ข้ามไปเนื้อหาหลัก

กราฟิก​ไทย​ร่วม​สมัย เลือก​ความ​เป็น​ไทย​ให้​ตรง​บุคลิก​แบรนด์

อัปเดตล่าสุด 7 ตุลาคม 2569
เวลาอ่านประมาณ 14 นาที
กราฟิก​ไทย​ร่วม​สมัย เลือก​ความ​เป็น​ไทย​ให้​ตรง​บุคลิก​แบรนด์

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

ความ​เป็น​ไทย​ใน​งาน​กราฟิก​แยก​ได้​สี่​แบบ

คือ​ไทย​ประเพณี ไทย​พื้น​บ้าน ไทย ๆ และ​ไทย​ร่วม​สมัย ตาม​โครง​ที่​ประชา สุ​วี​รา​นนท์ ดัดแปลง​จาก​สี่​เห​ลี่​ยม​สัญ​ศาสตร์​ของ​เจมส์ ค​ลิฟฟ​อร์ด แต่ละ​แบบ​ให้​ความ​รู้สึก​ต่าง​กัน แบรนด์​จึง​ต้อง​เลือก​แบบ​ก่อน​เลือก​ลวดลาย​หรือ​ฟอนต์

งาน​วิจัย​ของ​จุฬาลงกรณ์​มหาวิทยาลัย​ปี 2565 ให้​ผู้​เชี่ยวชาญ​เจ็ด​คน​จับ​คู่​ความ​เป็น​ไทย​กับ​ต้นแบบ​ตราสิน​ค้า 15 แบบ

ผล​แนะนำ​ให้​บุคลิก​ขบถ ผู้​แสวงหา และ​เจ้า​เสน่ห์​ใช้​ไทย​ร่วม​สมัย ส่วน​วีรบุรุษ​กับ​ราชา​ใช้​ไทย​ประเพณี

ลาย​ไทย​ที่​ใช้ได้​ผล​กับ​ผู้​ซื้อ​ทั่วไป​ควร​ลด​ราย​ละเอียด​แต่​ยัง​รักษา​แบบแผน​เดิม

งาน​สำรวจ​ผู้​ซื้อ​ผ้า​ไหม​ชาว​ต่าง​ชาติ​พบ​ว่า​ลาย​ที่​ซับ​ซ้อน​ดึงดูด​ได้​ระดับ​ปาน​กลาง ส่วน​กระบวนการ​ถอดรูป​ทรง​ไทย​เป็น​งาน​ใหม่​มี​เจ็ด​ขั้น​ตั้งแต่​ศึกษา​ของ​จริง​ถึง​ทำ​ต้นแบบ

ความ​เป็น​ไทย​ใน​งาน​กราฟิก​มี​สี่​แบบ ตั้งแต่​ไทย​ประเพณี​ถึง​ไทย​ร่วม​สมัย บท​นี้​สรุป​งาน​วิจัย​ห้า​ชิ้น​ว่า​แต่ละ​แบบ​เหมาะ​กับ​บุคลิก​แบรนด์​แบบ​ไหน และ​ถอด​ลาย​ไทย​เป็น​งาน​ใหม่​อย่างไร

โจทย์ "ขอ​ให้​ดู​เป็น​ไทย" ที่​ส่ง​ให้​นัก​ออกแบบ​เพียง​ประโยค​เดียว ตีความ​ได้​ตั้งแต่​ลาย​กนก​เต็ม​กล่อง ไป​จนถึง​ตัว​อักษร​ไทย​หัว​กลม​บน​พื้น​ขาว​ที่​ไม่มี​อะไร​บอก​ว่า​เป็น​ไทย​เลย งาน​ทั้ง​สอง​แบบ​ตรง​โจทย์​ได้​พอกัน เพราะ​โจทย์​ไม่​ได้​ระบุ​ว่า​แบรนด์​ต้องการ​ความ​เป็น​ไทย​แบบ​ไหน เจ้าของ​แบรนด์​จึง​ได้​งาน​ที่​ต้อง​แก้​หลาย​รอบ​โดย​ไม่รู้​ว่า​จะ​บอก​ให้​แก้​ตรง​ไหน

บท​นี้​สรุป​งาน​วิจัย​ด้าน​การ​ออกแบบ​ห้า​ชิ้น​ที่​เปิด​อ่าน​ได้​บน​ระบบ​วารสาร ThaiJO ผู้​อ่าน​จะ​ได้​รู้​ว่า​ความ​เป็น​ไทย​ใน​งาน​กราฟิก​แบ่ง​ได้​กี่​แบบ แต่ละ​แบบ​เข้า​กับ​บุคลิก​แบรนด์​แบบ​ไหน ลาย​ไทย​ควร​ลด​ทอน​แค่​ไหน และ​นัก​ออกแบบ​ถอดรูป​ทรง​ไทย​เป็น​งาน​ร่วม​สมัย​ด้วย​ขั้น​ตอน​ใด

ความ​เป็น​ไทย​ใน​งาน​กราฟิก​มี​สี่​แบบ

ความ​เป็น​ไทย​ที่​ใช้​ใน​งาน​ออกแบบ​แบ่ง​ได้​สี่​แบบ​ตาม​แหล่ง​ที่มา​ของ​สิ่งของ คือ​ไทย​ประเพณี ไทย​พื้น​บ้าน ไทย ๆ และ​ไทย​ร่วม​สมัย การ​แบ่ง​นี้​มา​จาก​งาน​ของ​ประชา สุ​วี​รา​นนท์ ที่​นำ​สี่​เห​ลี่​ยม​สัญ​ศาสตร์ (Semiotics Square) ของ​นัก​มานุษยวิทยา​เจมส์ ค​ลิฟฟ​อร์ด มา​ใช้​กับ​วัตถุ​ที่​สื่อ​ถึง​ความ​เป็น​ไทย บทความการ​ศึกษา​การ​ออกแบบ​เรข​ศิลป์​บน​บรรจุ​ภัณฑ์​สินค้า​ที่​ระลึก​สไตล์​ไทย ใน​วารสาร​ศิลปกรรม​ศาสตร์ จุฬาลงกรณ์​มหาวิทยาลัย ปี​ที่ 9 ฉบับ​ที่ 1 (2565) และ​บทความการ​ออกแบบ​เชิง​อารมณ์​ใน​งาน​ออกแบบ​ผลิตภัณฑ์​ลักษณะ​ไทย​ประยุกต์ ของ​ศรี​นาฎ ไพ​โร​หกุล ใน​วารสาร​วิชาการ​คณะ​สถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล. ปี​ที่ 34 ฉบับ​ที่ 1 (2565) ใช้​โครง​นี้​ตรง​กัน

แบบ ที่มา​ของ​สิ่งของ ลักษณะ​ตาม​คำ​อธิบาย​ใน​งาน​วิจัย
ไทย​ประเพณี (Traditional Thai) วัด วัง พิพิธภัณฑ์ วิจิตร​บรรจง ถือ​เป็น​ของ​แท้​ที่​ดัดแปลง​ได้​ยาก
ไทย​พื้น​บ้าน (Folk Thai) ชุมชน​ท้อง​ถิ่น เรียบ​ง่าย ผูก​กับ​วิถี​ชีวิต​และ​ธรรมชาติ มี​ลักษณะ​เฉพาะ​ถิ่น
ไทย ๆ (Vernacular Thai) ท้อง​ถนน​และ​สินค้า​ใน​ชีวิต​ประจำ​วัน ผสม​ผสาน​หลาย​แหล่ง มี​ชีวิต​ชีวา เคย​ไม่​ถูก​มอง​ว่า​เป็น​ตัวแทน​ของ​ชาติ
ไทย​ร่วม​สมัย (Contemporary Thai) การ​ย้าย​ของ​จาก​โซน​อื่น​มา​วาง​ใน​บริบท​ใหม่ หยิบ​ของ​ไทย ๆ มาย​กระ​ดับ​เป็น​งาน​ออกแบบ คาบ​เกี่ยว​ระหว่าง​เชย​กับ​เท่

ตาราง​นี้​ทำให้​โจทย์ "ขอ​แบบ​ไทย" แตก​ออก​เป็น​สี่​ทาง​เลือก​ที่​ให้​ผล​ต่าง​กัน​มาก ลาย​กนก​จาก​จิตรกรรม​ฝา​ผนัง​อยู่​ใน​แบบ​แรก เครื่อง​จักสาน​ของ​ชุมชน​อยู่​ใน​แบบ​ที่​สอง ป้าย​ร้าน​เขียน​มือ​กับ​ตู้​กับข้าว​สังกะสี​อยู่​ใน​แบบ​ที่​สาม ส่วน​งาน​ที่​หยิบ​ป้าย​เขียน​มือ​มา​จัด​ใหม่​บน​กล่อง​สินค้า​พรีเมียม​อยู่​ใน​แบบ​ที่​สี่

ไทย​ร่วม​สมัย​ต่าง​จาก​ไทย​ประเพณี​อย่างไร

ไทย​ประเพณี​ใช้​ของ​แท้​จาก​วัด วัง หรือ​พิพิธภัณฑ์​ใน​รูป​ที่​ใกล้​ต้นฉบับ ส่วน​ไทย​ร่วม​สมัย​นำ​ของ​ไทย​จาก​แหล่ง​อื่น​มา​จัด​วาง​ใน​บริบท​ใหม่​จน​กลาย​เป็น​งาน​ออกแบบ บทความ​ของ สจล. อธิบาย​ว่า​ไทย​ร่วม​สมัย​มัก​หยิบ​ของ​ไทย ๆ ที่​เคย​ถูก​มอง​ข้าม​มาย​กระ​ดับ​ให้​เป็น​ของ​ที่​ดู​เท่​และ​กลาย​เป็น​อัต​ลักษณ์​ร่วม​ของ​คน​รุ่น​ใหม่ งาน​แบบ​นี้​จึง​เปิด​ให้​ตีความ​ได้​มากกว่า แต่​ต้อง​มี​ที่มา​ที่​ผู้​ดู​จำ​ได้ ไม่​อย่าง​นั้น​ผู้​ดู​จะ​ไม่​รับ​รู้​ว่า​เป็น​ไทย

กราฟิก​ไทย​ผสม​อิทธิพล​จาก​ต่าง​ประเทศ​มา​ตั้งแต่​ต้น

งาน​วิจัย​ประวัติ​กราฟิก​ไทย​สรุป​ว่า​ความ​เป็น​ไทย​ใน​งาน​กราฟิก​หลาย​ยุค​เกิด​จาก​การ​ผสม​รูป​แบบ​สากล​กับ​เงื่อนไข​ท้อง​ถิ่น ข้อ​สรุป​นี้​มา​จากลำดับ​เวลา​เปรียบ​เทียบ​ของ​การ​ออกแบบ​กราฟิก​โลก​และ​ไทย ค.ศ. 1890–2025 ของ​กิตติ​ธัช ศรี​ฟ้า ใน​วารสาร​นิเทศ​สยาม​ปริทัศน์ ปี​ที่ 25 ฉบับ​ที่ 1 (มกราคม-มิถุนายน 2569) ซึ่ง​วาง​เหตุการณ์​ด้าน​เทคโนโลยี สื่อ และ​สไตล์​ของ​โลก​กับ​ของ​ไทย​ไว้​บน​เส้น​เวลา​เดียวกัน​ตลอด 135 ปี

งาน​วิจัย​นี้​พบ​ความ​สัมพันธ์​ระหว่าง​กราฟิก​ไทย​กับ​กราฟิก​โลก​อย่าง​น้อย​สี่​รูป​แบบ

  1. รับ​โดยตรง นำ​องค์​ประกอบ​จาก​ต่าง​ประเทศ​มา​ใช้​เกือบ​ตาม​ต้นฉบับ
  2. ปรับ​ใช้ ลด​ทอน​หรือ​ดัดแปลง​รูป​แบบ​สากล​ให้​เข้า​กับ​งาน​ไทย
  3. สร้างสรรค์​ใหม่ เกิด​รูป​แบบ​ที่​ไม่มี​ต้นแบบ​ตรง​ใน​ตะวัน​ตก เช่น ใบ​ปิด​ภาพยนตร์​ไทย​วาด​มือ
  4. สอดคล้อง​ใน​เวลา​เดียวกัน นัก​ออกแบบ​ไทย​ใช้​เครื่อง​มือ​และ​กระแส​เดียว​กับ​นัก​ออกแบบ​ทั่ว​โลก​แทบ​พร้อม​กัน

ระยะ​ห่าง​ทาง​เวลา​ก็​หด​ลง​ตาม​ลำดับ ช่วง​ต้น​ศตวรรษ​ที่ 20 สไตล์​อย่า​งอาร์​ตนู​โว​และ​อาร์ต​เด​โค​ใช้​เวลา 1-3 ทศวรรษ​กว่า​จะ​ปรากฏ​ชัด​ใน​ไทย ช่วง​สงคราม​เย็น​เหลือ​ระดับ​ปี​ต่อ​ปี และ​ยุค​ดิจิทัล​เหลือ​ระดับ​ใกล้​เคียง​เวลา​จริง ผู้​วิจัย​ยก​ตัวอย่าง​การ​เปลี่ยน​หน้า​จอ​ระบบ iOS จาก​แบบ​เลียน​พื้น​ผิว​วัสดุ​ไป​เป็น Flat Design ในปี ค.ศ. 2013 ซึ่ง​นัก​ออกแบบ​ไทย​ปรับ​ตาม​แทบ​พร้อม​กัน​กับ​นัก​ออกแบบ​ทั่ว​โลก

ไทย​เวอร์​นา​คู​ลาร์​ป็อป​คือ​อะไร

ไทย​เวอร์​นา​คู​ลาร์​ป็อป (Thai Vernacular Pop) คือ​ภาษา​ภาพ​ลูกผสม​ที่​เกิด​ใน​ใบ​ปิด​ภาพยนตร์​ไทย​วาด​มือ​และ​ศิลปะ​ข้าง​ถนน​ช่วง​ปี พ.ศ. 2495-2523 ลักษณะ​เด่น​คือ​สี​คู่​ตรง​ข้าม​ที่​รุนแรง การ​จัด​องค์​ประกอบ​อัด​แน่น​จน​แทบ​ไม่มี​ที่​ว่าง และ​ภาพ​ประกอบ​ที่​เน้น​อารมณ์ งาน​วิจัย​ยก​ใบ​ปิด​เรื่อง "ดวง" (พ.ศ. 2514) ของ​เปี๊ยก โปสเตอร์ เป็น​ตัวอย่าง และ​ระบุ​ว่า​เป็น​หนึ่ง​ใน​สาม​รูป​แบบ​ลูกผสม​ของ​กราฟิก​ไทย ร่วม​กับ​ไทย-วิก​ตอ​เรียน​และ​อาร์ต​เด​โค​การเมือง

ผู้​วิจัย​อธิบาย​ว่า​นัก​ออกแบบ​ไทย​ทำ​หน้าที่​ผู้​แปล​ความ​หมาย​ระหว่าง​แนวทาง​สากล​กับ​ความ​คุ้น​ชิน​ของ​คน​ไทย แบรนด์​ที่​ลังเล​จะ​ใช้​ตัว​อักษร​ไร้​หัว​หรือ​เลย์​เอา​ต์​แบบ​สากล​จึง​ใช้​ข้อ​นี้​ประกอบ​การ​ตัดสิน​ใจ​ได้ เพราะ​การ​ผสม​เป็น​วิธี​ที่​ความ​เป็น​ไทย​ใน​งาน​กราฟิก​เกิด​ขึ้น​มา​ตลอด​ช่วง​ที่​งาน​วิจัย​ศึกษา งาน​วิจัย​เดียวกัน​ระบุ​แนว​โน้ม​ล่าสุด​ไว้​สอง​เรื่อง คือ​ตัว​อักษร​ไทย​ไม่มี​หัว (loopless Thai type) และ​การนำ​สุนทรี​ยะ​ข้าง​ถนน​กลับ​มาตี​ความ​ใหม่ ผู้​ที่​กำลัง​เลือก​ฟอนต์​ไทย​ให้​แบรนด์​ดู​หลัก​จับ​คู่​ได้​ในFont Pairing คือ​อะไร จับ​คู่​ฟอนต์​ไทย​ให้​คน​ทุก​วัย​อ่าน​ง่าย

จับ​คู่​ความ​เป็น​ไทย​กับ​บุคลิก​แบรนด์

ความ​เป็น​ไทย​แต่ละ​แบบ​เข้า​กับ​บุคลิก​แบรนด์​ไม่​เท่า​กัน งาน​วิจัย​บรรจุ​ภัณฑ์​ของ​ที่​ระลึก​จาก​จุฬาลงกรณ์​มหาวิทยาลัย​วัด​เรื่อง​นี้​โดยตรง ยศ​ไกร ไทรทอง สิทธิ​พงศ์ วงศ์​ไชย​สุวรรณ และ​วิรุฬห์ วุฒิ​ฤทธา​กุล ให้​ผู้​เชี่ยวชาญ​ด้าน​บรรจุ​ภัณฑ์​และ​เรข​ศิลป์​ที่​มี​ประสบการณ์​ไม่​ต่ำ​กว่า 15 ปี จำนวน 7 คน เลือก​องค์​ประกอบ​กราฟิก​ให้​ต้นแบบ​ตราสิน​ค้า​ใน​บริบท​วัฒนธรรม​ไทย 15 แบบ ด้วย​วิธี​เดล​ฟาย ต้นแบบ​ชุด​นี้​มา​จาก​ดุษฎีนิพนธ์​ของ​อริ​ชัย อรรค​อุดม ที่​จุฬาลงกรณ์​มหาวิทยาลัย (2552)

องค์​ประกอบ​ที่​ให้​เลือก​มี​ห้า​ด้าน คือ​ตัว​อักษร​ไทย ตัว​อักษร​อังกฤษ เทคนิค​ภาพ​ประกอบ ชุด​สี​ไทย​โทน และ​สไตล์​ความ​เป็น​ไทย คำ​ตอบ​ที่​ผู้​เชี่ยวชาญ​เลือก​ตั้งแต่ 6 ใน 7 คน (ร้อย​ละ 85.71 ขึ้น​ไป) ถูก​จัด​เป็นก​ลุ่ม​แนะนำ​อย่าง​ยิ่ง ผล​เฉพาะ​ด้าน​สไตล์​ความ​เป็น​ไทย​ใน​กลุ่ม​นี้​มี​ดังนี้

สไตล์​ความ​เป็น​ไทย ต้นแบบ​ตราสิน​ค้า​ที่​ผู้​เชี่ยวชาญ​แนะนำ​อย่าง​ยิ่ง
ไทย​ประเพณี วีรบุรุษ (Hero) · ราชา (King)
ไทย​พื้น​บ้าน นัก​ปราชญ์ (Sage) · ผู้​ช่วย​เหลือ (Helper) · มารดา (Mother)
ไทย ๆ ผู้​สันโดษ (Loner)
ไทย​ร่วม​สมัย ผู้​แสวงหา (Seeker) · เจ้า​เสน่ห์ (Enchantress) · ขบถ (Rebel)

ต้นแบบ​ที่​เหลือ เช่น ผู้​วิเศษ นักรบ นัก​รัก และ​ผู้​ไร้​เดียง​สา ไม่มี​สไตล์​ความ​เป็น​ไทย​ที่​ผ่าน​เกณฑ์​แนะนำ​อย่าง​ยิ่ง ผล​ของ​ต้นแบบ​กลุ่ม​นี้​ไป​อยู่​ที่​ด้าน​อื่น​แทน เช่น ผู้​ไร้​เดียง​สา​ได้​เทคนิค​สี​เทียน​กับ​สี​น้ำ และ​ชุด​สี​ไทย​โทน​โทน​อ่อน​แปด​สี อย่าง​สี​กุหลาบ สี​หญ้า​แพรก​อ่อน และ​สี​งาช้าง

บุคลิก​แบรนด์​แบบ​ไหน​เหมาะ​กับ​ไทย​ร่วม​สมัย

แบรนด์​ที่​มี​บุคลิก​ขบถ ผู้​แสวงหา หรือ​เจ้า​เสน่ห์​เหมาะ​กับ​ไทย​ร่วม​สมัย​มาก​ที่สุด​ตาม​ผล​งาน​วิจัย ต้นแบบ​ขบถ​ซึ่ง​ผู้​วิจัย​บรรยาย​ว่า​ชอบ​ความ​ท้าทาย​และ​เป็น​อิสระ ได้​คำ​ตอบ​กลุ่ม​แนะนำ​อย่าง​ยิ่ง​ถึง 4 ใน 5 ด้าน คือ​ตัว​อักษร​ไทย​แบบ​ตกแต่ง ตัว​อักษร​อังกฤษ​แบบ​ตกแต่ง ภาพ​ประกอบ​แบบ​ตัด​แปะ และ​สไตล์​ไทย​ร่วม​สมัย ส่วน​เจ้า​เสน่ห์​ได้​สี​แดง​ดอก​ชบา​กับ​สี​ก้ามปู​อสุ​รา งาน​วิจัย​เตือน​ไว้​เอง​ว่า​ผล​นี้​เป็น​แนวทาง​เบื้อง​ต้น​สำหรับ​บรรจุ​ภัณฑ์​ของ​ที่​ระลึก ไม่​ได้​ทดสอบ​กับ​ยอด​ขาย​หรือ​ผู้​ซื้อ​จริง

ลวดลาย​ไทย​แบบ​ไหน​ที่​ผู้​ซื้อ​ทั่วไป​เข้าใจ

ลวดลาย​ไทย​ที่​ผู้​ซื้อ​ทั่วไป​เข้าใจ​ได้​คือ​ลาย​ที่​ลด​ความ​ซับ​ซ้อน​ลง​แต่​ยัง​เห็น​แบบแผน​ไทย​เดิม งานความ​เข้าใจ​ของ​ชาว​ต่าง​ชาติ​ที่​มี​ต่อ​ผลิตภัณฑ์​ลวดลาย​ไทย ของ​สุ​ภัทร​า ลูก​รักษ์ มหาวิทยาลัย​ราชภัฏ​สวนสุนันทา ใน​วารสาร​มหาวิทยาลัย​ศิลปากร ฉบับ​ภาษา​ไทย ปี​ที่ 32 ฉบับ​ที่ 2 (2555) สำรวจ​ผู้​ซื้อ​ชาว​ต่าง​ชาติ​โดย​ใช้​ผลิตภัณฑ์​ผ้า​ไหม​ของ​จิม ทอม​ป์​สัน เป็น​กรณี​ศึกษา

ผล​ที่​ได้​สรุป​เป็น​ข้อ​ได้​ดังนี้

  • ลาย​กราฟิก​และ​สี​เป็น​เหตุผล​ใน​การ​เลือก​ซื้อ ควบคู่​กับ​เนื้อ​ผ้า​และ​การ​สัมผัส
  • ลาย​แบบ​เสมือน​จริง ลาย​นามธรรม และ​ลาย​ไทย​ดึงดูด​ได้​ใน​ระดับ​ปาน​กลาง ยัง​ไม่​แสดง​ความ​สวยงาม​ได้​ดี​เท่า​ที่​ควร
  • ลาย​กราฟิก​รูป​สัตว์​ช่วย​ให้​ผู้​ซื้อ​รู้จัก​ผลิตภัณฑ์​ได้​ดี ผู้​วิจัย​เสนอ​ว่า​เป็น​จุด​เริ่ม​ที่​ดี​ของ​นัก​ออกแบบ​ลาย​ไทย

ข้อ​เสนอ​ของ​งาน​นี้​ใช้ได้​กับ​ของ​ฝาก​และ​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ขาย​นัก​ท่อง​เที่ยว ลาย​ควร​มี​ราย​ละเอียด​ไม่​ซับ​ซ้อน​จน​เกิน​ไป สื่อสาร​ได้​ง่าย แต่​ไม่​ควร​ออกแบบ​ให้​ผิด​จาก​แบบแผน​ไทย​จน​เสีย​เอกลักษณ์​ของ​ลาย ผู้​ผลิต​ของ​ฝาก​ที่​ต้องการ​ภาพ​รวม​เรื่อง​หน้า​ร้าน​กับ​การ​ขาย​ออนไลน์​อ่าน​ต่อ​ได้ที่พลิก​โฉม Phygital ท่อง​เที่ยว​และ​ของ​ฝาก

ควร​ลด​ราย​ละเอียด​ลาย​ไทย​แค่​ไหน

ควร​ลด​จน​ลาย​ยัง​อ่าน​ออก​ที่​ขนาด​เล็ก​ที่สุด​ที่​จะ​พิมพ์​จริง แต่​ยัง​เห็น​โครงสร้าง​ของ​ลาย​เดิม วิธี​ตรวจ​ที่​ทำได้​เอง​คือ​พิมพ์​ลาย​ใน​ขนาด​เท่า​ที่​จะ​อยู่​บน​ฉลาก​หรือ​ไอคอน แล้ว​ให้​คน​ที่​ไม่​ได้​ทำงาน​ออกแบบ​บอก​ว่า​เห็น​อะไร ถ้า​ตอบ​ไม่​ได้​ว่า​เป็น​ดอก ใบ หรือ​สัตว์ แปล​ว่า​ยัง​ซับ​ซ้อน​เกิน​ไป ถ้า​ตอบ​ได้​แต่​ไม่มี​ใคร​บอก​ว่า​เป็น​ลาย​ไทย แปล​ว่า​ลด​จน​เสีย​แบบแผน​แล้ว งาน​วิจัย​ของ​สุ​ภัทร​า​สรุป​จุด​สมดุล​นี้​ไว้​ตรง​กัน

ถอดรูป​ทรง​ไทย​เป็น​งาน​ใหม่​ใน​เจ็ด​ขั้น

นัก​ออกแบบ​ถอดรูป​ทรง​จาก​ภูมิปัญญา​ไทย​เป็น​งาน​ร่วม​สมัย​ได้​ด้วย​เจ็ด​ขั้น ตาม​แผนผัง​ใน​บทความองค์​ความ​รู้ ภูมิปัญญา​ไทย: การ​ออกแบบ​และ​สร้างสรรค์​ผลิตภัณฑ์​ร่วม​สมัย ของ​อรัญ วานิช​กร คณะ​ศิลปกรรม​ศาสตร์ มหาวิทยาลัย​ศรีนครินทรวิโรฒ ใน​วารสาร​สถาบัน​วัฒนธรรม​และ​ศิลปะ ปี​ที่ 15 ฉบับ​ที่ 2 (2557)

  1. ซาบซึ้ง​และ​หา​แรง​บันดาล​ใจ ศึกษา​คุณค่า​ที่​จับ​ต้อง​ได้ เช่น เส้น​สาย ลวดลาย สี พื้น​ผิว และ​คุณค่า​ที่​จับ​ต้อง​ไม่​ได้ เช่น เรื่อง​ราว​และ​ความ​หมาย
  2. ศึกษา​และ​ร่าง​ภาพ วาด​รูป​ทรง​เดิม​จาก​หลาย​มุม​มอง
  3. ตัด​ทอน​รูป​ทรง ลด​ราย​ละเอียด​เข้าหา​โครง​เรขาคณิต​ก่อน​ลอง​รูป​ทรง​อิสระ
  4. จัด​องค์​ประกอบ​ตาม​ทฤษฎี​ศิลป์ แยก​รูป​ทรง​เป็น​จุด เส้น ระนาบ แล้ว​ประกอบ​ใหม่​เป็น​ลวดลาย​หรือ​พื้น​ผิว
  5. กำหนด​ประโยชน์​ใช้สอย​ปัจจุบัน ให้​รูป​ทรง​ใหม่​ทำ​หน้าที่​ที่​ผู้​ใช้​ต้องการ​วัน​นี้
  6. ออกแบบ รวม​ผล​ทุก​ขั้น​เป็น​แบบ​ที่​ผลิต​ได้
  7. ทำ​ต้นแบบ ตรวจ​รูป​ลักษณ์ การ​ใช้​งาน วัสดุ และ​ต้นทุน​ก่อน​ผลิต​จริง

ผู้​วิจัย​ระบุ​ว่า​เมื่อ​ถึง​ขั้น​ที่​เจ็ด วน​กลับ​ไป​ขั้น​แรก​ได้​เพื่อ​ขยาย​เป็น​ชุด​สินค้า ตัวอย่าง​ใน​บทความ​คือ​หม้อ​น้ำลาย​วิจิตร​ของ​นนทบุรี ซึ่ง​ถูก​ศึกษา​และ​ตัด​ทอน​รูป​ทรง​ที​ละ​ขั้น​จน​เหลือ​โครง​เรียบ ขั้น​ที่​สาม​กับ​ขั้น​ที่​สี่​ใช้​กับ​งาน​กราฟิก​ได้​ตรง​ตัว เพราะ​คือ​การ​เปลี่ยน​ลาย​ไทย​เต็ม​รูป​เป็น​สัญลักษณ์​ที่​พิมพ์​ได้​ทุกข​นาด หลัก​ตรวจ​โลโก้​ก่อน​อนุมัติ​อยู่​ในหลัก​การ​ออกแบบ​โลโก้ ตรวจ​ให้​จด​เครื่องหมายการค้า​ได้​ก่อน​อนุมัติ

ทำไม​งาน​ไทย​ประยุกต์​ต้อง​คิดถึง​อารมณ์​ของ​ผู้​ใช้

เพราะ​คุณค่า​ของ​งาน​ไทย​ประยุกต์​อยู่​ที่​ความ​ทรง​จำ​ร่วม​ของ​ผู้​ใช้​มาก​พอ ๆ กับ​รูป​ลักษณ์ บทความ​ของ​ศรี​นาฎ ไพ​โร​หกุล ใช้​กรอบ​การ​ออกแบบ​เชิง​อารมณ์​สาม​ระดับ คือ​ระดับ​สัญชาตญาณ​ที่​เกิด​เมื่อ​เห็น​ครั้ง​แรก ระดับ​พฤติกรรม​ที่​เกิด​จาก​ความ​สะดวก​ใน​การ​ใช้​งาน และ​ระดับ​การ​ไตร่ตรอง​ที่​เกิด​จาก​ความ​หมาย​และ​ตัว​ตน​ที่​ผู้​ใช้​สื่อ​ผ่าน​สิ่งของ ข้อ​สรุป​จาก​การ​ประชุม​กลุ่ม​คือ​ผลิตภัณฑ์​ไทย​ประยุกต์​เชื่อม​สินค้า​กับ​วิถี​ชีวิต​และ​ประสบการณ์​ที่​คน​กลุ่ม​ใหญ่​มี​ร่วม​กัน​ระหว่าง​อดีต​กับ​ปัจจุบัน

ตรวจ​บรีฟ​ความ​เป็น​ไทย​ก่อน​ส่ง​ให้​นัก​ออกแบบ

บรีฟ​ที่​ดี​บอก​นัก​ออกแบบ​ได้​ว่า​ความ​เป็น​ไทย​แบบ​ไหน​ที่​แบรนด์​ต้องการ และ​วัดผล​งาน​ด้วย​เกณฑ์​อะไร ก่อน​ส่ง​งาน​ให้​ทีม​ออกแบบ​หรือ​เอ​เจน​ซี ให้​ตอบ​คำถาม​เหล่า​นี้​ลง​ใน​เอกสาร​เดียว

  • บุคลิก​ของ​แบรนด์​คือ​อะไร เลือก​ต้นแบบ​ตราสิน​ค้า​หนึ่ง​หรือ​สอง​แบบ เช่น ผู้​ช่วย​เหลือ หรือ​ขบถ
  • ความ​เป็น​ไทย​แบบ​ไหน ระบุ​หนึ่ง​ใน​สี่​แบบ พร้อม​ภาพ​ตัวอย่าง​สาม​ถึง​ห้า​ภาพ​ที่​ตรง​แบบ​นั้น
  • ของ​ไทย​ชิ้น​ไหน​เป็นต้น​ทาง เช่น ลาย​ผ้า​ของ​ชุมชน ป้าย​เขียน​มือ หรือ​เครื่อง​จักสาน และ​ใคร​เป็น​เจ้าของ​ภาพ​ตัวอย่าง
  • ใคร​คือ​ผู้​ดู​หลัก คน​ไทย​ใน​พื้นที่ คน​ไทย​ทั่ว​ประเทศ หรือ​นัก​ท่อง​เที่ยว​ต่าง​ชาติ
  • งาน​จะ​ไป​อยู่​ที่ไหน ฉลาก​ขนาด​เล็ก กล่อง ป้าย​หน้า​ร้าน หรือ​หน้า​จอ​โทรศัพท์ ซึ่ง​กำหนด​ว่า​ลาย​ต้อง​ลด​ทอน​แค่​ไหน
  • ทดสอบ​อย่างไร ให้​ลูกค้า​กลุ่ม​เป้า​หมาย​ดู​แบบ​ร่าง​สอง​ถึง​สาม​แบบ แล้ว​จด​ว่า​แบบ​ไหน​ถูก​มอง​ว่า​เป็น​ไทย​และ​แบบ​ไหน​อ่าน​ง่าย

ผู้​ที่​ต้องเต​รี​ยม​งาน​บรรจุ​ภัณฑ์​ต่อ​หลัง​ได้​แบบ​กราฟิก​แล้ว ดู​ข้อ​ควร​ระวัง​เรื่อง​วัสดุ​และ​การ​สัมผัส​อาหาร​ได้ที่หลัก​การ​ออกแบบ​บรรจุ​ภัณฑ์​เบื้อง​ต้น เมื่อ​พลาสติก​สัมผัส​อาหาร

สรุป

ความ​เป็น​ไทย​ใน​งาน​กราฟิก​แยก​ได้​สี่​แบบ คือ​ไทย​ประเพณี ไทย​พื้น​บ้าน ไทย ๆ และ​ไทย​ร่วม​สมัย แต่ละ​แบบ​เหมาะ​กับ​บุคลิก​แบรนด์​ต่าง​กัน งาน​วิจัย​ของ​จุฬาลงกรณ์​มหาวิทยาลัย​แนะนำ​ไทย​ร่วม​สมัย​ให้​บุคลิก​ขบถ ผู้​แสวงหา และ​เจ้า​เสน่ห์ และ​แนะนำ​ไทย​ประเพณี​ให้​วีรบุรุษ​กับ​ราชา ประวัติ​กราฟิก​ไทย​ตั้งแต่ ค.ศ. 1890 แสดง​ว่า​ความ​เป็น​ไทย​เกิด​จาก​การ​ผสม​กับ​รูป​แบบ​สากล​มา​ตลอด ลาย​ไทย​ที่​ผู้​ซื้อ​ทั่วไป​เข้าใจ​ควร​ลด​ราย​ละเอียด​แต่​คง​แบบแผน​เดิม และ​การ​ถอดรูป​ทรง​ไทย​เป็น​งาน​ใหม่​ทำได้​เจ็ด​ขั้น​ตั้งแต่​ศึกษา​ของ​จริง​จนถึง​ทำ​ต้นแบบ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ต้อง​ตรวจ​ที่มา​ของ​ไฟล์​ลาย​ทุก​ครั้ง ลาย​โบราณ​ที่​ช่าง​สร้าง​ไว้​นาน​แล้ว​ต่าง​จาก​ภาพถ่าย​หรือ​ภาพ​วาด​ลาย​ที่​มี​ผู้​ทำ​ขึ้น​ใหม่ เพราะ​ภาพ​หรือ​ไฟล์​ที่​ทำ​ขึ้น​ใหม่​อาจ​มี​ลิขสิทธิ์​ของ​ผู้​ทำ ทาง​ที่​ปลอดภัย​คือ​ให้​นัก​ออกแบบ​วาด​ลาย​ใหม่​จาก​การ​ศึกษา​ของ​จริง แล้ว​เก็บ​แบบ​ร่าง​กับ​ที่มา​ของ​ลาย​ไว้​เป็น​หลัก​ฐาน

