ไฟล์​กราฟิก JPEG PNG WebP SVG PDF ต่าง​กัน​ตาม​ข้อ​กำหนด​ทางการ

เมื่อ​งาน​ออกแบบ​จบ เจ้าของ​ธุรกิจ​มักได้​โฟลเดอร์​ที่​มี​ไฟล์​หลาย​นามสกุล​ปน​กัน แล้ว​ไม่​แน่ใจ​ว่า​ไฟล์​ไหน​ใช้​ขึ้น​เว็บ ไฟล์​ไหน​ส่ง​โรง​พิมพ์ และ​ไฟล์​ไหน​ต้อง​เก็บ​ไว้​แก้​งาน​ครั้ง​หน้า บท​นี้​อ่าน​ข้อ​กำหนด​ของ ITU-T, W3C และ IETF กับ​ข้อ​เสนอ​แนะ​มาตรฐาน​ที่ ETDA ประกาศ​ใช้ แล้ว​สรุป​เป็น​คำ​ตอบ​ที่ SME ใช้ได้​ทันที ว่า​ควร​ขอ​ไฟล์​แบบ​ไหน​จาก​นัก​ออกแบบ และ​ส่ง​ไฟล์​แบบ​ไหน​ไป​ใช้​กับ​เว็บไซต์ โซ​เชีย​ล เอกสาร และ​โรง​พิมพ์ เรื่อง​ความ​ละเอียด​และ​ระบบ​สี​ของ​งาน​พิมพ์​แยก​ไว้​อีก​บท​หนึ่ง

นามสกุล​ไฟล์​กราฟิก​ที่​เจ้าของ​ธุรกิจ​เจอ​ทุก​วัน เช่น JPG PNG WebP SVG และ PDF ล้วน​มี​เอกสาร​ข้อ​กำหนด​ที่​เปิด​อ่าน​ได้​จาก​หน่วย​งาน​มาตรฐาน เอกสาร​เหล่า​นี้​บอก​ตรง ๆ ว่า​ไฟล์​แต่ละ​แบบ​บีบ​อัด​อย่างไร เก็บ​ความ​โปร่งใส​ได้​หรือ​ไม่ และ​ออกแบบ​มา​เพื่อ​งาน​อะไร

ไฟล์​กราฟิก​ที่​ใช้​บ่อย​มี​ผู้​ออก​ข้อ​กำหนด​ต่าง​กัน บาง​แบบ​เป็น​มาตรฐาน​ร่วม​กับ ISO บาง​แบบ​เป็น​ข้อ​กำหนด​ของ​กลุ่ม​ผู้​พัฒนา​เว็บ ตาราง​นี้​สรุป​จาก​หน้า​เอกสาร​ของ​แต่ละ​แหล่ง

RFC 9649 ทำให้ WebP เป็น​มาตรฐาน​แล้ว​หรือ​ยัง

RFC 9649 ระบุ​หมวด​ไว้​ว่า​เป็น​เอกสาร​เพื่อ​ให้​ข้อมูล (Informational) และ​เขียน​ชัด​ว่า​ไม่ใช่​ข้อ​กำหนด​ใน​กลุ่ม Internet Standards Track แต่​ผ่าน​การ​ทบทวน​สาธารณะ​และ​ได้​รับ​อนุมัติ​ให้​เผย​แพร่​จาก IESG ของ IETF เอกสาร​นี้​นิยาม​รูป​แบบ​ไฟล์ WebP และ​จด​ทะเบียน​ชนิด​สื่อ (media type) ของ WebP ผู้​เขียน​ทั้ง​สาม​คน​มา​จาก Google LLC การ​ที่ WebP มี​เอกสาร​สาธารณะ​ฉบับ​นี้​ทำให้​ผู้​พัฒนา​ซอฟต์แวร์​อ่าน​ข้อ​กำหนด​เดียวกัน​ได้

ไฟล์​นามสกุล AI ที่​นัก​ออกแบบ​ส่ง​มา​มี​ข้อ​กำหนด​เปิด​ไหม

บท​นี้​ไม่​พบ​เอกสาร​ข้อ​กำหนด​ของ​ไฟล์​นามสกุล AI จาก​หน่วย​งาน​มาตรฐาน​ที่​ใช้​อ่าน ไฟล์​นามสกุล AI เป็น​ไฟล์​งาน​ของ​โปรแกรม​ออกแบบ เจ้าของ​ธุรกิจ​ที่​ไม่มี​โปรแกรม​นั้น​จึง​ควร​ขอ​ไฟล์​ใน​รูป​แบบ​ที่​มี​ข้อ​กำหนด​เปิด​คู่​กัน​เสมอ เช่น SVG สำหรับ​งาน​เวก​เตอร์ และ PDF สำหรับ​งาน​พิมพ์ ไฟล์​นามสกุล AI ยัง​ควร​เก็บ​ไว้​เป็นต้น​ฉบับ เพราะ​นัก​ออกแบบ​คน​ต่อ​ไป​แก้​งาน​ได้​ละเอียด​กว่า

ข้อ 4.2 ของ T.81 ระบุ​ว่า​มาตรฐาน JPEG มี​การ​เข้า​รหัส​สอง​ประเภท คือ​แบบ​สูญ​เสีย​ข้อมูล (lossy) กับ​แบบ​ไม่​สูญ​เสีย​ข้อมูล (lossless) และ​กระบวนการ​ที่​ใช้​การ​แปลง​โคไซน์​แบบ​ไม่​ต่อ​เนื่อง (DCT) เป็น​แบบ​สูญ​เสีย​ข้อมูล ซึ่ง​เป็น​เหตุผล​ที่​ไฟล์​เล็ก​ลง​ได้​มาก ส่วน​นิยาม​ใน​ข้อ 3 ของ T.81 เรียก​กระบวนการ​ที่​ไม่ใช่​แบบ​ไม่​สูญ​เสีย​ข้อมูล​ว่า lossy

ภาพ​แบบ​ไหน​ควร​เก็บ​เป็น​ไฟล์​ที่​ไม่​สูญ​เสีย​ข้อมูล

ภาพ​ที่​ยัง​ต้อง​แก้​ต่อ​ควร​เก็บ​เป็น​ไฟล์​ที่​ไม่​สูญ​เสีย​ข้อมูล เช่น PNG หรือ​ไฟล์​ต้นฉบับ​ของ​โปรแกรม เพราะ​ตาม​นิยาม​ของ T.81 การ​ถอดรหัส​ไฟล์​แบบ​สูญ​เสีย​ข้อมูล​ไม่​ได้​ภาพ​เดิม​ทุก​พิกเซล ส่วน RFC 9649 อธิ​บาย​ว่า​อัล​กอ​ริ​ทึม​ไม่​สูญ​เสีย​ข้อมูล​ของ WebP เก็บ​และ​คืน​ค่า​พิกเซล​ได้​ตรง​ทุก​ค่า รวม​ทั้ง​ค่า​สี​ของ​พิกเซล​ที่​โปร่งใส​ทั้งหมด ลำดับ​ที่​ปลอดภัย​คือ​เก็บ​ต้นฉบับ​แบบ​ไม่​สูญ​เสีย แล้ว​แปลง​เป็น JPEG หรือ WebP แบบ​สูญ​เสีย​ข้อมูล​เฉพาะ​ไฟล์​ที่​ใช้​เผย​แพร่

บทคัดย่อ​ของ PNG ฉบับ​ที่​สาม​ระบุ​ว่า PNG รองรับ​ภาพ​สี​แบบ​ดัชนี ภาพ​ระดับ​เทา และ​ภาพ​สี​จริง พร้อม​ช่อง​ความ​โปร่งใส (alpha channel) ที่​เลือก​ใช้ได้ ความ​ลึก​ของ​ค่า​สี​มี​ตั้งแต่ 1 ถึง 16 บิต และ​กำหนด​ชนิด​สื่อ​ไว้​สอง​แบบ​คือ image/png กับ image/apng ส่วน RFC 9649 ระบุ​ว่า WebP รองรับ​ทั้ง​ความ​โปร่งใส​และ​ภาพ​เคลื่อนไหว

PNG ฉบับ​ที่​สาม​เปลี่ยน​อะไร​จาก​ฉบับ​เดิม

PNG ฉบับ​ที่​สอง​เป็น W3C Recommendation ตั้งแต่ 10 พฤศจิกายน 2003 ฉบับ​ที่​สาม​ปี 2025 เพิ่ม​ชิ้น​ข้อมูล (chunk) สำหรับ​ภาพ​เคลื่อนไหว ได้แก่ acTL fcTL และ fdAT จึง​ทำให้ APNG เป็น​ส่วน​หนึ่ง​ของ​ข้อ​กำหนด​ทางการ เพิ่ม​ชิ้น​ข้อมูล eXIf สำหรับ​เก็บ​ข้อมูล Exif และ​เพิ่ม cICP mDCV และ cLLI สำหรับ​ข้อมูล​ภาพ​ช่วง​สว่าง​กว้าง (HDR) บทคัดย่อ​ยัง​ระบุ​ว่า PNG ออกแบบ​มา​แทน GIF โดย​ไม่​ติด​สิทธิ​บัตร ร้าน​ที่​ยัง​ใช้ GIF เป็น​ภาพ​เคลื่อนไหว​บน​เว็บ​จึง​มี​ทาง​เลือก​ที่​มี​ข้อ​กำหนด​รองรับ​แล้ว

บทคัดย่อ​ของ SVG 1.1 นิยาม SVG ว่า​เป็น​ภาษา​ที่​ใช้​อธิบาย​ภาพ​เวก​เตอร์​สอง​มิติ และ​ภาพ​ผสม​ระหว่าง​เวก​เตอร์​กับ​รา​ส​เตอร์ ใน​รูป​แบบ XML ส่วน JPEG PNG และ WebP เป็น​ภา​พราส​เตอร์​ที่​เก็บ​ค่า​เป็น​พิกเซล ภา​พราส​เตอร์​จึง​มี​ขนาด​พิกเซล​ตายตัว ขณะ​ที่ SVG เก็บ​รูป​ทรง​เป็น​คำ​สั่ง แล้ว​ให้​โปรแกรม​วาด​ใหม่​ตาม​ขนาด​ที่​แสดง

ไฟล์ SVG แก้​เอง​ได้​ไหม​ถ้า​ไม่มี​โปรแกรม​ออกแบบ

แก้​ได้​บาง​ส่วน เพราะ SVG เขียน​ด้วย XML ซึ่ง​เป็น​ข้อความ ค่า​สีห​รือ​ข้อความ​ใน​ไฟล์​เปิด​ดู​ด้วย​โปรแกรม​แก้​ข้อความ​ทั่วไป​ได้ แต่​การ​แก้​รูป​ทรง​ด้วย​มือ​เสี่ยง​ทำ​ไฟล์​เสีย เจ้าของ​ธุรกิจ​ควร​ใช้ SVG เป็น​ไฟล์​ส่ง​ต่อ​ให้​ทีม​เว็บไซต์​หรือ​โรง​พิมพ์ และ​ให้​นัก​ออกแบบ​เป็น​ผู้​แก้​รูป​ทรง เกณฑ์​ตรวจ​โลโก้​ก่อน​อนุมัติ ซึ่ง​รวม​การ​มี​ไฟล์​ขาว​ดำ​ไว้​ใช้​ยื่น​จด​ทะเบียน อยู่​ใน​บทความ หลัก​การ​ออกแบบ​โลโก้ ตรวจ​ให้​จด​เครื่องหมายการค้า​ได้​ก่อน​อนุมัติ

ข้อ 4.1 ของ ขมธอ. 11-2560 ซึ่ง ETDA ประกาศ​เมื่อ 20 มีนาคม 2560 แบ่ง​ไฟล์ PDF เพื่อ​การ​แสดง​ข้อความ​ตาม​มาตรฐาน​ที่​กำกับ PDF ทั่วไป​อยู่​ภาย​ใต้ ISO 32000-1 ส่วน​แบบ​ย่อย​แต่ละ​แบบ​มี​มาตรฐาน ISO ของ​ตัว​เอง

ที่มา: ขมธอ. 11-2560 ข้อ 4.1.1

ทำไม PDF ที่​เปิด​คนละ​เครื่อง​แสดง​ตัว​อักษร​ไม่​เหมือน​กัน

หมายเหตุ​ท้าย​ตาราง​ที่ 3 ของ ขมธอ. 11-2560 อธิบาย​ว่า PDF อาจ​แสดง​ผล​เปลี่ยน​ไป​จาก​เดิม​เมื่อ​โปรแกรม​ที่​เปิด​มี​ข้อมูล​ไม่​พอ เช่น ไม่มี​รูป​แบบ​ตัว​อักษร (font) แนบ​มา​กับ​ไฟล์ ส่วน PDF/A ต้อง​แนบ​สิ่ง​ที่​จำเป็น​ต่อ​การ​แสดง​ผล​ทั้งหมด​ไว้​ใน​ไฟล์ เอกสาร​ที่​ใช้​ฟอนต์​ไทย​เฉพาะ​ของ​แบรนด์​จึง​ควร​ส่ง​ออกแบบ​ฝัง​ฟอนต์ หรือ​ส่ง​ออก​เป็น PDF/A ถ้า​ต้องการ​ให้​ผู้รับ​เปิด​แล้ว​เห็น​เหมือน​ต้นฉบับ

หนังสือ​รับรอง​อิเล็กทรอนิกส์​ใช้ PDF แบบ​ไหน

ขมธอ. 11-2560 ว่า​ด้วย​การ​จัด​ทำ​หนังสือ​รับรอง​ใน​รูป​แบบ​อิเล็กทรอนิกส์ กำหนด​ให้​ใช้​ไฟล์ PDF ประเภท PDF/A-3 ตาม ISO 19005-3 ซึ่ง​รองรับ​การ​แนบ​ไฟล์​ที่​คอมพิวเตอร์​ประมวล​ผล​ได้ เช่น XML เพื่อ​แลก​เปลี่ยน​ข้อมูล​ที่​อยู่​ใน​หนังสือ​รับรอง และ​รองรับ​ลายมือ​ชื่อ​อิเล็กทรอนิกส์​ด้วย​เทคโนโลยี PKI SME ที่​รับ​หนังสือ​รับรอง​ใน​รูป​แบบ​นี้​ควร​เก็บ​ไฟล์​ต้นทาง​ไว้ ไม่​ควร​พิมพ์​แล้ว​สแกน​กลับ​เป็น​ไฟล์​ภาพ เพราะ​ไฟล์​ภาพ​ไม่มี​ข้อมูล​ที่​แนบ​มา​และ​ไม่มี​ลายมือ​ชื่อ​อิเล็กทรอนิกส์

บท​นี้​อ่าน​บทคัดย่อ​และ​ส่วน​ที่​เกี่ยวข้อง​ของ PNG ฉบับ​ที่​สาม SVG 1.1 ฉบับ​ที่​สอง RFC 9649 เอกสาร T.81 และ ขมธอ. 11-2560 หน้า​มาตรฐาน ISO 32000-2 บน​เว็บไซต์ ISO และ​หน้า​เผย​แพร่​ของ PDF Association เปิด​ไม่​ได้​ใน​วัน​ที่​ตรวจ บท​นี้​จึง​อ้าง​เลข ISO ของ PDF ตาม​ที่ ETDA อ้าง​ไว้​เท่านั้น

บท​นี้​ไม่​ได้​เปรียบ​เทียบ​ขนาด​ไฟล์​ของ​แต่ละ​แบบ เพราะ​ขนาด​ขึ้น​กับ​เนื้อหา​ภาพ​และ​ค่าที่​ตั้ง​ตอน​บันทึก ไม่มี​ค่า​เดียว​ที่​ข้อ​กำหนด​กำหนด​ไว้ ความ​ละเอียด​ภาพ ระบบ​สี RGB กับ CMYK และ​ค่า DPI ของ​งาน​พิมพ์​อยู่​ใน​บทความ RGB vs CMYK และ DPI สี​จอ​กับ​สี​พิมพ์​ต่าง​กัน​ตาม​ค่า​วัด​ของ ICC

ข้อ​กำหนด​บอก​ไหม​ว่า​เว็บไซต์​ควร​ใช้​ไฟล์​แบบ​ไหน

ไม่​บอก​โดยตรง ข้อ​กำหนด​แต่ละ​ฉบับ​อธิบาย​ว่า​ไฟล์​ทำ​อะไร​ได้ ไม่​ได้​เลือก​ให้​ว่า​งาน​ไหน​ต้อง​ใช้​ไฟล์​ใด RFC 9649 ระบุ​เพียง​ว่า WebP ครอบคลุม​กรณี​ใช้​งาน​คล้าย JPEG PNG และ GIF การ​เลือก​ไฟล์​ให้​เว็บไซต์​จึง​ต้อง​ดู​ว่า​เบราว์เซอร์​และ​ระบบ​จัดการ​เนื้อหา​ที่​ใช้​รองรับ​ไฟล์​นั้น​หรือ​ไม่ แล้ว​วัด​ความเร็ว​ของ​หน้า​เว็บ​จริง​หลัง​เปลี่ยน​ไฟล์

เขียน​รายการ​นี้​เป็น​เงื่อนไข​ส่ง​มอบ​งาน​ไว้​ใน​ใบ​เสนอ​ราคา แล้ว​ตรวจ​ให้​ครบ​ก่อน​จ่าย​งวด​สุดท้าย

1. ต้นฉบับ​ของ​โปรแกรม เช่น ไฟล์​นามสกุล AI หรือ​ไฟล์​ของ​โปรแกรม​ที่​นัก​ออกแบบ​ใช้ สำหรับ​แก้​งาน​ใน​อนาคต
2. SVG ของ​โลโก้​และ​ไอคอน ทั้ง​ฉบับ​สี​และ​ฉบับ​ขาว​ดำ
3. PNG พื้น​หลัง​โปร่งใส ของ​โลโก้​ใน​หลาย​ขนาด สำหรับ​โปรแกรม​ที่​ไม่​รับ SVG
4. JPEG หรือ WebP ของ​ภาพถ่าย ขนาด​ตาม​ที่​เว็บไซต์​และ​โซ​เชีย​ล​ใช้
5. PDF/X หรือ PDF ตาม​ที่​โรง​พิมพ์​กำหนด สำหรับ​งาน​พิมพ์
6. ไฟล์​ฟอนต์​หรือ​ชื่อ​ฟอนต์​พร้อม​สัญญา​อนุญาต เพื่อ​ให้​คน​ต่อ​ไป​ทำงาน​ต่อ​ได้

ไฟล์​กราฟิก​แต่ละ​แบบ​มี​เอกสาร​ข้อ​กำหนด​ของ​ตัว​เอง JPEG ตาม ITU-T T.81 ปี 1992 บีบ​อัด​แบบ​สูญ​เสีย​ข้อมูล​ใน​โหมด DCT PNG ฉบับ​ที่​สาม​ของ W3C ปี 2025 บีบ​อัด​แบบ​ไม่​สูญ​เสีย รองรับ​ความ​โปร่งใส​และ​ภาพ​เคลื่อนไหว WebP ตาม RFC 9649 ทำได้​ทั้ง​สอง​แบบ SVG เป็น​ภาพ​เวก​เตอร์​ที่​เขียน​ด้วย XML และ ขมธอ. 11-2560 แยก PDF เป็น PDF/A PDF/X PDF/UA ตาม​งาน SME ที่​ขอ​ไฟล์​ครบ​ทั้ง​ต้นฉบับ SVG PNG ภาพถ่าย และ PDF สำหรับ​พิมพ์ ใช้​งาน​ต่อ​เอง​ได้​โดย​ไม่​ต้อง​ย้อน​ไป​หา​นัก​ออกแบบ