สี​ไทย​หมู่​สี​แดง 26 สี จาก​แร่​ชาด ดินแดง แมลง​ครั่ง และ​พืช

แบรนด์​ที่​เลือก​สี​แดง​เป็น​สีห​ลัก​และ​อยาก​ให้​สี​นั้น​ฟัง​เป็น​ไทย มัก​หยุด​อยู่​ที่​ชื่อ​เดียว​คือ​แดง​ชาด ทั้ง​ที่​ช่าง​ไทย​มีชื่อ​สี​แดง​อีก​หลาย​สิบ​ชื่อ และ​แต่ละ​ชื่อ​มา​จาก​วัสดุ​คนละ​ชนิด ผล​คือ​แบรนด์​ของ​ฝาก​ที่​อยาก​เล่า​เรื่อง​วัสดุ​ท้อง​ถิ่น​เลือก​แดง​ชาด​ซึ่ง​เป็น​แร่​นำ​เข้า หรือ​เลือก​สี​ลิ้นจี่​เพราะ​คิด​ว่า​มา​จาก​ผล​ไม้​ไทย เรื่อง​เล่า​บน​ฉลาก​จึง​คลาด​จาก​ข้อ​เท็จ​จริง​ตั้งแต่​ต้น

บท​นี้​ไล่​หมู่​สี​แดง​ทั้ง 26 สี​ใน​ระบบ​สี​ไทย​โทน แยก​ตาม​วัสดุ​ต้นทาง​ที่​วิทยานิพนธ์​บันทึก​ไว้ พร้อม​รหัส T และ​ค่า CMYK ของ​สี​ที่​ใช้​บ่อย เพื่อ​ให้​แบรนด์​เลือก​สี​แดง​ที่​ทั้ง​เฉด​และ​เรื่อง​เล่า​ตรง​กับ​ตัว​สินค้า เรื่อง​การเต​รี​ยม​แร่​ชาด​และ​ความ​ปลอดภัย​ของ​ชาด​อยู่​ใน​บท​แม่สี​ไทย บท​นี้​จึง​เน้น​สี​ที่​ช่าง​ผสม​ต่อ​จาก​ชาด​และ​สี​แดง​ตัว​อื่น​ใน​หมู่​เดียวกัน

หมู่​สี​แดง​มี 26 สี รหัส​ขึ้น​ต้น​ด้วย T1 ทุก​สี ดุษฎีนิพนธ์​เรื่อง "การ​สร้าง​ประสบการณ์​ทาง​สุนทรี​ยะ​จาก​สี​ไทย" หน้า 82 อธิบาย​ว่า​ช่าง​ตั้ง​ชื่อ​สี​ใน​หมู่​นี้​สี่​วิธี คือ​ตั้ง​ตาม​วัสดุ ตั้ง​ตาม​เมือง​ต้นทาง​ใน​จีน ตั้ง​ตาม​ความ​อ่อน​แก่​ของ​การ​ผสม และ​ตั้ง​ตาม​สิ่ง​ใน​ธรรมชาติ ตาราง​ด้าน​ล่าง​จัด​กลุ่ม​ทั้ง 26 สี​ตาม​วัสดุ​ที่​วิทยานิพนธ์​บรรยาย​ไว้​ใน​รายการ​สีหน้า 83-86

การ​จัด​กลุ่ม​นี้​ฟิจิ⁠ทัล​ทำ​จาก​คำ​บรรยาย​ของ​แต่ละ​สี ไม่ใช่​การ​แบ่ง​ของ​วิทยานิพนธ์ สี​ที่​ผสม​จาก​หลาย​วัสดุ​จัด​ตาม​วัสดุ​หลัก ตัวอย่าง​เช่น หงสบาท​ผสม​จาก​ลิ้นจี่​กับ​ขาว​เจือ​รง จึง​อยู่​กลุ่ม​แมลง และ​บัวโรย​ผสม​จาก​ดินแดง​กับ​คราม​เจือ​ฝุ่น จึง​อยู่​กลุ่ม​ดินแดง

แดง​ชาด ดินแดง และ​ลิ้นจี่ ต่าง​กัน​แค่​ไหน​ใน​ค่า​สี

แดง​ชาด (T1010) มี​ค่า C20 M100 Y100 K0 เป็น​สี​แดง​สด​ที่สุด​ใน​สาม​สี ดินแดง (T1030) มี​ค่า C40 M80 Y90 K10 วิทยานิพนธ์​บรรยาย​ว่า​เป็น​สี​แดง​คล้ำ​อม​เหลือง ส่วน​ลิ้นจี่ (T1160) มี​ค่า C40 M100 Y70 K0 ค่า​เหลือง​ต่ำ​กว่า​แดง​ชาด 30 จุด วิทยานิพนธ์​บรรยาย​ว่า​เป็น​แดง​เข้ม​แบบ​ที่​ฝรั่ง​เรียก​ว่า Crimson ทั้ง​สาม​สี​จึง​แทน​กัน​ไม่​ได้​ใน​งาน​ที่​ต้องการ​เฉด​แม่น

กลุ่ม​แร่​ชาด​ใน​ตาราง​มี​ห้า​สี ทุก​สี​ใช้​ชาด​เป็น​ฐาน แล้ว​ต่าง​กัน​ที่​สิ่ง​ที่​ช่าง​เติม​ลง​ไป รายการ​สีหน้า 82-85 บรรยาย​ส่วน​ผสม​ของ​แต่ละ​สี​ไว้​ดังนี้

หน้า 82 ยก​คำ​บรรยาย​แดง​ชาด​จาก​หนังสือ​สัพ​ะ พะ​จะนะ พา​สา​ไท ว่า​เป็น​สี​เหมือน​ไฟ​หรือ​พระอาทิตย์ อีก​สี่​สี​ที่​เหลือ​เลื่อน​ออก​จาก​จุด​นั้น​คนละ​ทาง หง​ชาด​ลด​แดง​และ​เหลือง​ลง​มาก แดง​ตัด​คง​ค่า​เดิม​แล้ว​เพิ่ม​ดำ แดง​ดอก​ชบา​ลด​ฟ้า​ลง​เหลือ 5 ส่วน​ก้ามปู​อสุ​รา​ลด​แดง​ลง​เหลือ 80 และ​คง​เหลือง​ไว้​เต็ม 100 จึง​อม​ส้ม​ที่สุด​ใน​กลุ่ม แบรนด์​ที่​อยาก​ได้​ชุด​สี​แดง​หลาย​ระดับ​จาก​เรื่อง​เล่า​เดียว เลือก​ห้า​สี​นี้​แล้ว​เล่า​ได้​ว่า​ทุก​เฉด​ผสม​ต่อ​จาก​วัสดุ​ตัว​เดียวกัน

ชาด​อ้าย​มุ่ย​กับ​ชาด​จอแส​คือ​อะไร

ทั้ง​สอง​ชื่อ​มา​จาก​วิธี​ตั้ง​ชื่อ​ตาม​แหล่ง​วัตถุดิบ​ใน​จีน ซึ่ง​หน้า 82 นับ​เป็น​หนึ่ง​ใน​สี่​วิธี​ตั้ง​ชื่อ​สี​ใน​หมู่​สี​แดง หน้า 84 อธิบาย​ว่า​คน​ไทย​เรียก​ผลึก​ชาด​ที่​ยัง​ไม่​แปรรูป​ว่า​ชาด​ก้อน ชาด​อ้าย​มุ่ย หรือ​ชาด​เอ้​ห​มึง คำ​ว่า​อ้าย​มุ่ย​และ​เอ้​ห​มึง​ตรง​กับ​ชื่อ​เมือง​เซี่ย​เห​มิน​ใน​มณฑล​ฝู​เจี้ยน เพราะ​สมัย​ก่อน​นำ​เข้า​ชาด​ก้อน​จาก​เมือง​นั้น ส่วน​หน้า 83 อธิบาย​ว่า​จอแส​มา​จาก​คำ​จีน​ว่า​จู​ซา ซึ่ง​หมาย​ถึง​แร่​ซินนาบาร์ ชื่อ​นี้​สะกด​ต่าง​กัน​ใน​เล่ม​เดียว หน้า 82 เขียน​ว่า​จอ​แซ หน้า 83 เขียน​ว่า​จอแส แบรนด์​ที่​หยิบ​ชื่อ​เหล่า​นี้​ไป​ใช้​ควร​เลือก​การ​สะกด​แบบ​เดียว​และ​ใช้​ให้​ตรง​กัน​ทุก​สื่อ

แดง​ดอก​ชบา แดง​ยอ และ​แดง​มณี ใช้​รหัส​เดียวกัน​ได้​ไหม

ใช้​รหัส​เดียวกัน​ไม่​ได้ แม้​หน้า 82 จะ​สรุป​จาก​เอกสาร​เก่า​และ​คำ​ให้​สัมภาษณ์​ของ​ผู้​รู้​ว่า​แดง​ดอก​ชบา แดง​ดอก​ทับทิม แดง​ยอ และ​แดง​มณี เป็น​สี​เดียวกัน ระบบ​ไทย​โทน​ก็​แยก​ทั้ง​สี่​ชื่อ​เป็น​สี่​รหัส และ​วาง​ดอก​ทับทิม​ไว้​ใน​หมู่​สี​ส้ม​ด้วย

แดง​ยอ​มี​ค่า​เหลือง 50 ขณะ​ที่​อีก​สาม​ชื่อ​อยู่​ที่ 80 ถึง 90 เฉด​จึง​อม​ชมพู​กว่า​ชัดเจน ตาราง​จัด​กลุ่ม​ตอน​ต้นบท​วาง​แดง​ยอ​ไว้​ใน​กลุ่ม​พืช​ตาม​คำ​บรรยาย​ว่า​ย้อม​จา​กราก​ญอ ซึ่ง​เป็น​คนละ​เกณฑ์​กับ​ข้อ​สรุป​เรื่อง​ชื่อ​พ้อง​ใน​หน้า 82 สำหรับ​งาน​ออกแบบ ให้​ยึด​รหัส​เป็น​หลัก แล้ว​ใช้​ชื่อ​พ้อง​เป็น​เรื่อง​เล่า​ประกอบ

ดินแดง​มา​จาก​ดินแดง​หรือ​ดิน​ลูกรัง วิทยานิพนธ์​หน้า 84 ระบุ​ว่า​ดิน​ชนิด​นี้​พบ​มาก​ใน​แผ่น​ดิน​ไทย ดินแดง​จึง​เป็น​สี​ที่​ใช้​มาก​ที่สุด​ใน​หมู่​สี​แดง​เพราะ​ราคา​ถูก​และ​ไม่​ต้อง​นำ​เข้า ผู้​วิจัย​จัด​ให้​เป็น​สี​ที่​เป็น​เอกลักษณ์​ไทย​ด้วย​เหตุผล​นี้

บท​วิเคราะห์​หน้า 82 เล่า​หลัก​ฐาน​ประกอบ​สอง​ข้อ ข้อ​แรก เอกสาร​จีน​เคย​เรียก​ดิน​แดน​แถบ​นี้​ว่า "เฉ้ก​โท้" ซึ่ง​แปล​ว่า​ประเทศ​ดินแดง ข้อ​สอง จาก​การ​ดู​ภาพ​จิตรกรรม​โดย​รวม ผนัง​โบสถ์​ใช้​สี​ดินแดง​เป็น​สี​พื้น​รอบ​ด้าน​มากกว่า​สี​แดง​อื่น ผู้​วิจัย​ตั้ง​ข้อ​สันนิษฐาน​ว่า​อาจ​เป็น​เพราะ​แดง​ชาด​ต้อง​นำ​เข้า​และ​มี​ราคา​แพง

ใน​กลุ่ม​ดินแดง​ยัง​มี​ดินแดง​เทศ (T1040) ซึ่ง​นำ​เข้า​จาก​อินเดีย วิทยานิพนธ์​บรรยาย​ว่า​เนื้อ​สี​แข็ง​กว่า​และ​แดง​สดก​ว่า​ดินแดง​ไทย ค่า C40 M100 Y100 K10 ของ​ดินแดง​เทศ​จึง​มี​สี​แดง​มากกว่า​ดินแดง​ไทย​ที่ M80

