ตำรวจแยกคดีหลอกลวงให้รักแล้วโอนเงินไว้เป็นหมวดของตัวเองในระบบรับแจ้งความออนไลน์ และชุดข้อมูลมูลค่าความเสียหายแบ่งตามประเภทคดี บนพอร์ทัลของระบบ ThaiPoliceOnline แสดงว่าในเก้าเดือนหลังของปี 2566 คดีหมวดนี้ 6.4% เสียหายตั้งแต่ล้านบาทขึ้นไป มากกว่าภาพรวมของทุกประเภทคดีราวสี่เท่า คำแนะนำของ FTC สหรัฐที่อ้างถึงในหัวข้อถัดไปให้บทบาทสำคัญกับคนรอบตัว เนื้อหาต่อจากนี้จึงเขียนให้คนสองกลุ่ม กลุ่มแรกคือครอบครัว เพื่อน หรือหัวหน้างานของคนที่กำลังจะโอนเงินให้คนที่รู้จักทางแชต กลุ่มที่สองคือคนที่ภาพถ่ายของตัวเองถูกนำไปสร้างโปรไฟล์ปลอม ซึ่งรวมถึงเจ้าของธุรกิจและผู้บริหารที่มีภาพเผยแพร่อยู่บนเว็บของบริษัท
DIGITAL MARKETING
หลอกรักออนไลน์ Romance Scam สัญญาณในแชตก่อนถูกขอเงิน
KEY TAKEAWAYS
3 ประเด็นชุดข้อมูลเปิดของตำรวจบันทึกคดีหมวดหลอกลวงให้รักแล้วโอนเงิน 1,822 คดีระหว่าง เม.ย.-ธ.ค. 2566
น้อยกว่า 1% ของคดีทั้งหมด แต่ 117 คดีในหมวดนี้เสียหายตั้งแต่ล้านบาทขึ้นไป คิดเป็น 6.4%
รายงานของ FTC สหรัฐจากข้อมูลปี 2022 พบว่า 40% ของผู้เสียเงินเริ่มคุยกับอีกฝ่ายจากข้อความส่วนตัวบนโซเชียลมีเดีย
และอีกฝ่ายมักชวนย้ายไปคุยในแอปแชตอื่น
คำขอเงินมาในรูปของเหตุจำเป็น
เช่น ป่วย บาดเจ็บ ติดคดี หรือพัสดุของขวัญที่ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมศุลกากร คนรอบตัวช่วยได้ด้วยการถามคำถามที่ตรวจได้ ไม่ใช่การตัดสินความรู้สึก
คดีหลอกให้รักแล้วโอนเงินในไทยมีจำนวนไม่มาก แต่ 6.4% เสียหายเกินล้านบาท ดูสัญญาณในแชตจากรายงาน FTC และวิธีตรวจภาพโปรไฟล์ก่อนโอน สำหรับครอบครัวและเจ้าของภาพ
หมวดหลอกให้รักในสถิติแจ้งความออนไลน์
หมวดนี้ใช้ชื่อเต็มว่า "หลอกลวงให้รักแล้วโอนเงิน (Romance Scam)" และแยกไว้ต่างหากจากหมวดหลอกให้ลงทุน ชุดข้อมูลสถิติคดีแบ่งตามประเภทคดี นับหมวดนี้ได้ 1,822 คดีตลอดเก้าเดือนหลังของปี 2566 กับอีก 1,743 คดีใน ม.ค.-ส.ค. 2567 ตกเดือนละ 200 ถึง 220 คดีโดยประมาณทั้งสองช่วง ตัวเลขนี้นิ่งกว่าหลายหมวดที่ขึ้นลงตามฤดูกาล
| ข้อมูล (เม.ย.-ธ.ค. 2566) | หมวดหลอกให้รักแล้วโอนเงิน | ทุกหมวดรวมกัน |
|---|---|---|
| จำนวนคดี | 1,822 | 175,462 |
| เสียหาย 1-10 ล้านบาท (คดี) | 114 | 2,765 |
| เสียหาย 10-100 ล้านบาท (คดี) | 3 | 123 |
| ส่วนที่เสียหายตั้งแต่ล้านบาทขึ้นไป | 6.4% | 1.6% |
ชุดข้อมูลบอกช่วงเงิน ไม่ได้บอกยอดเงินรวม บทความนี้จึงไม่ประเมินมูลค่าความเสียหายทั้งหมวด สิ่งที่อ่านได้ชัดคือหมวดนี้มีคดีน้อย แต่คดีที่เสียหนักเกิดบ่อยกว่าหมวดอื่นส่วนใหญ่ หมวดที่สัดส่วนสูงกว่านี้มีเพียงหมวดหลอกให้ลงทุนและหมวดสินทรัพย์ดิจิทัล
อีกตัวเลขหนึ่งในไฟล์เดียวกันคือคดีที่บันทึกความเสียหายเป็นศูนย์บาท หมวดหลอกให้รักมี 319 คดีจาก 1,822 คดี หรือราวหนึ่งในหกที่อยู่ในช่วงนี้ ไฟล์ไม่ได้บอกว่าเป็นคดีแบบใด จึงอ่านได้เพียงว่ามีคนจำนวนหนึ่งมาแจ้งความโดยไม่มีเงินสูญหายที่ถูกบันทึกไว้ ซึ่งอาจเป็นคนที่หยุดได้ทันหรือแจ้งไว้ก่อนเพื่อเป็นหลักฐาน ข้อมูลส่วนนี้ต้องรอคำอธิบายจากเจ้าของชุดข้อมูลก่อนสรุป
ทำไมคดีหลอกให้รักถึงเสียเงินก้อนใหญ่กว่าการหลอกซื้อของ
ข้อมูลของตำรวจไม่ได้บอกเหตุผล แต่รายงานของ FTC ที่เล่าต่อในหัวข้อถัดไปอธิบายรูปแบบที่สอดคล้องกัน ผู้เสียหายโอนหลายครั้งตามเหตุจำเป็นที่อีกฝ่ายเล่าใหม่เรื่อย ๆ เงินแต่ละครั้งไม่มากแต่รวมกันสูง ต่างจากการหลอกขายสินค้าที่ผู้เสียหายจ่ายครั้งเดียวแล้วรู้ตัวเมื่อของไม่มา ความเสียหายของหมวดนี้จึงสะสมตามระยะเวลาที่บทสนทนายังดำเนินอยู่
เส้นทางของบทสนทนาตามรายงานของ FTC
คณะกรรมการการค้าแห่งสหพันธรัฐสหรัฐ หรือ FTC เผยแพร่รายงาน Data Spotlight เรื่องคำโกหกที่ผู้หลอกรักใช้บ่อย เมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2566 จากรายงานที่ผู้บริโภคส่งเข้าระบบ Consumer Sentinel ในปี 2022 มีคนแจ้งว่าถูกหลอกรักเกือบ 70,000 คน รวมความเสียหายที่แจ้ง 1.3 พันล้านดอลลาร์ ค่ามัธยฐานต่อคน 4,400 ดอลลาร์ ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลของสหรัฐ ใช้เทียบขนาดกับไทยตรง ๆ ไม่ได้ แต่ลำดับของบทสนทนาที่ FTC เก็บจากคำบอกเล่าของผู้เสียหายช่วยให้รู้ว่าสัญญาณแต่ละจุดอยู่ตรงไหน
ลำดับที่ FTC บรรยายมีสามช่วง ช่วงแรกคือการเริ่มคุย 40% ของผู้เสียเงินบอกว่าเริ่มจากข้อความส่วนตัวที่ไม่ได้คาดไว้บนโซเชียลมีเดีย อีก 19% เริ่มบนเว็บหรือแอปหาคู่ ช่วงที่สองคือการย้ายห้องคุย รายงานระบุว่าราว 40% ของเรื่องเล่าที่ยาวพอจะวิเคราะห์ พูดถึงการย้ายไปคุยในแอปแชตอื่น ช่วงที่สามคือการขอเงิน โดยอ้างว่าตัวเองหรือคนใกล้ตัวป่วย บาดเจ็บ ติดคดี หรืออ้างว่าส่งของมีค่าให้แล้วต้องจ่ายค่าศุลกากรก่อนรับของ
ทำไมอีกฝ่ายถึงนัดเจอตัวจริงไม่ได้สักที
FTC พบว่าข้ออ้างที่ไม่ยอมเจอตัวมักถูกใส่ไว้ในตัวตนปลอมตั้งแต่แรก อาชีพที่ถูกอ้างบ่อยคือทหารที่ประจำการในฐานทัพห่างไกล และพนักงานแท่นขุดเจาะน้ำมันกลางทะเล อาชีพเหล่านี้ทำให้การไม่เคยเจอกันดูมีเหตุผล และเป็นข้ออ้างที่ใช้ขอเงินในภายหลังได้ด้วย คนรอบตัวจึงถามคำถามง่าย ๆ ได้ว่า คุยกันมานานแค่ไหนแล้วยังไม่เคยวิดีโอคอลหรือเจอตัวเลย
ช่องทางจ่ายเงินแบบไหนที่ FTC บอกว่าคนจริงไม่ขอ
FTC เขียนไว้ตรง ๆ ว่าไม่มีคนที่สุจริตคนไหนขอให้ช่วยด้วยการส่งคริปโตเคอร์เรนซี ส่งเลขบนบัตรของขวัญ หรือโอนเงินข้ามประเทศ ในข้อมูลปี 2022 คริปโตกับการโอนผ่านธนาคารรวมกันเกิน 60% ของมูลค่าความเสียหาย ส่วนบัตรของขวัญเป็นช่องทางที่ถูกแจ้งบ่อยที่สุด 24% ของผู้เสียเงิน ในไทยช่องทางที่พบอาจต่างไป แต่หลักเดียวกันใช้ได้ คือคำขอให้โอนเข้าบัญชีบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ชื่อของคนที่คุยด้วย เป็นจุดที่ต้องหยุดถาม
ภาพโปรไฟล์ที่มาจากคนจริง
คำแนะนำหนึ่งของ FTC คือให้นำภาพโปรไฟล์ไปค้นหาภาพย้อนกลับ ถ้ารายละเอียดไม่ตรงกับที่อีกฝ่ายเล่า ให้ถือว่าเป็นการหลอก คำแนะนำนี้บอกทางอ้อมว่าภาพในโปรไฟล์ปลอมจำนวนมากคัดลอกมาจากคนจริงที่มีภาพเผยแพร่อยู่แล้ว เจ้าของภาพจึงเป็นผู้เสียหายอีกฝั่งที่มักไม่รู้ตัว จนมีคนทักมาถามหรือส่งภาพหน้าจอมาให้
การค้นภาพย้อนกลับทำได้ด้วยเครื่องมือค้นรูปที่มีในเบราว์เซอร์หรือแอปค้นหาทั่วไป อัปโหลดภาพหรือวางลิงก์ภาพ แล้วดูว่าภาพเดียวกันปรากฏที่ไหนบ้าง ถ้าเจอภาพเดียวกันภายใต้ชื่ออื่น อาชีพอื่น หรือบนหน้าเว็บของบริษัทที่ไม่เกี่ยวข้อง ข้อมูลนี้บอกได้ว่าตัวตนในแชตไม่ตรงกับเจ้าของภาพ ส่วนการไม่เจออะไรเลยยังสรุปไม่ได้ ตามที่ตอบไว้ในคำถามท้ายบท
ภาพที่ถูกเลือกไปใช้มักมีลักษณะร่วมกัน คือดูเป็นมืออาชีพ ดูมีฐานะ และมีหลายภาพในชุดเดียวกัน ภาพผู้บริหารบนหน้าเกี่ยวกับเราของบริษัท ภาพโปรไฟล์บนเครือข่ายหางาน และภาพจากงานสัมมนาจึงอยู่ในกลุ่มนี้ได้ทั้งหมด
เจ้าของภาพที่ถูกนำไปทำโปรไฟล์ปลอมทำอะไรได้บ้าง
รายงานบัญชีปลอมผ่านเมนูรายงานของแพลตฟอร์มนั้น ๆ โดยเลือกหัวข้อการแอบอ้างเป็นบุคคลอื่น แล้วเก็บหลักฐานไว้ก่อนบัญชีหายไป ได้แก่ ลิงก์บัญชี ภาพหน้าจอโปรไฟล์ และวันที่ที่พบ หลักฐานที่ช่วยยืนยันความเป็นเจ้าของคือไฟล์ต้นฉบับความละเอียดสูงและข้อมูลวันที่ถ่าย ซึ่งบัญชีปลอมไม่มี ถ้ามีคนเสียเงินให้บัญชีนั้นแล้ว เจ้าของภาพควรแจ้งความไว้เป็นหลักฐานว่าไม่ได้เกี่ยวข้อง
องค์กรที่ผู้บริหารมีภาพเผยแพร่มากทำอีกขั้นได้ คือเขียนไว้ในหน้าช่องทางติดต่อทางการว่าผู้บริหารมีบัญชีโซเชียลใดบ้าง และจะไม่ติดต่อใครเพื่อขอยืมเงินหรือชวนคุยเรื่องส่วนตัวผ่านบัญชีอื่น ข้อความสั้น ๆ นี้ให้คนที่ถูกทักจากบัญชีแอบอ้างมีที่ตรวจ และช่วยให้ทีมสื่อสารตอบคำถามจากภายนอกได้เป็นมาตรฐานเดียวกัน
คนใกล้ตัวช่วยได้ตรงไหน
FTC แนะนำให้ผู้ที่กำลังคุยกับคนรักใหม่ทางออนไลน์เล่าให้เพื่อนหรือครอบครัวฟัง และให้ฟังเมื่อคนเหล่านั้นแสดงความกังวล คำแนะนำนี้ย้ายบทบาทไปที่คนรอบตัว เพราะคนที่อยู่ในบทสนทนามักมองไม่เห็นรูปแบบเดียวกับคนที่มองจากข้างนอก
คนรอบตัวที่เห็นว่ามีการโอนเงินให้คนที่ไม่เคยเจอกันมักอยากพูดตรง ๆ ว่ากำลังถูกหลอก วิธีนี้มักทำให้อีกฝ่ายปกป้องความสัมพันธ์และหยุดเล่า การถามคำถามที่ตรวจได้ให้ผลต่างกัน เช่น เคยวิดีโอคอลเห็นหน้ากันหรือยัง ชื่อบัญชีที่ให้โอนตรงกับชื่อคนที่คุยด้วยหรือไม่ และลองค้นภาพโปรไฟล์ด้วยกันได้ไหม คำถามแบบนี้ไม่ตัดสินความรู้สึก แต่ให้ข้อเท็จจริงกลับไปพิจารณาเอง
ที่ทำงานเกี่ยวข้องกับเรื่องส่วนตัวแบบนี้อย่างไร
เกี่ยวเมื่อคำขอเงินลามมาที่งาน เช่น พนักงานขอเบิกเงินล่วงหน้าหลายครั้งติดกัน ขอกู้เงินจากเพื่อนร่วมงาน หรือใช้บัญชีของบริษัทผิดปกติ หัวหน้างานถามเหตุผลของคำขอได้โดยไม่ต้องตัดสินความสัมพันธ์ของพนักงาน และแนะนำช่องทางแจ้งความหรือสายด่วนของธนาคารได้ ขั้นตอนหลังโอนเงินไปแล้วรวมอยู่ในมิจฉาชีพออนไลน์ 2569 สถิติ ACSC และขั้นตอนหลังโอนเงินไปแล้ว
กรณีที่ความสัมพันธ์ในแชตพาไปสู่แพลตฟอร์มลงทุนแทนการขอเงินตรง ๆ แยกไว้ในPig Butchering คืออะไร คุยนานก่อนชวนลงทุน แล้วเรียกค่าถอน ส่วนสายโทรที่อ้างชื่อหน่วยงานเพื่อเร่งให้โอน อยู่ในแก๊งคอลเซ็นเตอร์อ้างชื่อองค์กร ตรวจสายจริงจากช่องทางไหน
ควรบันทึกอะไรจากแชตไว้ก่อนตัดสินใจโอนหรือไม่โอน
บันทึกสี่อย่างที่ธนาคารและพนักงานสอบสวนใช้ได้ภายหลัง คือภาพหน้าจอโปรไฟล์พร้อมลิงก์บัญชี ชื่อและเลขบัญชีที่อีกฝ่ายขอให้โอน จำนวนเงินกับวันที่ของคำขอแต่ละครั้ง และข้อความที่อ้างเหตุจำเป็น บันทึกนี้ช่วยได้สองทาง ถ้าเป็นคนจริง ข้อมูลจะตรงกันทุกครั้งเมื่อย้อนดู ถ้าเป็นการหลอก ชื่อบัญชีรับเงินที่เปลี่ยนไปเรื่อย ๆ และเหตุผลที่ไม่ตรงกันจะเห็นได้เองจากรายการที่จดไว้ และถ้าต้องแจ้งความ หลักฐานก็พร้อมแล้ว
คำขอเงินในแชตเทียบสิ่งที่ตรวจได้
FTC รวบรวมรายงานจากผู้เสียหายแล้วจัดกลุ่มคำขอเงินที่พบบ่อย ครอบครัวหรือเพื่อนที่เห็นข้อความเหล่านี้ใช้คอลัมน์ขวาเป็นคำถามต่อได้
| คำขอที่ได้ยินในแชต | สิ่งที่คนรอบตัวถามหรือตรวจได้ |
|---|---|
| ป่วย บาดเจ็บ หรือต้องจ่ายค่ารักษาด่วน | ชื่อโรงพยาบาล แล้วโทรตรวจด้วยเบอร์ที่หาเอง |
| ติดคดีหรือถูกกักตัว ต้องจ่ายค่าประกัน | หน่วยงานไหนกักตัว มีเอกสารที่ตรวจกับหน่วยงานได้หรือไม่ |
| ส่งของขวัญมาแล้ว ต้องจ่ายค่าศุลกากร | ตรวจเลขพัสดุกับบริษัทขนส่งโดยตรง |
| ต้องใช้เงินเดินทางมาหา | เคยวิดีโอคอลเห็นหน้ากันแล้วหรือยัง |
| ให้โอนเข้าบัญชีเพื่อนหรือญาติของเขา | ชื่อบัญชีตรงกับคนที่คุยด้วยหรือไม่ |
เมื่อคนใกล้ตัวโอนไปแล้ว ควรเริ่มจากอะไร
เริ่มจากหยุดการโอนครั้งต่อไปก่อน แล้วติดต่อธนาคารของผู้โอนและแจ้งความโดยเร็ว เก็บหลักฐานทั้งหมด ได้แก่ ประวัติแชต ภาพหน้าจอโปรไฟล์ และสลิปการโอน การตำหนิว่าหลงเชื่อไม่ช่วยให้ได้เงินคืน แต่ทำให้ผู้เสียหายไม่กล้าเล่าเรื่องที่เหลือ ซึ่งมักมีการโอนครั้งอื่นที่ยังไม่มีใครรู้
สรุป
ชุดข้อมูลเปิดของตำรวจนับคดีหลอกลวงให้รักแล้วโอนเงินได้ 1,822 คดีในเก้าเดือนหลังของปี 2566 และ 1,743 คดีช่วง ม.ค.-ส.ค. 2567 ไม่ถึง 1% ของคดีทั้งหมด แต่ 6.4% ของหมวดนี้เสียหายตั้งแต่ล้านบาทขึ้นไป มากกว่าภาพรวมราวสี่เท่า รายงานของ FTC จากข้อมูลปี 2022 ช่วยอธิบายว่าเงินก้อนใหญ่เกิดจากบทสนทนาที่ยืดยาว เริ่มจากข้อความส่วนตัวบนโซเชียลมีเดีย ย้ายไปแอปแชตอื่น แล้วขอเงินด้วยเหตุจำเป็นที่ตรวจไม่ได้ ทั้งเรื่องป่วย ติดคดี และค่าศุลกากรของพัสดุ คนรอบตัวช่วยได้ด้วยคำถามที่ตรวจได้ เช่น เคยเห็นหน้ากันหรือยัง ชื่อบัญชีตรงกับคนที่คุยหรือไม่ ส่วนเจ้าของภาพที่ถูกนำไปทำโปรไฟล์ปลอม รายงานบัญชีต่อแพลตฟอร์มพร้อมไฟล์ต้นฉบับที่พิสูจน์ความเป็นเจ้าของได้
