค้าที่หัดใช้แอปธนาคารย้อนไปดูได้ที่สอนผู้สูงอายุใช้แอปธนาคาร วงเงินโอน สแกนหน้า และพร้อมเพย์
เอเยนต์ทัวร์กับเคาน์เตอร์ที่ยังขายได้
อาชีพตัวกลางอีกอาชีพหนึ่งที่ถูกพูดถึงคู่กับพนักงานธนาคารคือเอเยนต์ทัวร์หน้าร้าน การจองตั๋วเครื่องบินและที่พักย้ายไปอยู่ในแอปเช่นเดียวกับการโอนเงิน แต่ธุรกิจนำเที่ยวในไทยยังอยู่ใต้ระบบใบอนุญาต ผู้ขายทัวร์ต้องถือใบอนุญาตธุรกิจนำเที่ยวจากกรมการท่องเที่ยว และทัวร์ต่างประเทศต้องมีผู้นำเที่ยวที่ขึ้นทะเบียน ใบอนุญาตของบริษัททัวร์เป็นประเด็นของบทการตลาดทัวร์ต่างประเทศ ตรวจเลขใบอนุญาตและผู้นำเที่ยวก่อนโอน ซึ่งไล่วิธีตรวจเลขใบอนุญาตในระบบของกรมการท่องเที่ยว
จำนวนเอเยนต์หน้าร้านที่ปิดกิจการไม่มีอยู่ในแหล่งทางการที่บทนี้ใช้ ตัวเลขส่วนนั้นจึงเว้นไว้ สิ่งที่เทียบได้กับธนาคารคือโครงสร้างของงาน การจองที่ลูกค้ารู้ปลายทางแล้วย้ายไปแอปได้ง่าย ส่วนทริปหลายจุดหมาย กรุ๊ปครอบครัวใหญ่ หรือลูกค้าที่ต้องการคนรับผิดชอบเมื่อแผนเปลี่ยนกลางทาง ยังต้องการคนคุยด้วย งานที่ยังเหลือให้เอเยนต์หน้าร้านขายจึงอยู่ที่การวางแผนและการดูแลระหว่างทริป
หน้าร้านทัวร์ที่เหลืออยู่ใช้พื้นที่ให้คุ้มอย่างไร
หน้าร้านทัวร์ที่ยังเปิดอยู่ได้ประโยชน์จากหลักเดียวกับจุดให้บริการของธนาคาร พื้นที่ไม่ต้องใหญ่ แต่ต้องมีคนที่ตอบคำถามยากได้ ร้านย้ายงานจองตั๋วเดี่ยวและห้องพักไปให้ลูกค้าทำเองในช่องทางออนไลน์ แล้วใช้หน้าร้านเป็นที่นั่งคุยวางแผนทริปกับลูกค้ากลุ่มใหญ่ ร้านที่แสดงเลขใบอนุญาตไว้ให้เห็นชัดตั้งแต่หน้าประตูยังช่วยให้ลูกค้าตรวจได้ก่อนโอนเงินมัดจำ
เคาน์เตอร์ของธุรกิจเล็กควรเล็กลงแค่ไหน
ตัวเลขของแบงก์ชาติให้หลักคิดหนึ่งข้อ ธนาคารลดสาขาเต็มรูปลงหนึ่งในสาม แต่เพิ่มจุดให้บริการขนาดเล็กขึ้นเกือบสองเท่าครึ่ง ธุรกิจเล็กที่คิดจะปิดเคาน์เตอร์ทั้งหมดจึงควรลองลดขนาดก่อน เช่น เหลือเคาน์เตอร์เดียวสำหรับงานที่ต้องคุย และย้ายงานที่ลูกค้าทำเองได้ไปไว้ในช่องทางออนไลน์ แล้วดูจำนวนลูกค้าที่ยังเดินเข้ามาเป็นเวลาสามถึงหกเดือน ก่อนตัดสินใจขั้นต่อไป
ตัวเลขที่ควรจดระหว่างทดลองมีสามตัว ตัวแรกคือจำนวนลูกค้าที่เดินเข้าร้านต่อวัน ตัวที่สองคือสัดส่วนของงานที่ย้ายไปทำออนไลน์ได้สำเร็จโดยไม่ต้องโทรถามร้านซ้ำ ตัวที่สามคือเวลาเฉลี่ยที่ลูกค้าหนึ่งคนใช้กับพนักงานหน้าร้าน ถ้าจำนวนคนลดแต่เวลาต่อคนเพิ่ม แปลว่างานที่เหลือเป็นงานยากที่ต้องคุยนานขึ้น ร้านควรเปลี่ยนเคาน์เตอร์ยืนเป็นโต๊ะนั่ง ถ้าทั้งจำนวนคนและเวลาต่อคนลดลงพร้อมกัน ร้านค่อยพิจารณาย่อพื้นที่หรือรวมเข้ากับสาขาอื่นเหมือนที่ธนาคารเปลี่ยนสาขาเป็นจุดให้บริการ
งานหน้าเคาน์เตอร์ที่ย้ายไปออนไลน์ได้และที่ยังต้องเจอคน
แบงก์ชาติรายงานจำนวนสาขาคู่กับจุดให้บริการในตารางเดียวกัน ธุรกิจบริการที่ยังมีหน้าร้านใช้หลักแยกงานแบบเดียวกันได้ ตารางด้านล่างช่วยคัดงานก่อนตัดสินใจลดหรือปรับเคาน์เตอร์
| งานหน้าเคาน์เตอร์ | สัญญาณว่าย้ายออนไลน์ได้ | สัญญาณว่ายังต้องเจอคน |
|---|---|---|
| รับชำระเงิน | ลูกค้าจ่ายยอดเดิมซ้ำทุกเดือน | ยอดต้องคำนวณใหม่ทุกครั้งหรือมีส่วนลดที่ต้องอธิบาย |
| นัดหมายและจองคิว | ลูกค้ารู้ว่าต้องการบริการอะไร | ลูกค้ายังไม่รู้ว่าควรใช้บริการแบบไหน |
| ส่งเอกสาร | เอกสารเป็นไฟล์และตรวจได้จากภาพ | ต้องเห็นต้นฉบับหรือเซ็นต่อหน้า |
| แจ้งปัญหา | ปัญหาซ้ำแบบเดิมและมีคำตอบสำเร็จรูป | ปัญหาใหม่หรือกระทบเงินของลูกค้า |
| ขายบริการเพิ่ม | ลูกค้าเลือกจากรายการที่มีราคาชัด | ต้องประเมินความต้องการของลูกค้าก่อนเสนอ |
สาขาที่เหลือจัดพื้นที่ใหม่แบบไหน
พื้นที่ที่เหลือควรจัดให้งานในคอลัมน์ขวาของตาราง เพราะงานคอลัมน์ซ้ายย้ายออกไปแล้วหรือกำลังย้าย ตัวเลขของแบงก์ชาติไม่ได้บอกผังภายในสาขา แต่บอกทิศทางว่าธนาคารเลือกจุดที่เล็กกว่าแทนสาขาเต็มรูป ธุรกิจเล็กทำแบบเดียวกันได้ด้วยการลดพื้นที่คิวและเพิ่มพื้นที่นั่งคุย งานที่เหลืออยู่กับหน้าร้านเป็นงานที่ต้องใช้เวลาคุย เคาน์เตอร์ยืนแบบเดิมจึงไม่เหมาะกับงานกลุ่มนี้ ร้านที่เปิดให้จองเวลานั่งคุยล่วงหน้าผ่านช่องทางออนไลน์ยังช่วยให้พนักงานเตรียมเอกสารของลูกค้าได้ก่อนเขามาถึง เวลาที่ลูกค้าอยู่หน้าร้านจึงสั้นลงโดยงานที่ต้องคุยยังได้คุยครบ และร้านรู้ล่วงหน้าว่าวันไหนต้องมีพนักงานกี่คน
สรุป
ตาราง FI_CB_060_S3 ของธนาคารแห่งประเทศไทยนับสาขาธนาคารพาณิชย์ในประเทศได้ 6,735 แห่งในธันวาคม 2561 และ 4,497 แห่งในสิงหาคม 2569 ลดลงร้อยละ 33.2 กรุงเทพฯ ลดมากที่สุดร้อยละ 38.0 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือลดน้อยที่สุดร้อยละ 26.6 ขณะเดียวกันจุดให้บริการขนาดเล็กที่ขึ้นกับสาขาแม่เพิ่มจาก 166 เป็น 408 จุด ธนาคารจึงย่อขนาดหน้าร้านโดยยังมีคนให้บริการอยู่ งานโอนและชำระเงินย้ายไปอยู่ในโทรศัพท์แล้ว เดือนมิถุนายน 2569 ธุรกรรมผ่าน Mobile Banking มีราว 3,670 ล้านรายการ มูลค่า 6,372 พันล้านบาท สาขาจึงเหลือแต่งานที่ต้องคุยและต้องมีคนรับผิดชอบ เอเยนต์ทัวร์หน้าร้านเจอโครงสร้างเดียวกัน ธุรกิจบริการที่คิดจะปิดเคาน์เตอร์จึงควรคัดงานก่อนว่างานไหนย้ายออนไลน์ได้ และจัดพื้นที่ที่เหลือให้งานที่ยังต้องเจอคน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ตัวเลขเบื้องต้นเดือนสิงหาคม 2569 ของแบงก์ชาติอยู่ที่ 4,497 สาขาในประเทศ บวกจุดให้บริการอีก 408 จุด และสาขาในต่างประเทศอีก 30 แห่ง
กรุงเทพฯ ลดลงมากที่สุดทั้งจำนวนและสัดส่วน จาก 2,007 แห่งในปลายปี 2561 เหลือ 1,244 แห่ง หายไป 763 แห่ง
ไม่เท่า แบงก์ชาติรายงานเป็นจำนวนบัญชีสะสมที่ทำสัญญาขอใช้บริการ คนหนึ่งคนเปิดใช้ได้หลายบัญชี
เดือนมิถุนายน 2569 มีการถอนเงินสดผ่าน Mobile Banking 54,108 พันรายการ มูลค่า 139 พันล้านบาท ตามตัวเลขเบื้องต้นของแบงก์ชาติ
ตาราง FI_CB_060_S3 เริ่มที่ธันวาคม 2561 ส่วนข้อมูลก่อนหน้านั้นอยู่ในตารางชุดเก่า FI_CB_060_S2 ซึ่งมีถึงมกราคม 2562 ควรเทียบตัวเลขภายในตารางชุดเดียวกัน
ตารางของแบงก์ชาติบอกเพียงว่าจุดให้บริการเพิ่มขึ้นในช่วงเดียวกัน แต่ไม่ได้จับคู่ว่าจุดไหนมาแทนสาขาไหน ลูกค้าต้องดูประกาศของธนาคารแต่ละแห่งเรื่องสาขาที่ย้ายหรือรวมกัน
PHYGITAL INSIGHT
PHYGITAL AGENCY ปรับผังพื้นที่หน้าร้านให้ธุรกิจบริการที่ลดจำนวนเคาน์เตอร์ลง พื้นที่คิวเดิมกลายเป็นมุมนั่งคุยแบบโต๊ะต่อโต๊ะ ส่วนงานที่ลูกค้าทำเองได้ย้ายไปอยู่ที่จุดบริการตัวเองใกล้ทางเข้า บริการออกแบบตกแต่งภายในสำหรับพื้นที่บริการของฟิจิทัลวัดจำนวนคนที่เข้าร้านต่อชั่วโมงก่อนวางผัง ขนาดของมุมนั่งคุยจึงตรงกับจำนวนลูกค้าที่มาจริง
บริการที่เกี่ยวข้อง
ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง
ลูกค้าที่ยังเดินเข้าร้านของคุณได้นั่งคุยกับคนที่ตอบเรื่องยากได้ทันที ส่วนงานง่ายจบในโทรศัพท์ก่อนมาถึงร้าน
ทีม PHYGITAL AGENCY คัดงานหน้าเคาน์เตอร์ของธุรกิจคุณ แยกงานที่ย้ายออนไลน์ได้ และวางผังพื้นที่ใหม่ให้เหลือแต่งานที่ต้องเจอคน
WRITTEN BY
PARANATH PANARATANA
CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY
ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย
