# Y2K Aesthetic หน้าตาเงาวาวที่ไม่ควรสร้างบน Flash อีก

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/y2k-aesthetic-fashion-design-guide · เผยแพร่ 20 กันยายน 2566 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

Y2K Aesthetic คือหน้าตาโปร่งแสง เหลือบรุ้ง และเงาวาวของเว็บยุคเปลี่ยนสหัสวรรษ อ่านนิทรรศการ Web Design Museum คู่เอกสารยุติ Flash ของ Adobe ก่อนทำแคมเปญย้อนยุค

## Key Takeaways

- **Web Design Museum นิยาม Y2K Aesthetic ว่าเป็นสไตล์กราฟิกที่เกิดช่วงเปลี่ยนสหัสวรรษ** — เว็บแบบ Y2K "โปร่งแสง เหลือบรุ้ง ขี้เล่น และเงาวาว" นิทรรศการของพิพิธภัณฑ์ออนไลน์แห่งนี้รวบรวมเว็บ 39 แห่งจากปี 1996 ถึง 2005
- **เทคโนโลยีที่งานโต้ตอบบนเว็บยุคนั้นพึ่งพาส่วนหนึ่งปิดไปแล้ว** — Adobe หยุดสนับสนุน Flash Player ตั้งแต่ 31 ธันวาคม 2020 และบล็อกเนื้อหา Flash ไม่ให้เล่นใน Flash Player ตั้งแต่ 12 มกราคม 2021 หลังประกาศล่วงหน้ากว่าสามปี
- **แคมเปญที่หยิบหน้าตา Y2K กลับมาใช้วันนี้ควรสร้างบนมาตรฐานเปิด** — Adobe ระบุ HTML5, WebGL และ WebAssembly เป็นทางเลือกแทน Flash และควรเก็บภาพบันทึกของชิ้นงานไว้ตั้งแต่วันเปิดตัว

วันที่ 12 มกราคม 2021 Adobe เริ่มบล็อกเนื้อหา Flash ไม่ให้เล่นใน Flash Player หน้าเว็บที่ขยับ มีเสียง และตอบสนองต่อเมาส์จำนวนหนึ่งจากช่วงเปลี่ยนสหัสวรรษจึงเหลือให้ดูแค่ภาพหน้าจอ เจ้าของธุรกิจที่อยากได้หน้าเว็บเฉพาะกิจหรือโฆษณาหน้าตาโปร่งแสงและเงาวาวแบบยุคนั้นสำหรับแคมเปญของตัวเอง จึงต้องตัดสินเรื่องหนึ่งที่ไม่เกี่ยวกับสีหรือฟอนต์

งานโต้ตอบบนเว็บจากยุคนั้นส่วนหนึ่งสร้างบนเทคโนโลยีที่เจ้าของเลิกสนับสนุนไปแล้ว บทนี้อ่านนิทรรศการ Y2K ของ Web Design Museum คู่กับเอกสารของ Adobe เรื่องการยุติ Flash Player แล้วตอบคำถามที่เจ้าของธุรกิจต้องตัดสินก่อนจ้างทำ คือจะสร้างหน้าตาแบบนี้ด้วยอะไร ให้ชิ้นงานยังเปิดดูได้อีกหลายปี

## Y2K Aesthetic ในนิทรรศการของ Web Design Museum

[นิทรรศการ Y2K Aesthetic in Web Design](https://www.webdesignmuseum.org/exhibitions/y2k-aesthetic-in-web-design) ของ Web Design Museum พิพิธภัณฑ์ออนไลน์ที่เก็บภาพหน้าเว็บ แอป และซอฟต์แวร์รุ่นเก่า เปิดด้วยประโยคสั้น ๆ ว่าช่วงเปลี่ยนสหัสวรรษมีสไตล์กราฟิกใหม่ชื่อ Y2K aesthetic เกิดขึ้น และเว็บแบบนี้ "โปร่งแสง เหลือบรุ้ง ขี้เล่น และเงาวาว"

รายชื่อในนิทรรศการมีเว็บ 39 แห่ง ทั้งเว็บของสตูดิโอออกแบบ ค่ายเพลง ศิลปิน ซอฟต์แวร์ และบริษัทสินค้า เมื่อนับตามปีที่พิพิธภัณฑ์กำกับไว้ จะเห็นว่าเว็บส่วนใหญ่กระจุกอยู่กลางช่วง

| ปีที่กำกับในนิทรรศการ | จำนวนเว็บ |
| ------------------------- | ---------- |
| 1996-1998                 | 5          |
| 2000-2001                 | 15         |
| 2002-2003                 | 15         |
| 2004-2005                 | 4          |

ที่มา: นับจากรายชื่อในหน้านิทรรศการ Y2K Aesthetic in Web Design ของ Web Design Museum (เปิดดู 27 กันยายน 2569)

เมนูของพิพิธภัณฑ์เดียวกันแยกหมวด Flash Websites และ Flash Games ไว้เป็นหมวดของตัวเอง นอกจากหมวดเว็บตามยุคและหมวดแอป คือแยกงานที่สร้างด้วย Flash ออกเป็นหมวดเฉพาะ ส่วนนิทรรศการ Y2K จัดตามหน้าตา ไม่ได้จัดตามเทคโนโลยีที่ใช้สร้าง

### Y2K Aesthetic คืออะไร และชื่อนี้มาจากไหน

Y2K Aesthetic คือหน้าตาของงานออกแบบช่วงปลายทศวรรษ 1990 ถึงต้นทศวรรษ 2000 ที่ Web Design Museum บรรยายด้วยสี่คำ คือโปร่งแสง เหลือบรุ้ง ขี้เล่น และเงาวาว ชื่อมาจากคำย่อของปี 2000 ในนิทรรศการของพิพิธภัณฑ์ เว็บ 30 จาก 39 แห่งมีปีกำกับอยู่ในสี่ปีแรกของสหัสวรรษใหม่

## ปลั๊กอินที่ทำให้เว็บยุคนั้นขยับได้

หน้าเว็บที่ขยับ มีเสียง และตอบสนองต่อเมาส์ในยุคนั้นมักต้องอาศัยโปรแกรมเสริมของเบราว์เซอร์ บทความ [Flash & the Future of Interactive Content](https://blog.adobe.com/en/publish/2017/07/25/adobe-flash-update) ของ Adobe เล่าว่าเมื่อยังไม่มีรูปแบบไฟล์ที่ทำสิ่งที่ต้องการได้ Adobe ก็คิดขึ้นมาเอง เช่น Flash และ Shockwave แล้วรูปแบบเหล่านั้นก็ถูกใช้กันทั่วไปจนกลายเป็นส่วนสำคัญของเว็บ

Adobe อธิบายเส้นทางต่อจากนั้นว่า โปรแกรมช่วยเหลือกลายเป็นปลั๊กอิน แล้วความสามารถของปลั๊กอินก็ค่อย ๆ ถูกรวมเข้าไปในมาตรฐานเปิดของเว็บ ผู้ผลิตเบราว์เซอร์ส่วนใหญ่ใส่ความสามารถเหล่านั้นลงในตัวเบราว์เซอร์โดยตรง และเลิกใช้ปลั๊กอิน บทความเดียวกันระบุว่ามีหลายอุตสาหกรรมและธุรกิจสร้างขึ้นบนเทคโนโลยี Flash ทั้งเกม การศึกษา และวิดีโอ

### Flash Player คืออะไร

Flash Player คือโปรแกรมเสริมของเบราว์เซอร์สำหรับเล่นเนื้อหา Flash เช่น ภาพเคลื่อนไหว เกม และวิดีโอบนหน้าเว็บ บทความของ Adobe เล่าว่าบริษัทคิดรูปแบบนี้ขึ้นในช่วงที่ยังไม่มีรูปแบบไฟล์ใดทำสิ่งเหล่านี้ได้ และ Adobe หยุดอัปเดตกับแจกจ่ายโปรแกรมนี้ตามแผนที่ประกาศไว้

## ลำดับวันที่ของการปิด Flash Player

การปิดเทคโนโลยีนี้ไม่ได้เกิดในวันเดียว Adobe ประกาศแผนล่วงหน้า และทำร่วมกับบริษัทเทคโนโลยีที่ผลิตระบบปฏิบัติการและเบราว์เซอร์ ได้แก่ Apple, Facebook, Google, Microsoft และ Mozilla

| วันที่         | สิ่งที่เกิดขึ้นตามเอกสารของ Adobe                                                                                                          |
| --------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| 25 กรกฎาคม 2017 | ประกาศแผนยุติ Flash จะหยุดอัปเดตและแจกจ่าย Flash Player เมื่อสิ้นปีที่กำหนด และขอให้ผู้สร้างเนื้อหาย้ายงานไปสู่รูปแบบเปิด |
| ระหว่างทาง     | ยังออกแพตช์ความปลอดภัยและดูแลความเข้ากันได้กับระบบปฏิบัติการและเบราว์เซอร์ที่รองรับ                                            |
| 31 ธันวาคม 2020 | Adobe หยุดสนับสนุน Flash Player                                                                                                                 |
| 12 มกราคม 2021  | Adobe บล็อกเนื้อหา Flash ไม่ให้เล่นใน Flash Player                                                                                           |

ที่มา: บทความประกาศแผนของ Adobe และหน้า [Adobe Flash Player End of Life](https://www.adobe.com/products/flashplayer/end-of-life.html)

หน้าข้อมูลของ Adobe แนะนำอย่างหนักแน่นให้ผู้ใช้ทุกคนถอนการติดตั้ง Flash Player ทันทีเพื่อป้องกันระบบของตัวเอง และระบุว่าการแจ้งล่วงหน้ากว่าสามปีเป็นเวลาที่เพียงพอให้นักพัฒนา นักออกแบบ และธุรกิจย้ายเนื้อหาไปสู่มาตรฐานใหม่

### ทำไม Adobe ถึงบล็อกเนื้อหา Flash แทนที่จะปล่อยให้เล่นต่อ

เหตุผลที่ Adobe ให้คือความปลอดภัยของเครื่องผู้ใช้ หลังวันยุติ บริษัทจะไม่ออกอัปเดตหรือแพตช์ความปลอดภัยให้ Flash Player อีก และถอดหน้าดาวน์โหลดรุ่นเก่าออกจากเว็บไซต์ทั้งหมด โปรแกรมที่ยังติดตั้งอยู่จึงกลายเป็นช่องโหว่ที่ไม่มีใครแก้ บทความที่ประกาศแผนยังระบุว่า Adobe จะเร่งยุติเร็วขึ้นในบางพื้นที่ที่มีการแจกจ่าย Flash Player รุ่นเก่าที่ไม่มีใบอนุญาต สำหรับธุรกิจ บทเรียนคือเทคโนโลยีที่เจ้าของเลิกดูแลกลายเป็นความเสี่ยงของคนที่ยังใช้อยู่

### เว็บที่ทำด้วย Flash ยังเปิดดูได้ไหม

เปิดด้วย Flash Player ไม่ได้แล้ว เพราะ Adobe บล็อกเนื้อหา Flash ไม่ให้เล่นในโปรแกรมหลังวันยุติไม่ถึงสองสัปดาห์ และแนะนำให้ถอนการติดตั้ง สิ่งที่ยังเหลือให้ดูคือภาพบันทึกหน้าจอ วิดีโอที่อัดไว้ หรือชิ้นงานที่เจ้าของย้ายไปทำใหม่ด้วยมาตรฐานเปิดแล้ว ธุรกิจที่ยังมีหน้าเว็บหรือสื่อที่พึ่ง Flash ควรถือว่าส่วนนั้นใช้งานไม่ได้

## แยกหน้าตา Y2K ทีละองค์ประกอบ แล้วเลือกมาตรฐานเปิด

Adobe ระบุในทั้งสองเอกสารว่ามาตรฐานเปิดอย่าง HTML5, WebGL และ WebAssembly พัฒนาจนเป็นทางเลือกที่ใช้แทนเนื้อหาแบบปลั๊กอินได้แล้ว คำสี่คำที่ Web Design Museum ใช้บรรยาย Y2K จึงแปลงเป็นคำถามทางเทคนิคได้ทีละข้อ

| ลักษณะตามนิทรรศการ | สิ่งที่ต้องถามทีมผลิต                                                                                           |
| -------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| โปร่งแสง             | ภาพหรือแผงที่ซ้อนกันทำด้วยภาพนิ่ง วิดีโอ หรือโค้ดของหน้าเว็บ และเครื่องรุ่นเก่าแสดงผลได้หรือไม่ |
| เหลือบรุ้ง          | ใช้ภาพกราฟิก วิดีโอสั้น หรือสามมิติด้วย WebGL และถ้าเครื่องแสดงผลไม่ได้จะเห็นอะไรแทน                 |
| ขี้เล่น             | การเคลื่อนไหวทำด้วยมาตรฐานของเบราว์เซอร์ และหยุดได้สำหรับคนที่ตั้งค่าให้ลดการเคลื่อนไหว             |
| เงาวาว              | แสงสะท้อนเป็นภาพที่ทำไว้ล่วงหน้า หรือคำนวณสดบนเครื่องผู้ชม                                             |

ตารางนี้ช่วยให้ทีมผลิตตอบได้ชัดว่าชิ้นงานพึ่งเทคโนโลยีอะไร และถ้าเทคโนโลยีนั้นเปลี่ยน ส่วนไหนจะหายไปก่อน การเลือกวิธีทำแต่ละข้อยังขึ้นกับงบ ช่องทางที่ลง และเครื่องของลูกค้า

### มาตรฐานเปิดต่างจากปลั๊กอินอย่างไร

ปลั๊กอินเป็นโปรแกรมแยกที่ผู้ชมต้องติดตั้งเพิ่ม และมีบริษัทเดียวเป็นเจ้าของ เมื่อเจ้าของเลิกดูแล งานทุกชิ้นที่พึ่งปลั๊กอินนั้นก็หยุดตามไปด้วย ส่วนมาตรฐานเปิดตามคำของ Adobe คือความสามารถที่ผู้ผลิตเบราว์เซอร์ใส่ไว้ในตัวเบราว์เซอร์โดยตรง ผู้ชมไม่ต้องติดตั้งอะไรเพิ่ม การเลือกมาตรฐานเปิดไม่ได้ทำให้งานอยู่ได้ตลอดไป แต่ลดความเสี่ยงที่งานทั้งชิ้นจะหยุดเพราะการตัดสินใจของบริษัทเดียว

### ทำหน้าตาแบบ Y2K ใหม่ต้องใช้ Flash ไหม

ไม่ต้อง และไม่ควร เพราะ Adobe บล็อกเนื้อหา Flash ไปแล้ว หน้าตาโปร่งแสง เหลือบรุ้ง และเงาวาวเป็นเรื่องของการออกแบบภาพ ไม่ได้ผูกกับเครื่องมือของยุคนั้น Adobe เองแนะนำ HTML5, WebGL และ WebAssembly เป็นทางเลือก และบทความที่ประกาศแผนระบุว่าบริษัทยังพัฒนาเครื่องมือทำภาพเคลื่อนไหวสำหรับเนื้อหา HTML5 ต่อไป

## งานที่เหลืออยู่คือภาพบันทึก

หน้านิทรรศการของ Web Design Museum แสดงงานแต่ละชิ้นเป็นภาพหน้าจอ และท้ายเว็บระบุว่าภาพหน้าจอทั้งหมดเป็นลิขสิทธิ์ของเจ้าของแต่ละราย สิ่งที่คนยุคนี้ใช้ศึกษาหน้าตา Y2K จึงเป็นภาพนิ่งของหน้าเว็บ ส่วนการเคลื่อนไหว เสียง และการตอบสนองต่อเมาส์ที่เคยเป็นหัวใจของงานเหล่านั้น เหลือให้เห็นน้อยกว่ามาก

สำหรับธุรกิจ นี่คือเหตุผลที่ต้องคิดเรื่องการเก็บงานตั้งแต่วันเปิดตัว แคมเปญเฉพาะกิจที่ปิดไปเมื่อหมดช่วงโปรโมชัน ถ้าไม่มีภาพบันทึก วิดีโอที่อัดหน้าจอ หรือไฟล์ต้นฉบับที่ยังเปิดได้ ทีมที่ทำงานรอบต่อไปจะไม่มีอะไรให้ดู และไม่รู้ว่าครั้งก่อนหน้าตาเป็นอย่างไร

### ควรเก็บอะไรไว้หลังแคมเปญจบ

เก็บสามอย่าง คือวิดีโออัดหน้าจอที่แสดงการเคลื่อนไหวครบทุกจุด ภาพนิ่งของทุกหน้าในขนาดจอหลักที่ลูกค้าใช้ และไฟล์ต้นฉบับกับซอร์สโค้ดที่ธุรกิจถือสิทธิ์เอง Web Design Museum แสดงให้เห็นว่าภาพนิ่งอยู่ได้นานกว่าเทคโนโลยีที่สร้างมัน ส่วนเรื่องใครถือซอร์สโค้ดเมื่อจ้างทำ อธิบายไว้ในบทความ [รับทำเว็บไซต์ เว็บแอป และโมบายแอป ใครถือโดเมนและซอร์สโค้ด](https://phygital.co.th/insights/web-mobile-app-development-agency)

## บรีฟแคมเปญ Y2K ให้เปิดดูได้อีกหลายปี

ห้าข้อนี้ใส่ในบรีฟได้ทันที ก่อนเลือกทีมผลิตหรือเริ่มออกแบบ

* **เขียนลักษณะที่ต้องการเป็นคำ** เช่น โปร่งแสง เหลือบรุ้ง ขี้เล่น เงาวาว แทนการแนบแค่ภาพตัวอย่าง
* **ถามว่าชิ้นงานพึ่งเทคโนโลยีอะไร** และให้ทีมผลิตตอบว่าเป็นมาตรฐานเปิดของเบราว์เซอร์ หรือเครื่องมือของบริษัทใดบริษัทหนึ่ง
* **กำหนดภาพสำรอง** สำหรับเครื่องที่แสดงผลไม่ได้ และสำหรับคนที่ตั้งค่าให้ลดการเคลื่อนไหว
* **สั่งเก็บงานตั้งแต่วันเปิดตัว** ทั้งวิดีโออัดหน้าจอ ภาพนิ่ง และไฟล์ต้นฉบับ
* **ระบุในสัญญาว่าใครถือซอร์สโค้ดและไฟล์ต้นฉบับ** เพื่อให้ย้ายงานไปเทคโนโลยีใหม่ได้เองเมื่อถึงเวลา

## สรุป

Y2K Aesthetic ตามนิทรรศการของ Web Design Museum คือหน้าตาโปร่งแสง เหลือบรุ้ง ขี้เล่น และเงาวาวของเว็บช่วงเปลี่ยนสหัสวรรษ ซึ่งพิพิธภัณฑ์เก็บไว้เป็นภาพหน้าจอ 39 เว็บ เทคโนโลยีอย่าง Flash ที่ทำให้งานโต้ตอบยุคนั้นขยับได้ ถูก Adobe ประกาศยุติในปี 2017 หยุดสนับสนุนสิ้นปี 2020 และบล็อกเนื้อหาตั้งแต่ต้นปี 2021 แคมเปญที่หยิบหน้าตานี้กลับมาใช้จึงควรสร้างบนมาตรฐานเปิด มีภาพสำรอง และเก็บภาพบันทึกกับไฟล์ต้นฉบับไว้ตั้งแต่วันแรก

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### Y2K Aesthetic ต่างจาก Vaporwave อย่างไร

Y2K Aesthetic ในนิทรรศการของ Web Design Museum คือหน้าตาของเว็บจริงในยุคนั้น ส่วน Vaporwave เป็นกระแสดนตรีและภาพที่เกิดทีหลัง หยิบสื่อขององค์กรยุคก่อนมาดัดแปลงให้แปลกหู ที่มาของ Vaporwave อธิบายไว้ในบทความ [Vaporwave เพลงองค์กรที่ถูกทิ้ง กลายเป็นวัตถุดิบของสไตล์ใหม่](https://phygital.co.th/insights/vaporwave-aesthetic-nostalgia-design-guide)

### ถ้าบริษัทยังมีเว็บเก่าที่ใช้ Flash ควรทำอย่างไร

ถือว่าส่วนที่ใช้ Flash เปิดไม่ได้แล้ว Adobe บล็อกเนื้อหา ถอดหน้าดาวน์โหลด และแนะนำให้ผู้ใช้ถอนการติดตั้ง ให้ทำรายการว่าส่วนไหนของเว็บพึ่ง Flash หาไฟล์ต้นฉบับหรือภาพบันทึกที่ยังมี แล้วทำส่วนนั้นใหม่ด้วยมาตรฐานเปิด

### หน้าตาเคลื่อนไหวแบบ Y2K ทำให้เว็บโหลดช้าไหม

ขึ้นกับวิธีสร้าง ภาพเคลื่อนไหวที่คำนวณสดบนเครื่องผู้ชมใช้ทรัพยากรมากกว่าภาพที่ทำไว้ล่วงหน้า ทีมผลิตควรวัดความเร็วบนมือถือรุ่นที่ลูกค้าใช้จริงก่อนเปิดตัว และเตรียมภาพนิ่งแทนสำหรับเครื่องที่แสดงผลไม่ไหว ถ้าใช้วิดีโอเป็นพื้นหลัง ให้ทำไฟล์ขนาดเล็กสำหรับมือถือแยกจากไฟล์สำหรับจอใหญ่ และตั้งให้หยุดเล่นได้

### ใช้ภาพหน้าจอเว็บยุค Y2K ของบริษัทอื่นเป็นภาพอ้างอิงในงานได้ไหม

ใช้เป็นภาพอ้างอิงภายในทีมได้ แต่ไม่ควรนำไปใส่ในงานเผยแพร่ Web Design Museum เองระบุว่าภาพหน้าจอทั้งหมดเป็นลิขสิทธิ์ของเจ้าของแต่ละราย งานของแบรนด์ควรออกแบบใหม่จากลักษณะของสไตล์ ไม่ใช่ลอกหน้าเว็บของใคร

### บทถัดไปของซีรีส์สไตล์การออกแบบเล่าเรื่องอะไร

ย้อนกลับไปต้นศตวรรษที่ 20 กับ [Constructivism](https://phygital.co.th/insights/constructivism-graphic-design-history-guide) ศิลปินในรัสเซียที่ทำโปสเตอร์ ป้าย และบรรจุภัณฑ์ให้สินค้าทั้งเมือง ส่วนงานเคลื่อนไหวที่ดูรู้เรื่องแม้ปิดเสียงอยู่ในบทความ [รับทำ Motion Graphic 2D Animation ที่ดูรู้เรื่องแม้ปิดเสียง](https://phygital.co.th/insights/motion-graphic-2d-animation-agency)

## ชิ้นงานที่ดูล้ำที่สุดในวันเปิดตัว คือชิ้นที่ต้องถามก่อนว่าอีกห้าปีจะเปิดด้วยอะไร

ให้ PHYGITAL AGENCY ช่วยแยกบรีฟแคมเปญย้อนยุคเป็นหน้าตาที่ต้องการกับเทคโนโลยีที่ใช้สร้าง ตั้งแต่ก่อนเลือกทีมผลิต

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)