ยุค Cubism คือ​อะไร เช็​กลิข​สิทธิ์​ก่อน​หยิบ​ภาพ Picasso ไป​ใช้

แบรนด์​ที่​อยาก​หยิบ​ภาพ​ศิลปะ​ชื่อ​ดัง​มา​ใช้​ใน​โฆษณา​หรือ​บรรจุ​ภัณฑ์ มัก​ไม่รู้​ว่า​ภาพ​ไหน​ใช้ได้​ทันที​และ​ภาพ​ไหน​ต้อง​ขอ​อนุญาต ภาพ​ของ Paul Cézanne กับ Pablo Picasso ใน​คลัง​ของ Cleveland Museum of Art อยู่​ใน​เรื่อง​เดียวกัน​คือ​จุด​เริ่ม​ต้น​ของ Cubism แต่​ใช้​งาน​ได้​ต่าง​กัน​มาก บท​นี้​ใช้​ข้อมูล​ของ​พิพิธภัณฑ์​แห่ง​นี้​เป็น​แกน อธิบาย​ว่า Cubism คือ​อะไร แล้ว​เทียบ​ป้าย​สิทธิ์​ของ​พิพิธภัณฑ์​กับ​อายุ​การ​คุ้มครอง​ตาม​กฎหมาย​ไทย ให้​แบรนด์​ตัดสิน​ใจ​ได้​ว่า​จะ​ใช้​ภาพจริง ขอ​อนุญาต หรือ​สร้าง​งาน​ใหม่

สอง​ภาพ​นั้น​อยู่​ใน​คลัง​ข้อมูล​เปิด​ของ​พิพิธภัณฑ์ และ​วาด​ห่าง​กัน​ราว 20 ปี ภาพ​แรก​คือ​หอ​นก​พิราบ​ที่ Bellevue ของ Paul Cézanne ปี 1890 พิพิธภัณฑ์​ติด​ป้าย CC0 ให้​ใคร​ก็​ดาวน์โหลด​ไฟล์​ความ​ละเอียด​สูง​ไป​ใช้ได้ ภาพ​ที่​สอง​คือ Bottle, Glass, Fork ของ Pablo Picasso พิพิธภัณฑ์​ติด​ป้าย Copyrighted พร้อม​ข้อความ​ว่า​สิทธิ์​เป็น​ของกอง​มรดก​ของ Pablo Picasso ผ่าน Artists Rights Society นิวยอร์ก

Cubism คือ​แนวทาง​ศิลปะ​ที่​เกิด​ขึ้น​ใน​ปารีส​ช่วง​ต้น​ศตวรรษ​ที่ 20 ข้อความ​ประกอบ​ภาพ Bottle, Glass, Fork ของ Cleveland Museum of Art อธิบาย​ว่า ก่อน​สงครามโลก​ครั้ง​ที่ 1 ไม่​นาน Picasso กับ Braque คิดค้น​การ​วาด​แบบ​ใหม่​ที่​แทบ​เลิก​ทำให้​ภาพ​เหมือน​โลก​ที่​ตา​เห็น แล้ว​แทนที่​ด้วย​วิธี​คิด​แบบ​นามธรรม ซึ่ง​ท้าทาย​ทุกข​นบ สร้าง​ความ​คิด​เรื่อง​พื้นที่​ใน​ภาพ​แบบ​ใหม่ และ​นิยาม​ความ​จริง​ใน​งาน​ศิลปะ​ใหม่

ภาพ Cubism มัก​ถูก​อธิบาย​ว่า​แสดง​วัตถุ​จาก​หลาย​มุม​พร้อม​กัน ขวด แก้ว หรือ​กีตาร์​ถูก​แยก​เป็น​ระนาบ​เรขาคณิต​แล้ว​ประกอบ​ใหม่​บน​ผืน​ผ้าใบ ผู้​ชม​จึง​เห็น​ด้าน​หน้า ด้าน​ข้าง และ​ด้าน​บน​ของ​วัตถุ​ชิ้น​เดียว​ใน​ภาพ​เดียว แทน​การ​เห็น​จาก​จุดยืน​จุด​เดียว​แบบ​เปอร์​สเปค​ทีฟ​ที่​จิตรกร​ยุโรป​ใช้​มา​ตั้งแต่​ยุค​เรอ​เน​ซอง​ส์

Cézanne เกี่ยว​กับ Cubism อย่างไร

Cleveland Museum of Art ระบุ​ใน​ข้อมูล​ภาพ The Pigeon Tower at Bellevue ว่า​วิธี​ของ Cézanne ที่​บีบ​พื้นที่​ใน​ภาพ​และ​ลด​รูป​ทรง​ให้​เป็น​รูป​เรขาคณิต​แบน ๆ คือ​รากฐาน​ของ​ทั้ง Fauvism และ Cubism ใน​ภาพ​นี้ หอ​นก​พิราบ ต้นไม้ และ​ทุ่ง​ถูก​วาด​เป็น​ก้อน​สี​ที่​มี​ขอบ​ชัด ไม่​ได้​ไล่​เฉด​ให้​กลมกลืน​แบบ​ภาพ​เหมือน​จริง Cézanne เสีย​ชีวิต​ปี 1906 ภาพ​นี้​จึง​เป็น​ทั้ง​ต้นทาง​ทาง​ความ​คิด​ของ Cubism และ​ตัวอย่าง​ของ​งาน​ที่​พิพิธภัณฑ์​เปิด​ให้​ใช้​ไฟล์​ได้​อย่าง​เสรี

Cleveland Museum of Art เปิด​ข้อ​มูล​คอล​เลก​ชัน​ผ่าน​ระบบ Open Access API ทุก​รายการ​มี​ฟิลด์ share_license_status บอก​ว่า​ไฟล์​ภาพ​เป็น CC0 หรือ Copyrighted ผล​ค้น​คำ​ว่า cubism ณ วัน​ที่ 27 กันยายน 2569 มี​ทั้งหมด 23 รายการ แบ่ง​เป็น Copyrighted 16 รายการ และ CC0 7 รายการ

ป้าย CC0 หมาย​ถึง​พิพิธภัณฑ์​สละ​สิทธิ์​ใน​ไฟล์​ภาพ​นั้น​ให้​เป็น​สาธารณะ นำ​ไป​ใช้ ดัดแปลง และ​ใช้​เชิง​พาณิชย์​ได้ ส่วน​ป้าย Copyrighted หมาย​ถึง​ตัว​งาน​ยัง​มี​ผู้​ถือ​สิทธิ์ รายการ​เหล่า​นี้​ไม่มี​ลิงก์​ไฟล์​ภาพ​ใน​ระบบ และ​ระบุ​ชื่อ​ผู้​ถือ​สิทธิ์​ไว้​ใน​ฟิลด์ copyright

ป้าย CC0 กับ​ป้าย Copyrighted ของ​พิพิธภัณฑ์​ต่าง​กัน​อย่างไร

CC0 แปล​ว่า​พิพิธภัณฑ์​ให้​ใช้​ไฟล์​ได้​โดย​ไม่​ต้อง​ขอ​อนุญาต​และ​ไม่​ต้อง​ให้​เครดิต ส่วน Copyrighted แปล​ว่า​งาน​ยัง​มี​ผู้​ถือ​สิทธิ์ และ​การนำ​ภาพ​ไป​ใช้​ต้อง​ได้​รับ​อนุญาต​จาก​ผู้​ถือ​สิทธิ์​ที่​ระบุ​ไว้ ป้าย​นี้​เป็นการ​ตัดสิน​ของ​พิพิธภัณฑ์​ใน​สหรัฐอเมริกา​ตาม​กฎหมาย​ที่​ใช้​กับ​พิพิธภัณฑ์ ไม่​ได้​บอก​สถานะ​ของ​งาน​ใน​ทุก​ประเทศ ผู้​ใช้​ใน​ไทย​จึง​ควร​ถือ​ป้าย Copyrighted เป็น​สัญญาณ​ให้​ตรวจ​เพิ่ม ไม่ใช่​เป็น​คำ​ตัดสิน​สุดท้าย

สี่​ภาพ​ใน​ตาราง​เล่า​เรื่อง Cubism ได้​ตั้งแต่​ต้นทาง​จนถึง​ช่วง​หลัง และ​แต่ละ​ภาพ​มี​ข้อมูล​ที่​แบรนด์​ใช้​คิด​เรื่อง​การ​ใช้​งาน​ศิลปะ​ได้ ข้อความ​ใน​หัวข้อ​นี้​มา​จาก​ฟิลด์​ข้อมูล​ของ​พิพิธภัณฑ์​แต่ละ​รายการ

• The Pigeon Tower at Bellevue ภาพ​สี​น้ำมัน​ขนาด 65.6 × 81.5 เซนติเมตร จัด​แสดง​ใน​ห้อง 222 Impressionism & Post-Impressionism เป็นต้น​ทาง​ทาง​ความ​คิด และ​เป็น​ภาพ​เดียว​ใน​สี่​ภาพ​ที่​ใช้​ไฟล์​ได้​เสรี
• Bottle, Glass, Fork ภาพ​สี​น้ำมัน​ขนาด 72 × 52.7 เซนติเมตร เป็น​ช่วง​ที่ Picasso กับ Braque แทบ​เลิก​วาด​ให้​เหมือน​สิ่ง​ที่​เห็น
• Fox ภาพ​พิมพ์​กัด​กรด​ของ Braque ที่ Daniel-Henry Kahnweiler ตัวแทน​จำหน่าย​งาน​ของ​เขา​จัด​พิมพ์ พิพิธภัณฑ์​ระบุ​ว่า​จัด​พิมพ์​เพื่อ​โปรโมต​สไตล์​ใหม่​ของ​ศิลปิน
• Still Life with Biscuits ภาพ​ของ Picasso ที่​วาด​หลัง​ช่วง​แรก​ของ Cubism ที่​ใช้​สี​น้ำมัน ทราย และ​วัสดุ​อื่น​บน​ผ้าใบ พิพิธภัณฑ์​บรรยาย​ว่า​สี​ขาว​นวล​ของ​ขนมปัง​กรอบ​ถูก​ปาด​หนา​เหมือน​หน้า​เค้ก น่า​จะ​ใช้​เกรียง​ปาด​สี

ภาพ​พิมพ์ Fox ของ Braque บอก​อะไร​เรื่อง​การ​ตลาด​ของ​ศิลปะ

บอก​ว่าการ​โปรโมต​งาน​ศิลปะ​ผ่าน​สื่อ​ที่​ผลิต​ซ้ำ​ได้​มี​มา​ตั้งแต่​ช่วง​เริ่ม​ต้น​ของ Cubism Cleveland Museum of Art ระบุ​ว่า Kahnweiler ตัวแทน​จำหน่าย​ของ Braque จัด​พิมพ์​ภาพ​พิมพ์​นี้​เพื่อ​โปรโมต​สไตล์​แนว​หน้า​ของ​ศิลปิน ภาพ​พิมพ์​ทำ​สำเนา​ได้​หลาย​แผ่น​และ​ขาย​ได้​ใน​ราคา​ที่​ต่ำ​กว่า​ภาพ​สี​น้ำมัน จึง​พา​สไตล์​ใหม่​ไป​ถึง​ผู้​ชม​ได้​กว้าง​กว่า ทุก​วัน​นี้​ภาพ​พิมพ์​นั้น​ยัง​ติด​ป้าย Copyrighted ซึ่ง​แสดง​ว่า​สิทธิ์​ใน​งาน​ยัง​เป็น​ของ​ฝั่ง​ศิลปิน แม้​งาน​จะ​ถูก​ผลิต​มา​เพื่อ​เผย​แพร่​ตั้งแต่​แรก

พระ​ราช​บัญญัติ​ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 นับ​อายุ​ลิขสิทธิ์​ของ​งาน​ทั่วไป​จาก​ชีวิต​ของ​ผู้​สร้างสรรค์ ตัว​บท​ที่​กรม​ประชาสัมพันธ์​เผย​แพร่ มี​สาม​มาตรา​ที่​เกี่ยว​กับ​ภาพ​ศิลปะ​ของ​ศิลปิน​ต่าง​ประเทศ​โดยตรง

ถ้า​นับ​ตาม​มาตรา 19 และ 25 อย่าง​เดียว ภาพ​ของ Picasso กับ Braque หมด​อายุ​เมื่อไร

ข้อมูล​ศิลปิน​ของ Cleveland Museum of Art ระบุ​ว่า Braque เสีย​ชีวิต​ปี 1963 และ Picasso เสีย​ชีวิต​ปี 1973 ถ้า​นับ​ตาม​สอง​มาตรา​นี้​อย่าง​เดียว งาน​ของ Braque จะ​ครบ 50 ปี​ใน​ปี 2013 และ​คุ้มครอง​ถึง​วัน​สิ้น​ปี​นั้น ส่วน​งาน​ของ Picasso จะ​ครบ 50 ปี​ใน​ปี 2023 การ​คำนวณ​นี้​บอก​ได้​เพียง​อายุ​การ​คุ้มครอง​ตาม​กฎหมาย​ไทย​ใน​กรณี​ทั่วไป ยัง​ไม่​ได้​ตรวจ​กรณี​พิเศษ​ของ​งาน​แต่ละ​ชิ้น เช่น งาน​ที่​เผย​แพร่​หลัง​ผู้​สร้างสรรค์​เสีย​ชีวิต และ​ไม่​ได้​บอก​สถานะ​ใน​ประเทศ​ที่​โฆษณา​ของ​แบรนด์​จะ​ไป​ปรากฏ บท​นี้​จึง​ไม่​ถือว่า​ผล​การ​คำนวณ​เป็น​ใบ​อนุญาต​ให้​ใช้​ภาพ

ตัวเลข​ตาม​กฎหมาย​ไทย​ไม่​พอ เพราะ​ภาพ​หนึ่ง​ภาพ​เกี่ยวข้อง​กับ​สิทธิ์​มากกว่า​หนึ่ง​ชั้น และ​โฆษณา​ออนไลน์​ไม่​ได้​อยู่​แค่​ใน​ไทย ป้าย Copyrighted ของ Cleveland Museum of Art กับ​ชื่อ​ผู้​ถือ​สิทธิ์​ที่​พิพิธภัณฑ์​ระบุ บอก​ว่า​ฝั่ง​ศิลปิน​ยัง​จัดการ​สิทธิ์​ใน​งาน​เหล่า​นี้​อยู่​ใน​บาง​ประเทศ

• ประเทศ​ต่าง​กัน อายุ​ต่าง​กัน ป้าย​ของ​พิพิธภัณฑ์​สะท้อน​การ​ตัดสิน​ฝั่ง​สหรัฐอเมริกา ส่วน​หน่วย​งาน​ที่​ถูก​ระบุ เช่น ADAGP อยู่​ใน​ฝรั่งเศส โฆษณา​ที่​ยิง​ผ่าน​แพลตฟอร์ม​ออนไลน์​อาจ​ถูก​เห็น​ใน​หลาย​ประเทศ​พร้อม​กัน
• ภาพถ่าย​ของ​งาน​เป็น​อีก​ชั้น​หนึ่ง ไฟล์​ภาพ​ที่​เห็น​บน​อินเทอร์เน็ต​มี​คน​ถ่าย และ​เงื่อนไข​การ​ใช้​ไฟล์​ขึ้น​กับ​ผู้​ที่​ให้​ไฟล์​นั้น
• ชื่อ​ศิลปิน​ใน​โฆษณา การ​ใส่​ชื่อ​ศิลปิน​คู่​กับ​สินค้า​อาจ​ทำให้​ผู้​ชม​เข้าใจ​ว่า​ศิลปิน​หรือ​ผู้​ถือ​สิทธิ์​รับรอง​สินค้า ซึ่ง​ขัด​กับ​หลัก​การ​ตลาด​ที่​บอก​ข้อ​เท็จ​จริง
• ข้อมูล​เปลี่ยน​ได้ ป้าย​และ​ชื่อ​ผู้​ถือ​สิทธิ์​ใน​คลัง​ข้อมูล​ของ​พิพิธภัณฑ์​เป็น​ข้อมูล ณ วัน​ที่​ตรวจ

ใคร​ควร​ตัดสิน​ว่า​ภาพ​หนึ่ง​ใช้​ใน​โฆษณา​ได้​หรือ​ไม่

ผู้​ที่​ตัดสิน​ได้​คือ​ผู้​ถือ​สิทธิ์​ของ​งาน​กับ​ที่​ปรึกษา​กฎหมาย​ของ​แบรนด์ ไม่ใช่​ทีม​ออกแบบ​ที่​คำนวณ​ปี​เอง ทีม​ออกแบบ​ทำได้​คือ​รวบรวม​ข้อมูล​ให้​ครบ ได้แก่ ชื่อ​งาน ศิลปิน ปี​ที่​เสีย​ชีวิต ป้าย​สิทธิ์​ของ​แหล่ง​ที่​ให้​ไฟล์ ชื่อ​ผู้​ถือ​สิทธิ์ และ​ประเทศ​ที่​โฆษณา​จะ​ไป​ปรากฏ แล้ว​ส่ง​ให้​ผู้​ตัดสิน บทความ​นี้​ให้​ข้อมูล​ประกอบ​การ​ตัดสิน​ใจ​เท่านั้น ไม่ใช่​คำ​แนะนำ​ทาง​กฎหมาย

แบรนด์​ที่​ชอบ​รูป​ลักษณ์​ของ Cubism ใช้​แนวคิด​นี้​ได้​โดย​ไม่​ต้อง​หยิบ​ภาพ​ของ​ศิลปิน​มา​ใช้ ขั้น​ตอน​ด้าน​ล่าง​เริ่ม​จาก​วัตถุ​ของ​แบรนด์​เอง แล้ว​ใช้​วิธี​มอง​แบบ Cubism กับ​วัตถุ​นั้น

1. เลือก​วัตถุ​ของ​แบรนด์ ขวด กล่อง หรือ​เมนู​หลัก แบบ​เดียว​กับ​ที่ Picasso เลือก​ขวด แก้ว และ​ส้อม​ใน​ภาพ Bottle, Glass, Fork
2. ถ่าย​หรือ​ร่าง​จาก​หลาย​มุม ด้าน​หน้า ด้าน​ข้าง และ​ด้าน​บน แล้ว​ให้​ทีม​ออกแบบ​แยก​เป็น​ระนาบ
3. ประกอบ​ใหม่​เป็น​ภาพ​เดียว ใช้​สี​และ​ตัว​อักษร​ของ​แบรนด์ ไม่​ใช้​องค์​ประกอบ​ของ​ภาพ​ศิลปิน​ใด​ภาพ​หนึ่ง
4. จด​ที่มา​ของ​ทุก​ชิ้น ไฟล์​ร่าง ภาพถ่าย​ต้นทาง และ​หนังสือ​โอน​สิทธิ์​จาก​ผู้​ออกแบบ
5. ถ้า​อยาก​ใช้​ภาพ​ต้นทาง​ของ Cubism เริ่ม​จาก​ภาพ​ที่​มี​ป้าย CC0 แบบ​ภาพ​ของ Cézanne หรือ​ขอ​อนุญาต​จาก​ผู้​ถือ​สิทธิ์​ที่​พิพิธภัณฑ์​ระบุ

เรื่อง​เจ้าของ​ภาพ​ที่​สร้าง​ด้วย AI ซึ่ง​เป็น​อีก​คำถาม​หนึ่ง​ของ​งาน​ภาพ​ยุค​นี้ อยู่​ในAI-Generated Creative ภาพ​ที่ AI สร้าง​เป็น​ลิขสิทธิ์​ของ​ใคร ยุค​ก่อน​หน้าที่​จิตรกร​ยัง​มอง​จาก​จุด​เดียว​แต่​เปลี่ยน​แสง​ไป​เรื่อย ๆ อยู่​ในยุค Impressionism คือ​อะไร Monet วาด​กอง​ฟาง​ชุด​เดียว​หลาย​แสง ส่วน​จุด​เริ่ม​ของ​การ​มอง​จาก​จุด​เดียว​ที่ Cubism เลิก​ใช้ อยู่​ในยุค Renaissance คือ​อะไร เปอร์​สเปค​ทีฟ​ที่ Uccello ยัง​วาด​พลาด และ​การ​ใช้​แสง​เล่า​เรื่อง​ในยุค Baroque คือ​อะไร แสง​นำ​สายตา​ใน​ภาพ​หมู่​ของ Rembrandt

Cubism คือ​แนวทาง​ที่ Picasso กับ Braque คิด​ขึ้น​ก่อน​สงครามโลก​ครั้ง​ที่ 1 โดย​แทบ​เลิก​วาด​ให้​เหมือน​สิ่ง​ที่​เห็น และ​มี​ราก​จาก​วิธี​ลด​รูป​ทรง​ของ Cézanne คลัง​ข้อมูล​เปิด​ของ Cleveland Museum of Art ติด​ป้าย Copyrighted ให้​งาน 16 จาก 23 รายการ​ที่​ค้น​ด้วย​คำ​ว่า cubism รวม​ภาพ​ของ Picasso และ Braque ส่วน​ภาพ Cézanne ปี 1890 เป็น CC0 พระ​ราช​บัญญัติ​ลิขสิทธิ์​ของ​ไทย​คุ้มครอง​งาน​ตลอด​ชีวิต​ผู้​สร้างสรรค์​และ​อีก 50 ปี แต่​อายุ​ใน​ประเทศ​อื่น​ต่าง​กัน แบรนด์​ที่​อยาก​ได้​ภาพ​แนว Cubism จึง​ควร​เลือก​ภาพ CC0 ขอ​อนุญาต หรือ​สร้าง​งาน​ใหม่​จาก​สินค้า​ของ​ตัว​เอง