ดินแดง​ใช้​เป็น​สี​เส้น​ได้​ไหม

ใช้ได้​เมื่อ​ผสม​เขม่า ดินแดง​ตัด (T1050 ค่า C50 M100 Y90 K25) คือ​ดินแดง​ที่​ช่าง​เติม​เขม่า​ดำ​ไว้​เขียน​เส้น รายการ​สีหน้า 84 บันทึก​ว่า​เข้ม​กว่า​แดง​ตัด​ซึ่ง​ทำ​จาก​ชาด ถ้า​ต้องการ​เส้น​ที่​อ่อน​ลง ช่าง​เติม​รง​ลง​ใน​ดินแดง​แทน ได้​หง​ดิน​ตัด (T1070) กลุ่ม​ดินแดง​จึง​มี​ทั้ง​สี​พื้น สี​อ่อน และ​สี​เส้น​อยู่​ใน​วัสดุ​เดียว

สี​แดง​กลุ่ม​แมลง​ได้​มา​จาก​แมลง​สอง​ชนิด คือ​แมลง​โค​ชิ​นีล​และ​แมลง​ครั่ง วิทยานิพนธ์​หน้า 85 บรรยาย​ลิ้นจี่ (T1160) ว่า​เป็น​สี​สำเร็จ​จาก​จีน ขาย​เป็น​ห่อ​ใน​รูป​สี​ฝุ่น​ที่​ต้อง​ละลาย​น้ำ​ก่อน​ใช้ จีน​เรียก​ว่า​อิน​จี่ ช่าง​ใช้​เขียน​เส้น​เล็ก ๆ ที่​เรียก​ว่า​เส้น​ฮ่อ​ตัด และ​เขียน​เฉพาะ​พื้นที่​ที่​มี​ลวดลาย​เล็ก สี​นี้​ทำ​จาก​แมลง​โค​ชิ​นีล​เช่น​เดียว​กับ​แดง​ตัว​เปี๊ย ผู้​วิจัย​หมายเหตุ​ไว้​ว่า​ไม่​แน่ใจ​ว่า​สี​ที่​ขาย​ใน​ปัจจุบัน​ยัง​ทำ​จาก​แมลง​หรือ​ไม่ เพราะ​วัตถุดิบ​ราคา​แพง

น้ำ​ครั่ง (T1180 ค่า C10 M90 Y80 K0) มา​จาก​รัง​ของ​แมลง​ครั่ง ถ้า​ใช้​ย้อม​ผ้า​จะ​ได้​สี​ตั้งแต่​ชมพู​ถึง​แดง ถ้า​ใช้​ใน​งาน​จิตรกรรม ช่าง​นำ​ไป​เคี่ยว ตาก​ให้​แห้ง แล้ว​บด​เป็น​ผง​จะ​ได้​สี​แดง​ลิ้นจี่ ส่วน​กุหลาบ (T1230) ผสม​จาก​สี​ครั่ง​กับ​ฝุ่น​ขาว​เจือ​รง​เล็ก​น้อย ได้​สีชมพู​อ่อน​เหมือน​กลีบ​กุหลาบ

สี​ลิ้นจี่​ทำ​จาก​ผล​ลิ้นจี่​ไหม

ไม่​ได้​ทำ​จาก​ผล​ลิ้นจี่ วิทยานิพนธ์​อธิบาย​ว่า​ชื่อ​ลิ้นจี่​มา​จาก​คำ​ว่า "อิน​จี่" ใน​ภาษา​จีน และ​วัสดุ​คือ​แมลง​โค​ชิ​นีล ชื่อ​ที่​ฟัง​เหมือน​ผล​ไม้​จึง​เป็นการ​ยืม​เสียง​จาก​ภาษา​จีน แบรนด์​ผล​ไม้​หรือ​ของ​ฝาก​ที่​อยาก​ใช้​ชื่อ​สี​นี้​โยง​กับ​ผล​ลิ้นจี่​ควร​เขียน​เรื่อง​เล่า​ให้​ตรง​กับ​ที่มา​จริง

สี​แดง​กลุ่ม​พืช​มี​สอง​สี​ใน​รายการ แดง​ยอ (T1190) เป็น​ชื่อ​สี​ย้อม​ที่​ได้​จา​กราก​ญอ​ป่า ส่วน​น้ำ​หมาก (T1220 ค่า C25 M90 Y100 K20) เป็น​สี​แดงน้ำ​ตาล​จาก​การ​เคี่ยว​หมาก​สุก​ผสม​ปูน​แดง ทั้ง​สอง​สีมา​จาก​วัตถุดิบ​ที่​คน​ไทย​ใช้​ใน​ชีวิต​ประจำ​วัน​มา​ก่อน​จะ​เป็น​ชื่อ​สี

อีก​เก้า​สี​ใน​หมู่​นี้​ตั้ง​ชื่อ​ตาม​สิ่ง​ที่​เห็น​แล้ว​นึกออก​ทันที วิทยานิพนธ์​หน้า 85-86 ยก​ตัวอย่าง​ไว้​หลาย​ชื่อ

1. ก้ามปู​หลุด (T1110) สี​แดง​อม​ส้ม เทียบ​จาก​ก้ามปู​ที่​ต้มสุก
2. ท้อง​สิงห์ (T1130) สี​แดง​อม​ชมพู​ที่​ช่าง​ใช้​ระบาย​ตรง​ท้อง​ของ​สิงห์​ใน​จิตรกรรม​ไทย
3. ดอก​บานเย็น (T1210) สี​แดง​อม​ชมพู มัก​ใช้​เรียก​ใน​สี​ย้อม เพราะ​งาน​จิตรกรรม​ไม่​นิยม​ใช้
4. เกสร​ชมพู่ (T1240) สี​เหมือน​เกสร​ดอก​ของ​ต้น​ชมพู่
5. แดง​มณี (T1250) สี​แดง​เหมือน​ทับทิม และ​นับ​เป็น​ชื่อ​สี​ที่​มี​ความ​หมาย​มงคล

ฝุ่น​แดง​กับ​ดินแดง​เป็น​สี​เดียวกัน​ไหม

ไม่ใช่​สี​เดียวกัน วิทยานิพนธ์​บรรยาย​ฝุ่น​แดง (T1100 ค่า C20 M90 Y80 K0) ว่า​เป็น​ผง​สี​ที่​มี​ขาย แดง​สดก​ว่า​ดินแดง​แต่​ไม่​สด​เท่า​แดง​ชาด ส่วน​ดินแดง (T1030) มี​ค่า C40 M80 Y90 K10 ฝุ่น​แดง​จึง​อยู่​ระหว่าง​สอง​สี​นั้น และ​เป็น​ทาง​เลือก​เมื่อ​แบรนด์​ต้องการ​สี​แดง​ที่​สดก​ว่า​ดินแดง​แต่​ไม่​แรง​เท่า​แดง​ชาด

สี​แดง​ไทย​แต่ละ​สี​มี​เรื่อง​เล่า​ผูก​กับ​วัสดุ การ​เลือก​จึง​เริ่ม​จาก​วัตถุดิบ​หรือ​ที่มา​ของ​สินค้า แล้ว​ค่อย​ดู​เฉด ขั้น​ตอน​ด้าน​ล่าง​ช่วย​ให้​ทั้ง​สอง​อย่าง​ไป​ด้วย​กัน

