Taobao คือ​อะไร กฎหมาย​จีน​ให้​แพลตฟอร์ม​ตรวจ​ตัว​ตน​ร้าน​อย่างไร

บท​นี้​อธิบาย​ว่า Taobao อยู่​ตรง​ไหน​ใน​ระบบ​ของ Alibaba และ​กฎหมาย​จีน​ให้​แพลตฟอร์ม​ตรวจ​อะไร​จาก​ร้าน​ก่อน​เปิด​ขาย เหมาะ​กับ​เจ้าของ​ธุรกิจ​ไทย​ที่​ถูก​ชวน​ไป​เปิด​ร้าน​บน Taobao และ​อยาก​รู้​สาม​เรื่อง​ก่อน​ตัดสิน​ใจ คือ​ร้าน​จะ​อยู่​ใน​ชื่อ​ใคร ต้อง​ใช้​เอกสาร​อะไร และ​ต้นทุน​หลัก​ของ​ร้าน​อยู่​ตรง​ไหน

ตั้งแต่​วัน​ที่ 1 มกราคม 2019 ร้าน​ที่​ขาย​ของ​ออนไลน์​ใน​จีน​ต้อง​ทำ​ตามกฎหมาย​พาณิชย์​อิเล็กทรอนิกส์​ของ​จีน (中华人民共和国电子商务法) ฉบับ​ที่​เผย​แพร่​บน​เว็บไซต์​สภา​ประชาชน​แห่ง​ชาติ​จีน กฎหมาย​นี้​มี​หมวด​หนึ่ง​ที่​เขียน​ถึง​หน้าที่​ของ​แพลตฟอร์ม​โดยตรง ข้อ​แรก​ของ​หมวด​นั้น​คือ​แพลตฟอร์ม​ต้อง​รู้​ว่า​ร้าน​แต่ละ​ร้าน​เป็น​ใคร อยู่​ที่ไหน และ​มี​ใบ​อนุญาต​อะไร

เจ้าของ​ธุรกิจ​ไทย​ที่​ได้ยิน​ว่า "ไป​เปิด​ร้าน​บน Taobao สิ" จึง​ควร​เริ่ม​จาก​คำถาม​ว่า​แพลตฟอร์ม​ต้อง​ขอ​เอกสาร​อะไร​จาก​ร้าน ก่อน​จะ​ถาม​เรื่อง​ยอด​ขาย บท​นี้​อ่าน​ตัว​บท​กฎหมาย​ฉบับ​ภาษา​จีน​และ​รายงาน​ประจำ​ปี 20-F ของ Alibaba Group ปีงบประมาณ​สิ้น​สุด 31 มีนาคม 2026 เพื่อ​ตอบ​คำถาม​นั้น แล้ว​แยก​ให้​เห็น​ว่า​เงิน​ของ​ร้าน​บน Taobao ไหล​ไป​ที่ไหน

รายงาน​ประจำ​ปี 20-F ของ Alibaba Group ที่​ยื่น​ต่อ SEC เมื่อ 20 พฤษภาคม 2026 อธิบาย​ว่า​คำ​ว่า Taobao แปล​ว่า "ค้นหา​สมบัติ" และ​วาง​บทบาท​ของ​แอป​นี้​ไว้​เป็น​จุด​เริ่ม​ต้น​การ​ช้อป​ของ​ผู้​ใช้ ก่อน​ส่ง​ต่อ​ไป​ยัง​ตลาด​ย่อย​อื่น​ใน​เครือ รายงาน​แบ่ง​บทบาท​ของ​แต่ละ​ช่อง​ทาง​ไว้​ดังนี้

ตาราง​นี้​บอก​ว่า​แบรนด์​ต่าง​ประเทศ​มี​ช่อง​ทาง​ที่​ออกแบบ​ไว้​ให้​แล้ว คือ Tmall Global ส่วน Taobao เป็น​ประตู​รับ​คน​เข้า​มา​ใน​ระบบ​ทั้งหมด

Taobao กับ Tmall ต่าง​กัน​ตรง​ไหน

ต่าง​กัน​ที่​ตัวผู้​ขาย รายงาน​เขียน​ถึง Tmall ว่า​เป็น​ที่​ตั้ง​ของ​หน้า​ร้าน​แบรนด์ ซึ่ง​แบรนด์​คุม​การ​สร้าง​แบรนด์​และ​การ​จัด​สินค้า​เอง​ทั้งหมด ส่วน Taobao รวม​สินค้า​หลาย​แหล่ง ทั้ง​สินค้า​แบรนด์​และ​สินค้า​ที่​ผู้​ผลิต​หรือ​ร้าน​ราย​ย่อย​ขาย​ตรง ผู้​ซื้อ​คน​เดียวกัน​ใช้​แอป Taobao แล้ว​เข้า​ถึง​ได้​ทั้ง​สอง​ตลาด ร้าน​ที่​จะ​เลือก​ช่อง​ทาง​จึง​ควร​ดู​ว่า​ตัว​เอง​เป็น​เจ้าของ​แบรนด์​หรือ​เป็น​ร้าน​ที่​รับ​สินค้า​มา​ขาย

ตัว​บท​กฎหมาย​พาณิชย์​อิเล็กทรอนิกส์​แบ่ง​หน้าที่​ไว้​สอง​ฝั่ง ฝั่ง​ร้าน (ผู้​ประกอบ​การ​พาณิชย์​อิเล็กทรอนิกส์) กับ​ฝั่ง​แพลตฟอร์ม มาตรา​ที่​ผูก​กับ​คำถาม​ว่า​ใคร​เปิด​ร้าน​ได้ มี​ดังนี้

มาตรา 27 ทำให้​การ​เปิด​ร้าน​บน Taobao ผูก​กับ​เอกสาร​ตัว​ตน​ตั้งแต่​วัน​แรก แพลตฟอร์ม​รับ​ร้าน​ที่​ส่ง​ข้อมูล​ปลอม​ไม่​ได้ เพราะ​ความ​รับ​ผิด​ตก​กับ​แพลตฟอร์ม​เอง​ด้วย

ร้าน​เล็ก​ที่​ได้​รับ​ยกเว้น​การ​จด​ทะเบียน​คือ​ใคร

มาตรา 10 ยกเว้น​ให้​สี่​กลุ่ม คือ​คน​ที่​ขาย​ผลผลิต​เกษตร​ที่​ปลูก​หรือ​เลี้ยง​เอง คน​ที่​ขาย​งาน​หัตถกรรม​ที่​ทำ​ใน​บ้าน คน​ที่​รับ​งาน​บริการ​ด้วย​ฝีมือ​ตัว​เอง​ใน​งาน​ที่​กฎหมาย​ไม่​ได้​บังคับ​ให้​ขอ​อนุญาต และ​คน​ที่​ซื้อ​ขาย​เล็ก​น้อย​เป็น​ครั้ง​คราว ข้อ​ยกเว้น​นี้​เขียน​ถึง​บุคคล​ธรรมดา​ที่​ทำ​เอง​ขาย​เอง บริษัท​ที่​ผลิต​สินค้า​แล้ว​ส่ง​ขาย​เป็น​ประจำ​อยู่​นอก​กลุ่ม​นี้ และ​แม้​ได้​ยกเว้น​การ​จด​ทะเบียน มาตรา 11 ยัง​ให้​ขอ​เลข​ผู้​เสีย​ภาษี​หลัง​มี​ภาระ​ภาษี​ครั้ง​แรก

มาตรา 28 ให้​แพลตฟอร์ม​ส่ง​ข้อมูล​ตัว​ตน​ของ​ร้าน​ให้​หน่วย​งาน​กำกับ​ดูแล​ตลาด แจ้ง​เตือน​ร้าน​ที่​ยัง​ไม่​จด​ทะเบียน​ให้​ไป​จด และ​ส่ง​ข้อมูล​ตัว​ตน​พร้อม​ข้อมูล​เกี่ยว​กับ​ภาษี​ของ​ร้าน​ให้​หน่วย​งาน​ภาษี​ตาม​กฎหมาย​ว่า​ด้วย​การ​จัด​เก็บ​ภาษี รายงาน 20-F ของ Alibaba เล่า​ต่อว่า​เมื่อ 23 มิถุนายน 2025 คณะ​รัฐมนตรี​จีน​ออก​ข้อ​บังคับ​ว่า​ด้วย​การ​รายงาน​ข้อมูล​ภาษี​ของ​แพลตฟอร์ม​อินเทอร์เน็ต มี​ผล​ใน​วัน​เดียวกัน กำหนด​ให้​แพลตฟอร์ม​รายงาน​และ​ตรวจ​สอบ​ข้อมูล​ตัว​ตน​และ​ราย​ได้​ของ​ร้าน​อย่าง​ละเอียด​ต่อ​หน่วย​งาน​ภาษี

ทำไม​ข้อมูล​ภาษี​ของ​ร้าน​ถึง​ผ่าน​มือ​แพลตฟอร์ม

เพราะ​แพลตฟอร์ม​เห็น​ยอด​ขาย​ทุก​รายการ ส่วน​หน่วย​งาน​ภาษี​ไม่​เห็น กฎหมาย​จึง​ใช้​แพลตฟอร์ม​เป็น​จุด​รวบรวม​ข้อมูล​แทนที่​จะ​ไล่​ตรวจ​ร้าน​ที​ละ​ร้าน ผล​ต่อ​ร้าน​คือ​ยอด​ขาย​บน​แพลตฟอร์ม​กลาย​เป็น​หลัก​ฐาน​ที่​หน่วย​งาน​ภาษี​ใช้​เทียบ​กับ​ที่​ร้าน​ยื่น​เอง ร้าน​ที่​คิด​จะ​ขาย​ผ่าน​คน​อื่น​เปิด​ร้าน​ให้ ต้อง​รู้​ว่าย​อด​ขาย​จะ​ถูก​รายงาน​ใน​ชื่อ​ของ​เจ้าของ​ร้าน​ตาม​เอกสาร ซึ่ง​อาจ​ไม่ใช่​ชื่อ​ของ​ตัว​เอง

รายงาน 20-F อธิบาย​ว่า​ร้าน แบรนด์ และ​ร้าน​ค้า​ปลีก​บน Taobao และ Tmall ซื้อ​บริการ​การ​ตลาด​เพื่อ​ดึง​ผู้​ซื้อ​เข้า​ร้าน ผ่าน Alimama ซึ่ง Alibaba เรียก​ว่า​แพลตฟอร์ม​สร้าง​ราย​ได้​ของ​กลุ่ม รูป​แบบ​ที่​รายงาน​ระบุ​มี​ดังนี้

รายงาน​ยัง​นิยาม​คำ​ว่า take rate ว่า​เป็น​ราย​ได้​จาก​บริการ​จัดการ​ลูกค้า​ของ Taobao และ Tmall หาร​ด้วย​มูลค่า​สินค้า​ที่​ขาย​ได้​บน​ตลาด ตัวเลข​นี้​คือ​ส่วน​ของ​ยอด​ขาย​ที่​ไหล​กลับ​ไป​ที่​แพลตฟอร์ม ร้าน​ที่​วางแผน​ขาย​บน Taobao ควร​ตั้ง​งบ​ซื้อ​คน​เข้า​ร้าน​ไว้​ตั้งแต่​ต้น

ผล​ค้นหา​ที่​ร้าน​จ่าย​เงิน​ต้อง​บอก​ผู้​ซื้อ​ไหม

ต้อง​บอก มาตรา 40 ของ​กฎหมาย​พาณิชย์​อิเล็กทรอนิกส์​ให้​แพลตฟอร์ม​แสดง​ผล​ค้นหา​หลาย​แบบ ทั้ง​ตาม​ราคา ยอด​ขาย และ​คะแนน​ความ​น่า​เชื่อ​ถือ และ​สินค้า​ที่​ได้​อันดับ​จาก​การ​ประมูล​ต้อง​ติด​ป้าย "广告" ซึ่ง​แปล​ว่า​โฆษณา​ไว้​ให้​เห็น​ชัด มาตรา 18 ยัง​ให้​ร้าน​ที่​แนะนำ​สินค้า​ตาม​ความ​ชอบ​ของ​ผู้​ซื้อ ต้อง​มี​ตัว​เลือก​ที่​ไม่​อิง​ลักษณะ​เฉพาะ​ตัว​ของ​ผู้​ซื้อ​ให้​ด้วย การ​ซื้อ​อันดับ​จึง​เป็น​เรื่อง​ที่​ผู้​ซื้อ​มอง​เห็น​ได้​เสมอ

กฎหมาย​ที่​อ่าน​มา​ข้าง​บน​ตอบ​ได้​ว่า​แพลตฟอร์ม​ต้อง​ตรวจ​อะไร แต่​เงื่อนไข​ว่า​ผู้​ขาย​สัญชาติ​ใด​หรือ​บริษัท​ที่​จด​ทะเบียน​ใน​ประเทศ​ใด​สมัคร​เปิด​ร้าน​บน Taobao ได้ เป็นก​ติ​กา​ของ​แพลตฟอร์ม​เอง ซึ่ง​เปลี่ยน​ได้​ตาม​รอบ บท​นี้​เปิด​หน้า​กติกา​ทางการ​ของ Taobao สำหรับ​ผู้​ขาย​ต่าง​ประเทศ​ไม่​ได้ และ​บทความ​ที่​อธิบาย​เรื่อง​นี้​ใน​เว็บ​ภาษา​จีน​ก็​เขียน​ขัด​กันเอง จึง​ไม่​ยืนยัน​เงื่อนไข​ปัจจุบัน​ไว้​ใน​ที่​นี้

ช่อง​ทาง​ที่​มี​เอกสาร​ทางการ​รองรับ​ชัด​กว่า​มี​สาม​แบบ

บริษัท​ที่​จด​ทะเบียน​นอก​จีน​เปิด​ร้าน​บน Taobao ได้​ไหม

ตอบ​จาก​กฎหมาย​ได้​เพียง​ว่า​ร้าน​ที่​เปิด​ขาย​ต้อง​มี​ตัว​ตน​ที่​แพลตฟอร์ม​ตรวจ​ได้ และ​ต้อง​แสดง​ใบ​อนุญาต​ไว้​ที่​หน้า​แรก ส่วน​เงื่อนไข​สำหรับ​บริษัท​ต่าง​ชาติ​ให้​ตรวจ​ที่​หน้า​สมัคร​เปิด​ร้าน​ของ Taobao เอง​ใน​วัน​ที่​จะ​สมัคร แล้ว​เก็บ​ภาพ​หน้า​จอ​เงื่อนไข​ไว้ ถ้า​มี​คน​เสนอ​เปิด​ร้าน​ให้​ใน​ชื่อ​บุคคล​หรือ​บริษัท​อื่น ให้​ถือว่า​ร้าน​นั้น​เป็น​ของ​คน​ที่​ชื่อ​อยู่​ใน​เอกสาร เพราะ​มาตรา 27 และ 28 ผูก​ตัว​ตน​และ​ยอด​ขาย​ไว้​กับ​ชื่อ​นั้น

การ​ค้า​อีก​ทิศ​หนึ่ง คือ​ผู้​ประกอบ​การ​ไทย​ที่​สั่ง​สินค้า​จาก​ผู้​ผลิต​จีน​เข้า​มา​ขาย ใช้​เอกสาร​และ​ความ​เสี่ยง​คนละ​ชุด​กับ​การ​เปิด​ร้าน​บน Taobao บท​ที่​อธิบาย​การ​สั่ง​ซื้อ​ผ่าน 1688.com เล่า​ฝั่ง​นั้น​ไว้ ตั้งแต่​การ​เลือก​โรงงาน​จนถึง​การ​ใช้​ตัวแทน​สั่ง​ซื้อ ส่วน​คน​ที่​จะ​ขาย​เข้า​จีน​ควร​เก็บ​คำถาม​เรื่อง​ชื่อ​เจ้าของ​ร้าน​ไว้​เป็น​ข้อ​แรก​ของ​การ​เจรจา

1. สำเนา​เอกสาร​จด​ทะเบียน​ของ​ผู้​ที่​จะ​เป็น​เจ้าของ​ร้าน​ตาม​ที่​แพลตฟอร์ม​บันทึก
2. ภาพ​หน้า​จอ​เงื่อนไข​การ​เปิด​ร้าน​ของ Taobao ใน​วัน​ที่​สมัคร
3. สัญญา​ที่​ระบุ​ว่าย​อด​ขาย​และ​ภาษี​รายงาน​ใน​ชื่อ​ใคร และ​ใคร​รับ​ผิด​เมื่อ​มี​ข้อ​ร้อง​เรียน
4. แผน​งบ​ซื้อ​พื้นที่​ค้น​หา​และ​ฟีด​ใน​สาม​เดือน​แรก พร้อม​ตัว​ชี้​วัด​ที่​จะ​ใช้​ตัดสิน​ว่า​จะ​ขาย​ต่อ​หรือ​หยุด

ถ้า​ตัวแทน​ขอ​เก็บ​เอกสาร​ข้อ 1 ไว้​เอง ควร​ทำ​อย่างไร

ให้​หยุด​ก่อน​ส่ง​สิน​ค้า​ล็อต​แรก ร้าน​ที่​เปิด​ใน​ชื่อ​คน​อื่น​ทำให้​แบรนด์​ไม่มี​สิทธิ์​ใน​บัญชี​ร้าน รีวิว และ​ประวัติ​ยอด​ขาย ถ้า​วัน​หนึ่ง​เลิก​กัน ทุก​อย่าง​ที่​สร้าง​มา​อยู่​กับ​เจ้าของ​ชื่อ เมื่อ​เทียบ​กับ​ช่อง​ทาง​ที่​แบรนด์​ถือ​บัญชี​เอง อย่าง Tmall Global ความ​เสี่ยง​ต่าง​กัน​มาก​พอที่​จะ​ต้อง​ชั่ง​ก่อน​เซ็น

กฎหมาย​พาณิชย์​อิเล็กทรอนิกส์​ของ​จีน​มี​ผล​ตั้งแต่ 1 มกราคม 2019 มาตรา 10 ให้​ร้าน​จด​ทะเบียน ยกเว้น​ผู้​ขาย​ราย​บุคคล​สี่​กลุ่ม มาตรา 15 ให้​ร้าน​แสดง​ใบ​อนุญาต​ที่​หน้า​แรก​ตลอด​เวลา มาตรา 27 ให้​แพลตฟอร์ม​ตรวจ​และ​ลง​ทะเบียน​ตัว​ตน ที่​อยู่ ช่อง​ทาง​ติดต่อ และ​ใบ​อนุญาต​ของ​ร้าน มาตรา 28 ให้​ส่ง​ข้อมูล​ต่อ​ให้​หน่วย​งาน​กำกับ​ตลาด​และ​หน่วย​งาน​ภาษี และ​มาตรา 80 ปรับ​แพลตฟอร์ม​ที่​ไม่​ทำ​ตาม​ได้​ถึง 500,000 หยวน รายงาน 20-F ของ Alibaba ปีงบประมาณ 2026 วาง Taobao เป็น​ประตู​รับ​ผู้​ซื้อ วาง Tmall Global เป็น​ช่อง​ทาง​ของ​แบรนด์​ต่าง​ประเทศ และ​ระบุ​ว่า​ร้าน​จ่าย​เงิน​ให้​แพลตฟอร์ม​ผ่าน​การ​ซื้อ​พื้นที่​ค้นหา ฟีด และ​ตำแหน่ง​แสดง​ผล ธุรกิจ​ไทย​ที่​ถูก​ชวน​เปิด​ร้าน​บน Taobao ควร​ถาม​ก่อน​ว่า​ร้าน​จะ​อยู่​ใน​ชื่อ​ใคร