ประกาศเรื่องบริการออกกำลังกายที่คณะกรรมการว่าด้วยสัญญาออกเมื่อปี 2554 ทำให้สัญญาสมาชิกฟิตเนสไม่ได้เป็นเรื่องที่ร้านเขียนเองได้ทั้งหมดอีกต่อไป สิบห้าปีต่อมา สคบ. ยังเผยแพร่คู่มือให้สมาชิกที่มีปัญหากับฟิตเนสเตรียมเอกสารร้องเรียน ฟิตเนสใหญ่มีฝ่ายกฎหมายอ่านเอกสารเหล่านี้แทน แต่สตูดิโอขนาดเล็กที่เจ้าของขายสมาชิกเอง สอนเอง และตอบแชตเอง ต้องอ่านเองและตัดสินใจเองทุกข้อ หัวข้อถัดไปไล่เอกสารทางการสามชิ้น แล้วแปลงเป็นสิ่งที่เจ้าของฟิตเนสขนาดเล็กทำได้ก่อนเกิดเรื่อง
การตลาดฟิตเนส สัญญาสมาชิกที่ สคบ. คุมและสิทธิ์เลิกสัญญา

KEY TAKEAWAYS
3 ประเด็นธุรกิจให้บริการออกกำลังกายเป็นธุรกิจควบคุมสัญญาตามประกาศเรื่องบริการออกกำลังกายปี 2554 ของคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา
ครอบคลุมทั้งสมาชิกรายปี แพ็กเกจเทรนเนอร์ส่วนตัวแบบเหมาจ่าย และโปรแกรมออกกำลังกายครบวงจร
หน้าความรู้ของ สคบ. เมื่อ 23 มกราคม 2569 แบ่งเรื่องร้องเรียนฟิตเนสเป็นสามกลุ่ม
คือปัญหาบริการหรือสัญญา ปัญหาที่นำไปสู่การยกเลิก และปัญหาเกี่ยวกับกิจการ เช่น ปิดกิจการหรือย้ายสาขา
เอกสารที่ผู้บริโภคต้องเตรียมยื่นร้องเรียนมีทั้งสัญญาสมาชิก สัญญาเทรนเนอร์ และบันทึกว่าใช้บริการไปแล้วกี่ครั้ง
ฟิตเนสที่เก็บเอกสารชุดเดียวกันไว้เองตอบข้อพิพาทได้เร็วกว่า
ฟิตเนสเป็นธุรกิจควบคุมสัญญาตามประกาศปี 2554 สคบ. แยกเรื่องร้องเรียนฟิตเนสเป็นสามกลุ่มพร้อมรายการเอกสาร ฟิตเนสขนาดเล็กใช้รายการเดียวกันเตรียมสัญญาและหลักฐานของตัวเอง
ฟิตเนสอยู่ในกลุ่มธุรกิจควบคุมสัญญา
เอกสารที่พาณิชย์จังหวัดราชบุรีเผยแพร่เมื่อธันวาคม 2568 หัวเรื่อง "ธุรกิจการให้บริการออกกำลังกาย เป็นธุรกิจควบคุมสัญญา" อธิบายว่าธุรกิจนี้หมายถึงธุรกิจที่ให้บริการใช้สถานที่และอุปกรณ์ออกกำลังกายเพื่อการค้า โดยทำสัญญาให้ผู้บริโภคเป็นสมาชิก เอกสารเดียวกันยกตัวอย่างรูปแบบที่อยู่ในขอบเขตนี้ ได้แก่ สมาชิกรายปี แพ็กเกจฝึกส่วนตัวแบบเหมาจ่าย และโปรแกรมโภชนาการกับการออกกำลังกายแบบครบวงจร ส่วนระยะสัญญาที่ยกตัวอย่างไว้มีตั้งแต่สามเดือน หกเดือน ไปจนถึงหนึ่งปีขึ้นไป
เอกสารนี้ย้ำสามเรื่องสำหรับผู้ประกอบการ สัญญาต้องเขียนเป็นทางการและระบุเงื่อนไขบริการ ระยะเวลา การยกเลิก และการคืนเงินให้ชัด การขายต้องไม่กดดันหรือบังคับให้ลูกค้าทำสัญญาโดยไม่สมัครใจ และคุณภาพบริการต้องรักษาให้ได้ตามที่ตกลงไว้ พร้อมบอกช่องทางร้องเรียนไว้ท้ายเอกสาร ได้แก่ เว็บไซต์ สคบ. แอปพลิเคชัน OCPB Connect สายด่วน 1166 และศูนย์ดำรงธรรมประจำจังหวัด
ธุรกิจควบคุมสัญญาหมายความว่าอะไรกับเจ้าของสตูดิโอเล็ก
หมายความว่าสัญญาสมาชิกต้องมีข้อความตามที่ประกาศกำหนด และใส่ข้อความที่ประกาศห้ามไม่ได้ แม้ร้านจะมีสมาชิกเพียงไม่กี่สิบคน ขนาดของร้านไม่ได้ทำให้ได้รับข้อยกเว้น เจ้าของสตูดิโอที่ยังใช้สัญญาแบบฟอร์มที่คัดลอกมาจากที่อื่น หรือใช้แค่ใบเสร็จกับข้อความในแชตแทนสัญญา ควรเปิดประกาศฉบับเต็มเทียบกับเอกสารของร้านก่อนเปิดขายสมาชิกรอบถัดไป บทความนี้ไม่ได้ไล่เนื้อหารายข้อของประกาศปี 2554 เพราะยังเปิดตัวบทจากราชกิจจานุเบกษาไม่ได้ จึงใช้เอกสารของหน่วยงานรัฐที่เปิดได้แทน
เรื่องร้องเรียนฟิตเนสที่ สคบ. แยกไว้
หน้าความรู้ "ฟิตเนสไม่ฟิตใจ! ร้องเรียน สคบ. เอกสารครบ สิทธิ์คุณก็พร้อม" เผยแพร่เมื่อ 23 มกราคม 2569 จัดเรื่องร้องเรียนกลุ่มธุรกิจสถานออกกำลังกายไว้สามกลุ่ม กลุ่มแรกเป็นปัญหาบริการหรือสัญญา ได้แก่ ไม่ให้บริการตามสัญญาหรือให้ไม่ครบ ไม่ระบุระยะเวลาสมาชิกให้ชัด และเปลี่ยนราคาหรือค่าเทรนเนอร์โดยไม่แจ้ง กลุ่มที่สองเป็นปัญหาที่นำไปสู่การยกเลิก ได้แก่ บาดเจ็บจากการใช้บริการหรือจากเทรนเนอร์ ใช้บริการแล้วไม่ได้ผล ยกเลิกเพราะย้ายจังหวัด ฟิตเนสย้ายสาขา หรือไม่สะดวก และยกเลิกเพราะปัญหาสุขภาพ กลุ่มที่สามเป็นปัญหาเกี่ยวกับกิจการ คือฟิตเนสปิดกิจการ
หน้าเดียวกันระบุไว้ตรงตัวว่ากรณีบาดเจ็บจากการใช้บริการหรือจากเทรนเนอร์ ผู้บริโภคยกเลิกสัญญาได้ และกรณียกเลิกเพราะการออกกำลังกายมีผลต่อสุขภาพหรือชีวิต ผู้บริโภคต้องมีใบรับรองแพทย์ประกอบ
"ไม่ระบุระยะเวลาสมาชิกให้ชัด" เกิดจากอะไร
ต้นเหตุหนึ่งที่พบได้คือโปรโมชันที่เพิ่มเวลาให้โดยไม่เขียนลงเอกสาร เช่น แถมหนึ่งเดือนเมื่อสมัครในงานออกบูธ หรือให้พักสมาชิกระหว่างเดินทางแล้วต่อเวลาให้ภายหลัง เมื่อสัญญาเขียนวันสิ้นสุดไว้แบบหนึ่ง แต่พนักงานขายบอกลูกค้าไว้อีกแบบ วันสิ้นสุดจริงก็ตอบไม่ได้ ฟิตเนสขนาดเล็กป้องกันได้ด้วยกติกาเดียว ทุกการเปลี่ยนแปลงระยะเวลาต้องออกเป็นเอกสารแนบที่ลูกค้าเซ็นรับ และระบุวันสิ้นสุดใหม่เป็นวันที่ ไม่ใช่จำนวนเดือน
ฟิตเนสย้ายสาขาหรือปิดกิจการ สมาชิกต้องแสดงอะไร
สคบ. ขอเอกสารชี้แจงแยกตามกรณี ถ้าฟิตเนสปิดกิจการ เอกสารต้องระบุว่าปิดจริงและปิดตั้งแต่เมื่อไร ถ้าฟิตเนสย้ายสาขาหรือผู้บริโภคยกเลิกเพราะไม่สะดวก ต้องมีหลักฐานว่าบ้านอยู่ห่างจากสาขาใหม่เท่าไรและไม่สะดวกอย่างไร ส่วนการยกเลิกเพราะย้ายจังหวัดต้องมีหลักฐานการย้ายงาน ฟิตเนสที่วางแผนย้ายสาขาจึงรู้ล่วงหน้าได้ว่าสมาชิกคนไหนอาจยื่นเรื่อง ถ้าบอกสมาชิกล่วงหน้า พร้อมเสนอทางเลือก เช่น ย้ายสิทธิไปสาขาอื่น หรือคืนเงินตามสัดส่วนที่ยังไม่ได้ใช้ ข้อพิพาทก็มีโอกาสจบที่หน้าร้านก่อนไปถึง สคบ.
เอกสารชุดเดียวกันที่ฟิตเนสควรมีในมือ
รายการเอกสารที่ สคบ. ขอจากผู้ร้องมีทั้งใบเสร็จหรือหลักฐานการจ่ายเงิน สัญญาสมาชิก สัญญาเทรนเนอร์ส่วนตัว เอกสารชี้แจงว่าใช้บริการไปแล้วกี่ครั้งหรือกี่ชั่วโมง ใบรับรองแพทย์ในกรณีที่เกี่ยวข้อง รูปถ่ายของประเด็นพิพาท และเอกสารเรียกค่าเสียหายแต่ละรายการ รายการนี้บอกเจ้าของฟิตเนสว่าเมื่อเกิดข้อพิพาท ตัวเลขที่ทั้งสองฝ่ายจะเถียงกันคือจำนวนครั้งที่ใช้บริการกับจำนวนเงินที่จ่ายไปแล้ว
ฟิตเนสที่บันทึกการเข้าใช้บริการและชั่วโมงเทรนเนอร์ของสมาชิกทุกคนไว้เอง มีตัวเลขชุดเดียวกับที่ผู้ร้องต้องเตรียม และคำนวณเงินส่วนที่ยังไม่ได้ใช้บริการได้ทันทีเมื่อมีคำขอยกเลิก สตูดิโอเล็กที่ยังนับครั้งด้วยบัตรกระดาษหรือความจำของเทรนเนอร์ จะเหลือแค่คำพูดของสองฝ่ายเมื่อตัวเลขไม่ตรงกัน
แบบฟอร์มขอยกเลิกของฟิตเนสควรมีช่องอะไรบ้าง
ใช้รายการเอกสารของ สคบ. เป็นแม่แบบได้ทันที แบบฟอร์มหนึ่งหน้ามีช่องชื่อและเลขสมาชิก วันที่ขอยกเลิก เหตุผลตามกลุ่มที่ สคบ. แยกไว้ ได้แก่ บาดเจ็บ ปัญหาสุขภาพ ย้ายจังหวัด หรือเหตุจากร้าน ช่องแนบหลักฐานตามเหตุผลนั้น และตารางที่ร้านกรอกจำนวนครั้งที่ใช้ไปแล้วกับยอดเงินส่วนที่ยังไม่ได้ใช้ เมื่อลูกค้ากรอกเองและร้านกรอกส่วนของร้านต่อทันที ทั้งสองฝ่ายจะเห็นตัวเลขเดียวกันตั้งแต่วันแรกของการขอยกเลิก
สัญญาเทรนเนอร์ส่วนตัวต้องแยกจากสัญญาสมาชิกหรือไม่
รายการเอกสารของ สคบ. แยก "สัญญาเป็นสมาชิกฟิตเนส" กับ "สัญญาเทรนเนอร์ส่วนตัว" ไว้เป็นสองรายการ และเรื่องร้องเรียนกลุ่มแรกมีกรณีเปลี่ยนค่าเทรนเนอร์โดยไม่แจ้งอยู่ด้วย ฟิตเนสที่ขายแพ็กเกจเทรนเนอร์พ่วงกับสมาชิกโดยไม่มีเอกสารแยก จะตอบได้ยากว่าลูกค้าจ่ายค่าอะไรไปเท่าไร เมื่อลูกค้าขอยกเลิกเฉพาะส่วนเทรนเนอร์ หรือเมื่อเทรนเนอร์คนเดิมลาออก เอกสารแยกที่ระบุจำนวนชั่วโมง ราคาต่อชั่วโมง วันหมดอายุ และชื่อเทรนเนอร์ ทำให้ทั้งสองฝ่ายเห็นตัวเลขชุดเดียวกัน
กรณีเทรนเนอร์ลาออกกลางแพ็กเกจเป็นจุดที่ควรเขียนไว้ล่วงหน้า ร้านจะเสนอเทรนเนอร์คนใหม่ภายในกี่วัน ลูกค้าเลือกไม่รับเทรนเนอร์คนใหม่แล้วขอคืนเงินส่วนที่เหลือได้หรือไม่ และคืนตามสูตรอะไร เมื่อคำตอบเหล่านี้อยู่ในเอกสารตั้งแต่วันขาย เทรนเนอร์ที่ลาออกก็ไม่พาลูกค้าและข้อพิพาทออกไปด้วย
ลูกค้าบอกว่า "ใช้แล้วไม่ได้ผล" ฟิตเนสตอบอย่างไร
สคบ. นับเรื่อง "ใช้บริการแล้วไม่ได้ผล" เป็นเรื่องร้องเรียนประเภทหนึ่ง และข่าวของ สคบ. ปี 2567 พูดถึงโทษของผู้ประกอบธุรกิจที่โฆษณาคอร์สออกกำลังกายไม่ตรงกับที่โฆษณา ฟิตเนสที่ขายด้วยคำสัญญาเรื่องผลลัพธ์ เช่น ลดน้ำหนักได้กี่กิโลในกี่สัปดาห์ จึงเปิดช่องให้ข้อพิพาทแบบนี้เกิดเอง ข้อความขายที่บอกสิ่งที่ร้านควบคุมได้จริง เช่น จำนวนครั้งที่ฝึกกับเทรนเนอร์ การวัดสัดส่วนทุกเดือน และโปรแกรมที่ปรับตามผลวัด ตรวจสอบได้ทั้งสองฝ่าย และไม่ต้องรับประกันสิ่งที่ขึ้นกับการกินและการนอนของลูกค้า
ภาพก่อนและหลังของสมาชิกที่หลายร้านใช้แทนคำรับประกัน ก็ควรใช้อย่างระวัง ภาพของสมาชิกแต่ละคนเล่าผลของคนคนนั้นเท่านั้น ไม่ได้บอกว่าลูกค้าคนต่อไปจะได้ผลเท่ากัน และภาพร่างกายของลูกค้าเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่ร้านต้องได้รับความยินยอมก่อนเผยแพร่ ร้านที่ใช้ภาพแบบนี้ควรเขียนกำกับว่าเป็นผลของสมาชิกรายนั้นในช่วงเวลาใด ฝึกกี่ครั้ง และเก็บเอกสารยินยอมไว้คู่กับภาพทุกชุด
การขายสมาชิกแบบประชิดตัวเป็นเรื่องที่ สคบ. จับตาหรือไม่
เป็น เมื่อ 24 มิถุนายน 2567 สคบ. ส่งเจ้าหน้าที่ไปพูดในรายการ Better Future ทางช่อง NBT2HD เรื่องปัญหาผู้บริโภคกับสถานออกกำลังกาย ข่าวของ สคบ. ระบุว่ามีเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการขายแบบขายตรงถึงตัวและวิธีขายแบบบุกประชิดตัว รวมถึงการบอกเลิกสัญญาเมื่อฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผิดสัญญา และโทษของผู้ประกอบธุรกิจที่โฆษณาคอร์สออกกำลังกายไม่ตรงกับที่โฆษณาไว้ ฟิตเนสขนาดเล็กที่แข่งกับเครือใหญ่ไม่ต้องใช้วิธีขายแบบเดียวกัน การให้ลูกค้ากลับไปคิดพร้อมสำเนาสัญญาและคลิปพาชมร้าน ลดโอกาสที่ลูกค้าจะรู้สึกว่าถูกเร่งให้เซ็น
เรื่องร้องเรียนสามกลุ่มที่ฟิตเนสต้องตอบให้ได้
สคบ. แยกเรื่องร้องเรียนฟิตเนสไว้สามกลุ่ม เจ้าของฟิตเนสขนาดเล็กเตรียมคำตอบของแต่ละกลุ่มได้จากเอกสารที่ร้านมีอยู่แล้ว โดยไม่ต้องรอให้เกิดเรื่อง
| กลุ่มเรื่องร้องเรียน | ตัวอย่างที่ สคบ. ระบุ | สิ่งที่ฟิตเนสเตรียมไว้ |
|---|---|---|
| บริการหรือสัญญา | ให้บริการไม่ครบ ไม่ระบุระยะเวลาสมาชิก เปลี่ยนค่าเทรนเนอร์โดยไม่แจ้ง | สัญญาที่ระบุวันเริ่มและวันสิ้นสุด รายการบริการในแต่ละแพ็กเกจ และตารางราคาเทรนเนอร์ที่ลูกค้าเซ็นรับ |
| การยกเลิก | บาดเจ็บ ปัญหาสุขภาพ ย้ายจังหวัด ฟิตเนสย้ายสาขา | บันทึกการเข้าใช้บริการ วิธีคำนวณเงินส่วนที่ยังไม่ได้ใช้ และแบบฟอร์มขอยกเลิกที่ลูกค้ากรอกเองได้ |
| กิจการ | ฟิตเนสปิดกิจการ | แผนแจ้งสมาชิกล่วงหน้า รายชื่อสมาชิกที่ยังมีสิทธิเหลือ และช่องทางคืนเงินหรือย้ายสิทธิ |
ทำไมกลุ่มการยกเลิกเกิดได้กับทุกร้าน
กลุ่มนี้เกิดได้แม้ร้านไม่ได้ทำอะไรผิด สมาชิกย้ายงานหรือมีปัญหาสุขภาพได้ทุกเมื่อ ร้านที่มีแบบฟอร์มขอยกเลิกและวิธีคำนวณเงินคืนเขียนไว้ชัดตั้งแต่วันขาย ตอบคำขอได้ในวันเดียว โดยไม่ต้องให้เจ้าของร้านตัดสินใจเองทุกครั้ง ส่วนเงินที่ลูกค้ากลุ่มเดียวกันใช้จ่ายกับสุขภาพในภาพกว้าง มีตัวเลขอยู่ในตลาด Wellness ไทยโตอันดับ 1 โลก ในความหมายของ GWI คอร์สเสริมความงามที่บางฟิตเนสขายพ่วงอยู่ใต้กฎอีกชุดในการตลาดคนรักสวยรักงาม โฆษณาเครื่องสำอางตามมาตรา 41 และลูกค้าที่ชอบกิจกรรมกลางแจ้งอย่างแคมป์ปิ้งเป็นเรื่องของการตลาดคนชอบแคมป์ปิ้ง อุทยาน 19.4 ล้านคนกับการจองลานเต็นท์
สรุป
ธุรกิจให้บริการออกกำลังกายเป็นธุรกิจควบคุมสัญญาตั้งแต่ประกาศเรื่องบริการออกกำลังกายปี 2554 ของคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา ขอบเขตครอบคลุมสมาชิกรายปี แพ็กเกจเทรนเนอร์ และโปรแกรมครบวงจร สัญญาจึงต้องระบุเงื่อนไข ระยะเวลา การยกเลิก และการคืนเงินให้ชัด โดยไม่ขึ้นกับขนาดร้าน หน้าความรู้ของ สคบ. เมื่อต้นปี 2569 แบ่งเรื่องร้องเรียนฟิตเนสเป็นปัญหาบริการหรือสัญญา ปัญหาที่นำไปสู่การยกเลิก และปัญหาเกี่ยวกับกิจการ โดยระบุว่าการบาดเจ็บจากการใช้บริการหรือจากเทรนเนอร์เป็นเหตุยกเลิกได้ และการยกเลิกเพราะสุขภาพต้องมีใบรับรองแพทย์ ส่วน สคบ. เคยออกรายการโทรทัศน์เมื่อปี 2567 เพื่อพูดถึงการขายสมาชิกแบบประชิดตัว ฟิตเนสขนาดเล็กเตรียมตัวได้จากรายการเอกสารที่ สคบ. ขอจากผู้ร้อง ทั้งสัญญา บันทึกการใช้บริการ และวิธีคำนวณเงินคืน ร้านที่มีเอกสารชุดนี้ครบตอบข้อพิพาทได้เร็ว และใช้ความโปร่งใสนี้เป็นจุดขายแข่งกับเครือใหญ่ได้
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ปี 2554 และยังใช้อยู่ เอกสารของหน่วยงานพาณิชย์ในปี 2568 ยังอ้างประกาศฉบับนี้เมื่ออธิบายสิทธิของสมาชิกฟิตเนส
ได้ สคบ. เขียนกรณีนี้ไว้ในหมวดการยกเลิกโดยตรง สมาชิกที่บาดเจ็บควรเก็บภาพถ่าย ใบเสร็จค่ารักษา และชื่อเทรนเนอร์ที่ดูแลในวันนั้น
หลักคือใบรับรองแพทย์ที่ยืนยันว่าการออกกำลังกายต่อจะกระทบสุขภาพ พร้อมสำเนาสัญญาและใบเสร็จที่จ่ายไปแล้ว
ต้องทำ ขอบเขตของธุรกิจควบคุมสัญญาดูจากลักษณะธุรกิจ คือการให้ใช้สถานที่และอุปกรณ์ออกกำลังกายโดยทำสัญญาสมาชิก ไม่ได้ดูจากจำนวนสมาชิก
มีทั้งช่องทางออนไลน์และที่ตั้งจริง ออนไลน์ใช้แอป OCPB Connect หรือหน้าร้องทุกข์ของ สคบ. โทรถามก่อนได้ที่ 1166 ส่วนคนต่างจังหวัดยื่นที่ศูนย์ดำรงธรรมประจำจังหวัด
PHYGITAL INSIGHT
บริการที่เกี่ยวข้อง
ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยต่อยอดเรื่องนี้สู่ผลลัพธ์จริง
ฟิตเนสของคุณบอกยอดเงินคืนให้สมาชิกที่ขอยกเลิกได้ภายในวันเดียวหรือไม่?
ทีม PHYGITAL AGENCY ถ่ายทำคลิปพาชมร้านที่แสดงอุปกรณ์และบริการในแต่ละแพ็กเกจ ช่วยจัดเอกสารสมาชิกให้ตรงกับรายการที่ สคบ. ใช้ตรวจเรื่องร้องเรียน และทำแบบฟอร์มขอยกเลิกที่ลูกค้ากรอกเองได้

WRITTEN BY
PARANATH PANARATANA
CHAIRMAN OF PHYGITAL AGENCY
ประธานกรรมการบริษัท ฟิจิทัล เอเจนซี จำกัด มีประสบการณ์ดูแลการตลาดที่ผสานโลกจริงและโลกออนไลน์เข้าด้วยกัน ตลอดจนเป็นที่ปรึกษาในการวินิจฉัยธุรกิจ อีกทั้งยังเคยทำงานในสายวิดีโอโปรดักชั่นและภาพยนตร์ไทยอีกด้วย


