# สีดำไทยกับสีขาวไทย เขม่า หมึก ขาวผ่อง งาช้าง และเทาสวาด

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/thai-black-white-colors-khamao-muek-khaophong · เผยแพร่ 30 กันยายน 2569 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

หมู่สีดำ 18 สีและหมู่สีขาว 13 สีในระบบสีไทยโทน เขม่าสองชนิด หมึกไทยกับหมึกจีน ขาวจากปูน ดินขาว และตะกั่ว พร้อมค่าสีเทาที่พิมพ์ออกมาเป็นสีแดงซึ่งต้องแก้ก่อนใช้

## Key Takeaways

- **สีดำไทยในระบบสีไทยโทนมี 18 สี (T9010 ถึง T9180) และสีขาวไทยมี 13 สี (T0010 ถึง T0130)** — สีดำหลักมาจากเขม่าควันไฟ ซึ่ง ดร.ไพโรจน์ พิทยเมธี บันทึกในวิทยานิพนธ์หน้า 97-98 ว่าเขม่าจากไฟฟืนเนื้อหยาบ ส่วนเขม่าจากน้ำมันเนื้อละเอียดและดำสนิท สีเทาหลายสีได้จากสีดำผสมฝุ่นขาว
- **สีขาวไทยไม่มีขาวจัด** — หน้า 99 ระบุว่าสีไทยไม่ใช้สีขาวแบบขาวจั๊วหรือขาวจากไทเทเนียม ทั้ง 13 สีในหมู่มีหมึกเจืออยู่ทุกสี ขาวผ่องทำจากปูนที่เผาจากหินปูนหรือเปลือกหอย ส่วนขาวจากตะกั่วที่ช่างเคยทำ วิทยานิพนธ์หน้า 40 บันทึกว่าไม่ทนและนานไปจะคล้ำ
- **ค่าของสีเทา (T9090) พิมพ์ไว้เป็น C20 M100 Y100 K0** — ตรงกับค่าของแดงชาด (T1010) และมรกต (T4250) ทุกหลัก ฟิจิทัลไล่ค่าสีครบทั้ง 168 รหัส พบว่ามีสามสีนี้เท่านั้นที่ใช้ค่านี้ร่วมกัน ผู้ที่ต้องการสีเทาจึงต้องใช้ค่าของสวาดหรือควันเพลิงแทน

ผู้ที่คัดลอกค่าสีเทาจากรายการสีไทยไปใช้ตรง ๆ จะได้กล่องสีแดงสด เพราะค่าที่พิมพ์ไว้ให้สีเทาในวิทยานิพนธ์เป็นค่าเดียวกับแดงชาด ส่วนผู้ที่ใช้สีดำเขม่าตามตารางอาจได้ไฟล์ที่โรงพิมพ์ขอให้แก้ เพราะค่านั้นใช้หมึกรวมถึง 340% และผู้ที่อยากได้ขาวแบบไทยบนฉลากก็มักไม่รู้ว่าหมึกสี่สีพิมพ์สีขาวไม่ได้เลย

สามเรื่องนี้แก้ได้ถ้ารู้ว่าสีดำ เทา และขาวแบบไทยแต่ละชื่อมาจากวัสดุอะไร และค่าสีตัวไหนในรายการหน้า 97-100 ใช้ได้ทันที ตัวไหนต้องแก้ก่อน เนื้อหาไล่จากเขม่าและหมึก ไปที่สีเทาที่ผสมจากดำกับขาว แล้วต่อด้วยขาวจากปูน ดินขาว และตะกั่ว ก่อนปิดด้วยวิธีเลือกกระดาษและหมึกให้ได้โทนนี้บนงานพิมพ์

## หมู่สีดำ 18 สี เขม่าสองชนิดกับหมึก

สีดำหลักของช่างไทยมาจากเขม่าควันไฟ [ดุษฎีนิพนธ์เรื่อง "การสร้างประสบการณ์ทางสุนทรียะจากสีไทย"](http://www.thapra.lib.su.ac.th/objects/thesis/fulltext/thapra/Pairoj%5FPittayamatee%5F2/fulltext.pdf) หน้า 97 อธิบายว่าคำว่าเขม่ามาจากคำเขมรว่าเขมา แปลว่าดำ ช่างขูดเขม่าที่จับเป็นก้อนตามผนังปล่องไฟหรือก้นกระทะ นำมาบดกับน้ำกาวแล้วใช้เขียนภาพ หน้า 98 แยกคุณภาพไว้สองชนิด เขม่าจากไฟฟืนเนื้อหยาบกว่า เขม่าจากควันน้ำมันเนื้อละเอียดและดำสนิท

