# ธนาคารโลกจำลองลงทุนเมืองรองไทย 3 แบบ แบ่งครึ่งได้ผลต่ำสุด

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/world-bank-thailand-secondary-cities-investment-scenarios · เผยแพร่ 31 ตุลาคม 2569 · อ่าน 12 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

รายงาน Thailand Cities of the Future ของธนาคารโลกจำลองเงินลงทุนเมือง 20,000 ล้านดอลลาร์ 3 แบบ เน้นเมืองรองได้ 12.4% เน้นกรุงเทพฯ 11.6% แบ่งครึ่งได้ต่ำสุด 10.9%

## Key Takeaways

- **ธนาคารโลกจำลองการลงทุนในเมือง 3 แบบด้วยงบเท่ากันราว 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ** — ถ้าเมืองรอง 11 เมืองได้ร้อยละ 80 ของงบ GDP ต่อหัวของประเทศในปี 2593 จะเพิ่มขึ้นร้อยละ 12.4 เมื่อเทียบกับกรณีไม่มีการลงทุนนี้ แบบที่ให้กรุงเทพฯ ร้อยละ 80 ได้ร้อยละ 11.6 และแบบแบ่งครึ่งได้ร้อยละ 10.9
- **แบบที่เน้นกรุงเทพฯ นำอยู่เกือบตลอดช่วง และแบบที่เน้นเมืองรองเพิ่งแซงในช่วงปี 2588-2593** — รายงานเขียนเองว่าส่วนต่างแคบกว่าที่ตัวเลขพาดหัวทำให้เข้าใจ และผลจะกลับทางถ้างบรวมต่ำกว่าราว 20,000 ล้านดอลลาร์
- **แบบแบ่งครึ่งได้ผลต่ำที่สุดทุกปีของการจำลอง** — เพราะเงินกระจายบางจนไม่ถึงระดับที่เมืองจะเกิดผลิตภาพเพิ่ม ธุรกิจในเมืองรองจึงควรดูว่ารัฐเลือกลงทุนเมืองใดอย่างเข้มข้น มากกว่าดูว่าเมืองของตนมีชื่อในรายการหรือไม่

ข่าวรายงานธนาคารโลกเรื่องเมืองของไทยในเดือนกันยายน 2569 มักสรุปเหลือตัวเลขเดียว คือการลงทุนในเมืองรองทำให้ GDP ต่อหัวเพิ่มร้อยละ 12.4 แต่ตัวเลขนี้มาจากแบบจำลองที่มีเงื่อนไขหลายข้อ และรายงานเองก็เตือนว่าอย่าอ่านเกินจริง เจ้าของธุรกิจในเมืองรองที่จะใช้รายงานนี้วางแผนลงทุนควรรู้ว่าแบบจำลองเปรียบเทียบอะไร ผลแต่ละแบบต่างกันเท่าไร และแบบไหนที่ไม่ได้ผล บทนี้อธิบายทั้งสามเรื่องจากตัวรายงาน

ข้อมูลมาจาก[รายงานฉบับสรุป Thailand Cities of the Future: Urban Foundations for a High-Income Economy](https://documents.worldbank.org/curated/en/099091526050028010/pdf/P512265-049a611e-03dd-48ca-bcb7-a5f094ed239d.pdf) ซึ่งธนาคารโลกเผยแพร่บนคลังเอกสารของตน และ[ข่าวประชาสัมพันธ์วันที่ 22 กันยายน 2569](https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2026/09/22/thailand-s-cities-can-be-the-engine-of-its-high-income-future) ฟิจิทัลอ่านฉบับสรุป 39 หน้าโดยตรง แทนการใช้ข่าวที่สรุปต่ออีกทอด ภาพรวมของผังเมืองระดับประเทศที่ออกตามมาสองสัปดาห์หลังรายงาน อยู่ใน[ผังนโยบายระดับประเทศ 2569-2580 ธุรกิจและนักลงทุนอ่านตรงไหน](https://phygital.co.th/insights/thailand-national-spatial-policy-plan-2569-2580-business-guide)

## รายงานฉบับนี้จำลองอะไร

ทีมของธนาคารโลกใช้แบบจำลองดุลยภาพทั่วไปเชิงพื้นที่ (Spatial Quantitative General Equilibrium) ของศูนย์กลางเมือง 75 แห่งในไทย ตั้งแต่ปี 2568 ถึงปี 2593 แล้วเปรียบเทียบแผนลงทุน 3 แบบที่ใช้เงินเท่ากัน คือราว 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณร้อยละ 2.3 ของ GDP เขตเมืองในปี 2573 ความต่างของแต่ละแบบอยู่ที่สัดส่วนการแบ่งเงินระหว่างกรุงเทพฯ กับเมืองรองที่รายงานคัดไว้ 11 เมืองเท่านั้น

| แบบ              | กรุงเทพฯ   | เมืองรอง 11 เมือง |
| ---------------- | ---------- | ------------------ |
| A เน้นกรุงเทพฯ  | ร้อยละ 80 | ร้อยละ 20         |
| B แบ่งครึ่ง     | ร้อยละ 50 | ร้อยละ 50         |
| C เน้นเมืองรอง | ร้อยละ 20 | ร้อยละ 80         |

ที่มา: ธนาคารโลก Thailand Cities of the Future ฉบับสรุป

เพราะงบรวมเท่ากันทุกแบบ ความต่างของผลจึงมาจากวิธีแบ่งเงิน ไม่ได้มาจากจำนวนเงิน ตัววัดคือ GDP ต่อหัวของประเทศที่สูงกว่ากรณีไม่มีการลงทุนนี้

### ทำไมรายงานต้องใช้ปีเป้าหมาย 2580

เพราะไทยตั้งเป้าก้าวขึ้นเป็นประเทศรายได้สูงในปี 2580 รายงานคำนวณว่า GDP ต่อหัวที่แท้จริงต้องโตราวร้อยละ 5.4 ต่อปี ขณะที่ช่วงปี 2564-2567 โตเฉลี่ยร้อยละ 2.2 ต่อปี ช่องว่างนี้ปิดได้ด้วยผลิตภาพที่เพิ่มขึ้น ซึ่งรายงานชี้ว่าส่วนใหญ่มาจากเมือง ปี 2580 ยังเป็นปีสุดท้ายของผังนโยบายระดับประเทศฉบับปัจจุบันด้วย

## ผลของเงินลงทุน 3 แบบรายปี

ผลรายปีบอกมากกว่าตัวเลขปลายทาง แบบที่เน้นกรุงเทพฯ ได้ผลเร็วกว่าและนำอยู่เกือบตลอดช่วง แบบที่เน้นเมืองรองเพิ่งแซงขึ้นในช่วงท้าย

| ช่วงเวลา            | A เน้นกรุงเทพฯ                 | B แบ่งครึ่ง          | C เน้นเมืองรอง |
| -------------------- | ------------------------------- | --------------------- | ---------------- |
| ปี 2573              | สูงกว่ากรณีไม่ลงทุน 1.9 จุด | ต่ำกว่าทั้งสองแบบ | 1.4 จุด          |
| ถึงปี 2588          | นำ                              | ต่ำกว่าทั้งสองแบบ | ตามหลัง         |
| ระหว่างปี 2588-2593 | ถูกแซง                         | ต่ำกว่าทั้งสองแบบ | แซงขึ้นนำ      |
| ปี 2593              | ร้อยละ 11.6                    | ร้อยละ 10.9          | ร้อยละ 12.4     |

ที่มา: ธนาคารโลก Thailand Cities of the Future ฉบับสรุป ส่วนแบบจำลองและรูปที่ 5

รายงานเขียนกำกับไว้ว่าส่วนต่าง 0.8 จุดระหว่างแบบ A กับ C แคบกว่าที่ตัวเลขพาดหัวทำให้เข้าใจ ความต่างที่สำคัญจริงคือตำแหน่งที่การเติบโตเกิดขึ้น มากกว่าขนาดรวมของการเติบโต ลำดับผลยังขึ้นกับขนาดงบ ถ้างบรวมสูงกว่าราว 20,000 ล้านดอลลาร์ แบบที่เน้นเมืองรองได้เปรียบมากขึ้น ถ้าต่ำกว่านั้น คำตอบเอียงกลับไปทางกรุงเทพฯ

### ธุรกิจควรอ่านตัวเลขร้อยละ 12.4 อย่างไร

อ่านเป็นผลของแบบจำลองระยะยาวถึงปี 2593 ภายใต้งบระดับหนึ่ง ไม่ใช่คำทำนายว่ารายได้ในเมืองรองจะเพิ่มเท่านั้นในอีกไม่กี่ปี ตัวเลขนี้ยังไม่ใช่นโยบายที่รัฐบาลอนุมัติ การตัดสินใจลงทุนของธุรกิจจึงควรอิงโครงการที่มีมติและงบจริงในเมืองนั้น

## ทำไมแบ่งครึ่งจึงได้ผลต่ำสุด

แบบแบ่งครึ่งต่ำกว่าทั้งสองแบบในทุกปีของการจำลอง รายงานอธิบายว่าการกระจายงบบาง ๆ ให้ทั้งกรุงเทพฯ และเมืองรอง ทำให้แรงกระตุ้นต่อเมืองแต่ละแห่งต่ำกว่าระดับที่จะทำให้ผลิตภาพเพิ่มขึ้นเต็มที่ ข้อสรุปของรายงานคือรอบการลงทุนถัดไปต้องเป็นกลยุทธ์เครือข่ายเมืองที่มีขนาดใหญ่พอ

ข้อนี้มีความหมายกับนโยบายที่พยายามให้ทุกพื้นที่ได้งบใกล้เคียงกัน และสอดคล้องกับการที่ผังนโยบายระดับประเทศจัดลำดับศักดิ์เมืองเป็นชั้น ซึ่งรวมถึงการยกระดับเมืองที่จะรับบทบาทใหญ่ขึ้น รายชื่อเมืองในแต่ละชั้นอยู่ใน[ลำดับศักดิ์เมือง 5 ชั้น ผังประเทศยกระดับ 190 เมือง](https://phygital.co.th/insights/thailand-city-hierarchy-2580-upgraded-cities)

### รายงานเสนอให้ลดการลงทุนในกรุงเทพฯ หรือไม่

ไม่ได้เสนอ รายงานเสนอเครือข่ายเมืองที่มีกรุงเทพฯ เป็นหลัก และแบ่งข้อเสนอเป็น 3 แนวทางที่ต้องทำพร้อมกัน คือเสริมกรุงเทพฯ ให้เป็นเมืองหลักที่มีผลิตภาพ วางพื้นฐานที่จำเป็นให้ทุกเมืองในไทย และเตรียมเมืองรองให้รับบทบาทที่ใหญ่ขึ้น รายงานเขียนว่าไม่ควรเลือกทำแนวทางหนึ่งก่อนแล้วค่อยทำแนวทางอื่น

## บทบาทเมืองรองตามรายงาน

รายงานไม่ได้มองเมืองรองเป็นกลุ่มเดียว แต่จัดเมืองตามบทบาททางเศรษฐกิจที่เห็นได้แล้ว และชี้ว่าบทบาทเหล่านี้ยังเป็นภาพกว้างมากกว่ากลุ่มอุตสาหกรรมที่ลึก

| บทบาท                                                     | เมืองที่รายงานยกตัวอย่าง   |
| --------------------------------------------------------- | ------------------------------ |
| ฐานการผลิต โลจิสติกส์ และห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรม | ชลบุรี นครปฐม                  |
| ท่องเที่ยว การศึกษา สุขภาพ และบริการสร้างสรรค์        | เชียงใหม่                      |
| บริการผู้มาเยือน                                       | ภูเก็ต                         |
| ศูนย์บริการระดับภาค ด้านราชการ สุขภาพ และการศึกษา   | ขอนแก่น นครราชสีมา อุบลราชธานี |
| ประตูการค้าชายแดนและโลจิสติกส์                   | หาดใหญ่ สงขลา                  |

ที่มา: ธนาคารโลก Thailand Cities of the Future ฉบับสรุป

รายงานยังให้ตัวเลขของภาคท่องเที่ยวว่าคิดเป็นร้อยละ 12.8 ของ GDP และร้อยละ 20.1 ของการจ้างงานทั้งหมดในปี 2567 เมื่อรวมผลทางอ้อม และคาดว่าจะเพิ่มเป็นร้อยละ 19.3 ของ GDP ในปี 2578 เมืองท่องเที่ยวอย่างเชียงใหม่และภูเก็ตจึงอยู่ในภาคเศรษฐกิจที่มีสัดส่วนสูงอยู่แล้ว

### เมืองที่ไม่อยู่ใน 11 เมืองของแบบจำลองควรเตรียมอะไร

แนวทางที่ 2 ของรายงานคือพื้นฐานที่ทุกเมืองในไทยควรมี ข้อแรกคือโครงสร้างการคลังของท้องถิ่น รายงานชี้ว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นยังพึ่งเงินอุดหนุนจากส่วนกลาง และเสนอให้ท้องถิ่นเก็บรายได้ของตัวเองได้มากขึ้น เช่น ภาษีที่ดินและค่าบริการ พร้อมกรอบการกู้ยืมที่มีเพดานหนี้ชัดเจน ข้อที่สองคือใส่ความทนต่อภัยในทุกรอบการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งรายงานระบุว่าคุ้มค่าใน 96 เปอร์เซ็นต์ของสถานการณ์ที่จำลอง งบลงทุนของเทศบาลจึงเป็นสัญญาณแรกที่ธุรกิจในเมืองเหล่านี้ควรเปิดดู

### คนทำงานทางไกลกำลังเลือกเมืองรองหรือไม่

รายงานชี้ว่ามีสัญญาณแล้ว สัดส่วนคนทำงานไทยที่เปิดรับการทำงานทางไกลเพิ่มจากร้อยละ 50 ในปี 2563 เป็นร้อยละ 76 ในปี 2566 ตามข้อมูลของ Jobsdb และเมืองศูนย์กลางภาคอย่างเชียงใหม่ ขอนแก่น และหาดใหญ่-สงขลา กำลังรับทั้งคนไทยที่กลับบ้านเกิดและคนทำงานทางไกลจากต่างประเทศ ส่วนเมืองท่องเที่ยวอย่างภูเก็ต เชียงใหม่ พัทยา หาดใหญ่ และกระบี่ มีจำนวนผู้มาเยือนน้อยกว่ากรุงเทพฯ แต่เมื่อเทียบกับจำนวนผู้อยู่อาศัยมักสูงกว่า ธุรกิจที่ให้บริการคนกลุ่มนี้ เช่น ที่พักระยะยาว พื้นที่ทำงานร่วม และร้านอาหาร จึงมีฐานลูกค้าที่ไม่ได้มาจากคนในเมืองเพียงอย่างเดียว

### ห้าองค์ประกอบของเครือข่ายเมืองคืออะไร

รายงานสรุปจากหลักฐานระหว่างประเทศว่าเครือข่ายเมืองที่ทำงานได้ต้องมี 5 องค์ประกอบพร้อมกัน คือเมืองแต่ละแห่งมีบทบาทเฉพาะที่เสริมกัน ความหนาแน่นที่ทำให้ตลาดแรงงานและตลาดผู้บริโภคใหญ่พอ การเชื่อมต่อทั้งภายในและระหว่างเมือง โครงสร้างพื้นฐานที่ทนต่อภัย และสถาบันที่วางแผนและประสานงานได้จริง

## บทเรียนจากรถไฟฟ้าขอนแก่น

รายงานยกขอนแก่นเป็นกรณีศึกษาเรื่องระบบขนส่งในเมืองรอง เมืองทำแผนแม่บทรถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ (BRT) 4 สายตั้งแต่ปี 2551 และศึกษาด้านวิศวกรรมกับความต้องการเดินทางเสร็จในปี 2555 ต่อมาในปี 2558 มีการตัดสินใจยกระดับสายสีแดงเป็นรถไฟฟ้ารางเบา ซึ่งทำให้ต้นทุนสูงขึ้นมาก และถึงปี 2568 ยังไม่เริ่มก่อสร้าง เพราะติดปัญหาเงินทุนและการเวนคืนที่ดิน

รายงานเสนอว่าการเริ่มจาก BRT ซึ่งมีต้นทุนก่อสร้างราว 1.4-12.5 ล้านดอลลาร์ต่อกิโลเมตร และใช้เวลา 2-5 ปี ช่วยสร้างจำนวนผู้โดยสารและพิสูจน์ความคุ้มค่าทางการเงินก่อนลงทุนระบบรางระยะยาว เรื่องการเดินทางระหว่างขอนแก่นกับเมืองอื่นดูได้ใน[ขอนแก่น-อุดรธานี บินตรงเชียงใหม่ 52,671 คน กับ 10,672 คน](https://phygital.co.th/insights/khon-kaen-udon-thani-isaan-metropolis-mice-city)

### บทเรียนนี้เกี่ยวกับธุรกิจริมแนวรถไฟฟ้าในเมืองรองอย่างไร

โครงการขนส่งในเมืองรองอาจใช้เวลาจากแผนถึงก่อสร้างนานกว่าสิบปี และอาจเปลี่ยนรูปแบบระหว่างทาง ธุรกิจที่ซื้อที่ดินหรือเลือกทำเลตามแนวโครงการจึงควรรอขั้นที่มีงบก่อสร้างและการเวนคืนจริงก่อนจะตีมูลค่าทำเลจากโครงการนั้น

## อ่านรายงานนี้คู่กับแผนธุรกิจใน 3 ขั้น

1. **แยกตัวเลขแบบจำลองออกจากโครงการจริง** ใช้ร้อยละ 12.4 เป็นทิศทางระยะยาว แล้วตรวจว่าเมืองเป้าหมายมีโครงการที่มีมติและงบแล้วหรือยัง
2. **ดูบทบาทของเมืองตามรายงานและชั้นของเมืองในผังประเทศ** ธุรกิจที่ขายให้โรงงานควรมองเมืองฐานการผลิต ธุรกิจที่ขายให้ผู้มาเยือนควรมองเมืองท่องเที่ยว
3. **วัดความต้องการในเมืองนั้นด้วยข้อมูลของตัวเอง** เช่น จำนวนคนค้นหาสินค้าในเมือง ยอดขายออนไลน์ที่ส่งไปเมืองนั้น และคู่แข่งที่มีอยู่แล้ว

ฟิจิทัลช่วยธุรกิจวางขั้นที่ 3 ให้เป็นตัวเลขที่ใช้ตัดสินใจได้ ก่อนลงเงินเปิดสาขาในเมืองใหม่

## สรุป

รายงาน Thailand Cities of the Future ของธนาคารโลกจำลองการลงทุนในเมืองไทยด้วยงบราว 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐใน 3 แบบ การให้เมืองรอง 11 เมืองได้งบร้อยละ 80 ให้ผลสูงสุดที่ร้อยละ 12.4 ของ GDP ต่อหัว ณ ปี 2593 แบบเน้นกรุงเทพฯ ได้ร้อยละ 11.6 และแบบแบ่งครึ่งได้ต่ำสุดร้อยละ 10.9 แบบเน้นกรุงเทพฯ นำเกือบตลอดช่วงก่อนถูกแซงในช่วงท้าย และลำดับผลขึ้นกับขนาดงบ รายงานเสนอเครือข่ายเมืองที่มีกรุงเทพฯ เป็นหลักควบคู่กับการลงทุนเข้มข้นในเมืองรองบางแห่ง ธุรกิจจึงควรเลือกเมืองจากโครงการที่เกิดจริงและความต้องการในพื้นที่ มากกว่าตัวเลขพาดหัว

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### เมืองรอง 11 เมืองในแบบจำลองมีเมืองใดบ้าง

ฉบับสรุปเรียกกลุ่มนี้ว่าเมืองรองที่กำหนดไว้ 11 เมือง แต่ไม่ได้แสดงรายชื่อครบในหน้าที่อธิบายแบบจำลอง รายชื่อเต็มอยู่ในรายงานฉบับหลัก เมืองที่ฉบับสรุปยกตัวอย่างในส่วนบทบาทเมือง ได้แก่ ชลบุรี นครปฐม เชียงใหม่ ภูเก็ต ขอนแก่น นครราชสีมา อุบลราชธานี หาดใหญ่ และสงขลา

### รายงานพูดถึงต้นทุนของการกระจุกตัวในกรุงเทพฯ อย่างไร

รายงานประเมินว่ารถติดทำให้เศรษฐกิจกรุงเทพฯ เสียราวร้อยละ 7-10 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมของเมืองต่อปี ชาวเมืองที่อยู่ห่างสถานีรางไม่เกิน 1 กิโลเมตรมีเพียงร้อยละ 28.9 และความเสียหายจากน้ำท่วมของไทยอยู่ราว 18,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี หรือเกือบร้อยละ 3 ของ GDP

### รายงานนี้ผูกพันรัฐบาลไทยหรือไม่

ไม่ผูกพัน รายงานเป็นงานวิเคราะห์และข้อเสนอของธนาคารโลก ส่วนกรอบที่ผูกหน่วยงานของรัฐคือผังนโยบายระดับประเทศ ซึ่งมีเป้าหมายและรายชื่อพื้นที่ของตัวเอง เช่น เป้าลงทุนของพื้นที่พัฒนาพิเศษใน[เป้าลงทุน EEC SEZ ระเบียงเศรษฐกิจ 4 ภาค ถึงปี 2580](https://phygital.co.th/insights/thailand-eec-sez-corridor-investment-targets-2580)

### เมืองรองของไทยหนาแน่นขึ้นแค่ไหนแล้ว

รายงานระบุว่าความหนาแน่นของประชากรในเมืองรองเพิ่มขึ้นราวเท่าตัวในสองทศวรรษ และกรุงเทพฯ มีประชากรเกือบ 27 เท่าของเชียงใหม่ ซึ่งรายงานระบุว่าเป็นเมืองใหญ่อันดับสองของประเทศ

### ความเสี่ยงด้านสภาพอากาศเข้ามาเกี่ยวกับการเลือกเมืองอย่างไร

รายงานคาดว่ากรุงเทพฯ จะมีวันร้อนจัดเกือบ 300 วันต่อปีภายในกลางศตวรรษ และนับความทนต่อภัยเป็นหนึ่งในห้าองค์ประกอบของเครือข่ายเมือง เมืองที่ผังประเทศจัดว่าเสี่ยงภัยดูได้ใน[เมืองเสี่ยงน้ำท่วม ดินถล่ม แผ่นดินไหว 25 จังหวัดติดครบสามภัย](https://phygital.co.th/insights/thailand-flood-landslide-earthquake-risk-cities-2580)

## รายงานบอกทิศทางของเมือง ข้อมูลในพื้นที่บอกว่าลูกค้าพร้อมหรือยัง

PHYGITAL AGENCY เทียบโครงการของรัฐในเมืองเป้าหมายกับข้อมูลการค้นหาและคู่แข่งในพื้นที่ เพื่อช่วยธุรกิจตัดสินใจว่าจะขยายไปเมืองใดก่อน และวางแผนการตลาดรายเมืองได้ตั้งแต่วันแรก ทีมดูแลลูกค้าทุกภาคผ่านระบบออนไลน์

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)