ข้ามไปเนื้อหาหลัก

EPR บรรจุ​ภัณฑ์ ร่าง​กฎหมาย​ไทย​นับ​ใคร​เป็น​ผู้​ต้อง​รับ​ผิด​ชอบ

อัปเดตล่าสุด 26 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 15 นาที
EPR บรรจุ​ภัณฑ์ ร่าง​กฎหมาย​ไทย​นับ​ใคร​เป็น​ผู้​ต้อง​รับ​ผิด​ชอบ

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

ร่าง​พระ​ราช​บัญญัติ​การ​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​อย่าง​ยั่งยืน ฉบับ​รับ​ฟัง​ความ​คิด​เห็น​ของ​กรม​ควบคุม​มลพิษ ลง​วัน​ที่ 14 มีนาคม 2567 ยัง​เป็น​ร่าง

มาตรา 2 ของ​ร่าง​ให้​ใช้​บังคับ​เมื่อ​พ้น 360 วัน​นับ​แต่​ประกาศ​ใน​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา ส่วน​บท​กำหนด​โทษ​ใช้​บังคับ​เมื่อ​พ้น​สอง​ปี

ร่าง​มาตรา 3 นับ "ผู้​ประกอบ​การ​ที่​รับ​ผิด​ชอบ" ไว้​สาม​กลุ่ม

คือ​เจ้าของ​ฉลาก​ที่​ผลิต​เอง​หรือ​จ้าง​ผลิต ผู้นำ​เข้า​ผลิตภัณฑ์​ที่​มี​บรรจุ​ภัณฑ์ และ​ผู้​ผลิต​หรือ​ผู้นำ​เข้า​บรรจุ​ภัณฑ์ ยกเว้น​เฉพาะ​ที่​ผลิต​เพื่อ​ส่ง​ออก ตัว​ร่าง​ไม่มี​เกณฑ์​ยกเว้น​ตาม​ขนาด​ธุรกิจ​หรือ​ปริมาณ

ร่าง​มาตรา 27 ให้​ขึ้น​ทะเบียน​ต่อ​กรม​ควบคุม​มลพิษ​ภายใน 180 วัน

หลัง​รัฐมนตรี​ประกาศ​ประเภท​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ต้อง​จัดการ และ​มาตรา 42 กำหนด​โทษ​ปรับ​เป็น​พินัย​ไม่​เกิน​หนึ่ง​ล้าน​บาท​กับ​ปรับ​ราย​วัน​ไม่​เกิน​วัน​ละ​หนึ่ง​หมื่น​บาท สำหรับ​ผู้​ที่​ไม่​ขึ้น​ทะเบียน​หรือ​รายงาน​ข้อมูล​เท็จ

ร่าง พ.ร.บ.การ​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​อย่าง​ยั่งยืน ฉบับ 14 มี.ค. 2567 นับ​เจ้าของ​ฉลาก ผู้นำ​เข้า และ​ผู้​ผลิต​บรรจุ​ภัณฑ์ ให้​ขึ้น​ทะเบียน​ใน 180 วัน ไม่​ยกเว้น​ตาม​ขนาด​ธุรกิจ

EPR ย่อ​มา​จาก Extended Producer Responsibility คือ​หลัก​ที่​ให้​ผู้​ผลิต​รับ​ผิด​ชอบ​สินค้า​ของ​ตัว​เอง​ต่อ​ไป​หลัง​จาก​ผู้​บริโภค​ใช้​เสร็จ​แล้ว ใน​ไทย​หลัก​นี้​อยู่​ใน​ร่าง​พระ​ราช​บัญญัติ​การ​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​อย่าง​ยั่งยืน ซึ่ง​กรม​ควบคุม​มลพิษ​เผย​แพร่​ฉบับ​ปรับปรุง​เพื่อ​รับ​ฟัง​ความ​คิด​เห็น​ไว้​บน​เว็บไซต์​ของ​กรม ร่าง​นี้​ตอบ​คำถาม​ที่​เจ้าของ​แบรนด์​ขนาด​กลาง​และ​เล็ก​ควร​รู้​ก่อน​เรื่อง​อื่น คือ​ธุรกิจ​ของ​ตัว​เอง​ถูก​นับ​เป็น​ผู้​ต้อง​รับ​ผิด​ชอบ​หรือ​ไม่

บท​นี้​อ่าน​จากร่าง​พระ​ราช​บัญญัติ​การ​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​อย่าง​ยั่งยืน ฉบับ​รับ​ฟัง​ความ​คิด​เห็น ความ​ยาว 44 หน้า ซึ่ง​มี​ทั้ง​ตัว​ร่าง บันทึก​หลัก​การ​และ​เหตุผล และ​รายงาน​วิเคราะห์​ผลก​ระ​ทบ​ที่​อาจ​เกิด​ขึ้น​จาก​กฎหมาย ทุก​มาตรา​ที่​อ้าง​ถึง​คือ​เลข​มาตรา​ใน​ร่าง ซึ่ง​อาจ​เปลี่ยน​ได้​เมื่อ​ร่าง​เข้า​สู่​ขั้น​ตอน​นิติบัญญัติ บท​นี้​ไม่​ได้​พูด​ถึง​การ​ออกแบบ​บรรจุ​ภัณฑ์​หรือ​คำ​อ้าง​เรื่อง​สิ่ง​แวดล้อม​บน​ฉลาก

ร่าง​กฎหมาย EPR ฉบับ​ที่​กรม​ควบคุม​มลพิษ​เปิด​รับ​ฟัง​ความ​เห็น

ร่าง​ที่​เผย​แพร่​มี​หัว​กระดาษ​ระบุ​ว่า​เป็น​ร่าง​ฉบับ​ปรับปรุง​แก้ไข​โดย​กรม​ควบคุม​มลพิษ ฉบับ​รับ​ฟัง​ความ​คิด​เห็น ณ วัน​ที่ 14 มีนาคม 2567 ผู้​รักษา​การ​ตาม​ร่าง​คือ​รัฐมนตรี​ว่าการ​กระทรวง​ทรัพยากรธรรมชาติ​และ​สิ่ง​แวดล้อม และ​หน่วย​งาน​ที่​รับ​ขึ้น​ทะเบียน​คือ​กรม​ควบคุม​มลพิษ

ร่าง​มี 4 หมวด​กับ​บทเฉพาะกาล หมวด 1 ว่า​ด้วย​นโยบาย หมวด 2 ว่า​ด้วย​การ​บริหาร​จัดการ หมวด 3 ว่า​ด้วย​หน้าที่​ของ​ผู้​ประกอบ​การ องค์กร​ที่​รับ​ผิด​ชอบ และ​การ​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ใช้​แล้ว ส่วน​หมวด 4 ว่า​ด้วย​การ​กำกับ​ดูแล สำหรับ​เจ้าของ​ธุรกิจ หมวด 3 คือ​ส่วน​ที่​ต้อง​อ่าน​ละเอียด​ที่สุด

ร่าง​นี้​ครอบคลุม​บรรจุ​ภัณฑ์​วัสดุ​อะไร​บ้าง

มาตรา 52 ใน​บทเฉพาะกาล​กำหนด​ว่า​แผน​ส่ง​เสริม​การ​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​ครั้ง​แรก​ต้อง​ครอบคลุม​บรรจุ​ภัณฑ์ 5 ประเภท ได้แก่ แก้ว โลหะ กระดาษ พลาสติก และ​วัสดุ​ประกอบ แต่​ชนิด​ที่​ต้อง​จัดการ​จริง​ยัง​ต้อง​รอ​รัฐมนตรี​ออก​ประกาศ​ตาม​มาตรา 18 นิยาม "บรรจุ​ภัณฑ์" ใน​มาตรา 3 กว้าง​มาก ครอบคลุม​ภาชนะ ที่​ห่อ​หุ้ม กล่อง และ​วัสดุ​ที่​ใช้​ขนส่ง ปกป้อง หรือ​ส่ง​เสริม​การ​ขาย รวม​ถึง​อุปกรณ์​แบบ​ใช้​ครั้ง​เดียว​ทิ้ง แต่​ไม่​รวม​ภาชนะ​ที่​ออกแบบ​ให้​ใช้​ซ้ำ​ได้​หลาย​ครั้ง​และ​ขาย​แยก​จาก​สินค้า

ถ้า​ร่าง​ผ่าน กฎหมาย​จะ​เริ่ม​ใช้​เมื่อไร

มาตรา 2 ของ​ร่าง​ให้​พระ​ราช​บัญญัติ​ใช้​บังคับ​เมื่อ​พ้น 360 วัน​นับ​แต่​วัน​ประกาศ​ใน​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา ยกเว้น​บท​กำหนด​โทษ​ใน​มาตรา 40 ถึง 51 ซึ่ง​ใช้​บังคับ​เมื่อ​พ้น​สอง​ปี หน้าที่​ขึ้น​ทะเบียน​ของ​ผู้​ประกอบ​การ​ยัง​ไม่​เริ่ม​ใน​วัน​ที่​กฎหมาย​ใช้​บังคับ แต่​เริ่ม​นับ 180 วัน​หลัง​รัฐมนตรี​ประกาศ​ประเภท​บรรจุ​ภัณฑ์​ตาม​มาตรา 18 บท​นี้​ไม่​พบ​วัน​ประกาศ​เป็น​กฎหมาย ผู้​อ่าน​ควร​ตรวจ​สถานะ​ล่าสุด​กับ​กรม​ควบคุม​มลพิษ​ก่อน​วางแผน

ผู้​ประกอบ​การ​สาม​กลุ่ม​ที่​ร่าง​นับ​ว่า​ต้อง​รับ​ผิด​ชอบ

ร่าง​มาตรา 3 นิยาม "ผู้​ประกอบ​การ​ที่​รับ​ผิด​ชอบ​การ​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​อย่าง​ยั่งยืน" ไว้​สาม​กลุ่ม และ​เขียน​ข้อ​ยกเว้น​ไว้​ข้อ​เดียว​คือ​ผู้​ที่​ผลิต​หรือ​นำ​เข้า​เพื่อ​การ​ส่ง​ออก

