แนว​เพลง Reggae คือ​อะไร แฟ้ม​มรดก​ของ UNESCO ที่​ชุมชน​ต้อง​ยินยอม

ทุก​คืน​วัน​เสาร์ วง​เร็ก​เก้​เล่น​อยู่​ใน​ร้าน​อาหาร​ริม​ทะเล​แห่ง​หนึ่ง และ​เมนู​กับ​ป้าย​หน้า​ร้าน​ใช้​ภาพ​และ​คำ​จาก​วัฒนธรรม​จาเมกา ลูกค้า​ชอบ​บรรยากาศ แต่​เจ้าของ​เริ่ม​สงสัย​ว่า​สิ่ง​ที่​ร้าน​หยิบ​มา​ใช้​เป็น​ของ​ใคร และ​ควร​ให้​เครดิต​อย่างไร คำถาม​เดียวกัน​เกิด​กับ​โรงแรม​ที่​ชวน​วง​ดนตรี​พื้น​บ้าน​ของ​ชุมชน​รอบ​โรงแรม​มา​เล่น​ต้อนรับ​แขก​เช่น​กัน

จาเมกา​ตอบ​คำถาม​นี้​ไว้​ใน​เอกสาร​ราชการ​ฉบับ​หนึ่ง บท​นี้​ใช้แฟ้ม​เสนอ​ชื่อ "Reggae music of Jamaica" บน​เว็บไซต์​มรดก​วัฒนธรรม​ที่​จับ​ต้อง​ไม่​ได้​ของ UNESCO เป็น​แหล่ง​หลัก แฟ้ม​นี้​ยาว 21 หน้า เดิน​ตาม​หัวข้อ​ที่ UNESCO ให้​รัฐ​ผู้​เสนอ​ตอบ ตั้งแต่​ใคร​เป็น​เจ้าของ​ไป​จนถึง​หลัก​ฐาน​ความ​ยินยอม ส่วน​แนว​เพลง​ที่​แฟ้ม​ระบุ​ว่า​ส่ง​อิทธิพล​เข้า​มา​ใน​เร็ก​เก้อ​ยู่​ใน​บทแนว​เพลง R&B Soul

แนว​เพลง Reggae หรือ​เพ​ลง​เร็ก​เก้ คือ​ดนตรี​ที่​เกิด​ใน​เมือง​คิง​ส์​ตัน ประเทศ​จาเมกา แฟ้ม​เสนอ​ชื่อ​อธิ​บาย​ว่า​เร็ก​เก้​เป็น​ส่วน​ผสม​ของ​ดนตรี​หลาย​สาย ทั้ง​รูป​แบบ​ดั้งเดิม​และ​ดนตรี​ทาง​ศาสนา​ของ​จาเมกา ดนตรี​จาก​แคริบเบียน อเมริกาเหนือ (rhythm and blues ร็อก แจ๊ส) และ​ละติน​อเมริกา ก่อน​หน้า​เร็ก​เก้​มี Mento ซึ่ง​แฟ้ม​เรียก​ว่า​เพ​ลง​ป๊อป​ยุค​แรก​ของ​จาเมกา ตาม​ด้วย Ska ใน​ปลาย​ทศวรรษ 1950 และ Rock Steady ทั้งหมด​เป็น​ดนตรี​ที่​คิดค้น​ใน​จาเมกา

แฟ้ม​ระบุ​ว่า​จังหวะ​เฉพาะ​ตัว​ของ​เร็ก​เก้​แพร่​หลาย​จาก​ห้อง​อัด​และ dance hall ใน​คิง​ส์​ตัน​ช่วง​ทศวรรษ 1960 การ​วิจารณ์​สังคม​และ​การ​เต้น​เป็น​ส่วน​หนึ่ง​ของ​ดนตรี​นี้ เร็ก​เก้​ใช้​การ​ร้อง​และ​เล่น​แบบ​ถาม​ตอบ (call and response) ซึ่ง​แฟ้ม​เขียน​ว่า​ช่วย​ให้​ดนตรี​เข้า​ถึง​ผู้​ฟังได้​โดย​ไม่​ขึ้น​กับ​ฐานะ เพศ หรือ​ภาษา

เพลง Reggae มา​จาก​ไหน

เพลง Reggae มา​จาก​ย่าน​เวสต์​คิง​ส์​ตัน​ของ​เมือง​คิง​ส์​ตัน ประเทศ​จาเมกา ตาม​แฟ้ม​เสนอ​ชื่อ​ที่​จาเมกา​ยื่น​ต่อ UNESCO ห้อง​อัด​ที่​บัน​ทึก​เร็ก​เก้​ยุค​แรก​อยู่​ใน​และ​รอบ​คิง​ส์​ตัน และ​ศิลปิน​รุ่น​บุกเบิก​มา​จาก​ชุมชน​อย่าง Downtown Kingston และ Trench Town แฟ้ม​เล่า​ว่า​เร็ก​เก้​พัฒนา​ต่อ​จาก Mento, Ska และ Rock Steady โดย​ผสม​ดนตรี​โซล​กับ rhythm and blues ของ​สหรัฐฯ เข้าไป​ด้วย

ข้อ C ของ​แฟ้ม​ให้​รัฐ​ระบุ​ชุมชน​ที่​เกี่ยวข้อง จาเมกา​ไม่​ได้​เขียน​แค่ "นัก​ดนตรี" แต่​ไล่​ราย​ชื่อ​อาชีพ​ที่​ทำ​งา​นกับเร็ก​เก้ ได้แก่ นัก​ร้อง นัก​แต่ง​เพลง โปรดิวเซอร์ วิศวกร​เสียง นัก​เต้น กวี นัก​เขียน นัก​วิจัย นัก​วิชาการ นัก​ข่าว​ดนตรี ห้อง​อัด ทนาย​ด้าน​บันเทิง​และ​ลิขสิทธิ์ และ​ผู้​จัดการ​ศิลปิน

คน​กลุ่ม​นี้​มี​ตัวแทน​ผ่าน​หน่วย​งาน​และ​สมาคม แฟ้ม​ระบุ​ไว้​หลาย​องค์กร เช่น สมาคม​นัก​แต่ง​เพลง​และ​ผู้​พิมพ์​เพลง​จาเมกา (JACAP) ซึ่ง​เป็น​องค์กร​จัด​เก็บ​ค่า​ลิขสิทธิ์​ไม่​แสวง​กำไร​ตั้ง​ปี 1998 สมาคม​ศิลปิน​รุ่น​เก๋า (JAVAA) ที่​ดูแล​ความ​เป็น​อยู่​ของ​นัก​ดนตรี​รุ่น​เก่า สมาคม​อุตสาห​กร​รม​เร็ก​เก้​จาเมกา (JaRIA) และ​สหพันธ์​นัก​ดนตรี​จาเมกา (JFM) ที่​ตั้ง​ใน​ปี 1958 เพื่อ​ส่ง​เสริม​ดนตรี​สด​และ​สภาพ​การ​ทำงาน​ของ​สมาชิก

แฟ้ม​ยัง​พูด​ถึง​บทบาท​ของ​ผู้​หญิง​ไว้​ตรง ๆ วง​และ​กลุ่ม​ที่​มีชื่อ​เสียง​หลาย​วง​นำ​โดย​ผู้ชาย แต่​ผู้​หญิง​มี​บทบาท​นำ​ทั้ง​การ​ผลิต​และ​การ​แสดง และ​เป็น​แกน​ของ​งาน​บริหาร​จัดการ​ศิลปิน​จำนวน​มาก แฟ้ม​ยก​ตัว​อย่า​งวง​เร็ก​เก้​ที่​สมาชิก​เป็น​ผู้​หญิง​ทั้งหมด​และ​เล่น​ทุก​เครื่อง​ดนตรี​ของ​แนว​นี้

ทำไม UNESCO ขึ้น​ทะเบียน​เพลง Reggae

UNESCO ขึ้น​ทะเบียน "Reggae music of Jamaica" ใน​ราย​ชื่อ​ตัวแทน​มรดก​วัฒนธรรม​ที่​จับ​ต้อง​ไม่​ได้​ของ​มนุษยชาติ​ใน​การ​ประชุม​ครั้ง​ที่ 13 ปี 2018 ตาม​มติ 13.COM 10.b.18 หน้า​ขึ้น​ทะเบียน​สรุป​ว่า​เร็ก​เก้​เริ่ม​เป็น​เสียง​ของ​กลุ่ม​คน​ชาย​ขอบ แล้ว​ถูก​เล่น​และ​รับ​ไว้​โดย​คน​ทุก​กลุ่ม​ใน​สังคม บทบาท​หลัก​คือ​การ​วิจารณ์​สังคม การ​ระบาย​อารมณ์ และ​การ​สรรเสริญ​พระเจ้า ซึ่ง​ยัง​ไม่​เปลี่ยน​ไป

แฟ้ม​แยก​วิธี​ส่ง​ต่อ​ความ​รู้​ของ​เร็ก​เก้​ไว้​สาม​ทาง ทาง​แรก​คือ​ใน​ครอบครัว แฟ้ม​ยก​ตัวอย่าง​ครอบครัว Marley, Tosh และ Morgan ที่​ศิลปิน​รุ่น​หนึ่ง​สอน​เทคนิค​ให้​รุ่น​ถัด​ไป ทาง​ที่​สอง​คือ​การ​ฝึก​กับ​คน​ทำงาน​จริง ทั้ง​การ​สังเกต การ​เป็น​ผู้​ช่วย​ใน​ห้อง​อัด และ​การ​ตาม​ศิลปิน​ออก​ทัวร์ ทาง​ที่​สาม​คือ​สถาบัน​การ​ศึกษา ได้แก่ Edna Manley College of the Visual & Performing Arts มหาวิทยาลัย University of the West Indies (Mona) และ Alpha Institute ที่​แฟ้ม​ระบุ​ว่า​ตั้ง​ตั้งแต่​ปี 1880

โรงเรียน​ประถม​และ​มัธยม​ทั่ว​เกาะ​มี​หลักสูตร​ดนตรี​ที่​ให้​นักเรียน​ได้​เล่น​แนว​นี้ ส่วน​เทศกาล​อย่าง Reggae Sumfest และ Rebel Salute เป็น​เวที​ประจำ​ปี​หลาย​วัน​ที่​นัก​ดนตรี​รุ่น​ใหม่​ได้​ฝึก​ข้าง​รุ่น​พี่ แฟ้ม​เขียน​ว่า​วง​เร็ก​เก้​เล่น​อยู่​ใน​โรงแรม​ส่วน​ใหญ่​และ​ใน​งาน​สังคม​ตลอด​ทั้ง​ปี

ทำไม​โรงแรม​ต้อง​สนใจ​วิธี​ส่ง​ต่อ​ดนตรี​ท้อง​ถิ่น

โรงแรม​เป็น​หนึ่ง​ใน​เวที​ที่​ดนตรี​ท้อง​ถิ่น​ส่ง​ต่อ​ได้​จริง ตาม​แฟ้ม​เส​นอ​ชื่อ​เร็ก​เก้​ของ​จาเมกา วง​เร็ก​เก้​เล่น​อยู่​ใน​โรงแรม​ส่วน​ใหญ่​ตลอด​ทั้ง​ปี และ​เทศกาล​เป็น​ที่​ที่​นัก​ดนตรี​รุ่น​ใหม่​ได้​ฝึก​ข้าง​รุ่น​พี่ โรงแรม​ที่​จ้าง​วง​ท้อง​ถิ่น​เป็น​ประจำ​จึง​เป็น​ส่วน​หนึ่ง​ของ​การ​รักษา​ดนตรี​นั้น​ไว้ ถ้า​เปิด​ที่​ให้​นัก​ดนตรี​รุ่น​ใหม่​ได้​ขึ้น​เวที​ด้วย

ข้อ 3 ของ​แฟ้ม​ให้​รัฐ​เล่า​มาตรการ​ที่​มี​อยู่​และ​ที่​จะ​ทำ​ต่อ หลาย​ข้อ​เขียน​เป็น​วัน​ที่ ตัวเลข หรือ​ตัว​บท​ที่​ตรวจ​ได้ แฟ้ม​ยอมรับ​ข้อ​จำกัด​ของ​ตัว​เอง​ไว้​ด้วย เช่น​พิพิธภัณฑ์​ดนตรี​จาเมกา​ที่​ตั้ง​ใน​ปี 2000 ยัง​ต้องหา​พื้นที่​ถาวร​ใน​ย่าน​ดาวน์​ทา​วน์​คิง​ส์​ตัน​ด้วย​ทรัพยากร​ที่​จำกัด

แฟ้ม​ระบุ​ด้วย​ว่า​กระทรวง​การ​ท่อง​เที่ยว​ใช้ Reggae Month และ​เพ​ลง​เร็ก​เก้​ทำการ​ตลาด​จาเมกา​ใน​ต่าง​ประเทศ และ​รัฐ​มี​กองทุน​ส่ง​เสริม​การ​ท่อง​เที่ยว​ที่​ช่วย​โปร​โมตเร็ก​เก้​ภาย​ใต้ "Brand Jamaica" รัฐ​เสนอ​ให้​คิง​ส์​ตัน​เป็น​เมือง​สร้างสรรค์​ด้าน​ดนตรี​ของ UNESCO ในปี 2013 และ​ได้​รับ​ประกาศ​ใน​เดือน​ธันวาคม 2015 ส่วน​กระทรวง​วัฒนธรรม กระทรวง​การ​ท่อง​เที่ยว และ​การ​ท่อง​เที่ยว​แห่ง​จาเมกา ร่วม​กัน​พัฒนา JAMROCK Summer ช่วง​เดือน​พฤษภาคม​ถึง​สิงหาคม​ของ​ทุก​ปี ซึ่ง​รวม​กีฬา อาหาร ภาพยนตร์ และ​ดนตรี โดย​เน้น​เร็ก​เก้​เป็น​พิเศษ การ​ใช้​มรดก​เพื่อ​การ​ตลาด​จึง​อยู่​ใน​แผน​ของ​เจ้าของ​มรดก​เอง โดย​มี​กฎหมาย​ลิขสิทธิ์​และ​การ​ฝาก​สำเนา​กำกับ​อยู่​ข้าง​กัน

Reggae Month คือ​อะไร

Reggae Month คือ​การ​กำหนด​ให้​เดือน​กุมภาพันธ์​ของ​ทุก​ปี​เป็น​เดือน​เฉลิม​ฉลอง​เพ​ลง​เร็ก​เก้​ใน​จาเมกา ตาม​แฟ้ม​เสนอ​ชื่อ​ต่อ UNESCO รัฐ​ประกาศ​เรื่อง​นี้​เมื่อ 9 มกราคม 2008 เดือน​นี้​ตรง​กับ​วัน​เกิด​ของ Bob Marley และ Dennis Brown กิจกรรม​มี​ทั้ง​การ​เปิด​เพลง​ของ​ทั้ง​สอง​ทั้ง​วัน​ทาง​วิทยุ​และ​งาน​ทั่ว​เกาะ และ​กระทรวง​การ​ท่อง​เที่ยว​ใช้​เดือน​นี้​ทำการ​ตลาด​ประเทศ​ด้วย

ข้อ 4.b ของ​แฟ้ม​เป็น​ส่วน​ที่​ธุรกิจ​ใน​ไทย​นำ​ไป​ใช้ได้​ตรง​ที่สุด UNESCO ให้​รัฐ​แสดง​หลัก​ฐาน​ว่า​ชุมชน​ให้​ความ​ยินยอม​ต่อ​การ​เสนอ​ชื่อ​แบบ free, prior and informed consent คือ​ยินยอม​โดย​อิสระ ยินยอม​ก่อน​เริ่ม และ​ได้​รับ​ข้อมูล​ครบ​ก่อน​ตัดสิน​ใจ

กระทรวง​วัฒนธรรม​ของ​จาเมกา​ทำ​แบบ​ฟอร์ม​หนึ่ง​หน้า​แล้ว​นำ​ไป​แจก​ใน​การ​ประชุม​กับ​ผู้​มี​ส่วน​ได้​ส่วน​เสีย ทั้ง​ศิลปิน นัก​แสดง วิศวกร​เสียง นัก​เต้น นัก​ร้อง กวี นัก​ดนตรี และ​นัก​วิชาการ แฟ้ม​เขียน​ว่า​ให้​ความ​สำคัญ​เป็น​พิเศษ​กับ​การ​มี​ส่วน​ร่วม​ของ​คน​ทุก​เพศ ตัว​แบบ​ฟอร์ม​มี​ช่อง​ให้​องค์กร​เขียน​บทบาท​ของ​ตัว​เอง​ต่อ​เร็ก​เก้ ประโยค​ที่​ระบุ​ว่า​คณะ​กรรมการ​ของ​องค์กร​ให้​ความ​ยินยอม และ​ช่อง​ลงชื่อ​ของ​ประธาน

แฟ้ม​แนบ​แบบ​ฟอร์ม​ที่​ลง​นาม​แล้ว​จาก​สมาคม กิ​ลด์ และ​องค์กร​ที่​เป็น​ตัว​แทน​ศิลปิน​เร็ก​เก้​หลาย​พัน​คน รวม​ถึง​องค์กร​ชุมชน​ใน​ย่าน​ที่​เป็นต้น​กำเนิด​ของ​ดนตรี เช่น คณะ​กรรมการ​พัฒนา​ชุมชน Trench Town ที่​ดูแล​พิพิธภัณฑ์​และ​กิจกรรม​ใน​พื้นที่

Free, prior and informed consent คือ​อะไร

Free, prior and informed consent คือ​ความ​ยินยอม​ที่​ชุมชน​ให้​โดย​ไม่​ถูก​กดดัน ให้​ก่อน​เริ่ม​ดำเนิน​การ และ​ให้​หลัง​ได้​รับ​ข้อมูล​ครบ ใน​แฟ้ม​เส​นอ​ชื่อ​เร็ก​เก้​ต่อ UNESCO กระทรวง​วัฒนธรรม​จาเมกา​ทำ​เป็น​แบบ​ฟอร์ม​หนึ่ง​หน้า​ให้​องค์กร​ของ​ผู้​ทำงาน​ดนตรี​ลง​นาม และ​แนบ​ฉบับ​ที่​ลง​นาม​แล้ว​มา​กับ​แฟ้ม ธุรกิจ​ที่​จะ​ใช้​วัฒนธรรม​ของ​ชุมชน​หนึ่ง​นำ​หลัก​เดียวกัน​มา​ใช้ได้​ใน​รูป​ของ​ข้อ​ตกลง​เป็น​ลาย​ลักษณ์​อักษร

แฟ้ม​ของ UNESCO ไม่​ได้​เขียน​ไว้​สำหรับ​ธุรกิจ สี่​คำถาม​ด้าน​ล่าง​เป็นการ​แปลง​หัวข้อ​ของ​แฟ้ม​เป็น​รายการ​ตรวจ​โดย​ฟิจิ⁠ทัล สำหรับ​โรงแรม ร้าน​อาหาร และ​ธุรกิจ​ท่อง​เที่ยว​ใน​ไทย

1. เจ้าของ​คือ​ใคร แฟ้ม​ไล่​ราย​ชื่อ​ตั้งแต่​นัก​ร้อง​ถึง​ทนาย​ลิขสิทธิ์ ธุรกิจ​ควร​รู้​ว่า​ดนตรี ลวดลาย หรือ​เรื่อง​เล่า​ที่​ใช้​มา​จาก​ชุมชน​ไหน และ​ใคร​เป็น​ตัวแทน​ของ​ชุมชน​นั้น
2. ใคร​มี​สิทธิ์​ตาม​กฎหมาย แฟ้ม​ระ​บุ​ว่า​เร็ก​เก้​เปิด​ให้​ทุก​คน​เข้า​ถึง แต่​ยัง​อยู่​ภาย​ใต้​กฎหมาย​ทรัพย์สิน​ทาง​ปัญญา รวม​ถึง​กฎหมาย​ลิขสิทธิ์​ของ​จาเมกา​ปี 1993 ที่​ให้​สิทธิ์​แก่​ผู้​สร้างสรรค์​แต่ละ​คน การ​เปิด​เพลง​หรือ​จ้าง​วง​เล่น​เพลง​ของ​คน​อื่น​จึง​ต้อง​ดู​เรื่อง​ลิขสิทธิ์​แยก​จาก​เรื่อง​วัฒนธรรม
3. ชุมชน​ยินยอม​แล้ว​หรือ​ยัง ถ้า​จะ​ใช้​ชื่อ​ชุมชน ภาพ​ของ​คนใน​ชุมชน หรือ​เรื่อง​เล่า​ของ​พวก​เขา ให้​ชุมชน​ยินยอม​เป็น​หนังสือ​ก่อน​เริ่ม และ​ให้​ข้อมูล​ครบ​ว่า​จะ​ใช้​ที่ไหน
4. ชุมชน​ได้​อะไร​กลับ​ไป แฟ้ม​ของ​จาเมกา​ผูก​มรดก​กับ​การ​ฝึก​คน​รุ่น​ใหม่​และ​เวที​สำหรับ​นัก​ดนตรี ธุรกิจ​ตอบ​คำถาม​นี้​ได้​ด้วย​ค่า​ตอบแทน​ที่​เป็น​ธรรม เวที​ประจำ หรือ​เครดิต​ที่​ชัด​ใน​ทุก​สื่อ

ตัวอย่าง​ใกล้​ตัว​ของ​การ​ใช้​มรดก​ภูมิปัญญา​ไทย​ใน​สินค้า​มี​อยู่​ใน​บททำเล​แม่แจ่ม ผ้า​จก​จะ​ได้​ตรา มผช. ต้อง​ผ่าน​เกณฑ์​ข้อ​ไหน​บ้าง ส่วน​วิธี​สื่อสาร​เรื่อง ESG โดย​ไม่​อ้าง​เกิน​จริง​อยู่​ใน​บทบริการ ESG คำ​อ้าง​สี​เขียว​แบบ​ไหน​ที่​ขาย​เข้า​ยุโรป​ไม่​ได้​แล้ว

ธุรกิจ​ใช้​วัฒนธรรม​ของ​ชุมชน​อื่น​ได้​ไหม

ธุรกิจ​ใช้ได้ แต่​ควร​ตอบ​ให้​ได้​ก่อน​ว่า​เจ้าของ​คือ​ใคร ใคร​มี​สิทธิ์​ตาม​กฎหมาย ชุมชน​ยินยอม​หรือ​ยัง และ​ชุมชน​ได้​อะไร​กลับ​ไป แฟ้ม​เส​นอ​ชื่อ​เร็ก​เก้​ของ​จาเมกา​ต่อ UNESCO ระ​บุ​ว่า​เร็ก​เก้​เปิด​ให้​ทุก​คน​เข้า​ถึง​โดย​ไม่มี​ข้อ​ห้าม​ตาม​จารีต แต่​ยัง​อยู่​ภาย​ใต้​กฎหมาย​ลิขสิทธิ์ และ​การ​เสนอ​ชื่อ​เอง​ก็​ต้อง​มี​แบบ​ฟอร์ม​ความ​ยินยอม​จาก​องค์กร​ของ​ผู้​ทำงาน​ดนตรี

แนว​เพลง Reggae คือ​ดนตรี​ที่​เกิด​ใน​ย่าน​เวสต์​คิง​ส์​ตัน​ของ​จาเมกา พัฒนา​ต่อ​จาก Mento, Ska และ Rock Steady และ UNESCO ขึ้น​ทะเบียน​เป็น​มรดก​วัฒนธรรม​ที่​จับ​ต้อง​ไม่​ได้​ใน​ปี 2018 แฟ้ม​เสนอ​ชื่อ​ของ​จาเมกา​ระบุ​เจ้าของ​มรดก​เป็น​คน​ทำงาน​ดนตรี​ทั้ง​ห่วง​โซ่ อธิบาย​การ​ส่ง​ต่อ​ผ่าน​ครอบครัว ห้อง​อัด โรงเรียน และ​เทศกาล เขียน​มาตรการ​ที่​ตรวจ​ได้​อย่าง Reggae Month และ​การ​ขยาย​อายุ​ลิขสิทธิ์​เป็น 95 ปี และ​แนบ​แบบ​ฟอร์ม​ความ​ยินยอม​จาก​องค์กร​ของ​ชุมชน ธุรกิจ​ไทย​ที่​ใช้​วัฒนธรรม​ของ​ชุมชน​ใด​ก็ตาม​นำ​หัวข้อ​เหล่า​นี้​มา​ใช้​เป็น​รายการ​ตรวจ​ได้ ว่า​ใคร​เป็น​เจ้าของ ใคร​มี​สิทธิ์ ชุมชน​ยินยอม​หรือ​ยัง และ​ได้​อะไร​กลับ​ไป