1. เริ่ม​จาก​วัตถุดิบ​ของ​สินค้า สินค้า​ที่​ผลิต​จาก​ดิน​หรือ​เครื่อง​ปั้น​เข้า​กับ​กลุ่ม​ดินแดง ผ้า​ย้อม​ครั่ง​เข้า​กับ​น้ำ​ครั่ง สินค้า​ที่​ต้องการ​ภาพ​ความ​ประณีต​แบบ​งาน​ช่าง​เข้า​กับ​แดง​ชาด
2. อ่าน​คำ​บรรยาย​วัสดุ​ก่อน​ใช้​ชื่อ ชื่อ​อย่าง​ลิ้นจี่ กุหลาบ และ​ดอก​บานเย็น ไม่​ได้​บอก​วัสดุ​จริง ต้อง​เปิด​คำ​บรรยาย​ใน​วิทยานิพนธ์​ก่อน​เขียน​เรื่อง​เล่า
3. เลือก​สี​รอง​จาก​กลุ่ม​เดียวกัน กลุ่ม​ดินแดง​มี​ทั้ง​หง​ดิน​สำหรับ​พื้น​อ่อน​และ​ดินแดง​ตัด​สำหรับ​เส้น ชุด​สี​ที่มา​จาก​วัสดุ​เดียว​จะ​เล่า​เรื่อง​ได้​ต่อ​เนื่อง วิธี​ตั้ง​ชื่อ​เฉด​อ่อน​เข้ม​ด้วย​คำ​ช่าง​อยู่​ในชื่อ​สี​ไทย หง มอ ตัด ช่าง​เรียก​เฉด​อ่อน​เข้ม​อย่างไร
4. แยก​เรื่อง​เล่า​กับ​วัสดุ​พิมพ์​ให้​ชัด ฉลาก​ที่​พิมพ์​ด้วย​หมึก​ทั่วไป​ใช้​คำ​ว่า​สี​เทียบ​เฉด​ดินแดง​หรือ​เทียบ​เฉด​แดง​ชาด ไม่​ควร​เขียน​ว่า​พิมพ์​ด้วย​สี​ธรรมชาติ ส่วน​สี​ทา​ร้าน​และ​ป้าย ควร​ตรวจ​เรื่อง​สาร​ตะกั่ว​ตาม​ที่​อธิบาย​ไว้​ในสี​แดง​ใน​การ​สร้าง​แบรนด์ เลือก​สี​ทา​ร้าน​และ​ป้าย​ที่​ไม่มี​ตะกั่ว

แร่​ชาด​ซึ่ง​เป็น​แม่สี​ของ​หมู่​นี้ ทั้ง​ที่มา วิธี​เตรียม และ​ข้อ​ควร​ระวัง​เรื่อง​ปรอท อธิบาย​ไว้​ในแม่สี​ไทย คราม ชาด รง ทำ​จาก​อะไร และ​ทำไม​เข้ม​กว่า​แม่สี​สากล

หมู่​สี​แดง​ใน​ระบบ​สี​ไทย​โทน​มี 26 สี และ​เมื่อ​แยก​ตาม​วัสดุ​ที่​วิทยานิพนธ์​บรรยาย จะ​ได้​สี​จาก​แร่​ชาด​ห้า​สี ดินแดง​หก​สี แมลง​สี่​สี พืช​สอง​สี และ​สี​ที่​ตั้ง​ชื่อ​ตาม​สิ่ง​เปรียบ​อีก​เก้า​สี ดินแดง​เป็น​สี​ที่​ช่าง​ใช้​มาก​ที่สุด​เพราะ​หา​ได้​ใน​ประเทศ​และ​ราคา​ถูก ต่าง​จากแดง​ชาด​ที่​ต้อง​นำ​เข้า ชื่อ​สีห​ลาย​ชื่อ​ไม่​ได้​บอก​วัสดุ​จริง เช่น ลิ้นจี่​ที่​ทำ​จาก​แมลง​โค​ชิ​นีล​และ​ได้​ชื่อ​จาก​คำ​จีน​ว่า​อิน​จี่ แบรนด์​ที่​เลือก​สี​แดง​ไทย​ควร​เริ่ม​จาก​วัตถุดิบ​ของ​สินค้า อ่าน​คำ​บรรยาย​วัสดุ​ก่อน​ใช้​ชื่อ และ​เขียน​เรื่อง​เล่า​บน​ฉลาก​ให้​ตรง​กับ​สิ่ง​ที่​ใช้​พิมพ์​จริง