กลุ่ม​ตาม​ร่าง​มาตรา 3 ข้อความ​ใน​ร่าง ตัวอย่าง​ใน​ธุรกิจ
(1) เจ้าของ​ฉลาก ผู้​ผลิต​หรือ​ผู้​ว่า​จ้าง​ให้​ผลิต​ผลิตภัณฑ์​ที่​ใช้​บรรจุ​ภัณฑ์​ภาย​ใต้​ฉลาก​สินค้า​ของ​ตนเอง แบรนด์​ขนม เครื่อง​ดื่ม หรือ​เครื่อง​สำอาง​ที่​ผลิต​เอง​หรือ​จ้าง​โรงงาน
(1) ผู้รับ​จ้าง​ผลิต ผู้รับ​จ้าง​ผลิต​หรือ​ผู้​ได้​รับ​สิทธิ​ใน​การ​ผลิต เมื่อ​ผู้​ว่า​จ้าง​หรือ​เจ้าของ​ฉลาก​ไม่​ได้​อยู่​ใน​ประเทศไทย โรงงาน OEM ที่​ผลิต​ให้​แบรนด์​ต่าง​ประเทศ​เพื่อ​ขาย​ใน​ไทย
(2) ผู้นำ​เข้า​ผลิตภัณฑ์ ผู้นำ​เข้า​ผลิตภัณฑ์​ที่​ใช้​บรรจุ​ภัณฑ์ ภาย​ใต้​ฉลาก​ของ​ตนเอง​หรือ​ของ​ผู้​อื่น ร้าน​ที่​นำ​เข้า​สินค้า​สำเร็จรูป​มา​ขาย
(3) ผู้​ผลิต​บรรจุ​ภัณฑ์ ผู้​ผลิต​หรือ​ผู้นำ​เข้า​บรรจุ​ภัณฑ์​เพื่อ​บรรจุ​ผลิตภัณฑ์​หรือ​จำหน่าย​แก่​บุคคล​ทั่วไป ที่​ไม่ใช่​กลุ่ม (1) โรงงาน​กล่อง ผู้นำ​เข้า​แก้ว​พลาสติก​หรือ​ถุง​มา​ขายส่ง

แบรนด์​ที่​จ้าง​โรงงาน​ผลิต​ต้อง​รับ​ผิด​ชอบ​เอง​หรือ​โรงงาน​รับ​ผิด​ชอบ

ตาม​ข้อความ​ใน​ร่าง ผู้​ว่า​จ้าง​ให้​ผลิต​ภาย​ใต้​ฉลาก​ของ​ตนเอง​อยู่​ใน​กลุ่ม (1) โดยตรง โรงงาน​รับจ้าง​ผลิต​จะ​ถูก​นับ​แทน​เฉพาะ​กรณี​ที่​เจ้าของ​ฉลาก​ไม่​ได้​อยู่​ใน​ประเทศไทย เจ้าของ​แบรนด์​ไทย​ที่​จ้าง​โรงงาน​ไทย​ผลิต​จึง​ไม่​ควร​ตั้ง​สมมติฐาน​ว่า​โรงงาน​จะ​รับ​ภาระ​นี้​ไป​ทั้งหมด หลัก​คิด​นี้​ต่าง​จาก​กฎหมาย​เครื่อง​สำอาง​ที่​ให้​ผู้รับ​จ้าง​ผลิต​เป็น​ผู้​จด​แจ้ง​ได้ ซึ่ง​อธิบาย​ไว้​ในแบรนด์​เครื่อง​สำอาง OEM ต้อง​จด​แจ้ง อย. ใน​ชื่อ​ใคร

ร้าน​ที่​รับ​สินค้า​แบรนด์​อื่น​มา​ขาย​ต่อ​ถูก​นับ​ไหม

ร้าน​ที่​ซื้อ​สินค้า​จาก​ผู้​ผลิต​หรือ​ผู้นำ​เข้า​ใน​ประเทศ​มา​ขาย​ต่อ ไม่​อยู่​ใน​สาม​กลุ่ม​ของ​มาตรา 3 แต่​ร่าง​นิยาม "ผู้​จัด​จำหน่าย" แยก​ไว้​ต่าง​หาก และ​ให้​อำนาจ​รัฐมนตรี​ออก​ประกาศ​ให้​ผู้​จัด​จำหน่าย​จัด​จุด​ให้​ลูกค้า​นำ​ภาชนะ​มา​เอง​ตาม​มาตรา 23 หรือ​จัด​จุด​รับ​คืน​บรรจุ​ภัณฑ์​ตาม​มาตรา 24 ร้าน​ค้า​ปลีก​จึง​ไม่​ต้อง​ขึ้น​ทะเบียน​ใน​ฐานะ​ผู้​ประกอบ​การ​ที่​รับ​ผิด​ชอบ แต่​อาจ​มีหน้า​ที่​อื่น​ตาม​ประกาศ​ที่​ออก​ภาย​หลัง

ร่าง​ไม่มี​เกณฑ์​ยกเว้น​ตาม​ขนาด​ธุรกิจ

นิยาม​ใน​มาตรา 3 ไม่มี​เงื่อนไข​เรื่อง​ขนาด​กิจการ ราย​ได้ หรือ​ปริมาณ​บรรจุ​ภัณฑ์​ขั้น​ต่ำ​เลย ข้อ​ยกเว้น​เดียว​ที่​เขียน​ไว้​คือ​การ​ผลิต​หรือ​นำ​เข้า​เพื่อ​ส่ง​ออก เครื่อง​มือ​ที่​ร่าง​ใช้​กำหนด​ขอบเขต​คือ​ประกาศ​ของ​รัฐมนตรี​ตาม​มาตรา 18 ว่า​ประเภท​และ​ชนิด​บรรจุ​ภัณฑ์​ใด​ต้อง​จัดการ ไม่ใช่​ขนาด​ของ​ผู้​ประกอบ​การ

รายงาน​วิเคราะห์​ผลก​ระ​ทบ​ที่​แนบ​ท้าย​ร่าง​ยก​ตัวอย่าง​ระบบ​ของ​แอฟริกาใต้ ซึ่ง​ให้​ผู้​ผลิต​ที่​นำ​ผลิตภัณฑ์​ที่​ใช้​บรรจุ​ภัณฑ์​ออก​สู่​ตลาด​เกิน 10 ตัน​ต่อ​ปี​ลง​ทะเบียน​กับ​ศูนย์​ข้อมูล​ขยะ​ของ​ประเทศ​นั้น ตัวเลข 10 ตัน​เป็นก​ติ​กา​ของ​แอฟริกาใต้ ไม่ใช่​เกณฑ์​ใน​ร่าง​ของ​ไทย

ร้าน​เล็ก​ที่​ผลิต​ขนม​ขาย​เอง​ต้อง​ขึ้น​ทะเบียน​ตาม​ร่าง​ไหม

ถ้า​ขาย​ภาย​ใต้​ฉลาก​ของ​ตัว​เอง​และ​ใช้​บรรจุ​ภัณฑ์​ชนิด​ที่​รัฐมนตรี​ประกาศ​ตาม​มาตรา 18 ข้อความ​ใน​ร่าง​นับ​รวม​ไว้​ใน​กลุ่ม (1) โดย​ไม่​ดู​ขนาด​กิจการ ช่อง​ทาง​ที่​อาจ​ช่วย​ธุรกิจ​ขนาด​เล็ก​จึง​อยู่​ใน​เนื้อหา​ของ​ประกาศ​ลำดับ​รอง​และ​แผน​ส่ง​เสริม​ตาม​มาตรา 13/1 ซึ่ง​ต้อง​มี​มาตรการ​ช่วย​เหลือ​และ​ส่ง​เสริม ร้าน​เล็ก​ควร​ติดตาม​ประกาศ​ประเภท​บรรจุ​ภัณฑ์​ฉบับ​แรก เพราะ​ประกาศ​ฉบับ​นั้น​จะ​บอก​ว่า​ร้าน​มีหน้า​ที่​หรือ​ไม่

ขึ้น​ทะเบียน​ใน 180 วัน​และ​รายงาน​ปริมาณ​บรรจุ​ภัณฑ์

ร่าง​มาตรา 27 ให้​ผู้​ประกอบ​การ​ที่​รับ​ผิด​ชอบ​บรรจุ​ภัณฑ์​ชนิด​ที่​ถูก​ประกาศ ขึ้น​ทะเบียน​ต่อ​กรม​ควบคุม​มลพิษ​ภายใน 180 วัน​นับ​แต่​วัน​ที่​ประกาศ​ประเภท​และ​ชนิด​บรรจุ​ภัณฑ์​ลง​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา ผู้​ที่​เริ่ม​กิจการ​หลัง​ประกาศ​ต้อง​ขึ้น​ทะเบียน​ตาม​หลัก​เกณฑ์​ที่​รัฐมนตรี​กำหนด และ​หลัก​เกณฑ์​นั้น​รวม​ถึง​การ​รายงาน​ข้อมูล​ปริมาณ​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​นำ​เข้า​สู่​ตลาด​ด้วย

ร่าง​มาตรา 28 วาง​หน้าที่​ไว้ 5 ข้อ คือ​เลือก​บรรจุ​ภัณฑ์​ตาม​แนวทาง​การ​ออกแบบ​และ​คัด​เลือก​วัสดุ​ที่​คณะ​กรรมการ​ประกาศ แสดง​ฉลาก​หรือ​สัญลักษณ์​ตาม​มาตรา 22 เก็บ​รวบรวม​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ใช้​แล้วไป​ใช้​ซ้ำ แปร​ใช้​ใหม่ หรือ​กำจัด​อย่าง​ปลอดภัย ใช้​ระบบ​รับ​ซื้อ​คืน​หรือ​มัดจำ​คืน​เงิน​ถ้า​มี​ประกาศ และ​สื่อสาร​ให้​ผู้​บริโภค​คัด​แยก​และ​ส่ง​คืน

ไม่​ขึ้น​ทะเบียน​หรือ​รายงาน​ข้อมูล​เท็จ​มี​โทษ​อย่างไร​ตาม​ร่าง

ร่าง​มาตรา 42 กำหนด​ว่า​ผู้​ประกอบ​การ​ที่​ไม่​ขึ้น​ทะเบียน รายงาน​ข้อมูล​อัน​เป็น​เท็จ หรือ​ไม่​รายงาน​ข้อมูล​ตาม​มาตรา 27 ต้อง​ระวาง​โทษ​ปรับ​เป็น​พินัย​ไม่​เกิน​หนึ่ง​ล้าน​บาท และ​ปรับ​ราย​วัน​ไม่​เกิน​วัน​ละ​หนึ่ง​หมื่น​บาท​จนกว่า​จะ​ขึ้น​ทะเบียน​ให้​ถูก​ต้อง โทษ​ปรับ​เป็น​พินัย​เป็น​โทษ​ทาง​ปกครอง​ที่​ไม่ใช่​โทษ​อาญา แต่​ยอด​ราย​วัน​สะสม​ได้​เร็ว ข้อมูล​ปริมาณ​ที่​รายงาน​จึง​ต้อง​มา​จาก​เอกสาร​ที่​ตรวจ​ย้อน​ได้ ไม่ใช่​ตัวเลข​ประมาณ

ทาง​เลือก​ระหว่าง​เข้า​องค์กร PRO กับ​ทำ​แผน​เอง

ร่าง​มาตรา 29 เปิด​ทาง​เลือก​สอง​ทาง​ให้​ผู้​ประกอบ​การ​ที่​ขึ้น​ทะเบียน​แล้ว ทาง​แรก​คือ​มอบ​ให้​องค์กร​ที่​รับ​ผิด​ชอบ​การ​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​อย่าง​ยั่งยืน ซึ่ง​เรียก​กัน​ว่า PRO (Producer Responsibility Organization) ทำ​หน้าที่​เก็บ​รวบรวม ระบบ​รับ​คืน และ​การ​สื่อสาร​แทน ทาง​ที่​สอง​คือ​ทำ​เอง​โดย​ยื่น​แผน​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​ต่อ​อธิบดี​ภายใน 30 วัน​นับ​แต่​ได้​รับ​การ​ขึ้น​ทะเบียน

เรื่อง มอบ​ให้ PRO ทำ​แผน​เอง
ฐาน​ใน​ร่าง มาตรา 29 วรรค​หนึ่ง กับ​มาตรา 30-32 มาตรา 29 วรรค​สอง
กำหนด​เวลา PRO ยื่น​แผน​รวม​ภายใน 180 วัน​หลัง​ขึ้น​ทะเบียน ผู้​ประกอบ​การ​ยื่น​แผน​ภายใน 30 วัน​หลัง​ขึ้น​ทะเบียน
ค่า​ใช้​จ่าย​ที่​เห็น​ใน​ร่าง ค่า​บริการ​ที่ PRO คิด​ตาม​แนวทาง​ที่​รัฐมนตรี​ประกาศ ค่า​ดำเนิน​งาน​ตาม​แผนที่​ต้อง​ประมาณ​การ​เอง
ถ้า​เก็บ​คืน​ไม่​ได้​ตาม​เป้า PRO จ่าย​ค่า​ธรรมเนียม​เพื่อ​บรรเทา​ผลก​ระ​ทบ​ต่อ​สิ่ง​แวดล้อม ผู้​ประกอบ​การ​จ่าย​เอง​ตาม​น้ำ​หนัก​ที่​ขาด
รายงาน PRO รายงาน​ผล​ต่อ​อธิบดี​ทุก​ปี ผู้​ประกอบ​การ​รายงาน​ผล​ต่อ​อธิบดี​ทุก​ปี

ร่าง​มาตรา 30 ให้ PRO จัด​ตั้ง​โดย​การ​สนับสนุน​ของ​สภา​อุตสาหกรรม​แห่ง​ประเทศไทย หรือ​หอการค้าไทย​และ​สภา​หอการค้า​แห่ง​ประเทศไทย เป็น​องค์การ​เอกชน​ที่​ไม่​แสวงหา​กำไร​และ​ต้อง​ขึ้น​ทะเบียน​กับ​กรม​ควบคุม​มลพิษ มาตรา 53 ให้​จัด​ตั้ง​ภายใน 180 วัน​นับ​แต่​กฎหมาย​ใช้​บังคับ

แผน​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ทำ​เอง​ต้อง​มี​อะไร​บ้าง

ร่าง​มาตรา 29 วรรค​สาม​ระบุ​เนื้อหา​ขั้น​ต่ำ 8 ข้อ ข้อ​แรก​คือ​ประเภท ชนิด และ​ปริมาณ​น้ำ​หนัก​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​อยู่​ใน​แผน ข้อ​สอง​คือ​เป้า​หมาย​น้ำ​หนัก​ที่​จะ​เก็บ​กลับ​ไป​แปร​ใช้​ใหม่​แยก​ตาม​ประเภท ที่​เหลือ​คือ​วิธี​คัด​แยก​และ​เก็บ​คืน วิธี​ขนส่ง​ไป​ยัง​ผู้รับ​บำบัด​ที่​ได้​รับ​อนุญาต วิธี​สื่อสาร​กับ​ผู้​บริโภค วิธี​ป้องกัน​การ​รั่ว​ไหล​สู่​ธรรมชาติ ประมาณ​การ​ค่า​ใช้​จ่าย​พร้อม​วิธี​จัดการ​ทางการ​เงิน และ​เนื้อหา​อื่น​ที่​รัฐมนตรี​กำหนด ทุก​ข้อ​เริ่ม​จาก​ตัวเลข​น้ำ​หนัก​ใน​ข้อ​แรก

ฉลาก ระบบ​มัดจำ​คืน​เงิน และ​จุด​รับ​คืน

ร่าง​มาตรา 22 ให้​รัฐมนตรี​ประกาศ​รูป​แบบ ประเภท เงื่อนไข และ​วิธี​ติด​ฉลาก​หรือ​สัญลักษณ์​สำหรับ​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ต้อง​จัดการ ส่วน​มาตรา 41 กำหนด​โทษ​ผู้​ประกอบ​การ​ที่​ใช้​ฉลาก​หรือ​สัญลักษณ์​ฝ่าฝืน​ประกาศ ปรับ​เป็น​พินัย​ไม่​เกิน​หนึ่ง​ล้าน​บาท​และ​ปรับ​ราย​วัน​ไม่​เกิน​วัน​ละ​หนึ่ง​หมื่น​บาท ผู้​ที่​ปลอม​แปลง​หรือ​ใช้​สัญลักษณ์​โดย​ไม่มี​สิทธิ​ถูก​ปรับ​เป็น​พินัย​ไม่​เกิน​ห้า​หมื่น​บาท

ร่าง​มาตรา 21 ให้​รัฐมนตรี​ประกาศ​ให้​บรรจุ​ภัณฑ์​บาง​ชนิด​ใช้​ระบบ​รับ​ซื้อ​คืน​ภาค​บังคับ​หรือ​ระบบ​วาง​มัดจำ​และ​คืน​เงิน​ได้ เมื่อ​บรรจุ​ภัณฑ์​ชนิด​นั้น​มี​อัตรา​การ​เก็บ​รวบรวม​ต่ำ​กว่า​เป้า​หมาย​ใน​แผน และ​มี​ศักยภาพ​ใน​การ​แปร​ใช้​ใหม่​หรือ​นำ​กลับ​มา​ใช้​ซ้ำ

ร้าน​ต้อง​เปลี่ยน​ฉลาก​บรรจุ​ภัณฑ์​ทันที​ที่​ร่าง​ผ่าน​ไหม

ยัง​ไม่​ต้อง เพราะ​รูป​แบบ​ฉลาก​หรือ​สัญลักษณ์​ต้อง​รอ​ประกาศ​ตาม​มาตรา 22 และ​ประกาศ​นั้น​ผูก​กับ​ชนิด​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ถูก​ประกาศ​ตาม​มาตรา 18 สิ่ง​ที่​ทำได้​ก่อน​คือ​จด​รอบ​การ​สั่ง​พิมพ์​กล่อง​และ​ฉลาก​ของ​แต่ละ​สินค้า ร้าน​ที่​รู้​ว่า​สต๊อก​ฉลาก​เดิม​จะ​หมด​เมื่อไร​จะ​วาง​รอบ​เปลี่ยน​แบบ​ได้​โดย​ไม่​ต้อง​ทิ้ง​ของ​ที่​พิมพ์​ไว้ ลำดับ​งาน​ออกแบบ​กล่อง​ที่​คำนึง​ถึง​โครงสร้าง​ก่อน​กราฟิก​อยู่​ในออกแบบ​แพ็ก​เกจ​จิ้ง โครงสร้าง​กล่อง​ต้อง​มา​ก่อน​กราฟิก

ตาราง​น้ำ​หนัก​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ควร​มี​ก่อน​กฎหมาย​ออก

ข้อมูล​ที่​ร่าง​ขอ​ซ้ำ​ใน​หลาย​มาตรา​มี​หน่วย​เดียวกัน คือ​ปริมาณ​น้ำ​หนัก​บรรจุ​ภัณฑ์​แยก​ตาม​ประเภท​และ​ชนิด ทั้ง​ใน​การ​รายงาน​ตาม​มาตรา 27 เนื้อหา​ของ​แผน​ตาม​มาตรา 29 และ​ค่า​ธรรมเนียม​เมื่อ​เก็บ​คืน​ไม่​ได้​ตาม​เป้า ซึ่ง​คิด​ตาม​น้ำ​หนัก​ที่​ขาด ธุรกิจ​ที่​มี​ตัวเลข​ชุด​นี้​อยู่​แล้ว​จะ​ตอบ​ได้​ทันที​เมื่อ​ประกาศ​ออก

ตาราง​ที่​ใช้​งาน​ได้​จริง​ไม่​ต้อง​ซับ​ซ้อน หนึ่ง​แถว​คือ​หนึ่ง​รหัส​สินค้า คอลัมน์​ที่​จำเป็น​มี​ห้า​ช่อง

คอลัมน์ ตัวอย่าง​ค่า ที่มา​ของ​ข้อมูล
รหัส​สินค้า SKU ที่​ใช้​ใน​ระบบ​ขาย ระบบ​ขาย​หรือ​บัญชี​สต๊อก
ชิ้น​ส่วน​บรรจุ​ภัณฑ์ ขวด ฝา ฉลาก กล่อง​นอก แบบ​บรรจุ​ภัณฑ์​หรือ​ใบสั่ง​ผลิต
วัสดุ​ของ​แต่ละ​ชิ้น แก้ว โลหะ กระดาษ พลาสติก วัสดุ​ประกอบ สเปก​จาก​โรงงาน​หรือ​ผู้​ขาย​บรรจุ​ภัณฑ์
น้ำ​หนัก​ต่อ​ชิ้น (กรัม) ชั่ง​จาก​ของ​จริง ตาชั่ง​ดิจิทัล ชั่ง​ซ้ำ​หลาย​ชิ้น​แล้ว​หา​ค่า​เฉลี่ย
จำนวน​หน่วย​ที่​ขาย​ต่อ​ปี ยอด​ขาย​ราย​ปี​ของ SKU นั้น รายงาน​ขาย

ใช้​วัสดุ 5 ประเภท​ของ​ร่าง​แยก​บรรจุ​ภัณฑ์​อย่างไร

ให้​แยก​ตาม​ชิ้น​ส่วน​ที่​ถอด​ออก​จาก​กัน​ได้ ไม่ใช่​ตาม​ชื่อ​สินค้า ขวด​แก้ว​ที่​มี​ฝา​โลหะ​และ​ฉลาก​กระดาษ​คือ​แก้ว โลหะ และ​กระดาษ​อย่าง​ละ​หนึ่ง​แถว ส่วน "วัสดุ​ประกอบ" ใน​มาตรา 52 ใช้​กับ​ชิ้น​ที่​วัสดุ​หลาย​ชนิด​ยึด​ติด​กัน​จน​แยก​ไม่​ได้ เช่น ซอง​ที่​เคลือบ​ฟิล์ม​หลาย​ชั้น รายงาน​วิเคราะห์​ผลก​ระ​ทบ​ที่​แนบ​ร่าง​ระบุ​ว่า​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​วัสดุ​หลาย​ประเภท​ยึด​ติด​กัน​แปร​ใช้​ใหม่​ได้​ยาก ชิ้น​แบบ​นี้​จึง​ควร​ถูก​มอง​เห็น​ใน​ตาราง​ตั้งแต่​แรก

ทำไม​ต้อง​บันทึก​ยอด​ขาย​เป็น​จำนวน​หน่วย​ด้วย

เพราะ​น้ำ​หนัก​ที่​ร่าง​ขอ​คือ​น้ำ​หนัก​ของ​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​นำ​เข้า​สู่​ตลาด​ใน​รอบ​หนึ่ง ไม่ใช่​น้ำ​หนัก​ของ​บรรจุ​ภัณฑ์​หนึ่ง​ชิ้น น้ำ​หนัก​ต่อ​ชิ้น​คูณ​จำนวน​หน่วย​ที่​ขาย​ได้​ใน​ปี​นั้น จึง​ได้​ตัวเลข​ที่​เอา​ไป​เทียบ​กับ​ค่า​ใช้​จ่าย​ของ PRO หรือ​เป้า​หมาย​การ​เก็บ​คืน​ได้ ธุรกิจ​ที่​เก็บ​ยอด​ขาย​เป็น​มูลค่า​บาท​อย่าง​เดียว​ต้อง​แปลง​กลับ​เป็น​จำนวน​หน่วย​ก่อน ซึ่ง​ทำ​ย้อน​หลัง​ได้​ยาก​ถ้า​ราคา​ขาย​เปลี่ยน​ระหว่าง​ปี

เริ่ม​จาก​รายการ​สินค้า​ที่​ขาย​ดี​ที่สุด

ธุรกิจ​ที่​มี​สินค้า​หลาย​สิบ​รายการ​ไม่​จำเป็น​ต้อง​ชั่ง​ทุก​ชิ้น​ใน​วัน​เดียว เริ่ม​จาก​รหัส​สินค้า​ที่​มี​ยอด​ขาย​รวม​กัน​เป็น​ส่วน​ใหญ่​ของ​ปี ชั่ง​บรรจุ​ภัณฑ์​ของ​รายการ​เหล่า​นั้น​ก่อน แล้ว​ค่อย​เติม​รายการ​ที่​เหลือ​เมื่อ​สั่ง​ผลิต​รอบ​ถัด​ไป วิธี​นี้​ทำให้​ตัวเลข​ชุด​แรก​ครอบคลุม​สินค้า​ที่​มี​น้ำ​หนัก​บรรจุ​ภัณฑ์​รวม​มาก​ที่สุด​ก่อน และ​พร้อม​ใช้​ถ้า​ประกาศ​ประเภท​บรรจุ​ภัณฑ์​ฉบับ​แรก​ออก​มาระ​หว่าง​ที่​ยัง​ชั่ง​ไม่​ครบ

ธุรกิจ​อาหาร​ที่​จ้าง​โรงงาน​ผลิต​และ​กำลัง​เตรียม​ส่ง​ออก​ควร​อ่าน​เกณฑ์​ตรวจ​โรงงาน​ประกอบ​ในOEM อาหาร​เครื่อง​ดื่ม ตรวจ​โรงงาน​ตาม GMP 420 ก่อน​ส่ง​ออก ส่วน​แบรนด์​ที่​ใช้​เรื่อง​สิ่ง​แวดล้อม​ใน​การ​สื่อสาร​การ​ตลาด ขอบเขต​ของ​คำ​อ้าง​ที่​ตลาด​ยุโรป​ไม่​รับ​แล้ว​อยู่​ในบริการ ESG คำ​อ้าง​สี​เขียว​แบบ​ไหน​ที่​ขาย​เข้า​ยุโรป​ไม่​ได้​แล้ว ร้าน​ที่​ส่ง​สินค้า​ใน​กล่อง​ขนาด​ใหญ่ เช่น เฟอร์นิเจอร์ ดู​ภาพ​การนำ​เข้า​สินค้า​หมวด​นั้น​ได้​ในสถิติ​นำ​เข้า​เฟอร์นิเจอร์​ปี 2568 ร้าน​ไทย​ใช้​วาง​สินค้า​อย่างไร

สรุป

ร่าง​พระ​ราช​บัญญัติ​การ​จัดการ​บรรจุ​ภัณฑ์​อย่าง​ยั่งยืน ฉบับ​รับ​ฟัง​ความ​คิด​เห็น​วัน​ที่ 14 มีนาคม 2567 ยัง​เป็น​ร่าง แต่​เขียน​ชัด​ว่า​เจ้าของ​ฉลาก​ที่​ผลิต​เอง​หรือ​จ้าง​ผลิต ผู้นำ​เข้า และ​ผู้​ผลิต​บรรจุ​ภัณฑ์​คือ​ผู้​ต้อง​รับ​ผิด​ชอบ โดย​ไม่มี​เกณฑ์​ยกเว้น​ตาม​ขนาด​ธุรกิจ เมื่อ​รัฐมนตรี​ประกาศ​ชนิด​บรรจุ​ภัณฑ์​แล้ว ผู้​ประกอบ​การ​มี 180 วัน​ใน​การ​ขึ้น​ทะเบียน จาก​นั้น​เลือก​มอบ​งาน​ให้ PRO หรือ​ทำ​แผน​เอง ทั้ง​สอง​ทาง​ใช้​ตัวเลข​น้ำ​หนัก​บรรจุ​ภัณฑ์​แยก​ตาม​วัสดุ​เป็น​จุด​เริ่ม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เอกสาร​ที่​บท​นี้​อ่าน​คือ​ร่าง​ฉบับ​รับ​ฟัง​ความ​คิด​เห็น​ลง​วัน​ที่ 14 มีนาคม 2567 ซึ่ง​ยัง​ไม่ใช่​กฎหมาย ร่าง​ยัง​ต้อง​ผ่าน​คณะ​รัฐมนตรี​และ​รัฐสภา​ก่อน​ประกาศ​ใน​ราช​กิจ​จา​นุ​เบกษา สถานะ​ล่าสุด​ควร​ตรวจ​กับ​กรม​ควบคุม​มลพิษ

ร่าง​มาตรา 3 เขียน​ว่า​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ใช้​แล้ว​ตาม​นิยาม​ของ​ร่าง ไม่​ให้​ถือว่า​เป็น​มูลฝอย​ตาม​กฎหมาย​ว่า​ด้วย​การ​สาธารณสุข​และ​กฎหมาย​รักษา​ความ​สะอาด ซึ่ง​แยก​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ใช้​แล้ว​ออก​เป็น​ทรัพยากร​ที่​ต้อง​เก็บ​กลับ​ไป​แปร​ใช้

ร่าง​นิยาม "ผู้​เก็บ​รวบรวม​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ใช้​แล้ว" ให้​รวม​สถาน​ประกอบ​การ​ที่​ได้​รับ​อนุญาต​ตาม​กฎหมาย​ว่า​ด้วย​การ​ขาย​ทอด​ตลาด​และ​ค้า​ของ​เก่า และ​มาตรา 31 ให้ PRO ส่ง​เสริม​ความ​ปลอดภัย​และ​ความ​มั่นคง​ใน​การ​ประกอบ​กิจการ​ของ​ผู้​เก็บ​รวบรวม

ร่าง​ให้​นำ​ส่ง​เข้า​กองทุน​สิ่ง​แวดล้อม​ตาม​กฎหมาย​ส่ง​เสริม​และ​รักษา​คุณภาพ​สิ่ง​แวดล้อม​แห่ง​ชาติ และ​มาตรา 20/1 ให้​ใช้​กับ​กิจการ​ที่​ป้องกัน แก้ไข เยียวยา และ​ฟื้นฟู​ผลก​ระ​ทบ​จาก​การ​รั่ว​ไหล​ของ​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ใช้​แล้ว​สู่​ธรรมชาติ

ได้ ร่าง​มาตรา 19 ให้​รัฐมนตรี​โดย​อนุมัติ​ของ​คณะ​รัฐมนตรี​ประกาศ​ห้าม​ผลิต​หรือ​นำ​เข้า​บรรจุ​ภัณฑ์​แบบ​ใช้​ครั้ง​เดียว​ที่​รั่ว​ไหล​สู่​ธรรมชาติ หรือ​จำกัด​การ​ใช้​บาง​ชนิด​ใน​บาง​พื้นที่ ผู้​ฝ่าฝืน​มี​โทษจำ​คุก​ไม่​เกิน​ห้า​ปี​หรือ​ปรับ​ไม่​เกิน​ห้า​แสน​บาท​ตาม​มาตรา 40

นิยาม​ผู้​ประกอบ​การ​ใน​ร่าง​มาตรา 3 ไม่​รวม​ผู้​ผลิต​หรือ​ผู้นำ​เข้า​ผลิตภัณฑ์​หรือ​บรรจุ​ภัณฑ์​เพื่อ​การ​ส่ง​ออก ธุรกิจ​ที่​มี​ทั้ง​ยอด​ขาย​ใน​ประเทศ​และ​ยอด​ส่ง​ออก​จึง​ควร​แยก​ยอด​สอง​ส่วน​นี้​ออก​จาก​กัน​ใน​ตาราง​น้ำ​หนัก

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​เห็น​ว่า​แบรนด์​ที่​สั่ง​โรงงาน​ผลิต​ภาย​ใต้​ฉลาก​ตัว​เอง​ควร​เริ่ม​ทำตา​รางน้ำ​หนัก​บรรจุ​ภัณฑ์​แยก​ตาม​วัสดุ​ตั้งแต่​ตอน​ที่​ร่าง​ยัง​ไม่​เป็น​กฎหมาย เพราะ​ตัวเลข​นี้​คือ​ข้อมูล​ชุด​แรก​ที่​ร่าง​มาตรา 27 และ 29 ขอ และ​เป็น​ตัวเลข​เดียว​ที่​ใช้​เทียบ​ได้​ว่า​จะ​มอบ​งาน​ให้ PRO หรือ​ทำ​แผน​เอง บริการ​ที่​ปรึกษา​กลยุทธ์​ความ​ยั่งยืน​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​วางตา​ราง​นี้​ให้​ผูก​กับ​รหัส​สินค้า​ที่​ธุรกิจ​ใช้​อยู่​แล้ว เพื่อ​ให้​ตัวเลข​ที่​รายงาน​ใน​อนาคต​ตรวจ​ย้อน​กลับ​ไป​ถึง​ใบสั่ง​ผลิต​ได้​ทุก​บรรทัด

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

แบรนด์​ที่​ไม่รู้​ว่า​สินค้า​แต่ละ​รายการ​ใช้​บรรจุ​ภัณฑ์​วัสดุ​อะไร​หนัก​เท่าไร จะ​เลือก​ระหว่าง​เข้า PRO กับ​ทำ​แผน​เอง​ไม่​ได้​เมื่อ​กฎหมาย​ออก

ให้ PHYGITAL AGENCY วางตา​ราง​ข้อมูล​บรรจุ​ภัณฑ์​ที่​ผูก​กับ​รหัส​สินค้า​และ​ยอด​ขาย​ของ​ธุรกิจ​คุณ พร้อม​ใช้​ตอบ​ประกาศ​ฉบับ​แรก​ได้​ทันที

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย