โซ​ลาร์​เซลล์​โรงงาน SME ตรวจ มอก. แผง​และ​อิน​เวอร์​เตอร์​อย่างไร

โรงงาน​ขนาด​กลาง​และ​ขนาด​ย่อม​ที่​ขอ​ใบ​เสนอ​ราคา​โซ​ลาร์​รูฟท็อป​จาก​ผู้รับ​เหมา​หลาย​ราย ต้อง​เทียบ​เอกสาร​ที่​ระบุ​ยี่ห้อ​แผง ยี่ห้อ​อิน​เวอร์​เตอร์ และ​กำลัง​ผลิต​เป็น​กิโล​วัตต์ ถ้า​ใบ​เสนอ​ราคา​แต่ละ​ฉบับ​อ้าง​มาตรฐาน​คนละ​ชุด ผู้​ซื้อ​ต้อง​รู้​ก่อน​ว่า​อุปกรณ์​กลุ่ม​นี้​มี​มาตรฐาน​ผลิตภัณฑ์​อุตสาหกรรม​ฉบับ​ใด​บ้าง และ​ฉบับ​ใด​บังคับ จึง​จะ​เทียบ​ได้​ครบ

สำนักงาน​มาตรฐาน​ผลิตภัณฑ์​อุตสาหกรรม​เผย​แพร่​ทะเบียน​สอง​ชุด​ที่​ตอบ​คำถาม​นี้​ผ่าน​ศูนย์​ข้อมูล​เปิด​ภาค​รัฐ คือราย​ชื่อ​มาตรฐาน​ผลิตภัณฑ์​อุตสาหกรรม​ที่​เกี่ยว​กับ​พลังงาน​แสง​อาทิตย์ และราย​ชื่อ​ผู้รับ​ใบ​อนุญาต​มาตรฐาน​ผลิตภัณฑ์​อุตสาหกรรม​ที่​เกี่ยว​กับ​พลังงาน​แสง​อาทิตย์ บท​นี้​ใช้​ไฟล์​ฉบับ​วัน​ที่ 20 กรกฎาคม 2569 ของ​ทั้ง​สอง​ชุด เทียบ​กับ​ไฟล์​ฉบับ​ตุลาคม 2566 และ​มิถุนายน 2567 ที่​ยัง​เปิด​ดาวน์โหลด​ได้​ใน​หน้า​เดียวกัน

ทะเบียน​มาตรฐาน​มี​หัว​คอลัมน์​เลข​ที่ มอก. ชื่อ​ภาษา​ไทย​และ​อังกฤษ ประเภท​มาตรฐาน กลุ่ม​ผลิตภัณฑ์ มาตรฐาน​ต่าง​ประเทศ​ที่​อ้างอิง วัน​ที่​ประกาศ วัน​ที่​ลง​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา และ​วัน​ที่​มี​ผล​บังคับ​ใช้ ไฟล์​ฉบับ 20 กรกฎาคม 2569 มี 41 ฉบับ ช่อง​ประเภท​มาตรฐาน​ของ​ทุก​แถว​เขียน​ว่า "ทั่วไป"

มาตรฐาน​ประเภท​ทั่วไป​มี​ผล​กับ​ผู้​ซื้อ​อย่างไร

มาตรฐาน​ประเภท​ทั่วไป​เป็น​มาตรฐาน​ที่​ผู้​ผลิต​เลือก​ขอ​การ​รับรอง​เอง ผู้​ผลิต​หรือ​ผู้นำ​เข้า​แผง​และ​อิน​เวอร์​เตอร์​ที่​ไม่​ได้​ขอ​ใบ​อนุญาต​ยัง​ขาย​สินค้า​ได้ ต่าง​จาก​สินค้า​ที่​อยู่​ใต้​มาตรฐาน​บังคับ​ซึ่ง​ต้อง​ได้​รับ​อนุญาต​ก่อน​ทำ​หรือ​นำ​เข้า ทะเบียน​ฉบับ​ปี 2569 ไม่มี​มาตรฐาน​บังคับ​ใน​หมวด​นี้​เลย หน้าที่​ตรวจ​ว่า​อุปกรณ์​ผ่าน​มาตรฐาน​ใด​จึง​อยู่​ที่​ผู้​ซื้อ และ​ต้อง​เขียน​ไว้​ใน​เอกสาร​จัด​ซื้อ​เอง

ทะเบียน​เปลี่ยน​ไป​อย่างไร​ตั้งแต่​ปี 2566

ไฟล์​ฉบับ​ตุลาคม 2566 มี 28 ฉบับ ไฟล์​ปี 2569 เพิ่ม​มา 21 ฉบับ และ​หาย​ไป 8 ฉบับ ฉบับ​ที่​หาย​ไป​เป็น​รุ่น​เก่า​ที่​มี​รุ่น​ใหม่​แทน เช่น ชุด 61215 เล่ม 2 และ​เล่ม 1(2) ถึง 1(4) ฉบับ​ปี 2561 ถูก​แทน​ด้วย​ฉบับ​ปี 2568 ส่วน​ฉบับ​ที่​เพิ่ม​มา​มี​ทั้ง​มาตรฐาน​ความ​ปลอดภัย​ของ​แผง​ชุด 61730 ฉบับ​ปี 2567 มาตรฐาน​การ​ออกแบบ​อาร์เรย์ 62548 และ​มาตรฐาน​ทุ่น​ลอย​น้ำ​พอ​ลิ​เอทิลี​น​สำหรับ​แผง​เซลล์​แสง​อาทิตย์ 4626-2568

มาตรฐาน​ใน​ทะเบียน​มี​ผล​บังคับ​ใช้​ปี​ไหน​บ้าง

ช่อง​วัน​ที่​มี​ผล​บังคับ​ใช้​แสดง​ว่า​มาตรฐาน 14 ฉบับ​มี​ผล​ใน​ปี 2568 และ​อีก 6 ฉบับ​ใน​ปี 2569 รวม​กัน​เกือบ​ครึ่ง​หนึ่ง​ของ​ทะเบียน ส่วน​ที่​เหลือก​ระ​จา​ย​ตั้งแต่​ปี 2556 ถึง 2567 ได้แก่ ปี 2565 จำนวน 6 ฉบับ ปี 2566 จำนวน 5 ฉบับ ปี 2557 จำนวน 3 ฉบับ ปี 2556 และ 2562 ปีละ 2 ฉบับ และ​ปี 2563 2564 2567 ปี​ละ​ฉบับ มาตรฐาน​กลุ่ม​ใหญ่​ที่​เพิ่ง​มี​ผล​ทำให้​เอกสาร​ของ​อุปกรณ์​ที่​ผลิต​ก่อน​หน้า​อ้าง​ฉบับ​เก่า ผู้​ซื้อ​จึง​ต้อง​ดู​ปี​ของ​มาตรฐาน​ที่​อ้าง​ควบคู่​กับ​วัน​ที่​ผลิต​อุปกรณ์

ช่อง​ลักษณะ​การ​อ้างอิง​ของ​ทะเบียน​ระบุ​ว่า 29 จาก 41 ฉบับ​เหมือน​มาตรฐาน​ต่าง​ประเทศ​ทุก​ประการ ส่วน​ใหญ่​อ้าง​มาตรฐาน​ของ​คณะ​กรรมาธิการ​ระหว่าง​ประเทศ​ว่า​ด้วย​เทคนิค​ไฟฟ้า (IEC) อีก 12 ฉบับ​ช่อง​นี้​ว่าง มาตรฐาน​รุ่น​หลัง​ใช้​เลข​ที่ มอก. ตรง​กับ​เลข IEC ผู้​ซื้อ​ที่​เจอ​ใบรับ​รอง​จาก​ต่าง​ประเทศ​จึง​เทียบ​เลข​กับ​ทะเบียน​ได้ ตาราง​นี้​เลือก​เฉพาะ​มาตรฐาน​ที่​เกี่ยว​กับ​ระบบ​โซ​ลาร์​รูฟท็อป​ของ​โรงงาน

แผง​รุ่น​ที่​ติด​ตั้ง​ก่อน​ปี 2569 ใช้​มาตรฐาน​ฉบับ​ไหน

แผง​ที่​ผลิต​ก่อน​วัน​ที่ 7 พฤษภาคม 2569 อ้าง​ได้​เฉพาะ​ชุด 61215 ฉบับ​ปี 2561 หรือ IEC ฉบับ​เดียวกัน ทะเบียน​มาตรฐาน​ปี 2569 ไม่มี​ฉบับ​ปี 2561 แล้ว แต่​ทะเบียน​ผู้รับ​ใบ​อนุญาต​ยัง​มี​ใบ​อนุญาต 7 ใบ​ที่​ออก​ตาม​ฉบับ​ปี 2561 ผู้​ซื้อ​ที่​เห็น​เลข​ฉบับ​ปี 2561 ใน​เอกสาร​จึง​ควร​ถาม​ผู้​ขาย​ว่า​ใบ​อนุญาต​ยัง​มี​ผลอ​ยู่​หรือ​ไม่ แทน​การ​ตัดสิน​ว่า​เอกสาร​หมด​อายุ

งาน​ติด​ตั้ง​กับ​งาน​ส่ง​มอบ​มี​มาตรฐาน​รองรับ​หรือ​ไม่

มี มอก. 2572-2555 ครอบคลุม​การ​ติด​ตั้ง​ทาง​ไฟฟ้า​ของ​ระบบ​จ่าย​กำลัง​ไฟฟ้า​พลัง​แสง​อาทิตย์ และ มอก. 2769 เล่ม 1-2560 ซึ่ง​อ้าง IEC 62446-1 กำหนด​ข้อ​กำหนดการ​ทดสอบ เอกสาร และ​การ​บำรุง​รักษา​ของ​ระบบ​ที่​ต่อ​กับ​โครง​ข่าย สอง​ฉบับ​นี้​เป็น​มาตรฐาน​ของ​งาน ไม่ใช่​ของ​อุปกรณ์ ผู้​ซื้อ​จึง​ใช้​เป็น​รายการ​เอกสาร​ที่​ขอ​จาก​ผู้รับ​เหมา​ใน​วัน​ส่ง​มอบ​ได้ เช่น ผล​ทดสอบ​และ​แบบ​ระบบ​ที่​ติด​ตั้ง​จริง

ทะเบียน​ผู้รับ​ใบ​อนุญาต​ฉบับ 20 กรกฎาคม 2569 มี 15 ใบ ทุก​ใบ​เป็น​ประเภท "แสดง" คือ​ใบ​อนุญาต​ให้​แสดง​เครื่องหมาย​มาตรฐาน​ทั่วไป ผู้รับ​ใบ​อนุญาต​มี 7 บริษัท โรงงาน​อยู่​ใน​ชลบุรี 8 ใบ ปทุมธานี 4 ใบ ฉะเชิงเทรา 2 ใบ และ​นครราชสีมา 1 ใบ

ทำไม​ไม่มี​ใบ​อนุญาต​ของ​อิน​เวอร์​เตอร์

ทะเบียน​ไม่​ได้​ให้​เหตุผล ข้อ​เท็จ​จริง​ที่​ทะเบียน​แสดง​คือ​มาตรฐาน​อิน​เวอร์​เตอร์​ห้า​ฉบับ​ใน​ตาราง​ข้าง​บน​ไม่มี​ผู้รับ​ใบ​อนุญาต​แม้แต่​ใบ​เดียว ผู้​ซื้อ​จึง​หา​อิน​เวอร์​เตอร์​ที่​มี​เครื่องหมาย มอก. จาก​ทะเบียน​นี้​ไม่​ได้ และ​ต้อง​ขอ​เอกสาร​ผล​ทดสอบ​ตาม​มาตรฐาน IEC ที่​ตรง​กัน​จาก​ผู้​ขาย​แทน อิน​เวอร์​เตอร์​เป็น​อุปกรณ์​ที่​ต่อ​กับ​โครง​ข่าย​ไฟฟ้า​โดยตรง เอกสาร​ชุด​นี้​จึง​ควร​อยู่​ใน​รายการ​ที่​ต้อง​ได้​ก่อน​วาง​เงิน​มัดจำ

จำนวน​ใบ​อนุญาต​เปลี่ยน​ไป​อย่างไร

ไฟล์​ฉบับ​ตุลาคม 2566 มี 16 ใบ​จาก 6 บริษัท ฉบับ​มิถุนายน 2567 มี 18 ใบ​จาก 7 บริษัท ฉบับ​พฤษภาคม 2569 มี 12 ใบ และ​ฉบับ​กรกฎาคม 2569 มี 15 ใบ ใบ​อนุญาต​ที่​ออก​ใน​ปี 2569 มี 8 ใบ จำนวน​ใน​ทะเบียน​ขึ้น​ลง​ตาม​ใบ​ที่​ออก​ใหม่​และ​ใบ​ที่​หาย​ไป​จาก​ทะเบียน ผู้​ซื้อ​จึง​ควร​เปิด​ไฟล์​ฉบับ​ล่าสุด​ทุก​ครั้ง​ที่​ตรวจ​ใบ​อนุญาต​ของ​ผู้​ขาย

ชุด​ข้อมูล​ปริมาณ​พลังงาน​ไฟฟ้า​ที่​ผลิต​จาก​แสง​อาทิตย์ ของ​กรม​พัฒนา​พลังงาน​ทดแทน​และ​อนุรักษ์​พลังงาน​บันทึก​เป็น​พันตัน​เทียบ​เท่า​น้ำมัน​ดิบ (ktoe) ราย​ปี ตัวเลข​เพิ่ม​ขึ้น​ราว​ร้อย​ละ 60 ใน​แปด​ปี แต่​ไม่​ได้​เพิ่ม​ทุก​ปี

ปี​ไหน​ไฟฟ้า​จาก​แสง​อาทิตย์​เพิ่ม​มาก​ที่สุด

ปี 2560 เพิ่ม​ขึ้น​มาก​ที่สุด 99.31 ktoe หรือ​ราว​ร้อย​ละ 35 จาก​ปี 2559 หลัง​จาก​นั้น​ตัวเลข​ทรงตัว​ใน​ปี 2561 เพิ่ม​อีก​ครั้ง​ใน​ปี 2562 แล้ว​ลด​ลง​เล็ก​น้อย​สอง​ปี​ติด​ใน​ปี 2563 และ 2564 ก่อน​เพิ่ม​ใน​ปี 2565 และ 2566 ส่วน​ปี 2567 ต่ำ​กว่า​ปี 2566 อยู่ 1.31 ktoe ไฟล์​ไม่​ได้​ระบุ​สาเหตุ​ของ​การ​ขึ้น​ลง​แต่ละ​ปี

ตัวเลข​นี้​แยก​โซ​ลาร์​รูฟท็อป​ของ​โรงงาน​ได้​หรือ​ไม่

แยก​ไม่​ได้ ไฟล์​มี​เพียง​สอง​คอลัมน์ คือ​ปี​กับ​ปริมาณ​พลังงาน​รวม​ของ​ประเทศ ไม่​ได้​แยก​โซ​ลาร์​ฟาร์ม โซ​ลาร์​รูฟท็อป หรือ​ระบบ​ที่​ผลิต​ใช้​เอง​ใน​โรงงาน ตัวเลข​นี้​จึง​บอก​ได้​เพียง​ว่า​ไฟฟ้า​จาก​แสง​อาทิตย์​ของ​ทั้ง​ประเทศ​มาก​ขึ้น และ​ใช้​วัด​ส่วน​ของ​โรงงาน​ขนาด​กลาง​และ​ขนาด​ย่อม​ไม่​ได้

ทะเบียน​ของ สมอ. บอก​เฉพาะ​มาตรฐาน​ผลิตภัณฑ์​และ​ผู้รับ​ใบ​อนุญาต ไม่​ได้​บอก​ราคา​อุปกรณ์ ระยะ​คืน​ทุน หรือ​ขั้น​ตอน​ขอ​อนุญาต​ขนาน​ไฟ​กับ​การ​ไฟฟ้า และ​ไม่​ได้​ครอบคลุม​โครงสร้าง​หลังคา​ที่​ต้อง​รับ​น้ำ​หนัก​แผง โรงงาน​ต้องหา​คำ​ตอบ​เหล่า​นี้​จาก​หน่วย​งาน​ที่​กำกับ​แต่ละ​เรื่อง บท​นี้​ไม่​ได้​คำนวณ​ระยะ​คืน​ทุน เพราะ​ตัวเลข​นั้น​ขึ้น​กับ​ค่า​ไฟ ชั่วโมง​ใช้​ไฟ​กลาง​วัน และ​ราคา​ของ​แต่ละ​โรงงาน

ไฟล์​ทะเบียน​มี​ข้อ​จำกัด​อะไร​บ้าง

ช่อง​พิกัด​โรงงาน​ของ​ผู้รับ​ใบ​อนุญาต​ว่าง 5 แถว​และ​เป็น​ศูนย์ 1 แถว​จาก 15 แถว ช่อง​ทะเบียน​โรงงาน​ว่าง 1 แถว และ​ที่​เหลือ​ใช้​ทั้ง​รูป​แบบ​เลข​ทะเบียน​แบบ​เก่า​และ​เลข 14 หลัก​ปน​กัน ส่วน​ไฟล์​รุ่น​ปี 2566 กับ 2567 ใช้​ชื่อ​หัว​คอลัมน์​ต่าง​จาก​รุ่น​ปี 2569 การ​นับ​ข้าม​รุ่น​ใน​บท​นี้​จึง​นับ​จำนวน​แถว​และ​ชื่อ​ผู้รับ​ใบ​อนุญาต ไม่​ได้​จับ​คู่​ใบ​อนุญาต​ราย​ใบ​ข้าม​ปี

โรงงาน​ที่​กำลัง​ขอ​ราคา​ควร​เริ่ม​จาก​เอกสาร​ฉบับ​เดียว คือ​ใบ​ขอ​ราคา​ที่​ระบุ​เลข​มาตรฐาน​ราย​อุปกรณ์ ได้แก่ แผง​ตาม 61215 และ 61730 อิน​เวอร์​เตอร์​ตาม 2603 2607 และ 62093 สาย​ไฟ​ตาม 62930 และ​งาน​ส่ง​มอบ​ตาม 2769 เล่ม 1 แล้ว​กำหนด​ว่า​ผู้รับ​เหมา​ต้อง​แนบ​ใบ​อนุญาต มอก. หรือ​รายงาน​ผล​ทดสอบ IEC ของ​แต่ละ​รายการ ใบ​เสนอ​ราคา​ที่​ไม่​แนบ​เอกสาร​ข้อ​ใด​ให้​ถือว่า​ยัง​ไม่​ครบ เอกสาร​ชุด​เดียวกัน​นี้​เก็บ​ไว้​เป็น​หลัก​ฐาน​เมื่อ​ลูกค้า​หรือ​ผู้​ตรวจ​ด้าน​ความ​ยั่งยืน​ถาม​ถึง​แหล่ง​พลังงาน​ของ​โรงงาน

ต้นทุน​พลังงาน​เป็น​เหตุผล​หลัก​ที่​โรงงาน​พิจารณา​โซ​ลาร์ วิธี​คำนวณ​ค่า​ไฟ​ที่​ขยับ​ตาม​ค่า Ft อยู่​ใน​บทฝ่า​วิกฤต​เศรษฐกิจ​ซ้อน​วิกฤต คำนวณ​ต้นทุน​พลังงาน​ก่อน​ปรับ​ราคา จำนวน​ผู้​ผลิต​ไฟฟ้า​ราย​ย่อย​ใน​เขต​อุตสาหกรรม​ของ​การ​ไฟฟ้า​นครหลวง​อ่าน​ได้​ในบางพลี-บางนา ผู้​ผลิต​ไฟฟ้า​โซ​ลาร์​ราย​ย่อย 2,321 ราย เม.ย. 2568 เกณฑ์​วิศวกร​รับรอง​แผง​บน​หลังคา​บ้าน​อยู่​ในสมรภูมิ​ค้า​ปลีก​วัสดุ​ก่อสร้าง​เชียงใหม่ เกณฑ์​ต่อ​เติม 5 ตร.ม. และ​เจ้าของ​ร้าน​เครื่อง​ดื่ม​ที่​กำลัง​ตัดสิน​ใจ​เรื่อง​ใบ​อนุญาต​หลาย​ฉบับ​พร้อม​กัน​ดู​ตัวอย่าง​ได้​ในร้าน​กาแฟ​ขาย​ครา​ฟต์​เบียร์ ต้อง​มี​ใบ​อนุญาต​ขาย​สุรา​ประเภท​ไหน

ทะเบียน​มาตรฐาน​ผลิตภัณฑ์​อุตสาหกรรม​ด้าน​พลังงาน​แสง​อาทิตย์​ฉบับ 20 กรกฎาคม 2569 มี 41 ฉบับ ทุก​ฉบับ​เป็น​ประเภท​ทั่วไป มาตรฐาน​แผง​ชุด 61215 ฉบับ​ใหม่​มี​ผล 7 พฤษภาคม 2569 และ​มาตรฐาน​ความ​ปลอดภัย​ของ​แผง 61730 มี​ผล​ตั้งแต่​ปี 2568 ทะเบียน​ผู้รับ​ใบ​อนุญาต​มี 15 ใบ​จาก 7 บริษัท ไม่มี​ใบ​อนุญาต​ของ​อิน​เวอร์​เตอร์ โรงงาน SME ที่​ติด​ตั้ง​โซ​ลาร์​รูฟท็อป​จึง​ต้อง​ระบุ​เลข​มาตรฐาน​และ​เอกสาร​รับรอง​ราย​อุปกรณ์​ไว้​ใน​ใบ​ขอ​ราคา​และ​สัญญา​เอง