สีดำอีกชนิดเรียกว่าหมึก หน้า 98 บรรยายว่าเป็นสีดำผสมยางไม้ปั้นเป็นแท่ง เวลาใช้จึงฝนละลายน้ำ ช่างใช้ตัดเส้นดำในส่วนที่ละเอียด หน้า 97 ยังบันทึกสีดำชั้นดีที่ได้จากการเผากระดูกสัตว์ ซึ่งชนิดที่ดีที่สุดเผาจากงาช้างและเรียกว่า Ivory Black

| สีดำไทย | รหัส  | ค่า CMYK         | วัสดุตามวิทยานิพนธ์                  |
| --------- | ----- | ---------------- | -------------------------------------- |
| ดำเขม่า  | T9010 | C90 M80 Y70 K100 | เขม่าควันไฟบดกับน้ำกาว           |
| ดำหมึก   | T9020 | C30 M25 Y20 K60  | คำไทยจากน้ำดำของปลาหมึก          |
| หมึกจีน  | T9040 | C10 M0 Y0 K90    | นำเข้าจากจีน เป็นน้ำขวดหรือก้อน |
| น้ำรัก    | T9050 | C50 M60 Y60 K80  | ยางจากต้นรัก ใช้รักษาเนื้อไม้    |
| ปีกกา     | T9070 | C70 M50 Y60 K50  | ดำเหมือนขนปีกนกกา                  |
| เขม่ายาง | T9080 | C30 M0 Y0 K90    | เขม่าจากยางเผาไหม้ ดำจัด          |
| นิลกาฬ   | T9130 | C90 M60 Y60 K90  | เทาเข้มออกดำอมน้ำเงิน สีหมอกเมฆ |

ดำหมึกในระบบไทยโทนมีค่า K เพียง 60 จึงเป็นสีเทาเข้มมากกว่าสีดำ ขณะที่หมึกจีนและเขม่ายางใช้ K90 เกือบเต็ม และเติมหมึกฟ้าเล็กน้อยให้ดำอมเย็น ผู้ที่ต้องการดำสนิทสำหรับตัวอักษรจึงเลือกจากสองสีหลัง ส่วนความหมายของคำว่ามอที่ใช้เรียกสีอ่อน เช่น มอหมึก อยู่ใน[ชื่อสีไทย หง มอ ตัด ช่างเรียกเฉดอ่อนเข้มอย่างไร](https://phygital.co.th/insights/thai-color-names-hong-mo-tut-tint-shade)

### หมึกไทยกับหมึกจีนต่างกันอย่างไร

ต่างกันที่รูปแบบของสี วิทยานิพนธ์หน้า 98 บรรยายหมึกว่าเป็นสีดำผสมยางไม้ปั้นเป็นแท่ง ต้องฝนละลายน้ำก่อนใช้ ส่วนหมึกจีน (T9040) นำเข้าจากจีน มาเป็นน้ำหมึกในขวดหรือบางทีเป็นก้อนที่ต้องฝนเช่นกัน ในระบบไทยโทน ดำหมึกมีค่า C30 M25 Y20 K60 ส่วนหมึกจีนมีค่า C10 M0 Y0 K90 หมึกจีนจึงดำกว่ามาก

## สีเทาไทย สวาด ดอกเลา ควันเพลิง และปูน

สีเทาไทยหลายสีได้จากการผสมสีดำกับฝุ่นขาว วิทยานิพนธ์หน้า 97-99 บรรยายมอหมึก สวาด และหมอก ว่าเกิดจากดำหรือดำเขม่าผสมขาว ส่วนสีเทาที่เหลือตั้งชื่อตามสิ่งที่เห็นรอบตัว เช่น ดอกเลา ลูกห่าน ควันไฟ และปูนซีเมนต์

| สีเทาไทย | รหัส  | ค่า CMYK        | คำบรรยาย                          |
| ---------- | ----- | --------------- | ---------------------------------- |
| มอหมึก     | T9030 | C60 M40 Y50 K0  | ดำผสมขาว เรียกอีกชื่อว่าสวาด |
| สวาด       | T9110 | C60 M50 Y40 K15 | เทาแกมเขียว ฝุ่นขาวผสมดำ      |
| ดอกเลา    | T9140 | C30 M25 Y20 K0  | ขาวมอ ๆ เทา ๆ คล้ายดอกอ้อย      |
| ควันเพลิง | T9160 | C0 M10 Y20 K45  | สีของควัน เทาเข้มถึงอ่อน      |
| ปูน        | T9170 | C40 M30 Y35 K0  | สีปูนซีเมนต์                      |
| เทาเขียว  | T9180 | C45 M25 Y35 K0  | มอหมึกอ่อนเจือเขียวเล็กน้อย   |

สีเทาในตารางมีสองแบบให้เลือก แบบแรกคือเทาที่สร้างจากหมึกสามสีโดยไม่มีสีดำเลย เช่น มอหมึก ดอกเลา และปูน ซึ่งให้เทาที่นุ่มและอมสีกว่า แบบที่สองคือเทาที่ใช้หมึกดำเป็นหลักอย่างควันเพลิง ซึ่งโดยทั่วไปคุมโทนให้ตรงกันข้ามล็อตได้ง่ายกว่า

### สีสวาดมาจากอะไร

วิทยานิพนธ์หน้า 98 เสนอที่มาไว้สองทาง ทางแรกคือเมล็ดสวาด ซึ่งมาจากไม้เถาเนื้อแข็ง เมล็ดกลม เปลือกแข็ง เส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5-2 เซนติเมตร และมีสีเทาแกมเขียว ทางที่สองคือแมวสีสวาด หรือแมวโคราชที่มีขนสีเทา ผู้วิจัยใช้คำว่าสันนิษฐาน ในระบบไทยโทนสวาดมีรหัส T9110 ค่า C60 M50 Y40 K15

## หมู่สีขาว 13 สี ขาวที่อมเทาหรืออมเหลือง

หมู่สีขาวในระบบสีไทยโทนมี 13 สี ใช้รหัส T0010 ถึง T0130 และไม่มีขาวจัดเลยแม้แต่สีเดียว วิทยานิพนธ์หน้า 99 บันทึกว่าสีไทยตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันไม่ใช้ หรือไม่นิยมใช้ สีขาวแบบขาวจั๊วหรือขาวจากไทเทเนียม ขาวไทยจึงอมเทาหรืออมเหลืองตามวัสดุที่ใช้ทำ

| สีขาวไทย | รหัส  | ค่า CMYK       | คำบรรยาย                                 |
| ---------- | ----- | -------------- | ----------------------------------------- |
| ขาวผ่อง   | T0010 | C5 M5 Y10 K0   | ปูนจากหินปูนหรือเปลือกหอยเผา        |
| ขาวกะบัง  | T0020 | C5 M5 Y5 K15   | ดินขาว ขาวหม่นอมเทา                    |
| กลีบบัว   | T0060 | C5 M30 Y10 K0  | กลีบบัวขาวอมชมพู                       |
| นวล        | T0080 | C15 M15 Y50 K0 | คำเรียกเก่าสมัยอยุธยา ขาวเจือเหลือง |
| สังข์      | T0100 | C0 M5 Y20 K0   | ขาวเหมือนหอยสังข์                      |
| งาช้าง     | T0120 | C0 M0 Y15 K0   | ขาวอมเหลืองเล็กน้อย                   |
| หมอก       | T0130 | C5 M10 Y20 K10 | ดำเขม่าผสมฝุ่นขาว                     |

ขาวผ่องเป็นสีขาวหลักของช่าง หน้า 99 บันทึกว่าช่างรุ่นเก่าเรียกสีนี้ว่าฝุ่น เพราะเนื้อและสีเหมือนแป้งที่ผู้หญิงใช้ผัดหน้า และเป็นขาวที่คงทนถาวร สีขาวที่ผสมกับสีอื่นให้เป็นเฉดอ่อน ซึ่งเรียกว่าฝุ่นขาวในคำบรรยายสีหลายหมู่ จึงหมายถึงวัสดุกลุ่มนี้

### สีงาช้างกับสีสังข์ต่างกันอย่างไร

สังข์อุ่นกว่าเล็กน้อย งาช้าง (T0120) มีค่า C0 M0 Y15 K0 คือมีหมึกเหลืองอย่างเดียว ส่วนสังข์ (T0100) มีค่า C0 M5 Y20 K0 มีหมึกม่วงแดงเพิ่ม 5 และเหลืองมากกว่า 5 วิทยานิพนธ์หน้า 100 ระบุว่าสังข์เป็นคำเรียกสีตั้งแต่สมัยอยุธยา หมายถึงสีขาวเหมือนหอยสังข์

## สีขาวที่ช่างไทยทำจากปูน ดินขาว สังกะสี และตะกั่ว

ช่างไทยทำสีขาวจากวัสดุอย่างน้อยสี่ชนิด วิทยานิพนธ์หน้า 40 รวบรวมไว้ในส่วนวัสดุสี และแต่ละชนิดมีคุณภาพต่างกัน

1. **ปูนขาว** ได้จากการเผาหินปูนหรือเปลือกหอยแล้วบดกรอง เป็นขาวที่คงทนถาวร ตรงกับคำบรรยายขาวผ่องในรายการสีหน้า 99
2. **ดินขาว** เนื้อละเอียด แต่ไม่ขาวจัด ช่างใช้กับงานรองพื้นและงานหยาบ แต่ก่อนเรียกว่าขาวกระบัง หน้าเดียวกันบันทึกอีกย่อหน้าว่าขาวกระบังได้จากดินขาวเผาจนสุกแล้วบดกรอง และช่างโบราณนิยมใช้มาก
3. **ฝุ่นขาวจากออกไซด์ของสังกะสี** ละเอียดและขาวจัดกว่าดินขาว ชนิดเดียวกับแป้งผัดหน้าของผู้หญิงจีนและญี่ปุ่น ส่วนใหญ่สั่งเข้ามาจากจีน
4. **ขาวจากตะกั่ว** ได้จากแผ่นตะกั่วแช่น้ำส้มในไหปิดฝานานราว 6 เดือน ได้ผงขาวสดใส แต่สีไม่ทนและนานไปจะคล้ำ

ชื่อเรียกของสีขาวไทยจึงต้องใช้อย่างระวัง คำว่าฝุ่นในหน้า 99 หมายถึงขาวผ่องจากปูน แต่คำว่าฝุ่นขาวในหน้า 40 หมายถึงออกไซด์ของสังกะสี และคำว่าขาวฝุ่นหมายถึงขาวจากตะกั่ว แบรนด์ที่จะเล่าว่าสินค้าใช้สีขาวแบบโบราณจึงควรระบุวัสดุ ไม่ใช่ระบุแค่ชื่อเรียก

### สีขาวจากตะกั่วยังนำมาใช้ได้ไหม

ไม่ควรนำมาใช้กับสินค้าหรืออาคาร วิทยานิพนธ์หน้า 40 บันทึกข้อเสียด้านคุณภาพไว้แล้วว่าสีไม่ทนและนานไปจะคล้ำ นอกจากนั้นตะกั่วเป็นสารที่ต้องควบคุมในสีทาอาคาร ร้านที่อยากได้ขาวโทนเก่าควรเลือกสีทาที่ผ่านมาตรฐานไม่มีตะกั่ว ดูวิธีเลือกได้ใน[สีแดงในการสร้างแบรนด์ เลือกสีทาร้านและป้ายที่ไม่มีตะกั่ว](https://phygital.co.th/insights/red-color-brand-identity-meaning-guide)

## ค่าสีที่ไม่ตรงกับชื่อในหมู่สีดำและขาว

ฟิจิทัลถอดค่าสีจากรายการทั้งสิบหมู่ครบ 168 รหัส แล้วจับคู่ค่าที่ซ้ำกัน พบว่าค่า C20 M100 Y100 K0 ถูกใช้กับสามสี คือแดงชาด (T1010) มรกต (T4250) และเทา (T9090) แดงชาดเป็นสีเดียวที่ค่านี้ตรงกับคำบรรยาย ส่วนเทาซึ่งบรรยายว่าเป็นสีดำผสมฝุ่นขาว และมรกตซึ่งบรรยายว่าเป็นสีเขียวสด ไม่ตรงกับค่าเลย ภาพสแกนหน้า 98 แสดงค่าของเทาแบบเดียวกับข้อความที่ถอดได้ ความคลาดเคลื่อนจึงอยู่ในต้นฉบับ

อีกสองสีมีค่าที่ควรตรวจก่อนใช้

* **เขียวนิล (T9120)** บรรยายว่าเป็นสีดำเหมือนนิลอมเขียว แต่ค่า C90 M100 Y20 K90 มีหมึกม่วงแดงมากกว่าหมึกฟ้า สีจึงอมม่วงมากกว่าอมเขียว
* **ช้างเผือก (T0050)** อยู่ในหมู่สีขาว แต่ค่า C10 M45 Y45 K0 เป็นสีชมพูอมส้ม วิทยานิพนธ์หน้า 99 ระบุว่าตามหลักคชบาลคือสีหม้อใหม่ ซึ่งในหมู่สีส้มมีหม้อใหม่ (T2100) ค่า C0 M35 Y50 K10 แยกอยู่แล้ว สองรหัสนี้ใช้ชื่อเดียวกันแต่ค่าต่างกัน

### พิมพ์สีดำเขม่าด้วยค่า C90 M80 Y70 K100 ได้ไหม

ควรถามโรงพิมพ์ก่อน ค่านี้ใช้หมึกรวมกัน 340% ซึ่งหนากว่าสีดำที่ใช้ K100 อย่างเดียวมาก โรงพิมพ์แต่ละแห่งกำหนดเพดานหมึกรวมตามเครื่องและกระดาษของตัวเอง ถ้าเกินเพดาน หมึกอาจแห้งช้าหรือติดแผ่นข้างบน ทางเลือกที่ง่ายกว่าคือให้โรงพิมพ์แนะนำสูตรดำเข้มที่เครื่องรับได้ แล้วเทียบกับตัวอย่างจริง

## ใช้สีดำ เทา และขาวแบบไทยกับงานพิมพ์

สีดำ เทา และขาวเป็นโทนที่งานพิมพ์ทำได้ต่างกันมากที่สุด สีดำใช้หมึกมาก สีขาวไม่ใช้หมึกเลย แบรนด์ที่จะใช้โทนนี้แบบไทยควรเตรียมตามลำดับนี้

* **แก้ค่าสีเทาก่อน** ห้ามใช้ค่าของเทา T9090 ใช้ค่าของสวาด ควันเพลิง หรือมอหมึกแทน ตามว่าต้องการเทาอมเขียว เทาอุ่น หรือเทานุ่ม
* **แยกดำสำหรับตัวอักษรกับดำสำหรับพื้น** ตัวอักษรเล็กใช้ดำที่มี K สูงอย่างหมึกจีน พื้นที่กว้างค่อยใช้สูตรดำเข้มที่โรงพิมพ์รับรองว่าเครื่องรับได้
* **เลือกกระดาษก่อนเลือกสีขาว** ขอตัวอย่างกระดาษโทนนวลหลายเฉดมาเทียบกับค่างาช้างหรือขาวผ่อง แล้วค่อยตัดสินว่าต้องพิมพ์พื้นหรือไม่
* **ระบุวัสดุเมื่อเล่าเรื่องสีขาวโบราณ** เขียนว่าขาวจากปูนหรือจากดินขาว ไม่ใช้คำว่าฝุ่นลอย ๆ

สีดำและสีขาวบนหน้าจอเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ข้อมูลเรื่องจอ OLED อยู่ใน[สีดำในการสร้างแบรนด์ บนจอ OLED และ Dark Mode ประหยัดไฟแค่ไหน](https://phygital.co.th/insights/black-color-brand-identity-meaning-guide) ส่วนสีขาวของแสงไฟในร้านอยู่ใน[สีขาวในการสร้างแบรนด์ เลือกไฟ LED ด้วยค่า CCT CRI และ Duv](https://phygital.co.th/insights/white-color-brand-identity-meaning-guide)

## สรุป

หมู่สีดำในระบบสีไทยโทนมี 18 สี และหมู่สีขาวมี 13 สี สีดำหลักมาจากเขม่าควันไฟ ซึ่งเขม่าจากน้ำมันละเอียดกว่าเขม่าจากไฟฟืน ส่วนหมึกเป็นดำผสมยางไม้ปั้นแท่ง สีเทาหลายสีผสมจากดำกับฝุ่นขาว และชื่ออย่างสวาดยังมีที่มาสองทางที่ผู้วิจัยสันนิษฐานไว้ สีขาวไทยไม่มีขาวจัด ขาวผ่องทำจากปูนเผาและคงทน ส่วนขาวจากตะกั่วไม่ทนและไม่ควรนำกลับมาใช้ ค่าของสีเทา T9090 ซ้ำกับแดงชาด จึงต้องใช้ค่าของสวาดหรือควันเพลิงแทน และสีขาวบนงานพิมพ์ต้องเลือกจากเนื้อกระดาษเป็นหลัก

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### สีปีกกากับสีดำเขม่าต่างกันอย่างไร

ปีกกาอ่อนกว่า ปีกกา (T9070) มีค่า C70 M50 Y60 K50 วิทยานิพนธ์หน้า 98 บรรยายว่าดำเหมือนขนปีกนกกา ส่วนดำเขม่า (T9010) มีค่า C90 M80 Y70 K100 ปีกกาจึงเป็นดำหม่นที่เห็นเนื้อสีอื่นแฝง เหมาะกับพื้นหลังมากกว่าตัวอักษรเล็ก

### สีดอกเลาเป็นสีเทาหรือสีขาว

อยู่กลางระหว่างสองสี วิทยานิพนธ์หน้า 98 บรรยายว่าดอกเลาเป็นสีขาวมอ ๆ เทา ๆ คล้ายดอกอ้อย และเป็นที่มาของคำว่าผมสีดอกเลา ค่าสี C30 M25 Y20 K0 (T9140) ไม่มีหมึกดำ จึงเป็นเทาอ่อนที่นุ่มกว่าเทาที่ผสมจาก K

### สีนวลกับสีนวลจันทร์ต่างกันอย่างไร

นวลจันทร์เหลืองกว่า นวล (T0080) มีค่า C15 M15 Y50 K0 วิทยานิพนธ์หน้า 99 บรรยายว่าเป็นขาวเจือเหลือง และเป็นคำเรียกทั้งสีย้อมผ้าและสีไทย ส่วนนวลจันทร์ (T0090) มีค่า C15 M20 Y70 K0 ผสมจากเหลืองดินกับฝุ่นขาว จึงเป็นขาวอมเหลืองหม่นที่เข้มกว่า

### สีฟ้าแลบคือสีอะไร

เป็นสีขาวอมชมพู ฟ้าแลบ (T0030) มีค่า C5 M15 Y5 K0 วิทยานิพนธ์หน้า 99 ให้คำบรรยายสั้น ๆ เพียงเท่านี้ ไม่ได้อธิบายที่มาของชื่อ ผู้ที่ใช้ชื่อนี้กับแบรนด์จึงไม่ควรแต่งเรื่องที่มาขึ้นเอง

### สัมฤทธิ์ในหมู่สีดำเป็นสีเดียวกับสัมฤทธิ์ในหมู่สีโลหะไหม

ไม่ใช่รหัสเดียวกัน สัมฤทธิ์ในหมู่สีดำ (T9060) มีค่า C55 M55 Y65 K40 วิทยานิพนธ์หน้า 98 บรรยายว่าเป็นสีน้ำตาลอมเขียวเข้ม ส่วนหมู่สีโลหะมีสัมฤทธิ์อีกห้าชื่อที่แยกตามโทน ดูได้ใน[สีทองไทย ทองชมพูนุช นาก สัมฤทธิ์ และหมู่สีน้ำตาล 10 สี](https://phygital.co.th/insights/thai-gold-metallic-brown-colors-nak-samrit)

## เลือกเนื้อกระดาษก่อนเลือกหมึก สำหรับแบรนด์ที่ใช้ดำ เทา และขาวแบบไทย

ให้ PHYGITAL AGENCY คัดสีดำ เทา และขาวไทยให้เข้ากับแบรนด์ แก้ค่าสีที่ผิดในต้นฉบับ แล้วเทียบกับกระดาษและหมึกจริงก่อนสั่งพิมพ์

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)