ไม่​จำเป็น แต่​ช่วย​ให้​ผู้​ดู​รับ​รู้​ความ​เป็น​ไทย​ได้​เร็ว​ขึ้น งาน​วิจัย​บรรจุ​ภัณฑ์​ของ​ที่​ระลึก​ใช้​ชุด​สี​ไทย​โทน​เป็น​หนึ่ง​ใน​ห้า​ด้าน​ที่​ให้​ผู้​เชี่ยวชาญ​เลือก ระบบ​สี​ทั้ง 10 หมู่​อธิบาย​ไว้​ในสี​ไทย​โทน​คือ​อะไร 168 สี​ไทย​ใน 10 หมู่

ได้ ถ้า​แยก​บทบาท​ให้​ชัด เช่น สินค้า​รุ่น​พิเศษ​สำหรับ​เทศกาล​ใช้​ไทย​ประเพณี ส่วน​รุ่น​ขาย​ประจำ​ใช้​ไทย​ร่วม​สมัย สิ่ง​ที่​ควร​คง​ไว้​ทุก​รุ่น​คือ​โลโก้ ฟอนต์​หลัก และ​สีห​ลัก เพื่อ​ให้​ผู้​ซื้อ​ยัง​จำ​ได้​ว่า​เป็น​แบรนด์​เดียวกัน

ไม่​จำเป็น งาน​วิจัย​ลำดับ​เวลา​ของ​กราฟิก​ไทย​ระบุ​ว่า​ตัว​อักษร​ไทย​ไม่มี​หัว​เป็น​หนึ่ง​ใน​แนว​โน้ม​ที่​สะท้อน​อัต​ลักษณ์​ไทย​ร่วม​สมัย ข้อ​ที่​ต้อง​ระวัง​คือ​การ​อ่าน ข้อความ​ยาว​หรือ​ข้อความ​ที่​ผู้​สูง​อายุ​ต้อง​อ่าน​ควร​ใช้​ตัว​อักษร​มี​หัว และ​เก็บ​แบบ​ไม่มี​หัว​ไว้​กับ​หัวข้อ​หรือ​ชื่อ​สินค้า

ขึ้น​กับ​บุคลิก​ที่​ร้าน​เลือก งาน​วิจัย​บรรจุ​ภัณฑ์​ของ​ที่​ระลึก​ไม่​ได้​ให้​คำ​ตอบ​เดียว​สำหรับ​ทุก​ร้าน แต่​ผล​สำรวจ​ผู้​ซื้อ​ชาว​ต่าง​ชาติ​ชี้​ว่า​ลาย​ที่​ไม่​ซับ​ซ้อน​และ​ภาพ​สัตว์​สื่อสาร​ได้​ดี ร้าน​ที่​ยัง​ไม่​แน่ใจ​จึง​ควร​ทดสอบ​ลายสอง​แบบ​กับ​ลูกค้า​หน้า​ร้าน​ก่อน​สั่ง​พิมพ์​จำนวน​มาก

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​เห็น​จาก​งาน​วิจัย​ห้า​ชิ้น​ใน​บท​นี้​ว่า​ความ​เป็น​ไทย​ที่​ได้​ผล​ขึ้น​กับ​ว่า​เลือก​แบบ​ไหน​ให้​บุคลิก​ใด ขั้น​แรก​ของ​งาน​จึง​เป็นการ​วินิจฉัย​ว่า​สินค้า​วางตัว​แบบ​วีรบุรุษ ผู้​ช่วย​เหลือ หรือ​ขบถ แล้ว​จึง​เลือก​ระหว่าง​ไทย​ประเพณี ไทย​พื้น​บ้าน ไทย ๆ หรือ​ไทย​ร่วม​สมัย บริการ​ออกแบบ​ฉลาก​และ​กล่อง​บรรจุ​ภัณฑ์​สไตล์​ไทย​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​เริ่ม​จาก​วินิจฉัย​บุคลิก​ของ​สินค้า เลือก​แบบ​ความ​เป็น​ไทย แล้ว​ทดสอบ​ลาย​ที่​ลด​ทอน​แล้ว​ใน​ขนาด​พิมพ์​จริง​ก่อน​ส่ง​โรง​พิมพ์

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

สินค้า​ที่​อยาก​ดู​เป็น​ไทย​ควร​รู้​ก่อน​ว่า​ไทย​แบบ​ไหน​ตรง​กับ​ตัว​เอง

ให้ PHYGITAL AGENCY วินิจฉัย​บุคลิก​ของ​แบรนด์ เลือก​แบบ​ความ​เป็น​ไทย​ที่​เข้า​กัน แล้ว​ออกแบบ​ลาย ฉลาก และ​กล่อง​ที่​ทดสอบ​กับ​ผู้​ซื้อ​จริง​ก่อน​สั่ง​พิมพ์

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย