# กฎหมายธุรกิจพื้นฐาน อายุความหนี้การค้าสองปีกับห้าปี

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/thai-business-law-basics-for-ceo · เผยแพร่ 1 พฤษภาคม 2569 · อ่าน 12 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

กฎหมายธุรกิจพื้นฐานที่ผู้บริหารไทยต้องรู้ สัญญาเกิดเมื่อไรตาม ป.พ.พ. มาตรา 359 และ 366 หนี้ค่าสินค้าและค่าบริการขาดอายุความเมื่อไร และทำอย่างไรให้อายุความสะดุดหยุด

## Key Takeaways

- **กฎหมายธุรกิจพื้นฐานของกิจการไทยแบ่งได้สี่กอง คือรูปแบบกิจการ สัญญากับคู่ค้าและลูกค้า ลูกจ้าง และข้อมูลส่วนบุคคล** — สี่กองนี้เริ่มคนละวัน และกองสัญญามักมีช่องโหว่มากที่สุดเพราะไม่มีหน่วยงานใดส่งจดหมายเตือน
- **มาตรา 193/34 (1) ของ ป.พ.พ. ให้ผู้ประกอบการค้าเรียกค่าสินค้าและค่าการงานได้ภายในสองปี** — เว้นแต่ทำเพื่อกิจการของลูกหนี้เอง ซึ่งมาตรา 193/33 (5) ให้อายุความห้าปี ขายให้ผู้บริโภคกับขายให้ธุรกิจจึงมีเส้นตายต่างกัน
- **อายุความสะดุดหยุดเมื่อลูกหนี้รับสภาพหนี้เป็นหนังสือ ชำระบางส่วน หรือเจ้าหนี้ฟ้องคดี ตามมาตรา 193/14** — แล้วเริ่มนับใหม่ตามมาตรา 193/15 ผู้บริหารควรไล่อายุลูกหนี้ทุกเดือนเทียบกับเส้นตายเหล่านี้

กฎหมายธุรกิจพื้นฐานที่ผู้บริหารไทยมักรู้ช้าเกินไปมีสองเรื่อง คือวันที่สัญญาเกิดขึ้นจริง และวันที่สิทธิทวงเงินหมดไป ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) วางหลักของสองเรื่องนี้ไว้ และทั้งสองเรื่องกระทบเงินสดของกิจการโดยตรง ต่างจากกำหนดยื่นงบหรือยื่นภาษีที่มีหน่วยงานรัฐเตือนตามรอบ

บทนี้เริ่มจากภาพรวมสี่กองของหน้าที่ตามกฎหมาย แล้วลงรายละเอียดเรื่องสัญญาและอายุความตามตัวบท ป.พ.พ. ที่อ้างถึง เนื้อหาเป็นความรู้พื้นฐานสำหรับผู้บริหาร กรณีเฉพาะของกิจการควรให้ทนายความที่อ่านเอกสารจริงเป็นผู้ให้ความเห็น

## กฎหมายธุรกิจพื้นฐานมีกี่กอง

หน้าที่ตามกฎหมายของกิจการแบ่งได้สี่กองที่เดินขนานกัน กองแรกมาจากรูปแบบกิจการ เช่น การจดทะเบียน การทำบัญชี และการยื่นงบ กองที่สองมาจากสัญญากับคู่ค้าและลูกค้า กองที่สามมาจากการมีลูกจ้าง กองที่สี่มาจากการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลของผู้อื่น

| กอง               | เริ่มนับเมื่อ                    | ใครเตือนตามรอบ              |
| ----------------- | ---------------------------------- | ------------------------------ |
| รูปแบบกิจการ    | วันจดทะเบียน                     | หน่วยงานรัฐและผู้ทำบัญชี |
| สัญญา             | วันที่ตกลงกับคู่สัญญารายแรก | ไม่มี                          |
| ลูกจ้าง           | วันที่ลูกจ้างคนแรกเริ่มงาน   | สำนักงานประกันสังคมบางส่วน |
| ข้อมูลส่วนบุคคล | วันที่เก็บข้อมูลลูกค้ารายแรก | ไม่มี                          |

กองที่ไม่มีใครเตือนคือกองที่ช่องโหว่สะสมเงียบที่สุด บทนี้จึงลงรายละเอียดกองสัญญา ส่วนกองรูปแบบกิจการ มาตรฐานบัญชีที่กิจการขนาดกลางใช้อธิบายไว้ใน[TFRS for NPAEs คืออะไร ห้าทางเลือกที่มาตรฐานบัญชีเปิดให้ SME](https://phygital.co.th/insights/tfrs-for-npaes-accounting-standard-thai-sme)

### **บุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วนจำกัด และบริษัทจำกัด ต่างกันตรงไหน**

ต่างกันที่ความรับผิดในหนี้ ภาระเอกสาร และวิธีเสียภาษี ผู้ที่ทำกิจการในนามบุคคลธรรมดารับผิดในหนี้ของกิจการด้วยทรัพย์สินส่วนตัว และเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา บริษัทจำกัดแยกความรับผิดของผู้ถือหุ้นไว้เท่าค่าหุ้นที่ยังส่งไม่ครบ และเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิ ห้างหุ้นส่วนจำกัดมีทั้งหุ้นส่วนที่จำกัดและไม่จำกัดความรับผิด ราคาของการแยกความรับผิดคือบัญชีและเอกสารที่ต้องทำทุกปี

## สัญญาธุรกิจเกิดขึ้นเมื่อไร

สัญญาเกิดเมื่อคำเสนอของฝ่ายหนึ่งกับคำสนองของอีกฝ่ายตรงกัน ป.พ.พ. มีสามมาตราที่ผู้บริหารใช้ตรวจการเจรจาของตัวเองได้ทันที คือมาตรา 359 เรื่องคำสนองที่แก้เงื่อนไข มาตรา 361 เรื่องสัญญาระหว่างคนที่อยู่ห่างกัน และมาตรา 366 เรื่องข้อที่ยังตกลงกันไม่ครบ

ตัวบทที่ใช้ในบทนี้อ่านได้จาก[ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่เผยแพร่บนเว็บไซต์หน่วยงานรัฐ](http://www.bpp.go.th/bpp%5Fst6/BPPNITIK/INDEX/civil%20law/pang01.htm) ตารางด้านล่างสรุปผลในทางปฏิบัติของแต่ละมาตรา

| มาตรา          | ตัวบทวางหลักว่า                                                                                  | ผลในการเจรจาจริง                                                                        |
| -------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 359 วรรคสอง   | คำสนองที่มีข้อความเพิ่ม ข้อจำกัด หรือข้อแก้ไข ถือเป็นคำบอกปัดและเป็นคำเสนอใหม่       | ตอบว่า "รับได้ แต่ขอเลื่อนส่งของ" ยังไม่เกิดสัญญา                                  |
| 361 วรรคหนึ่ง | สัญญาระหว่างคนที่อยู่ห่างกันเกิดเมื่อคำบอกกล่าวสนองไปถึงผู้เสนอ                      | อีเมลตอบรับที่ยังไม่ถึงผู้เสนอ ยังไม่ทำให้สัญญาเกิด                             |
| 366 วรรคหนึ่ง | ข้อที่ฝ่ายใดแสดงว่าเป็นสาระสำคัญ ถ้ายังตกลงไม่ครบ เมื่อสงสัยให้ถือว่ายังไม่มีสัญญา | ราคาตกลงแล้วแต่กำหนดส่งยังค้าง อาจยังไม่มีสัญญา                                   |
| 366 วรรคสาม   | ถ้าตกลงว่าจะทำเป็นหนังสือ เมื่อสงสัยให้ถือว่ายังไม่มีสัญญาจนกว่าจะทำเป็นหนังสือ     | เริ่มงานก่อนเซ็นสัญญาที่ตกลงว่าจะเซ็น เสี่ยงทวงเงินตามเงื่อนไขในร่างไม่ได้ |

### **ข้อตกลงในแชตและอีเมลผูกพันกิจการไหม**

ผูกพันได้ เพราะสัญญาทั่วไปไม่ต้องทำตามแบบเฉพาะ ถ้าคำเสนอกับคำสนองตรงกัน ข้อความในแชตและอีเมลก็เป็นหลักฐานของสัญญาได้ ปัญหาในทางปฏิบัติมักอยู่ที่คำตอบที่แก้เงื่อนไขเล็กน้อย ซึ่งมาตรา 359 ถือว่าเป็นคำเสนอใหม่ ทั้งสองฝ่ายจึงอาจรู้สึกว่าจบแล้วทั้งที่ยังไม่จบ วิธีกันคือสรุปราคา ขอบเขตงาน และกำหนดส่งกลับไปเป็นข้อความเดียว แล้วขอคำตอบรับที่ไม่เติมเงื่อนไขใด

### **ตกลงกันว่าจะทำสัญญาเป็นหนังสือ แต่เริ่มงานก่อนเซ็น เกิดอะไรขึ้น**

มาตรา 366 วรรคสามวางหลักว่า เมื่อตกลงกันไว้ว่าสัญญาจะต้องทำเป็นหนังสือ และมีกรณีสงสัย ให้ถือว่ายังไม่มีสัญญาจนกว่าจะทำเป็นหนังสือ กิจการที่เริ่มงานตามร่างที่ยังไม่มีใครเซ็นจึงเสี่ยงอ้างเงื่อนไขในร่างไม่ได้ เช่น ค่าปรับส่งช้าหรืองวดชำระ ทางที่ปลอดภัยคือไม่เริ่มงานจนกว่าจะเซ็น หรือส่งหนังสือสั้นยืนยันขอบเขตและราคาของงานช่วงแรกให้อีกฝ่ายตอบรับก่อน

## อายุความของหนี้ค่าสินค้าและค่าบริการ

อายุความคือระยะเวลาที่เจ้าหนี้ต้องใช้สิทธิเรียกร้อง ถ้าไม่ใช้ภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด มาตรา 193/9 ให้สิทธินั้นขาดอายุความ และมาตรา 193/10 ให้ลูกหนี้ปฏิเสธการชำระได้ อายุความทั่วไปตามมาตรา 193/30 คือสิบปี แต่หนี้การค้าส่วนใหญ่มีอายุความสั้นกว่านั้นมาก

มาตรา 193/34 (1) กำหนดอายุความสองปีให้ผู้ประกอบการค้าหรืออุตสาหกรรม ผู้ประกอบหัตถกรรม ผู้ประกอบศิลปอุตสาหกรรม หรือช่างฝีมือ เรียกค่าของที่ส่งมอบ ค่าการงานที่ทำ หรือค่าดูแลกิจการของผู้อื่น รวมทั้งเงินที่ออกทดรองไป เว้นแต่เป็นการที่ทำเพื่อกิจการของฝ่ายลูกหนี้เอง ส่วนกรณีที่ยกเว้นนั้น มาตรา 193/33 (5) ให้อายุความห้าปี

| กรณี                                                                     | อายุความ | มาตรา                        |
| ------------------------------------------------------------------------ | --------- | ---------------------------- |
| ขายสินค้าหรือรับจ้างทำงานให้ลูกหนี้ใช้เอง                       | สองปี    | 193/34 (1)                   |
| ขายสินค้าหรือรับจ้างทำงานเพื่อกิจการของลูกหนี้                  | ห้าปี    | 193/33 (5) ประกอบ 193/34 (1) |
| สิทธิเรียกร้องที่ไม่มีกฎหมายกำหนดไว้เฉพาะ                        | สิบปี    | 193/30                       |
| สิทธิที่เกิดจากคำพิพากษาถึงที่สุดหรือสัญญาประนีประนอมยอมความ | สิบปี    | 193/32                       |

### **ขายให้ธุรกิจกับขายให้ผู้บริโภค อายุความต่างกันอย่างไร**

ต่างกันที่ลูกหนี้นำสินค้าหรืองานไปใช้ทำอะไร ร้านวัสดุที่ขายสีให้เจ้าของบ้านทาบ้านตัวเองอยู่ในอายุความสองปี ถ้าขายสีชุดเดียวกันให้บริษัทรับเหมาเพื่อใช้ในงานที่รับจ้างมา การขายนั้นทำเพื่อกิจการของลูกหนี้ อายุความจึงเป็นห้าปี กิจการที่มีลูกค้าทั้งสองแบบควรแยกประเภทลูกหนี้ไว้ในทะเบียนตั้งแต่เปิดบัญชี เพราะเส้นตายของสองกลุ่มห่างกันถึงสามปี และกรณีที่ก้ำกึ่งควรให้ทนายความชี้

### **อายุความเริ่มนับวันไหน**

มาตรา 193/12 ให้เริ่มนับแต่ขณะที่อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้ สำหรับหนี้การค้าที่มีเครดิตเทอม วันนั้นมักเป็นวันครบกำหนดชำระตามใบแจ้งหนี้ ซึ่งอยู่หลังวันส่งของ ส่วนหนี้ที่ยังบังคับไม่ได้จนกว่าจะทวงถาม มาตรา 193/13 ให้นับตั้งแต่เวลาแรกที่ทวงถามได้ ผู้บริหารจึงควรเก็บวันครบกำหนดของทุกใบแจ้งหนี้ไว้ในระบบเดียวกับยอดค้าง เพื่อคำนวณเส้นตายของแต่ละรายการได้โดยไม่ต้องเดา

## ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงได้อย่างไร

มาตรา 193/14 ระบุเหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงห้ากรณี และมาตรา 193/15 ให้ไม่นับเวลาที่ล่วงไปก่อนหน้า แล้วเริ่มนับใหม่ตั้งแต่เหตุนั้นสิ้นสุด เจ้าหนี้จึงยืดเส้นตายได้โดยชอบด้วยกฎหมาย ถ้าลงมือก่อนอายุความครบ

1. **ลูกหนี้รับสภาพหนี้เป็นหนังสือ** ชำระหนี้บางส่วน ชำระดอกเบี้ย ให้ประกัน หรือทำการใดที่แสดงชัดว่ายอมรับหนี้
2. **เจ้าหนี้ฟ้องคดี** เพื่อตั้งหลักฐานสิทธิเรียกร้องหรือเพื่อให้ชำระหนี้
3. **เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลาย**
4. **เจ้าหนี้มอบข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการพิจารณา**
5. **เจ้าหนี้ทำการอื่นที่มีผลอย่างเดียวกับการฟ้องคดี**

### **ส่งข้อความทวงหนี้ทางแชต ทำให้อายุความสะดุดไหม**

การทวงถามของเจ้าหนี้เพียงอย่างเดียวไม่อยู่ในห้ากรณีของมาตรา 193/14 สิ่งที่ทำให้สะดุดคือการกระทำของลูกหนี้ที่ยอมรับหนี้ เช่น ตอบเป็นหนังสือว่ายอมรับยอดค้าง หรือโอนชำระบางส่วน วิธีที่ใช้ได้จริงคือส่งหนังสือยืนยันยอดค้างให้ลูกหนี้ลงชื่อรับรอง หรือเสนอแผนผ่อนที่ลูกหนี้ลงชื่อยอมรับ แล้วเก็บต้นฉบับไว้คู่ใบแจ้งหนี้ ส่วนข้อความในแชตที่ลูกหนี้ยอมรับยอดจะนับเป็นการรับสภาพหนี้ได้หรือไม่ ควรให้ทนายความพิจารณาจากข้อความจริง

### **ตกลงในสัญญาให้อายุความยาวขึ้นได้ไหม**

ไม่ได้ มาตรา 193/11 วางหลักว่าคู่กรณีจะตกลงให้งดใช้ ขยาย หรือย่นอายุความที่กฎหมายกำหนดไม่ได้ ข้อความในสัญญาที่เขียนว่าผู้ขายมีสิทธิเรียกเงินได้ภายในสิบปี จึงไม่ได้ต่ออายุความของหนี้ค่าสินค้าออกไป ทางที่ได้ผลคือทำให้อายุความสะดุดตามมาตรา 193/14 ก่อนครบกำหนด และติดตามลูกหนี้ด้วยรายงานอายุหนี้ทุกเดือน

## ลูกจ้างและข้อมูลส่วนบุคคล

กองลูกจ้างเริ่มตั้งแต่ลูกจ้างคนแรก และมีหน้าที่ที่เปลี่ยนไปตามจำนวนลูกจ้าง ส่วนกองข้อมูลส่วนบุคคลเริ่มตั้งแต่กิจการเก็บชื่อและช่องทางติดต่อของลูกค้ารายแรก สองกองนี้มีกฎหมายเฉพาะที่ควรอ่านจากตัวบทโดยตรง

เรื่องลูกจ้างคนแรก ตั้งแต่สัญญาทดลองงานถึงการคำนวณวันทำงาน อธิบายไว้ใน[จ้างพนักงานคนแรก สัญญาทดลองงานตามมาตรา 17 กับวันที่ 120](https://phygital.co.th/insights/hiring-first-employee-thailand) ส่วนข้อมูลส่วนบุคคล กิจการควรอ่าน[พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ฉบับที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเผยแพร่](https://www.pdpc.or.th/wp-content/uploads/2023/12/1%5FPersonal-Data-Protection-2562.pdf) แล้วทำรายการว่าเก็บข้อมูลอะไร เพื่ออะไร และเก็บนานเท่าไร

### **ความเสี่ยงทางกฎหมายควรเข้าทะเบียนความเสี่ยงของกิจการไหม**

ควรเข้า โดยลงเป็นรายการที่มีเจ้าของและวันทบทวนเหมือนความเสี่ยงอื่น รายการที่เกิดบ่อยในกองสัญญาคือหนี้การค้าที่ใกล้ขาดอายุความ และงานที่เริ่มก่อนสัญญาเกิด ส่วนในกองข้อมูลส่วนบุคคลคือข้อมูลลูกค้าที่เก็บเกินกำหนด วิธีตั้งทะเบียนและจัดลำดับอยู่ใน[Enterprise Risk Management กรอบ COSO ที่ผู้บริหารต้องนำเอง](https://phygital.co.th/insights/enterprise-risk-management-coso)

## จัดลำดับจากหน้าที่ที่ย้อนกลับมาแก้ไม่ได้

หน้าที่ตามกฎหมายแบ่งได้สองแบบตามการแก้ย้อนหลัง แบบแรกแก้ได้ด้วยการยื่นเพิ่มและจ่ายค่าปรับ เช่น ยื่นเอกสารล่าช้า แบบที่สองแก้ย้อนหลังไม่ได้ เช่น หนี้ที่ขาดอายุความไปแล้ว หรืองานที่ทำไปโดยไม่มีหลักฐานว่าสัญญาเกิด เวลาของผู้บริหารควรลงที่แบบที่สองก่อน เพราะแบบแรกจ้างมืออาชีพตามแก้ทีหลังได้

ต้นทุนของเรื่องกฎหมายขึ้นกับจังหวะที่ถามมากกว่าความซับซ้อนของเรื่อง การถามตอนที่ยังมีทางเลือกหลายทางจ่ายในอัตรางานที่ปรึกษา ส่วนการถามเรื่องเดียวกันตอนเหลือทางเลือกทางเดียวจ่ายในอัตรางานแก้วิกฤต ความรู้บริหารอีกแปดหมวดที่วางคู่กับกฎหมายรวมไว้ใน[ความรู้บริหารจัดการ 9 หมวดที่ CEO ต้องรู้ ผลิตภาพขึ้น 17%](https://phygital.co.th/insights/ceo-business-management-knowledge-guide)

1. **ดึงรายงานอายุลูกหนี้** แยกลูกหนี้ที่ซื้อไปใช้เองกับที่ซื้อไปใช้ในกิจการ
2. **คำนวณเส้นตายของแต่ละรายการ** จากวันครบกำหนดชำระ บวกสองปีหรือห้าปีตามประเภท
3. **ส่งหนังสือยืนยันยอดค้างให้ลูกหนี้ลงชื่อ** สำหรับรายการที่เหลือเวลาน้อยกว่าหกเดือน
4. **ตรวจงานที่เริ่มแล้วแต่ยังไม่ได้เซ็นสัญญา** แล้วส่งหนังสือยืนยันขอบเขตและราคาให้อีกฝ่ายตอบรับ
5. **นัดทนายความสำหรับรายการที่ก้ำกึ่ง** ก่อนเส้นตายอย่างน้อยหนึ่งไตรมาส

## สรุป

กฎหมายธุรกิจพื้นฐานของกิจการไทยมีสี่กอง และกองสัญญาคือกองที่ไม่มีใครเตือน ป.พ.พ. มาตรา 359 และ 366 บอกว่าสัญญาเกิดเมื่อคำเสนอกับคำสนองตรงกันและตกลงสาระสำคัญครบ มาตรา 193/34 (1) ให้อายุความหนี้การค้าสองปี และมาตรา 193/33 (5) ให้ห้าปีเมื่อทำเพื่อกิจการของลูกหนี้ อายุความสะดุดได้ด้วยเหตุในมาตรา 193/14 แต่ตกลงขยายในสัญญาไม่ได้ ผู้บริหารควรไล่อายุลูกหนี้ทุกเดือนและเก็บหลักฐานการตอบรับทุกดีล

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### เมื่อไรที่ร้านซึ่งทำในนามบุคคลธรรมดาควรเปลี่ยนเป็นนิติบุคคล

ดูสามสัญญาณพร้อมกัน คู่ค้าเริ่มขอเอกสารที่ออกได้เฉพาะนิติบุคคล กำไรถึงระดับที่ภาษีนิติบุคคลได้เปรียบภาษีบุคคลธรรมดา และกิจการเริ่มมีความเสี่ยงที่กระทบทรัพย์สินส่วนตัว เช่น สัญญาระยะยาว เมื่อครบสองในสามสัญญาณ ควรให้ผู้ทำบัญชีคำนวณเทียบด้วยตัวเลขจริงของกิจการ

### ใบเสนอราคาที่ลูกค้าเซ็นตอบรับกลับมา ถือเป็นสัญญาไหม

ถ้าลูกค้าเซ็นรับโดยไม่แก้ไขเงื่อนไข และใบเสนอราคามีสาระสำคัญครบ เช่น สินค้า ราคา และกำหนดส่ง มักถือเป็นหลักฐานว่าคำเสนอกับคำสนองตรงกัน ถ้าลูกค้าเขียนแก้ราคาหรือกำหนดส่งก่อนเซ็น มาตรา 359 ถือว่าเป็นคำเสนอใหม่ที่ผู้ขายต้องตอบรับอีกครั้ง

### แบบฟอร์มสัญญาที่ดาวน์โหลดจากอินเทอร์เน็ตใช้ได้ไหม

ใช้เป็นจุดตั้งต้นได้ แต่ต้องแก้สามส่วนให้ตรงกับงานจริงก่อนใช้ คือขอบเขตงานและสิ่งส่งมอบ เงื่อนไขและกำหนดชำระเงิน และวิธีเลิกสัญญา แบบฟอร์มกลางเขียนสามส่วนนี้กว้างที่สุด และข้อพิพาทส่วนใหญ่เกิดที่สามส่วนนี้

### หนี้ที่ขาดอายุความแล้ว ยังทวงได้ไหม

เจ้าหนี้ยังทวงถามได้ แต่มาตรา 193/10 ให้ลูกหนี้มีสิทธิปฏิเสธการชำระ ถ้าลูกหนี้ยกอายุความขึ้นต่อสู้ การฟ้องบังคับจึงไม่ได้ผล กิจการควรตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญตามมาตรฐานบัญชีที่ใช้ และปรึกษาผู้ทำบัญชีเรื่องการตัดหนี้สูญทางภาษี

### กรรมการบริษัทต้องรับผิดส่วนตัวในหนี้การค้าของบริษัทไหม

โดยหลักไม่ต้อง เพราะบริษัทเป็นนิติบุคคลแยกจากกรรมการ แต่กรรมการอาจรับผิดส่วนตัวถ้าไปค้ำประกันหนี้ในนามตัวเอง หรือทำเกินอำนาจที่บริษัทมอบไว้ ผู้ที่รับเป็นกรรมการในบริษัทของญาติหรือเพื่อนควรอ่านเอกสารที่ต้องเซ็นทุกฉบับว่าเซ็นในนามบริษัทหรือในนามตัวเอง

## ลูกค้าเห็นกำหนดส่งและเงื่อนไขชำระเงินตรงไหน ก่อนกดยืนยันคำสั่งซื้อ

PHYGITAL AGENCY วางหน้าขอใบเสนอราคาและหน้าสั่งซื้อที่แสดงเงื่อนไขครบในหน้าเดียว และเก็บบันทึกการยืนยันของลูกค้าไว้ให้ค้นย้อนหลังได้

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)