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ดาวน์โหลดไฟล์ Excel จากพอร์ทัลข้อมูลเปิดของระบบ ThaiPoliceOnline แล้วรวมเอง ไฟล์หนึ่งนับคดีรายประเภท อีกไฟล์จัดคดีตามช่วงเงินที่เสียหาย ไฟล์รายเดือนชุดล่าสุดที่เปิดได้ตอนเขียนเป็นของเดือนสิงหาคม 2567
ยังสรุปไม่ได้ รายงานของ FTC เล่าว่าผู้หลอกรักใช้เวลาสร้างความไว้ใจก่อน คำขอเงินมักมาหลังจากนั้นพร้อมเหตุจำเป็นเร่งด่วน สิ่งที่ตรวจได้คือเคยเห็นหน้ากันจริงหรือยัง
FTC ระบุว่าคำขอให้โอนเงินเพื่อรับพัสดุเป็นสัญญาณของการหลอกลวง ของจะไม่มาถึงหลังโอน ให้หยุดโอนแล้วตรวจกับบริษัทขนส่งผ่านช่องทางที่หาเอง ไม่ใช่ลิงก์หรือเบอร์ที่อีกฝ่ายส่งให้
ยืนยันไม่ได้ ภาพอาจมาจากบัญชีส่วนตัวที่เครื่องมือค้นหาเข้าไม่ถึง ผลการค้นหาภาพเป็นข้อมูลหนึ่ง ต้องใช้คู่กับการวิดีโอคอลและการตรวจชื่อบัญชีรับเงิน
ถ้ามีคนติดต่อบริษัทเพราะเชื่อว่าคุยกับผู้บริหารจริง การประกาศว่าผู้บริหารไม่มีบัญชีหาคู่หรือบัญชีส่วนตัวที่ใช้ขอเงินช่วยลดความสับสนได้ ประกาศพร้อมช่องทางติดต่อทางการของบริษัท
PHYGITAL INSIGHT
ฟิจิทัลถ่ายภาพผู้บริหารและบุคลากรให้ลูกค้าพร้อมจัดเก็บไฟล์ต้นฉบับ ข้อมูลวันที่ และรายชื่อจุดที่ภาพแต่ละชุดถูกเผยแพร่ เมื่อพบโปรไฟล์ปลอมที่ใช้ภาพของผู้บริหาร ทีมของลูกค้าจะมีไฟล์ที่พิสูจน์ความเป็นเจ้าของได้ทันที และรู้ว่าต้องเฝ้าดูแพลตฟอร์มไหนบ้าง บริการถ่ายภาพของฟิจิทัลส่งบันทึกนี้ให้ลูกค้าทุกครั้งที่ส่งมอบงาน
บริการที่เกี่ยวข้อง
ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง
ถ้าพรุ่งนี้มีโปรไฟล์ปลอมใช้ภาพผู้บริหารของคุณ ทีมมีไฟล์ต้นฉบับพร้อมยื่นรายงานภายในวันเดียวหรือไม่
ทีม PHYGITAL AGENCY ถ่ายภาพบุคลากรชุดใหม่ จัดเก็บไฟล์ต้นฉบับพร้อมข้อมูลวันที่ และทำรายการจุดที่ภาพแต่ละชุดเผยแพร่อยู่ ให้ทีมสื่อสารองค์กรใช้ตรวจและรายงานบัญชีแอบอ้างได้ทันที
WRITTEN BY
PARANATH PANARATANA
CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY
ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย
