ข้ามไปเนื้อหาหลัก

Music Marketing เพลง​หนึ่ง​เพลง​มี​เจ้าของ​กี่​ชั้น

อัปเดตล่าสุด 27 กันยายน 2569
เวลาอ่านประมาณ 14 นาที
Music Marketing เพลง​หนึ่ง​เพลง​มี​เจ้าของ​กี่​ชั้น

KEY TAKEAWAYS

3 ประเด็น

เพลง​หนึ่ง​เพลง​มี​งาน​อัน​มี​ลิขสิทธิ์​ซ้อน​กัน​อยู่​หลาย​ชิ้น

ทำนอง​กับ​คำร้อง​เป็น​งาน​หนึ่ง ไฟล์​บันทึก​เสียง​เป็น​อีก​งาน​หนึ่ง และ​การ​ร้อง​การ​บรรเลง​มี​สิทธิ​ของ​ผู้​แสดง​อีก​ชั้น

การ​ได้​รับ​อนุญาต​จาก​ฝ่าย​เดียว​จึง​ยัง​ไม่​พอ

เพราะ​แต่ละ​ชั้น​อาจ​อยู่​กับ​คนละ​เจ้าของ และ​ขอบเขต​ที่​อนุญาต​ไว้​ก็​มัก​ไม่​เท่า​กัน

ขอบเขต​การ​ใช้​งาน​ต้อง​ระบุ​เป็น​ข้อ ๆ ตั้งแต่​ต้น

ทั้ง​ช่อง​ทาง ระยะ​เวลา พื้นที่ และ​การนำ​ไป​ใช้​ซ้ำ เพราะ​สิ่ง​ที่​ไม่​ได้​เขียน​ไว้​คือ​สิ่ง​ที่​ยัง​ไม่​ได้​รับ​อนุญาต

ใช้​เพลง​ใน​งานการ​ตลาด​ต้อง​เคลียร์​สิทธิ์​หลาย​ชั้น ทั้ง​ดนตรี​กรรม สิ่ง​บันทึก​เสียง และ​สิทธิ​ของ​นัก​แสดง พร้อม​วิธี​ตรวจ​ก่อน​ใช้​จริง โดย PHYGITAL AGENCY

แบรนด์​ที่​เริ่ม​ใส่​เพลง​ใน​ร้าน ใน​โฆษณา หรือ​ใน​คลิป​โซ​เชีย​ล มัก​ใช้​เวลา​ส่วน​ใหญ่​ไป​กับ​การ​เลือก​เพลง​ให้​เข้า​กับ​อารมณ์​ของ​แบรนด์ จุด​ที่​งาน​กลุ่ม​นี้​สะดุด​บ่อย​ที่สุด​ไม่ใช่​เรื่อง​รสนิยม​ทาง​ดนตรี แต่​เป็น​เรื่อง​สิทธิ์ เพราะ​เพลง​ที่​ได้ยิน​เป็น​ชิ้น​เดียว​ใน​หู​ของ​ผู้​ฟัง กลับ​เป็น​งาน​อัน​มี​ลิขสิทธิ์​หลาย​ชิ้น​ซ้อน​กัน​อยู่​ใน​ทาง​กฎหมาย และ​แต่ละ​ชิ้น​อาจ​อยู่​กับ​เจ้าของ​คนละ​ราย ส่วน​ต่อ​ไป​ของ​บท​แกะ​สิทธิ์​ใน​เพลง​หนึ่ง​เพลง​ออก​ที​ละ​ชั้น บอก​ข้อ​จำกัด​ของ​เพลง​จาก​คลัง​เสียง ความ​ต่าง​ระหว่าง​การ​เปิด​เพลง​ใน​ร้าน​กับ​การ​ใส่​เพลง​ใน​โฆษณา และ​บทบาท​ของ​เสียง​ใน​จังหวะ​ที่​ผู้​ชม​ไม่​ได้​มอง​จอ

เสียง​เป็น​ช่อง​ทาง​ที่​เข้า​ถึง​ผู้​ชม​ได้​แม้​ใน​จังหวะ​ที่​สายตา​ไม่​ได้​อยู่​กับ​หน้า​จอ ทั้ง​ใน​ร้าน ในรถ และ​ใน​คลิป​ที่​เล่น​อัตโนมัติ​ขณะ​เลื่อน​ดู แบรนด์​จำนวน​มาก​จึง​เริ่ม​ใช้​ดนตรี​และ​เสียง​เป็น​ส่วน​หนึ่ง​ของ​งาน​สื่อสาร บริษัท ฟิจิ⁠ทัล เอ​เจน​ซี จำกัด (PHYGITAL AGENCY) ดูแล​งาน​เสียง​ให้​แบรนด์​ใน​หลาย​จังหวัด โดย​ตั้ง​ทีม​ผลิต​หลัก​ไว้​ที่​เชียงใหม่

เพลง​หนึ่ง​เพลง​มี​สิทธิ์​ซ้อน​กัน​หลาย​ชั้น

สิ่ง​ที่​ผู้​ฟัง​รับ​รู้​เป็น​เพลง​หนึ่ง​เพลง ใน​ทาง​กฎหมาย​ประกอบ​ด้วย​งาน​หลาย​ประเภท​ที่​แยก​จาก​กัน​ได้ พระ​ราช​บัญญัติ​ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 และ​ที่​แก้ไข​เพิ่ม​เติม แยก​นิยาม​ไว้​คนละ​ข้อ

มาตรา 4 นิยาม​คำ​ว่า ดนตรี​กรรม ว่า​หมาย​ถึง​งาน​เกี่ยว​กับ​เพลง​ที่​แต่ง​ขึ้น​เพื่อ​บรรเลง​หรือ​ขับ​ร้อง ไม่​ว่า​จะ​มี​ทำนอง​และ​คำร้อง​หรือ​มี​ทำนอง​อย่าง​เดียว ส่วน​คำ​ว่า สิ่ง​บันทึก​เสียง หมาย​ถึง​งาน​อัน​ประกอบ​ด้วย​ลำดับ​ของ​เสียง​ดนตรี เสียง​การ​แสดง หรือ​เสียง​อื่น​ใด โดย​บันทึก​ลง​ใน​วัสดุ​ที่​นำ​มา​เล่น​ซ้ำ​ได้

สอง​อย่าง​นี้​เป็น​คนละ​งาน​กัน ผู้​แต่ง​ทำนอง​ถือ​สิทธิ์​ใน​ดนตรี​กรรม ส่วน​ผู้​ลงทุน​ผลิต​และ​บันทึก​เสียง​ถือ​สิทธิ์​ใน​สิ่ง​บันทึก​เสียง การ​ได้​รับ​อนุญาต​ให้​ใช้​ทำนอง​จึง​ไม่​ได้​แปล​ว่า​ได้​รับ​อนุญาต​ให้​ใช้​ไฟล์​เพลง​เวอร์ชัน​ที่​คุ้น​หู​ด้วย

ชั้น​ที่​สาม​คือ​สิทธิ​ของ​นัก​แสดง มาตรา 44 ระบุ​ว่า​นัก​แสดง​ย่อม​มี​สิทธิ​แต่​ผู้​เดียว​ใน​การก​ระ​ทำ​อัน​เกี่ยว​กับ​การ​แสดง​ของ​ตน ทั้ง​การ​แพร่​เสียง​แพร่​ภาพ การ​บันทึก​การ​แสดง​ที่​ยัง​ไม่​เคย​บันทึก และ​การ​ทำ​ซ้ำ​สิ่ง​บันทึก​การ​แสดง​ที่​เคย​อนุญาต​ไว้​เพื่อ​ใช้​ใน​งาน​อื่น ซึ่ง​หมายความ​ว่า​นัก​ร้อง​และ​นัก​ดนตรี​มี​สิทธิ​ของ​ตัว​เอง​แยก​จาก​เจ้าของ​เพลง

เพลง​ที่​ซื้อ​ลิขสิทธิ์​มา​แล้ว​ยัง​ผิด​ได้​อย่างไร?

ผิด​ได้​เมื่อ​สิ่ง​ที่​ซื้อ​ครอบคลุม​ไม่​ครบ​ทุก​ชั้น​หรือ​ไม่​ครบ​ทุก​ช่อง​ทาง กฎหมาย​แยก​ดนตรี​กรรม​กับ​สิ่ง​บันทึก​เสียง​เป็น​คนละ​งาน และ​ให้​สิทธิ​ของ​นัก​แสดง​ไว้​อีก​ชั้น การ​จ่าย​เงิน​ให้​ฝ่าย​หนึ่ง​จึง​ไม่​ได้​ปิด​ความ​เสี่ยง​จาก​อีก​ฝ่าย อีก​กรณี​ที่​พบ​บ่อย​คือ​ใบ​อนุญาต​ระบุ​เฉพาะ​การ​ใช้​ภายใน​องค์กร แต่​งาน​ถูก​นำ​ไป​ลง​ช่อง​ทาง​สาธารณะ วิธี​ตรวจ​ที่​ง่าย​ที่สุด​คือ​อ่าน​หัวข้อ​ขอบเขต​แล้ว​เทียบ​กับ​แผน​เผย​แพร่​จริง​ที​ละ​ช่อง​ทาง

ชั้น​ของ​สิทธิ์​ที่​ต้อง​เคลียร์​ก่อน​ใช้​เพลง

ก่อน​นำ​เพลง​เข้า​สู่​งาน​ใด ๆ ควร​ไล่​ดู​ที​ละ​ชั้น​ว่า​ใคร​ถือ​อะไร และ​สิ่ง​ที่​ได้​รับ​อนุญาต​ครอบคลุม​ถึง​ไหน ตาราง​ด้าน​ล่าง​เรียง​ตาม​ลำดับ​ที่​มัก​ถูก​มอง​ข้าม

ชั้น​ของ​สิทธิ์ งาน​ตาม​กฎหมาย ผู้​ถือ​สิทธิ์​โดย​ทั่วไป สิ่ง​ที่​ต้อง​ได้​รับ​อนุญาต
ทำนอง​และ​คำร้อง ดนตรี​กรรม (มาตรา 4) ผู้​แต่ง หรือ​ผู้รับ​โอน​สิทธิ์ การ​ทำ​ซ้ำ​และ​การ​เผย​แพร่​ต่อ​สาธารณชน ตาม​มาตรา 15
ไฟล์​เสียง​เวอร์ชัน​ที่​นำ​ไป​ใช้ สิ่ง​บันทึก​เสียง (มาตรา 4) ผู้​ลงทุน​ผลิต​และ​บันทึก​เสียง การ​ทำ​ซ้ำ การ​เผย​แพร่ และ​การ​ให้​เช่า​สำเนา
การ​ร้อง​และ​การ​บรรเลง สิทธิ​ของ​นัก​แสดง (มาตรา 44) นัก​ร้อง นัก​ดนตรี ผู้​แสดง การ​บันทึก การ​ทำ​ซ้ำ และ​การ​เผย​แพร่​การ​แสดง​นั้น
การนำ​เสียง​ไป​ประกอบ​ภาพ งาน​ที่​สร้าง​ขึ้น​ใหม่​จาก​งาน​เดิม เจ้าของ​สิทธิ์​ของ​ทุก​ชั้น​ข้าง​ต้น การ​ทำ​ซ้ำ​และ​ดัดแปลง​เพื่อ​รวม​เข้า​กับ​งาน​ใหม่
การ​เปิด​เสียง​ใน​พื้นที่​ธุรกิจ การ​เผย​แพร่​ต่อ​สาธารณชน (มาตรา 15) เจ้าของ​สิทธิ์ หรือ​ผู้​ได้​รับ​มอบ​ให้​จัด​เก็บ การ​อนุญาต​ให้​เผย​แพร่​ใน​สถาน​ประกอบ​การ

แถว​ที่​มัก​ถูก​ข้าม​คือ​แถว​ที่​สาม เพราะ​ผู้​ว่า​จ้าง​มัก​เข้าใจ​ว่า​เมื่อ​จ่าย​ค่า​ห้อง​อัด​และ​ค่าตัว​นัก​ดนตรี​แล้ว สิทธิ์​ทั้งหมด​ย่อม​ตก​มา​ที่​ผู้​จ่าย ซึ่ง​ไม่​ได้​เป็น​เช่น​นั้น​โดย​อัตโนมัติ หาก​ไม่​ได้​เขียน​ไว้​ใน​สัญญา

มาตรา 49 กำหนด​ให้​สิทธิ​ของ​นัก​แสดง​ตาม​มาตรา 44 มีอายุ​ห้า​สิบ​ปี​นับ​แต่​วัน​สิ้น​ปีปฏิทิน​ของ​ปี​ที่​มี​การ​แสดง ซึ่ง​เป็น​ช่วง​เวลา​ที่​ยาว​กว่า​อายุ​ของ​แคมเปญ​ใด ๆ มาก การ​เขียน​ขอบเขต​ไว้​ให้​ชัด​ตั้งแต่​วัน​บันทึก​เสียง​จึง​คุ้ม​ค่า​กว่า​การ​ตาม​แก้​ภาย​หลัง

ต้อง​ขอ​อนุญาต​จาก​กี่​ฝ่าย​ถึง​จะ​ครบ?

ขึ้น​กับ​ว่า​เพลง​นั้น​ผ่าน​กี่​ชั้น​มา​แล้ว เพลง​ที่​มี​คน​แต่ง มี​คน​ร้อง และ​มี​ผู้​ลงทุน​บันทึก​เสียง​แยก​กัน อาจ​ต้อง​ได้​รับ​อนุญาต​จาก​สาม​ฝ่าย ส่วน​เพลง​ที่​ค่าย​รับ​โอน​สิทธิ์​ทุก​ชั้น​ไว้​แล้ว การ​ติดต่อ​จุด​เดียว​ก็​ครบ วิธี​ที่​เร็ว​ที่สุด​คือ​ถาม​ผู้​ให้​สิทธิ์​ตรง ๆ ว่า​ใบ​อนุญาต​ครอบคลุม​ชั้น​ใด​บ้าง แล้ว​ขอ​ให้​ระบุ​เป็น​ลาย​ลักษณ์​อักษร เพราะ​คำ​ตอบ​ด้วย​วาจา​ใช้​ยืนยัน​ภาย​หลัง​ไม่​ได้

เพลง​จาก​คลัง​เสียง​ไม่​ได้​ใช้ได้​ทุก​ช่อง​ทาง

คลัง​เพลง​แบบ​เสีย​ค่า​สมาชิก​ช่วย​ลด​งาน​ติดต่อ​ลง​มาก แต่​ใบ​อนุญาต​ของ​คลัง​เหล่า​นี้​มี​ขอบเขต​ที่​ต่าง​กัน​มาก​ระหว่าง​แต่ละ​แพ็ก​เกจ และ​จุด​ที่​ต่าง​กัน​มัก​เป็น​จุด​เดียว​กับ​ที่​งานการ​ตลาด​ต้อง​ใช้

สิ่ง​ที่​ควร​อ่าน​ก่อน​กด​ดาวน์โหลด​แบ่ง​ได้​เป็น​สี่​หัวข้อ หัวข้อ​แรก​คือ​ช่อง​ทาง​ที่​อนุญาต บาง​แพ็ก​เกจ​ครอบคลุม​เฉพาะ​เนื้อหา​ที่​ไม่​ได้​ซื้อ​โฆษณา แต่​ไม่​ครอบคลุม​โฆษณา​แบบ​เสีย​เงิน หัวข้อ​ที่​สอง​คือ​ระยะ​เวลา บาง​ฉบับ​ให้​สิทธิ์​ตลอด​ไป บาง​ฉบับ​หมด​อายุ​พร้อม​สมาชิก

หัวข้อ​ที่​สาม​คือ​พื้นที่​ที่​อนุญาต​ให้​เผย​แพร่ ซึ่ง​สำคัญ​กับ​แบรนด์​ที่​ยิง​โฆษณา​ข้าม​ประเทศ และ​หัวข้อ​ที่​สี่​คือ​สิทธิ์​ใน​การ​ดัดแปลง เช่น การ​ตัด​ต่อ​ให้​สั้น​ลง การ​เปลี่ยน​ความเร็ว หรือ​การนำ​ไป​ผสม​กับ​เสียง​อื่น ซึ่ง​บาง​ฉบับ​ระบุ​ห้าม​ไว้

อีก​จุด​ที่​ควร​เก็บ​ไว้​ตั้งแต่​ต้น​คือ​หลัก​ฐาน​การ​ได้​รับ​สิทธิ์ ทั้ง​หมายเลข​ใบ​อนุญาต ชื่อ​ไฟล์ วัน​ที่​ดาวน์โหลด และ​แพ็ก​เก​จ​ที่​ใช้ เพราะ​เมื่อ​มี​การ​ทักท้วง​จาก​ระบบ​ตรวจ​สอบ​ของ​แพลตฟอร์ม สิ่ง​ที่​ใช้​ชี้แจง​ได้​คือ​เอกสาร​ชุด​นี้ ไม่ใช่​ความ​ทรง​จำ​ว่า​เคย​ซื้อ​ไว้

เพลง​ที่​ไม่มี​ค่า​ใช้​จ่าย​ใช้​ใน​งาน​โฆษณา​ได้​ไหม?

ใช้ได้​เมื่อ​เงื่อนไข​ของ​ผู้​ให้​สิทธิ์​อนุญาต​การ​ใช้​เชิง​พาณิชย์​ไว้​ชัดเจน คำ​ว่า​ไม่มี​ค่า​ใช้​จ่าย​หมาย​ถึง​ไม่​ต้อง​จ่าย​เงิน ไม่​ได้​แปล​ว่า​ไม่มี​เงื่อนไข เงื่อนไข​ที่​พบ​บ่อย​คือ​การ​ต้อง​ให้​เครดิต​ผู้​สร้างสรรค์​ใน​ตำแหน่ง​ที่​มอง​เห็น และ​การ​ห้าม​นำ​ไป​ใช้​กับ​เนื้อหา​ที่​ซื้อ​โฆษณา สิ่ง​ที่​ควร​ทำ​คือ​บันทึก​ข้อความ​เงื่อนไข​ฉบับ​ที่​เห็น​ใน​วัน​ดาวน์โหลด​ไว้​ด้วย เพราะ​ผู้​ให้​สิทธิ์​เปลี่ยน​เงื่อนไข​ภาย​หลัง​ได้ และ​ฉบับ​ที่​ผูกพัน​คือ​ฉบับ ณ วัน​ที่​ได้​รับ​สิทธิ์

เปิด​เพลง​ใน​ร้าน​กับ​ใส่​เพลง​ใน​โฆษณา​เป็น​คนละ​เรื่อง

การ​เปิด​เพลง​ใน​พื้นที่​ธุรกิจ​กับ​การนำ​เพลง​ไป​เป็น​ส่วน​หนึ่ง​ของ​ชิ้น​งาน เป็นการ​ใช้​สิทธิ์​คนละ​ข้อ จึง​ต้อง​ขอ​อนุญาต​คนละ​แบบ และ​ใบ​อนุญาต​ฉบับ​หนึ่ง​มัก​ไม่​ครอบคลุม​อีก​ฉบับ

การ​เปิด​เพลง​ให้​ลูกค้า​ใน​ร้าน​ฟัง​เข้า​ข่าย​การ​เผย​แพร่​ต่อ​สาธารณชน​ตาม​มาตรา 15 (2) ซึ่ง​เป็น​สิทธิ​แต่​ผู้​เดียว​ของ​เจ้าของ​ลิขสิทธิ์ ร้าน​ค้า​จึง​ต้อง​ได้​รับ​อนุญาต​สำหรับ​การ​เปิด​เพลง​โดย​เฉพาะ ไม่​ว่า​เพลง​นั้น​จะ​มา​จาก​แผ่น จาก​บริการ​สตรี​ม​มิง หรือ​จาก​ไฟล์​ที่​ซื้อ​มา

ส่วน​การนำ​เพลง​ไป​วาง​ใต้​ภาพ​ใน​คลิป​โฆษณา​เป็นการ​ทำ​ซ้ำ​และ​รวม​เข้า​กับ​งาน​ใหม่ ซึ่ง​ต้อง​ได้​รับ​อนุญาต​จาก​ทุก​ชั้น​ของ​สิทธิ์​ที่​อธิบาย​ไว้​ข้าง​ต้น รวม​ถึง​ขอบเขต​ว่า​คลิป​นั้น​จะ​ถูก​นำ​ไป​ซื้อ​โฆษณา​ต่อ​หรือ​ไม่

บริการ​สตรี​ม​มิง​สำหรับ​ผู้​ฟัง​ทั่วไป​เป็น​จุด​ที่​เข้าใจ​ผิด​กัน​มาก​ที่สุด เพราะ​เงื่อนไข​การ​ใช้​งาน​ของ​บริการ​กลุ่ม​นี้​มัก​ระบุ​ขอบเขต​ไว้​ที่​การ​ฟัง​ส่วน​บุคคล การนำ​มา​เปิด​ใน​พื้นที่​ที่​มี​ลูกค้า​จึง​อยู่​นอก​ขอบเขต​ที่​ตกลง​ไว้​ตั้งแต่​ต้น

ร้าน​เล็ก ๆ เปิด​เพลง​ให้​ลูกค้า​ฟัง​ต้อง​ขอ​อนุญาต​ไหม?

ต้อง​ขอ เพราะ​กฎหมาย​ดู​ที่​ลักษณะ​ของ​การ​เผย​แพร่ ไม่​ได้​ดู​ที่​ขนาด​ของ​กิจการ การ​เปิด​เพลง​ให้​ลูกค้า​ใน​พื้นที่​ของ​ร้าน​ถือ​เป็นการ​เผย​แพร่​ต่อ​สาธารณชน ซึ่ง​เป็น​สิทธิ​แต่​ผู้​เดียว​ของ​เจ้าของ​ลิขสิทธิ์​ตาม​มาตรา 15 ทาง​เลือก​ที่​ใช้​กัน​จริง​มี​สอง​ทาง คือ​ขอ​ใบ​อนุญาต​เปิด​เพลง​จาก​ผู้​มี​สิทธิ์​จัด​เก็บ​ของ​เพลง​กลุ่ม​ที่​ต้องการ​เปิด หรือ​เลือก​ใช้​บริการ​เพลง​สำหรับ​ธุรกิจ​ซึ่ง​รวม​สิทธิ์​การ​เปิด​ใน​สถาน​ประกอบ​การ​ไว้​ใน​ค่า​บริการ​แล้ว

เสียง​ทำงาน​ตอน​ที่​ผู้​ชม​ไม่​ได้​มอง​จอ

เหตุผล​ที่​แบรนด์​ลงทุน​กับ​เสียง​ไม่​ได้​อยู่​ที่​ความ​ไพเราะ แต่​อยู่​ที่​เสียง​เข้า​ถึง​ผู้คน​ใน​จังหวะ​ที่​ภาพ​เข้า​ไม่​ถึง และ​เป็น​สัญญาณ​ที่​จดจำ​ได้​แม้​ได้ยิน​เพียง​ไม่​กี่​วินาที

สถานการณ์​ที่​เสียง​ทำงาน​ได้​ดี​มี​อยู่​สาม​แบบ แบบ​แรก​คือ​ระหว่าง​ที่​ผู้​ชม​ทำ​อย่าง​อื่น​อยู่ เช่น ขับ​รถ ทำ​อาหาร หรือ​เดิน​ใน​ร้าน แบบ​ที่​สอง​คือ​ช่วง​เปิด​และ​ปิด​ของ​คลิป​สั้น ซึ่ง​เป็น​ตำแหน่ง​ที่​ผู้​ชม​ตัดสิน​ใจ​ว่า​จะ​ดู​ต่อ​หรือ​เลื่อน​ผ่าน แบบ​ที่​สาม​คือ​จุดสัมผัส​ที่​ไม่มี​หน้า​จอ​เลย เช่น เสียง​ตอบ​รับ​ใน​ระบบ​โทรศัพท์ หรือ​เสียง​แจ้ง​เตือน​เมื่อ​ชำระ​เงิน​สำเร็จ

สิ่ง​ที่​ทำให้​เสียง​ประจำ​แบรนด์​ใช้ได้​จริง​คือ​ความ​สั้น​และ​ความ​สม่ำเสมอ เสียง​ที่​ยาว​เกิน​ไป​จะ​ถูก​ตัด​ทิ้ง​เมื่อ​ต้อง​ลง​ใน​รูป​แบบ​ที่​จำกัด​เวลา ส่วน​เสียง​ที่​เปลี่ยน​ไป​ทุก​แคมเปญ​จะ​ไม่​สะสม​การ​จดจำ

ข้อ​ควร​ระวัง​คือ​ระดับ​เสียง​และ​ความถี่​ของ​การ​เล่น​ซ้ำ เพราะ​เสียง​ที่​ดัง​กว่า​เนื้อหา​รอบ​ข้าง​หรือ​เล่น​ถี่​เกิน​ไป​สร้าง​ความ​รำคาญ​ได้​เร็ว​กว่า​ภาพ และ​ความ​รำคาญ​ที่​ผูก​กับ​แบรนด์​เป็น​สิ่ง​ที่​แก้​ยาก​กว่า​การ​ไม่​ถูก​จดจำ

เสียง​ประจำ​แบรนด์​ควร​ยาว​เท่าไร?

สั้น​พอที่​จะ​วาง​ไว้​ท้าย​คลิป​โดย​ไม่​กิน​เวลา​เนื้อหา โดย​ทั่วไป​อยู่​ที่​ประมาณ​หนึ่ง​ถึง​สาม​วินาที ซึ่ง​เป็น​ช่วง​ที่​ยัง​จำ​ได้​และ​ไม่​ขัดจังหวะ สิ่ง​ที่​สำคัญ​กว่า​ความ​ยาว​คือ​การ​ใช้​ชุด​เสียง​เดียวกัน​ต่อ​เนื่อง​หลาย​ปี เพราะ​การ​จดจำ​เกิด​จาก​การ​ได้ยิน​ซ้ำ​ใน​บริบท​เดียวกัน ไม่​ได้​เกิด​จาก​ความ​ซับ​ซ้อน​ของ​ทำนอง ก่อน​เลือก​ควร​ทดสอบ​ฟัง​ผ่าน​ลำโพง​โทรศัพท์​จริง เนื่องจาก​เป็น​อุปกรณ์​ที่​ผู้​ฟัง​ส่วน​ใหญ่​ได้ยิน​เสียง​นั้น​เป็น​ครั้ง​แรก

งาน​ดนตรี​และ​เสียง​ใน​มือ​ทีม​ฟิจิ⁠ทัล เอ​เจน​ซี

คำถาม​ข้อ​แรก​ที่​ถาม​ลูกค้า​เสมอ​คือ​แบรนด์​ต้องการ​เสียง​ไว้​ให้​คน​จำ​ใน​ระยะ​ยาว หรือ​ต้องการ​เพลง​ประกอบ​สำหรับ​แคมเปญ​เดียว เพราะ​สอง​โจทย์​นี้​ใช้​คนละ​วิธี​ทั้ง​เรื่อง​การ​ผลิต​และ​เรื่อง​สิทธิ์

  • ตรวจ​สิทธิ์​ของ​เพลง​ที่​ใช้​อยู่​เดิม ทั้ง​ใบ​อนุญาต ขอบเขต​ช่อง​ทาง และ​วัน​หมด​อายุ แล้ว​ทำ​รายการ​จุด​ที่​ยัง​ไม่​ครอบคลุม
  • เลือก​แนวทาง​ให้​ตรง​งบ​และ​ความ​เสี่ยง ระหว่าง​การ​ใช้​คลัง​เพลง​ที่​มี​เงื่อนไข​ชัดเจน กับ​การ​ผลิต​เสียง​ขึ้น​ใหม่​ที่​ถือ​สิทธิ์​ได้​เอง
  • จัด​ทำ​เอกสาร​สิทธิ์​ให้​ครบ​ทุก​ชั้น รวม​ถึง​ข้อ​ตกลง​กับ​นัก​ดนตรี​และ​ผู้​ให้​เสียง ที่​ระบุ​ขอบเขต​การนำ​ไป​ใช้​ไว้​เป็น​ข้อ ๆ
  • เก็บ​แฟ้ม​หลัก​ฐาน​ไว้​ที่​เดียว เพื่อ​ใช้​ชี้แจง​เมื่อ​ระบบ​ตรวจ​สอบ​ของ​แพลตฟอร์ม​ทักท้วง​ชิ้น​งาน

สำหรับ​องค์กร​ที่​มี​งาน​สื่อสาร​หลาย​สาย​พร้อม​กัน จะ​จัด​ทำ​ทะเบียน​เสียง​กลาง​ที่​ระบุ​ว่า​ไฟล์​ใด​ใช้ได้​กับ​ช่อง​ทาง​ไหน ถึง​วัน​ใด ซึ่ง​ช่วย​ให้​ทีม​ที่​ผลิต​งาน​คนละ​ทีม​ไม่​หยิบ​ไฟล์​ผิด​ฉบับ​ไป​ใช้

จ้าง​ผลิต​เสียง​ขึ้น​ใหม่​คุ้ม​กว่า​ซื้อ​จาก​คลัง​ไหม?

คุ้ม​เมื่อ​แบรนด์​ตั้งใจ​ใช้​เสียง​ชุด​เดิม​ต่อ​เนื่อง​หลาย​ปี​และ​หลาย​ช่อง​ทาง เพราะ​ต้นทุน​ครั้ง​เดียว​แลก​กับ​การ​ถือ​สิทธิ์​ที่​ระบุ​ขอบเขต​ได้​เอง และ​ไม่​ต้อง​ตรวจ​วัน​หมด​อายุ​ทุก​ครั้ง​ที่​หยิบ​ไป​ใช้ ส่วน​งาน​ที่​ใช้​ครั้ง​เดียว​หรือ​มีอายุ​สั้น การ​ซื้อ​จาก​คลัง​ที่​เงื่อนไข​ชัดเจน​มัก​คุ้ม​กว่า จุด​ตัดสิน​ที่​ใช้ได้​จริง​คือ​จำนวน​ชิ้น​งาน​ที่​จะ​ใช้​เสียง​นั้น​ใน​สอง​ปี​ข้าง​หน้า ถ้า​นับ​ได้​หลาย​สิบ​ชิ้น การ​ผลิต​ขึ้น​ใหม่​ถูก​กว่า​ต่อ​ชิ้น

งาน​เสียง​ที่​ผลิต​ขึ้น​เฉพาะ​สำหรับ​แบรนด์​มี​เงื่อนไข​การ​โอน​สิทธิ์​อีก​ชุด​หนึ่ง อธิบาย​ไว้​ในแต่ง​เพลง​ประจำ​แบรนด์​และ​พากย์​เสียง เสียง​คน​ต้อง​ขอ​ยินยอม​แค่​ไหน ส่วน​งาน​เพลง​สำหรับ​ผู้​ฟัง​กลุ่ม​เด็ก​มี​ข้อ​กำหนด​เพิ่ม​เติม​ที่แต่ง​เพลง​เด็ก​และ​ดนตรี​ประกอบ อัป​โหลด​แล้ว​อะไร​หาย​ไป​บ้าง เงื่อนไข​ของ​แพลตฟอร์ม​ก่อน​เปิด​ราย​กา​รพ​อด​แค​สต์​ของ​แบรนด์​อยู่​ในผลิต Podcast แบรนด์ ตอน​หนึ่ง​ต้อง​มี​เนื้อหา​มากกว่า​โฆษณา และ​การ​สื่อสาร​เรื่อง​ของ​แบรนด์​ผ่าน​สื่อมวลชน​อธิบาย​ไว้​ในประชาสัมพันธ์​ออนไลน์ ข่าว​แจก​ที่​กอง​บรรณาธิการ​เลือก​ลง

งาน​ฝั่ง​ดนตรี​และ​เสียง​รวม​อยู่​ในบริการ​การ​ตลาด​ผ่าน​ดนตรี​และ​เสียง​ของ​ฟิจิ⁠ทัล เอ​เจน​ซี ซึ่ง​ครอบคลุม​ทั้ง​การ​ตรวจ​สิทธิ์ การ​ผลิต และ​การ​วาง​ระบบ​เสียง​ของ​แบรนด์

เริ่ม​จาก​รายการ​เพลง​ที่​ใช้​อยู่​ตอน​นี้

งาน​ที่​ให้​ผล​เร็ว​ที่สุด​คือ​การ​เปิด​ดู​ว่า​ตอน​นี้​แบรนด์​ใช้​เสียง​อะไร​อยู่​บ้าง ทั้ง​คลิป​ที่​ยัง​เผย​แพร่​อยู่ เพลง​ที่​เปิด​ใน​พื้นที่​ให้​บริการ และ​เสียง​ใน​ระบบ​อัตโนมัติ แล้ว​จับ​คู่​แต่ละ​รายการ​กับ​เอกสาร​สิทธิ์​ที่​มี

รายการ​ที่​หา​เอกสาร​ไม่​เจอ​คือ​รายการ​ที่​ต้อง​จัดการ​ก่อน ทาง​เลือก​มี​สาม​ทาง คือ​ขอ​สิทธิ์​เพิ่ม​ให้​ครอบคลุม เปลี่ยน​ไป​ใช้​เสียง​ที่​มี​เอกสาร​ชัดเจน หรือ​ถอด​ออก​จาก​การ​ใช้​งาน ซึ่ง​ทั้ง​สาม​ทาง​ถูก​กว่า​การ​รอ​ให้​มี​คน​ทักท้วง

ใน​ใบ​เสนอ​ราคา​งาน​เสียง​ควร​ระบุ​ให้​ครบ​ว่า​ส่ง​มอบ​ไฟล์​รูป​แบบ​ใด สิทธิ์​ครอบคลุม​ช่อง​ทาง​ใด มีอายุ​ถึง​เมื่อ​ใด ดัดแปลง​ได้​หรือ​ไม่ และ​ใคร​เป็น​ผู้​ถือ​สิทธิ์​เมื่อ​งาน​จบ เพราะ​ห้า​หัวข้อ​นี้​เป็น​จุด​ที่​ทำให้​ตัวเลข​ของ​แต่ละ​ข้อ​เสนอ​ไม่​เท่า​กัน

สรุป

เพลง​ที่​ได้ยิน​เป็น​ชิ้น​เดียว​ประกอบ​ด้วย​งาน​อัน​มี​ลิขสิทธิ์​หลาย​ชั้น​ที่​อาจ​อยู่​กับ​คนละ​เจ้าของ ทั้ง​ดนตรี​กรรม สิ่ง​บันทึก​เสียง และ​สิทธิ​ของ​นัก​แสดง การ​ได้​รับ​อนุญาต​จาก​ฝ่าย​เดียว​จึง​ยัง​ไม่​ปิด​ความ​เสี่ยง สิ่ง​ที่​ทำให้​งาน​เสียง​เดิน​หน้า​ได้​โดย​ไม่​ต้อง​กังวล​คือ​การ​ระบุ​ขอบเขต​การ​ใช้​งาน​เป็น​ข้อ ๆ ตั้งแต่​ต้น และ​เก็บ​เอกสาร​สิทธิ์​ทุก​ชั้น​ไว้​ใน​ที่​เดียว​ให้​หยิบ​มา​ชี้แจง​ได้​ทันที

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ความ​ยาว​ไม่ใช่​เกณฑ์​ที่​ทำให้​พ้น​ความ​รับ​ผิด​โดย​อัตโนมัติ สิ่ง​ที่​พิจารณา​คือ​การนำ​ส่วน​อัน​เป็น​สาระ​สำคัญ​ไป​ใช้​และ​ผลก​ระ​ทบ​ต่อ​การ​แสวงหา​ประโยชน์​ของ​เจ้าของ​สิทธิ์ ท่อน​สั้น​ที่​เป็น​ท่อน​จำ​ได้​ของ​เพลง​จึง​มี​ความ​เสี่ยง​สูง​กว่า​ท่อน​ยาว​ที่​ไม่มี​ใคร​จำ​ได้

ยัง​ต้อง​ได้​รับ​อนุญาต​จาก​เจ้าของ​สิทธิ์​ใน​ทำนอง​และ​คำร้อง เพราะ​การ​ร้อง​ใหม่​เป็นการ​ทำ​ซ้ำ​งาน​ดนตรี​กรรม สิ่ง​ที่​หาย​ไป​คือ​ความ​จำเป็น​ต้อง​ขอ​สิทธิ์​ใน​สิ่ง​บันทึก​เสียง​ฉบับ​เดิม​เท่านั้น ส่วน​ชั้น​ของ​ผู้​แต่ง​ยัง​อยู่​ครบ

ต้อง​ดู​อายุ​การ​คุ้มครอง​ของ​แต่ละ​ชั้น​แยก​กัน เพราะ​ดนตรี​กรรม สิ่ง​บันทึก​เสียง และ​สิทธิ​ของ​นัก​แสดง​นับ​อายุ​ไม่​พร้อม​กัน ทำนอง​ที่​หมด​อายุ​แล้ว​ไม่​ได้​ทำให้​ไฟล์​บันทึก​เสียง​ที่​อัด​ใหม่​หมด​อายุ​ตาม​ไป​ด้วย การ​ตรวจ​จึง​ต้อง​ทำ​ที​ละ​ชั้น

ใช้ได้​ใน​บาง​งาน แต่​ควร​อ่าน​เงื่อนไข​ของ​ผู้​ให้​บริการ​ว่า​อนุญาต​ให้​ใช้​ผลลัพธ์​เชิง​พาณิชย์​หรือ​ไม่ และ​ผู้​ใช้ได้​สิทธิ์​ใน​ระดับ​ใด อีก​เรื่อง​ที่​ควร​ตรวจ​คือ​ผลลัพธ์​นั้น​ใกล้​เคียง​กับ​เพลง​ที่​มี​อยู่​จริง​หรือ​ไม่ เพราะ​ความ​คล้าย​ที่​มาก​เกิน​ไป​ยัง​เป็น​ประเด็น​ได้

ยื่น​โต้​แย้ง​พร้อม​แนบ​หลัก​ฐาน​สิทธิ์​ที่​ถือ​ไว้ ทั้ง​ใบ​อนุญาต หมายเลข​อ้างอิง และ​ขอบเขต​ที่​ระบุ​ไว้ การ​เก็บ​เอกสาร​ชุด​นี้​ตั้งแต่​วัน​ได้​รับ​สิทธิ์​จึง​สำคัญ เพราะ​กระบวนการ​โต้​แย้ง​มี​กรอบ​เวลา​และ​ต้อง​ใช้​เอกสาร​ประกอบ​เสมอ

เริ่ม​จาก​การ​ทำ​รายการ​เสียง​ที่​ใช้​อยู่​แล้ว​ทั้งหมด​ก่อน ทั้ง​ใน​คลิป ใน​ร้าน และ​ใน​ระบบ​ตอบ​รับ จาก​นั้น​จึง​ตรวจ​ว่า​แต่ละ​รายการ​มี​เอกสาร​สิทธิ์​รองรับ​หรือ​ไม่ ขั้น​ตอน​นี้​มัก​เผย​จุด​ที่​ต้อง​แก้​ทันที​หลาย​จุด และ​ทำได้​โดย​ยัง​ไม่​ต้อง​ลงทุน​ผลิต​อะไร​ใหม่

PHYGITAL INSIGHT

ฟิจิ⁠ทัล​นับ​คน​ที่​อยู่​เบื้อง​หลัง​เสียง​ทุก​ชั้น​ไว้​ใน​งาน​เดียวกัน ทั้ง​ผู้​แต่ง ผู้​บรรเลง และ​ผู้​ให้​เสียง การ​เขียน​ขอบเขต​การ​ใช้​งาน​ไว้​ให้​ชัด​จึง​เป็นการ​ให้​ความ​เป็น​ธรรม​กับ​คน​เหล่า​นั้น​พอ ๆ กับ​การ​คุ้มครอง​ผู้​ว่า​จ้าง บริการ​การ​ตลาด​ผ่าน​ดนตรี​และ​เสียง​ของ​ฟิจิ⁠ทัล​จึง​ส่ง​มอบ​ทั้ง​ไฟล์​เสียง​และ​แฟ้ม​เอกสาร​สิทธิ์​ที่​ระบุ​ครบ​ทุก​ชั้น เพื่อ​ให้​แบรนด์​ตอบ​ได้​ทันที​ว่า​เสียง​ที่​ใช้​อยู่​มา​จาก​ไหน​และ​ใช้ได้​ถึง​เมื่อ​ใด

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง

อยาก​ให้​แบรนด์​มี​เสียง​ที่​คน​จำ​ได้ โดย​ไม่​ต้อง​ลุ้น​ว่า​จะ​มี​ใคร​ทักท้วง​เมื่อไร

ให้ PHYGITAL AGENCY ดูแล​งาน​ดนตรี​และ​เสียง​ของ​คุณ ตั้งแต่​การ​ตรวจ​สิทธิ์​ของ​เสียง​ที่​ใช้​อยู่ ไป​จนถึง​การ​ผลิต​ชุด​เสียง​ประจำ​แบรนด์​พร้อม​เอกสาร​สิทธิ์​ที่​ระบุ​ครบ​ทุก​ชั้น

PARANATH PANARATANA

WRITTEN BY

PARANATH PANARATANA

CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY

ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย