สีดำหลักของช่างไทยมาจากเขม่าควันไฟ ดุษฎีนิพนธ์เรื่อง "การสร้างประสบการณ์ทางสุนทรียะจากสีไทย" หน้า 97 อธิบายว่าคำว่าเขม่ามาจากคำเขมรว่าเขมา แปลว่าดำ ช่างขูดเขม่าที่จับเป็นก้อนตามผนังปล่องไฟหรือก้นกระทะ นำมาบดกับน้ำกาวแล้วใช้เขียนภาพ หน้า 98 แยกคุณภาพไว้สองชนิด เขม่าจากไฟฟืนเนื้อหยาบกว่า เขม่าจากควันน้ำมันเนื้อละเอียดและดำสนิท
สีดำอีกชนิดเรียกว่าหมึก หน้า 98 บรรยายว่าเป็นสีดำผสมยางไม้ปั้นเป็นแท่ง เวลาใช้จึงฝนละลายน้ำ ช่างใช้ตัดเส้นดำในส่วนที่ละเอียด หน้า 97 ยังบันทึกสีดำชั้นดีที่ได้จากการเผากระดูกสัตว์ ซึ่งชนิดที่ดีที่สุดเผาจากงาช้างและเรียกว่า Ivory Black
| สีดำไทย |
รหัส |
ค่า CMYK |
วัสดุตามวิทยานิพนธ์ |
| ดำเขม่า |
T9010 |
C90 M80 Y70 K100 |
เขม่าควันไฟบดกับน้ำกาว |
| ดำหมึก |
T9020 |
C30 M25 Y20 K60 |
คำไทยจากน้ำดำของปลาหมึก |
| หมึกจีน |
T9040 |
C10 M0 Y0 K90 |
นำเข้าจากจีน เป็นน้ำขวดหรือก้อน |
| น้ำรัก |
T9050 |
C50 M60 Y60 K80 |
ยางจากต้นรัก ใช้รักษาเนื้อไม้ |
| ปีกกา |
T9070 |
C70 M50 Y60 K50 |
ดำเหมือนขนปีกนกกา |
| เขม่ายาง |
T9080 |
C30 M0 Y0 K90 |
เขม่าจากยางเผาไหม้ ดำจัด |
| นิลกาฬ |
T9130 |
C90 M60 Y60 K90 |
เทาเข้มออกดำอมน้ำเงิน สีหมอกเมฆ |
ดำหมึกในระบบไทยโทนมีค่า K เพียง 60 จึงเป็นสีเทาเข้มมากกว่าสีดำ ขณะที่หมึกจีนและเขม่ายางใช้ K90 เกือบเต็ม และเติมหมึกฟ้าเล็กน้อยให้ดำอมเย็น ผู้ที่ต้องการดำสนิทสำหรับตัวอักษรจึงเลือกจากสองสีหลัง ส่วนความหมายของคำว่ามอที่ใช้เรียกสีอ่อน เช่น มอหมึก อยู่ในชื่อสีไทย หง มอ ตัด ช่างเรียกเฉดอ่อนเข้มอย่างไร
หมึกไทยกับหมึกจีนต่างกันอย่างไร
ต่างกันที่รูปแบบของสี วิทยานิพนธ์หน้า 98 บรรยายหมึกว่าเป็นสีดำผสมยางไม้ปั้นเป็นแท่ง ต้องฝนละลายน้ำก่อนใช้ ส่วนหมึกจีน (T9040) นำเข้าจากจีน มาเป็นน้ำหมึกในขวดหรือบางทีเป็นก้อนที่ต้องฝนเช่นกัน ในระบบไทยโทน ดำหมึกมีค่า C30 M25 Y20 K60 ส่วนหมึกจีนมีค่า C10 M0 Y0 K90 หมึกจีนจึงดำกว่ามาก
