ข้ามไปเนื้อหาหลัก

หลัก​การ​ออกแบบ​บรรจุ​ภัณฑ์​เบื้อง​ต้น เมื่อ​พลาสติก​สัมผัส​อาหาร

อัปเดตล่าสุด 27 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 12 นาที
หลัก​การ​ออกแบบ​บรรจุ​ภัณฑ์​เบื้อง​ต้น เมื่อ​พลาสติก​สัมผัส​อาหาร

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

ประกาศ​กระทรวง​สาธารณสุข (ฉบับ​ที่ 435) พ.ศ. 2565 นับ​ฝา จุก ชั้น​เคลือบ และ​ถุง​หลาย​ชั้น​ที่​มี​พลาสติก​เป็น​ภาชนะ​พลาสติก​ด้วย

ประกาศ​ลง​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา​วัน​ที่ 17 มิถุนายน 2565 และ​ยกเลิก​ฉบับ​ที่ 295 พ.ศ. 2548

ภาชนะ​ที่​มี​สี​ต้อง​ใช้​สี​ชั้น​คุณภาพ​สำหรับ​สัมผัส​อาหาร (food contact grade) และ​หมึก​ที่​พิมพ์​ลาย​ต้อง​ไม่​หลุด​ลอก​ลง​อาหาร

ทั้ง​สอง​ข้อ​อยู่​ใน​ข้อ 4 ซึ่ง​เป็น​เกณฑ์​ขั้น​ต่ำ​ของ​ภาชนะ​พลาสติก​ทุก​ชนิด

ขวด​จาก​พลาสติก​ที่​ผ่าน​การ​บรรจุ​อาหาร​มา​แล้ว​ใช้ได้​เฉพาะ PET และ​ต้อง​มี​ผล​ประเมิน​ความ​ปลอดภัย​หรือ​เม็ด​พลาสติก​ที่​ได้ มอก.

ส่วน​ระยะ​ผ่อน​ผัน​สาม​ปี​ของ​ภาชนะ​แบบ​เดิม​ครบ​ไป​แล้ว​ใน​เดือน​มิถุนายน 2568

ประกาศ​กระทรวง​สาธารณสุข ฉบับ​ที่ 435 กำหนด​สี หมึก​พิมพ์ พลาสติก​รีไซเคิล และ​ภาชนะ​ที่​ห้าม​ใช้​บรรจุ​อาหาร ข้อ​ที่​เจ้าของ SME อาหาร​ต้อง​รู้​ก่อน​สั่ง​ผลิต​แพ็ก​เกจ​พลาสติก

เจ้าของ​แบรนด์​อาหาร​ขนาด​เล็ก​ส่วน​ใหญ่​เริ่ม​ออกแบบ​บรรจุ​ภัณฑ์​จาก​ลาย​บน​ถุง​หรือ​สี​ของ​ฝา แต่​ถุง​และ​ฝา​นั้น​สัมผัส​อาหาร​โดยตรง กฎหมาย​ไทย​จึง​กำหนด​คุณภาพ​ของ​มัน​ไว้​ก่อน​เรื่อง​ความ​สวยงาม ข้อ​กำหนด​ชุด​นี้​อยู่​ในประกาศ​กระทรวง​สาธารณสุข (ฉบับ​ที่ 435) พ.ศ. 2565 เรื่อง กำหนด​คุณภาพ​หรือ​มาตรฐาน​ของ​ภาชนะ​บรรจุ​ที่​ทำ​จาก​พลาสติก ซึ่ง​ออก​ตาม พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522

บท​นี้​อ่าน​ประกาศ​ทั้ง 14 ข้อ​แล้ว​ดึง​เฉพาะ​ข้อ​ที่​เปลี่ยน​การ​ตัดสิน​ใจ​ของ​ผู้​ออกแบบ ได้แก่ สี​ของ​ภาชนะ หมึก​พิมพ์ พลาสติก​รีไซเคิล ภาชนะ​ที่​ห้าม​ใช้ และ​ระยะ​ผ่อน​ผัน ส่วน​ข้อความ​ที่​ต้อง​พิมพ์​บน​ฉลาก​เป็น​กฎหมาย​อีก​ชุด ไม่​อยู่​ใน​บท​นี้

ประกาศ​ฉบับ​ที่ 435 นับ​อะไร​เป็น​ภาชนะ​พลาสติก

ข้อ 2 ของ​ประกาศ​นิยาม​ภาชนะ​บรรจุ​ว่า​เป็น​วัตถุ​ที่​ใช้​บรรจุ​อาหาร ไม่​ว่า​ด้วย​การ​ใส่ ห่อ หรือ​วิธี​ใด และ​รวม​ถึง​ฝา​หรือ​จุก​ด้วย ภาชนะ​พลาสติก​ยัง​นับ​ทั้ง​พลาสติก​บริสุทธิ์​ที่​ยัง​ไม่​ผ่าน​การ​ใช้​งาน (virgin plastic) และ​พลาสติก​แปร​ใช้​ใหม่ (recycled plastic)

ข้อ 3 แจก​ภาชนะ​พลาสติก​ไว้​หก​แบบ ตั้งแต่​พลาสติก​ชั้น​เดียว​ทั้ง​ชิ้น พลาสติก​หลาย​ชั้น​อัด​หรือ​ประกบ​ติด​กัน วัสดุ​หลาย​ชนิด​ที่​มี​พลาสติก​เป็น​ชั้น​ประกอบ วัสดุ​อื่น​ที่​เคลือบ​ด้วย​พลาสติก ภาชนะ​ที่​มี​พลาสติก​เป็น​ส่วน​หนึ่ง​สัมผัส​อาหาร ไป​จนถึง​วัสดุ​เชิง​ประกอบ (composite) ที่​มี​พลาสติก​ผสม​อยู่

กล่อง​กระดาษ​เคลือบ​หรือ​ถุง​ฟอยล์​หลาย​ชั้น​นับ​เป็น​ภาชนะ​พลาสติก​หรือ​ไม่

นับ ถ้า​มี​พลาสติก​เป็น​ชั้น​ประกอบ​หรือ​เป็น​ชั้น​เคลือบ ข้อ 3 (3) และ (4) เขียน​ครอบ​กรณี​วัสดุ​หลาย​ชนิด​ประกบ​กัน​และ​วัสดุ​อื่น​ที่​เคลือบ​พลาสติก​ไว้​ตรง ๆ ผู้​ออกแบบ​ที่​เลือก​กล่อง​กระดาษ​เคลือบ​ด้าน​ใน​หรือ​ถุง​ซิป​ฟอยล์​ให้​ดู​เป็น​มิตร​กับ​ธรรมชาติ​จึง​ยัง​ต้อง​ถาม​โรงงาน​ว่า​ชั้น​ที่​สัมผัส​อาหาร​เป็น​พลาสติก​ชนิด​ใด และ​ผ่าน​เกณฑ์​ของ​ประกาศ​นี้​หรือ​ไม่ ฝา​เกลียว​ของ​ขวด​แก้ว​ที่​มี​แผ่น​รอง​พลาสติก​ด้าน​ใน​ก็​เข้า​ข่าย​ข้อ 3 (5)

สี​ของ​ตัว​ภาชนะ​ต้อง​เป็น​เกรด​สัมผัส​อาหาร

ข้อ 4 ตั้ง​เกณฑ์​หก​ข้อ​ที่​ภาชนะ​พลาสติก​ทุก​ชิ้น​ต้อง​ผ่าน คือ สะอาด ไม่มี​จุลินทรีย์​ที่​ทำให้​เกิด​โรค ไม่มี​สาร​อันตราย​แพร่​ออก​มา​ใน​ปริมาณ​ที่​มี​ผล​ต่อ​สุขภาพ ไม่​ทำให้​ลักษณะ​หรือ​องค์​ประกอบ​ของ​อาหาร​เปลี่ยน​จน​ยอมรับ​ไม่​ได้ และ​อีก​สอง​ข้อ​ที่​เกี่ยว​กับ​งาน​ออกแบบ​โดยตรง

ข้อ สิ่ง​ที่​ประกาศ​กำหนด ผู้​ออกแบบ​ต้อง​ขอ​อะไร​จาก​โรงงาน
4 (5) ภาชนะ​ที่​มี​สี สี​ต้อง​เป็น​ชั้น​คุณภาพ​สำหรับ​สัมผัส​อาหาร และ​ต้อง​ไม่มี​สี​ออก​มา​ปน​เปื้อน​อาหาร เอกสาร​ยืนยัน​เกรด​ของ​สี​ที่​ผสม​ใน​เนื้อ​พลาสติก
4 (6) ภาชนะ​ที่​พิมพ์​ลาย​หรือ​ข้อความ หมึก​ต้อง​ติด​แน่น​หรือ​ไม่​หลุด​ลอก​ออก​มา​สู่​อาหาร ชนิด​หมึก ตำแหน่ง​ที่​พิมพ์ และ​ผล​ทดสอบ​การ​หลุด​ลอก
บัญชี​หมายเลข 1 ปริมาณ​แพร่​กระจาย​ทั้งหมด​ของ​พลาสติก 12 ชนิด​ที่​ระบุ ไม่​เกิน 10 มิลลิกรัม​ต่อตา​ราง​เดซิเมตร ผล​วิเคราะห์​ตาม​บัญชี​ท้าย​ประกาศ

เปลี่ยน​ฝา​ขวด​เป็น​สี​ประจำ​แบรนด์​ต้อง​ตรวจ​อะไร​เพิ่ม

ต้อง​ตรวจ​ว่า​สี​ที่​ผสม​ลง​ใน​เนื้อ​ฝา​เป็น​ชั้น​คุณภาพ​สำหรับ​สัมผัส​อาหาร​ตาม​ข้อ 4 (5) เพราะ​ข้อ 2 นับ​ฝา​หรือ​จุก​เป็น​ส่วน​หนึ่ง​ของ​ภาชนะ​บรรจุ การ​เปลี่ยน​สี​จึง​เท่ากับ​เปลี่ยน​วัตถุดิบ​ของ​ชิ้น​ที่​สัมผัส​อาหาร ไม่​ได้​เปลี่ยน​แค่​หน้าตา ผู้​ออกแบบ​ควร​ส่ง​รหัส​สี​ให้​โรงงาน​พร้อม​คำถาม​ว่า​สี​นั้น​มี​เกรด​สัมผัส​อาหาร​หรือ​ไม่ ถ้า​ไม่มี ให้​เลือก​เฉด​ใกล้​เคียง​จาก​ชุด​สี​ที่​โรงงาน​มี​เอกสาร​รองรับ แทน​การ​บังคับ​ให้​เทียบ​สี​ตาม​แบบ

หมึก​พิมพ์​ลาย​และ​ชั้น​ขวาง​กั้น

ข้อ 4 (6) ไม่​ได้​ห้าม​พิมพ์​ลาย​บน​ภาชนะ แต่​กำหนด​ผลลัพธ์​ว่า​หมึก​ต้อง​ติด​แน่น​หรือ​ไม่​หลุด​ลอก​ลง​อาหาร ลาย​ที่​พิมพ์​ด้าน​นอก​ของ​กล่อง​แข็ง​มี​โอกาส​สัมผัส​อาหาร​น้อย​กว่า​ลาย​บน​ถุง​ที่​ม้วน​พับ​หรือ​ซ้อน​กัน​ระหว่าง​ขนส่ง ซึ่ง​ด้าน​นอก​ของ​ถุง​ใบ​หนึ่ง​อาจ​แนบ​กับ​ด้าน​ใน​ของ​อีก​ใบ

ข้อ 5 วรรค​สอง​เปิด​ทาง​ให้​ภาชนะ​ที่​มี​ชั้น​ขวาง​กั้น​เชิง​หน้าที่ (functional barrier) ถ้า​พิสูจน์​ได้​ว่า​ชั้น​นี้​กัน​สาร​จาก​ชั้น​ด้าน​หน้า​ไม่​ให้​แพร่​ไป​ถึง​อาหาร ชั้น​ที่​อยู่​ด้าน​หน้า​ชั้น​ขวาง​กั้น​ซึ่ง​ไม่​ได้​สัมผัส​อาหาร​โดยตรง​จะ​ได้​รับ​ยกเว้น​เกณฑ์​ตาม​บัญชี​หมายเลข 1 ข้อ 8 และ​การ​ยื่น​ประเมิน​ความ​ปลอดภัย​ตาม​ข้อ 7

ถุง​หลาย​ชั้น​ที่​พิมพ์​ลาย​ไว้​ชั้น​กลาง​ต้องเต​รี​ยม​เอกสาร​อะไร

ต้อง​มี​หลัก​ฐาน​ว่า​ชั้น​ด้าน​ใน​ทำ​หน้าที่​ขวาง​กั้น​ได้​จริง ข้อ​ยกเว้น​ใน​ข้อ 5 วรรค​สอง​ใช้ได้​เฉพาะ​เมื่อ "สามารถ​พิสูจน์​ได้" เท่านั้น ถุง​ที่​พิมพ์​ลาย​ไว้​ระหว่าง​ชั้น​จึง​ไม่​ได้​รับ​ยกเว้น​เพียง​เพราะ​หมึก​อยู่​ด้าน​ใน ผู้​ออกแบบ​ควร​ขอ​โครงสร้าง​ชั้น​ของ​ถุง​จาก​โรงงาน ระบุ​ว่า​ชั้น​ใด​สัมผัส​อาหาร ชั้น​ใด​เป็น​ชั้น​ขวาง​กั้น และ​ขอ​ผล​ทดสอบ​ที่​โรงงาน​ใช้​ยืนยัน ก่อน​อนุมัติ​แบบ​พิมพ์

พลาสติก​รีไซเคิล​สาม​แบบ​กับ​เงื่อนไข​ของ​แต่ละ​แบบ

ข้อ 2 แบ่ง​พลาสติก​แปร​ใช้​ใหม่​เป็น​สาม​แบบ​ตาม​ที่มา​ของ​วัตถุดิบ และ​แต่ละ​แบบ​มี​ภาระ​เอกสาร​ไม่​เท่า​กัน

แบบ ที่มา​ของ​วัตถุดิบ เงื่อนไข​ใน​ประกาศ
ปฐม​ภูมิ เศษ​พลาสติก​ใน​โรงงาน​ที่​เหลือ​จาก​การ​ผลิต​ภาชนะ​อาหาร และ​ไม่​เคย​สัมผัส​อาหาร ไม่​ต้อง​มี​รายงาน​ประเมิน​ความ​ปลอดภัย​ตาม​ข้อ 8 (2) (ข้อ 9)
ทุติย​ภูมิ ภาชนะ​ที่​ผ่าน​การ​บรรจุ​อาหาร​แล้ว นำ​มา​บด ล้าง หลอม​เป็น​เม็ด​ใหม่​ด้วย​วิธี​กายภาพ​หรือ​ทาง​กล ต้อง​เป็น PET เกรด​สัมผัส​อาหาร และ​ต้อง​มี​รายงาน​ประเมิน​ความ​ปลอดภัย หรือ​ใช้​เม็ด​พลาสติก​ที่​ได้การ​รับรอง​ตาม​มาตรฐาน​ผลิตภัณฑ์​อุตสาหกรรม (ข้อ 8)
ตติย​ภูมิ ภาชนะ​ที่​ผ่าน​การ​บรรจุ​อาหาร​แล้ว แปรก​ลับ​เป็น​วัสดุ​ตั้ง​ต้น​ด้วย​กระบวนการ​ทาง​เคมี ไม่​ต้อง​มี​รายงาน​ประเมิน​ความ​ปลอดภัย​ตาม​ข้อ 8 (2) (ข้อ 9)

ใช้​ขวด​พลาสติก​รีไซเคิล​บรรจุ​น้ำ​ผล​ไม้​ของ​แบรนด์​ได้​หรือ​ไม่

ได้ ถ้า​ขวด​ทำ​จาก PET และ​ผ่าน​เงื่อนไข​ของ​ข้อ 8 ขวด​รีไซเคิล​ที่​ทำ​จาก​ขวด​เครื่อง​ดื่ม​ใช้​แล้ว​นับ​เป็นการ​แปร​ใช้​ใหม่​แบบ​ทุติย​ภูมิ ประกาศ​จึง​จำกัด​วัตถุดิบ​ไว้​ที่ PET เกรด​สัมผัส​อาหาร และ​กระบวนการ​ต้อง​กำจัด​สาร​ปน​เปื้อน​ได้​อย่าง​มี​ประสิทธิภาพ พิสูจน์​ด้วย​รายงาน​จาก​หน่วย​ประเมิน​ความ​ปลอดภัย​ที่​สำนักงาน​คณะ​กรรมการ​อาหาร​และ​ยา​ประกาศ​กำหนด หรือ​ใช้​เม็ด​พลาสติก​ที่​ได้การ​รับรอง​มาตรฐาน​ผลิตภัณฑ์​อุตสาหกรรม ขวด​ที่​นำ​เข้า​หรือ​อาหาร​นำ​เข้า​ที่​ใช้​ขวด​รีไซเคิล​ยื่น​ผล​ประเมิน​จาก​หน่วย​งาน​ของ​ประเทศ​ผู้​ผลิต​แทน​ได้

คำ​ว่า​รีไซเคิล​ที่​พิมพ์​บน​ขวด​จึง​ควร​มา​พร้อม​เอกสาร​ชุด​นี้​ใน​แฟ้ม​ของ​แบรนด์ ข้อความ​เชิง​สิ่ง​แวดล้อม​ที่​พิมพ์​บน​ขวด​ยัง​มี​เรื่อง​ความ​รับ​ผิด​ชอบ​ของ​ผู้​ผลิต​ต่อ​บรรจุ​ภัณฑ์​หลัง​ใช้​งาน​เข้า​มา​เกี่ยว ซึ่ง​อธิบาย​สถานะ​ของ​ร่าง​กฎหมาย​ไว้​ใน​บท EPR บรรจุ​ภัณฑ์ ร่าง​กฎหมาย​ไทย​นับ​ใคร​เป็น​ผู้​ต้อง​รับ​ผิด​ชอบ

ภาชนะ​ที่​ห้าม​นำ​มา​บรรจุ​อาหาร

ประกาศ​มี​สอง​ข้อ​ที่​ห้าม​ใช้​ภาชนะ​บาง​ประเภท​บรรจุ​อาหาร​เลย โดย​ไม่​ขึ้น​กับ​ผล​วิเคราะห์ ข้อ 10 ห้าม​ใช้​ภาชนะ​พลาสติก​ที่​เคย​ใช้​บรรจุ​หรือ​หุ้ม​ห่อ​ปุ๋ย วัตถุ​มี​พิษ หรือ​วัตถุ​ที่​อาจ​เป็น​อันตราย​ต่อ​สุขภาพ ข้อ 11 ห้าม​ใช้​ภาชนะ​พลาสติก​ที่​ทำ​ขึ้น​เพื่อ​บรรจุ​สิ่งของ​อื่น​ที่​ไม่ใช่​อาหาร และ​ห้าม​ใช้​ภาชนะ​ที่​มี​รูป รอย​ประดิษฐ์ หรือ​ข้อความ​ที่​ทำให้​เข้าใจ​ผิด​ใน​สาระ​สำคัญ​ของ​อาหาร​ข้าง​ใน

ซื้อ​กระปุก​พลาสติก​ที่​ขาย​สำหรับ​ใส่​ครีม​มา​ใส่​ขนม​ได้​หรือ​ไม่

ไม่​ได้ ถ้า​กระปุก​นั้น​ผลิต​ขึ้น​เพื่อ​บรรจุ​สิ่งของ​ที่​ไม่ใช่​อาหาร ข้อ 11 ห้าม​ไว้​ชัด แม้​กระปุก​จะ​ใหม่​และ​สะอาด​ก็ตาม เจ้าของ​แบรนด์​ที่​หา​ภาชนะ​จาก​ร้าน​ขายส่ง​บรรจุ​ภัณฑ์​ควร​ถาม​ผู้​ขาย​ว่า​รุ่น​นั้น​ผลิต​มา​สำหรับ​อาหาร​หรือ​ไม่ และ​ขอ​เอกสาร​ยืนยัน ส่วน​ครึ่ง​หลัง​ของ​ข้อ 11 เกี่ยว​กับ​งาน​กราฟิก​โดยตรง ภาพ​หรือ​ข้อความ​บน​ภาชนะ​ที่​ทำให้​ลูกค้า​เข้าใจ​ผิด​เรื่อง​อาหาร​ข้าง​ใน เช่น ภาพ​ผล​ไม้​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​ส่วน​ผสม ทำให้​ภาชนะ​นั้น​ใช้​บรรจุ​อาหาร​ไม่​ได้​ตาม​ประกาศ​นี้ ข้อความ​บังคับ​ที่​ต้อง​มี​บน​ฉลาก​เป็น​อีก​เรื่อง​หนึ่ง อ่าน​ได้​ใน​บท ออกแบบ​โลโก้​และ​สติ​ก​เกอร์ ข้อความ​บังคับ​บน​ฉลาก​ที่​ต้อง​รู้

ระยะ​ผ่อน​ผัน​สาม​ปี​ที่​ครบ​แล้ว

ประกาศ​ใช้​บังคับ​ตั้งแต่​วัน​ถัด​จาก​วัน​ประกาศ​ใน​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา คือ​วัน​ที่ 18 มิถุนายน 2565 ข้อ 12 ให้​ภาชนะ​จาก​พลาสติก​บริสุทธิ์​ที่​ใช้​อยู่​ก่อน​ประกาศ​ใช้​ต่อ​ได้​ไม่​เกิน​สาม​ปี และ​ข้อ 13 ให้​ภาชนะ​ที่​ผ่าน​เกณฑ์​ตาม​บัญชี​หมายเลข 2 ใช้​ต่อ​ได้​ไม่​เกิน​สาม​ปี​เช่น​กัน ระยะ​ผ่อน​ผัน​ทั้ง​สอง​จึง​ครบ​ใน​เดือน​มิถุนายน 2568

แบรนด์​ที่​ยัง​ใช้​แม่​พิมพ์ ถุง หรือ​ฝา​ที่​สั่ง​ผลิต​ก่อน​ปี 2565 โดย​ไม่​เคย​ขอ​เอกสาร​ใหม่​จาก​โรงงาน ควร​ตรวจ​ว่า​ภาชนะ​ชุด​นั้น​ผ่าน​เกณฑ์​ของ​ประกาศ​ฉบับ​ที่ 435 แล้ว​หรือ​ไม่ เพราะ​ไม่มี​ระยะ​ผ่อน​ผัน​เหลือ​แล้ว

ประกาศ​ฉบับ​ที่ 435 ถูก​แก้ไข​หลัง​ประกาศ​หรือ​ไม่

มี​คำ​แก้​คำ​ผิด​สอง​ครั้ง​ตาม​ที่หน้า​กฎหมาย​อาหาร​ของ​สำนักงาน​คณะ​กรรมการ​อาหาร​และ​ยา รวบรวม​ไว้ ครั้ง​แรก​ลง​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา​วัน​ที่ 27 ตุลาคม 2565 ครั้ง​ที่​สอง​วัน​ที่ 21 กรกฎาคม 2568 ทั้ง​สอง​ครั้ง​แก้​เฉพาะ​เอกสาร​แนบ​ท้าย ครั้ง​แรก​แก้​ชื่อ​สาร​ที่​ใช้​แสดง​ผล​ใน​บัญชี​หมายเลข 1 ลำดับ​ที่ 24 จาก trimellitic acid เป็น terephthalic acid ครั้ง​ที่​สอง​แก้​ชื่อ​สาร​เคมี​กลุ่ม primary aromatic amines ใน​ตาราง​ที่ 3 ส่วน​ข้อ 2 ถึง​ข้อ 13 ที่​บท​นี้​ใช้​ไม่​ได้​ถูก​แก้ ผู้​อ่าน​ที่​ใช้​ตัวเลข​ใน​ตาราง​ท้าย​ประกาศ​ควร​เปิด​ฉบับ​แก้​คำ​ผิด​ประกอบ​ทุก​ครั้ง

ลำ​ดับ​บรีฟ​งาน​ออกแบบ​แพ็ก​เกจ​พลาสติก​สำหรับ​อาหาร

ลำดับ​ด้าน​ล่าง​เรียง​ให้​คำถาม​ที่​ตอบ​ด้วย​เอกสาร​มา​ก่อน​คำถาม​ที่​ตอบ​ด้วย​รสนิยม เพราะ​คำ​ตอบ​ของ​ขั้น​แรก ๆ จำกัด​ตัว​เลือก​ของ​ขั้น​หลัง

  1. ชนิด​อาหาร​และ​วิธี​ใช้ อาหาร​ร้อน​หรือ​เย็น มี​น้ำมัน​หรือ​ไม่ เก็บ​นาน​เท่าไร ข้อมูล​นี้​โรงงาน​ใช้​เลือก​ชนิด​พลาสติก และ​ข้อ 7 (8) ก็​ใช้​เป็น​เอกสาร​ประกอบ​การ​ประเมิน
  2. ชนิด​พลาสติก​ของ​ชั้น​ที่​สัมผัส​อาหาร ตรวจ​ว่า​อยู่​ใน​บัญชี​หมายเลข 1 หรือ​ไม่ ถ้า​ไม่​อยู่ ข้อ 7 กำหนด​ให้​ส่ง​ผล​ประเมิน​ความ​ปลอดภัย​พร้อม​เอกสาร 14 รายการ ถ้า​บรรจุ​นม ข้อ 6 จำกัด​พลาสติก​ไว้​ห้า​ชนิด
  3. วัตถุดิบ​รีไซเคิล ระบุ​ว่า​เป็น​แบบ​ใด และ​ขอ​เอกสาร​ตาม​ข้อ 8 ถ้า​เป็น​แบบ​ทุติย​ภูมิ
  4. สี​ของ​ตัว​ภาชนะ ขอ​เอกสาร​เกรด​สัมผัส​อาหาร​ก่อน​เลือก​เฉด
  5. หมึก​และ​ตำแหน่ง​พิมพ์ ระบุ​ว่า​พิมพ์​ด้าน​นอก ชั้น​กลาง หรือ​บน​ฉลาก​แยก และ​ขอ​ผล​ทดสอบ​การ​หลุด​ลอก
  6. ภาพ​และ​ข้อความ​บน​ภาชนะ ตรวจ​กับ​ส่วน​ผสม​จริง​ก่อน​อนุมัติ ตาม​ครึ่ง​หลัง​ของ​ข้อ 11

โครงสร้าง​กล่อง การ​แบ่ง​พื้นที่​แต่ละ​ด้าน และ​การ​ทำ​ต้นแบบ​ยัง​เป็น​งาน​ที่​ต้อง​ทำ​หลัง​จาก​นี้ ตาม​ลำดับ​ที่​อธิบาย​ไว้​ใน​บท ออกแบบ​แพ็ก​เกจ​จิ้ง โครงสร้าง​กล่อง​ต้อง​มา​ก่อน​กราฟิก ส่วน​สี​ของ​ร้าน​และ​ป้าย​ที่​ต้อง​เลือก​สี​ทา​ปลอด​ตะกั่ว​อยู่​ใน​บท สี​แดง​ใน​การ​สร้าง​แบรนด์ เลือก​สี​ทา​ร้าน​และ​ป้าย​ที่​ไม่มี​ตะกั่ว

สรุป

หลัก​การ​ออกแบบ​บรรจุ​ภัณฑ์​อาหาร​ที่​ทำ​จาก​พลาสติก​เริ่ม​จาก​ประกาศ​กระทรวง​สาธารณสุข (ฉบับ​ที่ 435) พ.ศ. 2565 ประกาศ​นับ​ฝา จุก ชั้น​เคลือบ และ​ถุง​หลาย​ชั้น​เป็น​ภาชนะ​พลาสติก กำหนด​ให้​สี​เป็น​เกรด​สัมผัส​อาหาร​และ​หมึก​ต้อง​ไม่​หลุด​ลอก​ลง​อาหาร จำกัด​พลาสติก​รีไซเคิล​จาก​ภาชนะ​ใช้​แล้ว​ไว้​ที่ PET พร้อม​ผล​ประเมิน ห้าม​ใช้​ภาชนะ​ที่​ผลิต​มา​สำหรับ​ของ​ที่​ไม่ใช่​อาหาร และ​ห้าม​ภาพ​หรือ​ข้อความ​ที่​ทำให้​เข้าใจ​ผิด ระยะ​ผ่อน​ผัน​ของ​ภาชนะ​แบบ​เดิม​ครบ​แล้ว​ใน​เดือน​มิถุนายน 2568 เจ้าของ​แบรนด์​จึง​ควร​ขอ​เอกสาร​จาก​โรงงาน​ก่อน​เลือก​สี​และ​ลาย

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ไม่​ใช้​กับ​วัสดุ​ที่​ไม่มี​พลาสติก​เลย ประกาศ​ฉบับ​นี้​กำหนด​เฉพาะ​ภาชนะ​บรรจุ​ที่​ทำ​จาก​พลาสติก แต่​ข้อ 3 นับ​กระดาษ​ที่​เคลือบ​พลาสติก​และ​วัสดุ​หลาย​ชั้น​ที่​มี​พลาสติก​เป็น​ชั้น​ประกอบ​ด้วย

ได้ แต่​ต้อง​ส่ง​เอกสาร​และ​รายงาน​ผล​ประเมิน​ความ​ปลอดภัย​จาก​หน่วย​ประเมิน​ที่​สำนักงาน​คณะ​กรรมการ​อาหาร​และ​ยา​ประกาศ​กำหนด ข้อ 7 ระบุ​เอกสาร​ไว้ 14 รายการ ตั้งแต่​ชนิด​พลาสติก ผู้​ผลิต สาร​เติม​แต่ง ไป​จนถึง​ผล​การ​ศึกษา​การ​แพร่​กระจาย​ของ​สาร

ข้อ 6 จำกัด​ไว้​ห้า​ชนิด คือ พอ​ลิ​เอทิลี​น เอทิลี​น 1-แอ​ล​คีน โค​พอ​ลิ​เม​อร์​ไร​ซด์​เรซิน พอ​ลิ​พร​อพิ​ลีน พอ​ลิ​ส​ไต​รีน และ​พอ​ลิ​เอทิลี​น​เท​เรฟ​ทา​เลต ข้อ​นี้​ครอบ​นม​เปรี้ยว นม​ดัดแปลง​สำหรับ​ทารก นม​ปรุง​แต่ง และ​ครีม แต่​ไม่​รวม​นม​ชนิด​ผง​หรือ​แห้ง

ประกาศ​ฉบับ​นี้​กำหนด​คุณภาพ​ของ​ภาชนะ ไม่​ได้​แบ่ง​ความ​รับ​ผิด​ระหว่าง​สอง​ฝ่าย​ไว้​ใน​ตัว เจ้าของ​แบรนด์​ที่​นำ​อาหาร​ใส่​ภาชนะ​จึง​ควร​เก็บ​เอกสาร​จาก​โรงงาน​ไว้​เอง และ​เขียน​หน้าที่​ส่ง​เอกสาร​ไว้​ใน​สัญญา​สั่ง​ผลิต ถ้า​ต้องการ​คำ​ตอบ​ทาง​กฎหมาย​สำหรับ​กรณี​ของ​ตัว​เอง ควร​สอบถาม​สำนักงาน​คณะ​กรรมการ​อาหาร​และ​ยา​หรือ​ที่​ปรึกษา​กฎหมาย

เปิด​ได้​จาก​หน้า​กฎหมาย​อาหาร​ของ​สำนักงาน​คณะ​กรรมการ​อาหาร​และ​ยา ซึ่ง​รวม​ตัว​ประกาศ ฉบับ​ภาษา​อังกฤษ และ​คำ​แก้​คำ​ผิด​ทั้ง​สอง​ครั้ง​ไว้​ใน​หน้า​เดียว หรือ​เปิด​ไฟล์​ใน​ห้อง​สมุด​กรม​วิทยาศาสตร์​บริการ​ที่​บท​นี้​ใช้​อ้างอิง

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​ถือว่า​ประกาศ​ฉบับ​ที่ 435 เป็น​ส่วน​หนึ่ง​ขอ​งบ​รีฟ เพราะ​ข้อ 4 (5) และ (6) ผูก​สี​กับ​หมึก​ของ​ภาชนะ​ไว้​กับ​ความ​ปลอดภัย​ของ​อาหาร ไม่​ได้​ปล่อย​เป็น​เรื่อง​รสนิยม​ของ​ผู้​ออกแบบ บริการ​ออกแบบ​แพ็ก​เกจ​จิ้​งอา​หาร​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​ขอ​เอกสาร​เกรด​สี​และ​ผล​ทดสอบ​หมึก​จาก​โรงงาน​ก่อน​ส่ง​ไฟล์​พิมพ์ แล้ว​แนบ​ไว้​กับ​แบบ​ที่​ลูกค้า​อนุมัติ

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

จะ​สั่ง​ผลิต​ถุง​หรือ​ขวด​พลาสติก​พิมพ์​ลาย​ของ​แบรนด์ แต่​ยัง​ไม่รู้​ว่า​ต้อง​ขอ​เอกสาร​อะไร​จาก​โรงงาน

ให้ PHYGITAL AGENCY วาง​แบบ​แพ็ก​เกจ​คู่​กับ​รายการ​เอกสาร​ของ​ประกาศ​ฉบับ​ที่ 435 ตั้ง​แต่​บรีฟ​แรก

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย