ฉลากอาหารในภาชนะบรรจุอยู่ภายใต้ประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่ระบุรายการข้อความซึ่งต้องแสดง ฉบับที่ใช้อยู่คือ ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 450) พ.ศ. 2567 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 141 ตอนพิเศษ 195 ง วันที่ 18 กรกฎาคม 2567 โดยมีบัญชีแนบท้ายกำหนดข้อความที่ต้องแสดงเพิ่มเติมตามประเภทของอาหาร
ตัวอย่างจากบัญชีแนบท้ายที่เห็นผลกับงานออกแบบโดยตรง
| กรณี |
ข้อความที่ต้องแสดง |
ข้อกำหนดด้านการแสดงผล |
| อาหารที่มีซองวัตถุกันชื้นหรือซองวัตถุดูดออกซิเจนรวมอยู่ในภาชนะบรรจุ |
ข้อความระบุลักษณะการบรรจุและชนิดของวัตถุนั้น |
ตัวอักษรสีแดง ขนาดไม่ต่ำกว่า 3 มิลลิเมตร บนพื้นสีขาว |
| อาหารที่มีส่วนประกอบของว่านหางจระเข้ |
"เด็กไม่ควรรับประทาน" · "ไม่ใช่อาหารทางการแพทย์" · "หยุดบริโภคเมื่อมีอาการผิดปกติ" |
ตัวอักษรสีแดง ขนาดไม่ต่ำกว่า 2 มิลลิเมตร ในกรอบสี่เหลี่ยมที่สีกรอบตัดกับสีพื้นฉลาก |
| อาหารที่ใช้แอสพาร์เทมเป็นสารให้ความหวาน |
"ผู้ที่มีสภาวะฟินิลคีโตนูเรีย ผลิตภัณฑ์นี้มีฟินิลอลานีน" |
แสดงบนฉลากตามที่ประกาศกำหนด |
| เมล็ดเชียและอาหารที่มีส่วนประกอบของเมล็ดเชีย |
"บริโภคไม่เกินวันละ 15 กรัม และดื่มน้ำตาม 1-2 แก้ว" สำหรับเมล็ดเชียหรือเมล็ดเชียบดผง 100% |
แสดงบนฉลากตามที่ประกาศกำหนด |
สิ่งที่ตารางนี้บอกกับนักออกแบบคือ ข้อความบังคับบางรายการไม่ได้ขอแค่พื้นที่ แต่ขอสีเฉพาะและกรอบที่ต้องตัดกับพื้นฉลาก เมื่อเลย์เอาต์ถูกออกแบบด้วยโทนสีเข้มทั้งใบ การเพิ่มกรอบขาวแดงเข้าไปทีหลังจึงกลายเป็นการรื้อดีไซน์ ไม่ใช่การเติมรายละเอียด
ข้อควรระวังคือรายการในบัญชีแนบท้ายผูกกับประเภทของอาหารและส่วนประกอบ ไม่ใช่กฎเดียวที่ใช้กับทุกสินค้า สินค้ากลุ่มอื่นอย่างเครื่องสำอางหรือผลิตภัณฑ์สมุนไพรอยู่ภายใต้ประกาศคนละฉบับ ก่อนเริ่มงานจึงต้องระบุให้ชัดว่าสินค้าอยู่ในกลุ่มใด แล้วเปิดประกาศที่ใช้กับกลุ่มนั้นเป็นเอกสารตั้งต้น
ทำไมข้อความคำเตือนบนฉลากถึงกำหนดสีและขนาดไว้ด้วย?
เพราะเจตนาของข้อความเหล่านี้คือให้ผู้บริโภคเห็นและอ่านได้จริงก่อนตัดสินใจ ไม่ใช่แค่ปรากฏอยู่บนฉลาก การกำหนดสีตัวอักษร ขนาดขั้นต่ำ และกรอบที่ตัดกับพื้น จึงเป็นการกันไม่ให้ข้อความถูกออกแบบจนกลมกลืนไปกับพื้นหลังจนมองไม่เห็น ผลต่องานออกแบบคือพื้นที่ส่วนนี้ต้องถูกกันไว้ตั้งแต่ขั้นวางเลย์เอาต์ เพราะการย่อขนาดหรือเปลี่ยนสีให้เข้ากับดีไซน์ทำให้ฉลากไม่เป็นไปตามข้อกำหนด
