# สถาปัตยกรรมยั่งยืน ร้านในพื้นที่เช่าขอ LEED ด้วยคะแนนแบบไหน

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/sustainable-architecture-oil-crisis-leed-guide · เผยแพร่ 9 พฤศจิกายน 2566 · อ่าน 12 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

สถาปัตยกรรมยั่งยืนสำหรับร้านและสำนักงานในอาคารเช่า อ่านเอกสาร LEED v5 ID+C ว่า 110 คะแนนแบ่งไว้ที่ไหน ข้อบังคับใดต้องผ่านก่อน และของเดิมช่วยได้กี่แต้ม

## Key Takeaways

- **ร้านหรือสำนักงานที่เช่าพื้นที่ในอาคารของคนอื่นขอรับรอง LEED ได้ผ่านระบบ ID+C** — ซึ่ง USGBC ออกแบบไว้สำหรับงานตกแต่งภายในเชิงพาณิชย์ที่ไม่แตะเปลือกอาคาร เอกสาร LEED v5 ฉบับเดือนกรกฎาคม 2026 มีคะแนนเต็ม 110 และต้องได้ 40 คะแนนขึ้นไปจึงผ่านระดับแรก
- **ก่อนเก็บคะแนนข้อใด โครงการต้องผ่านข้อบังคับทุกข้อ** — รวมถึงการประเมินภัยธรรมชาติ ประมาณการคาร์บอน 10 ปี การวัดคาร์บอนแฝงของวัสดุภายใน และการเตรียมที่แยกขยะ ข้อบังคับเหล่านี้ไม่มีคะแนน แต่ขาดข้อเดียวก็ไม่ได้ป้าย
- **ของที่ไม่ต้องซื้อใหม่ก็ให้แต้ม** — การเก็บพื้น ผนัง ฝ้า และเฟอร์นิเจอร์เดิมไว้ใช้ตั้งแต่ 10% ของมูลค่างานได้ 1 แต้ม และได้สูงสุด 4 แต้มเมื่อถึง 40%

ร้านกาแฟที่เช่าห้องชั้นล่างของอาคารสำนักงาน หรือคลินิกที่เช่าพื้นที่ในห้าง ไม่ได้เป็นเจ้าของผนังด้านนอก หลังคา หรือระบบปรับอากาศกลางของอาคาร แต่ยังเลือกได้ว่าจะใช้วัสดุอะไร จะรื้อของเดิมแค่ไหน และจะวางถังแยกขยะไว้ตรงไหน การตัดสินใจเหล่านี้คือส่วนที่งานตกแต่งภายในทำได้จริงในเรื่องสถาปัตยกรรมยั่งยืน

คำถามที่ตามมาคือ ถ้าอยากพูดกับลูกค้าว่าร้านนี้สร้างอย่างรับผิดชอบ จะมีเกณฑ์อะไรรองรับ บทนี้อ่านเอกสารระบบประเมิน LEED v5 สำหรับงานออกแบบและก่อสร้างภายในของ U.S. Green Building Council (USGBC) ทีละหมวด เพื่อดูว่าคะแนนมาจากไหน อะไรบังคับ และอะไรเป็นทางเลือกของเจ้าของร้าน

## ระบบ ID+C สำหรับพื้นที่ที่ธุรกิจไม่ได้เป็นเจ้าของอาคาร

[หน้าระบบประเมิน LEED ของ USGBC](https://www.usgbc.org/leed) แบ่งระบบตามชนิดโครงการ ระบบ Building Design and Construction (BD+C) ใช้กับอาคารสร้างใหม่หรือรีโนเวตใหญ่ ระบบ Building Operations and Maintenance (O+M) ใช้กับอาคารที่เปิดใช้งานมาแล้วอย่างน้อยหนึ่งปี ส่วนระบบ Interior Design and Construction (ID+C) ใช้กับงานตกแต่งภายในเชิงพาณิชย์ทั้งพื้นที่ ที่ไม่มีงานเปลือกอาคารหรืองานบริเวณรอบอาคารอยู่ในขอบเขต

ขั้นตอนตามหน้าเดียวกันเริ่มจากเลือกระบบและรุ่น ลงทะเบียนโครงการ LEED v5 ในแพลตฟอร์ม Arc เลือกข้อที่จะทำ จัดทำเอกสาร แล้วส่งให้ Green Business Certification Inc. (GBCI) ตรวจ คะแนนที่ได้หลังตรวจจะกำหนดระดับ ได้แก่ Certified 40-49 คะแนน Silver 50-59 คะแนน Gold 60-79 คะแนน และ Platinum 80 คะแนนขึ้นไป

### สถาปัตยกรรมยั่งยืนคืออะไร เมื่อวัดด้วย LEED

สถาปัตยกรรมยั่งยืนในความหมายของ LEED คืออาคารหรือพื้นที่ที่ออกแบบ ก่อสร้าง และใช้งานโดยวัดผลต่อพลังงาน น้ำ วัสดุ ขยะ อากาศภายใน และคนที่ใช้พื้นที่ได้จริง [หน้า LEED v5 ของ USGBC](https://www.usgbc.org/leed/v5) ระบุสามเป้าของรุ่นนี้ คือการลดคาร์บอน คุณภาพชีวิตของผู้ใช้อาคารและชุมชน และการอนุรักษ์กับฟื้นฟูระบบนิเวศ ทุกข้อในเอกสารถูกผูกกับเป้าอย่างน้อยหนึ่งในสามข้อนี้

## 110 คะแนนกระจายอยู่ในเจ็ดหมวด

[เอกสาร LEED v5 ID+C Rating System](https://www.usgbc.org/sites/default/files/2026-07/LEED%20v5%20ID%2BC%20Rating%20System%5FJuly%202026.pdf) ที่ USGBC เผยแพร่เมื่อ 31 กรกฎาคม 2026 เปิดด้วยตารางคะแนน คะแนนเต็มของงานตกแต่งภายในเชิงพาณิชย์คือ 110 คะแนน แบ่งดังนี้

| หมวด                                                                   | คะแนนเต็ม | ข้อที่มีคะแนนมากที่สุดในหมวด                  |
| ---------------------------------------------------------------------- | ---------- | ---------------------------------------------------- |
| Energy and Atmosphere (พลังงานและบรรยากาศ)                           | 31         | ประสิทธิภาพพลังงานเพิ่มเติม 12 คะแนน              |
| Materials and Resources (วัสดุและทรัพยากร)                           | 26         | การเลือกและจัดซื้อผลิตภัณฑ์ 10 คะแนน            |
| Indoor Environmental Quality (คุณภาพสภาพแวดล้อมภายใน)               | 18         | ประสบการณ์ของผู้ใช้พื้นที่ 7 คะแนน               |
| Location and Transportation (ที่ตั้งและการเดินทาง)                | 14         | ที่ตั้งกะทัดรัดเชื่อมกับย่าน 8 คะแนน            |
| Water Efficiency (การใช้น้ำ)                                         | 10         | การใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพเพิ่มเติม 8 คะแนน  |
| Project Priorities (ลำดับความสำคัญของโครงการ)                      | 10         | ข้อที่ตอบปัญหาเฉพาะพื้นที่และนวัตกรรม 9 คะแนน |
| Integrative Process, Planning, and Assessments (กระบวนการร่วมออกแบบ) | 1          | กระบวนการออกแบบร่วมกัน 1 คะแนน                    |

ที่มา: ตารางคะแนนในเอกสาร LEED v5 ID+C Rating System ของ USGBC

หมวดพลังงานกับหมวดวัสดุรวมกันได้ 57 คะแนน เกินครึ่งของคะแนนเต็ม หมวดที่ตั้งกับการเดินทางมี 14 คะแนน ในจำนวนนี้ 8 คะแนนอยู่ในข้อ LTc1 ซึ่งให้คะแนนตามความหนาแน่นของย่านรอบพื้นที่ การเข้าถึงขนส่งสาธารณะ และการเดินถึงได้ หรือตามคะแนนหมวดเดียวกันที่อาคารได้ไว้แล้วจากการรับรองระบบ BD+C คะแนนกลุ่มนี้จึงถูกกำหนดตั้งแต่วันที่เลือกทำเล

### ต้องได้กี่คะแนนถึงได้ระดับ Gold

ต้องได้ 60 ถึง 79 คะแนนจาก 110 คะแนน หลังผ่านข้อบังคับครบทุกข้อ ระดับถัดลงมาคือ Silver 50-59 คะแนน และ Certified 40-49 คะแนน ส่วน Platinum ต้องได้ 80 คะแนนขึ้นไป และสำหรับ LEED v5 ต้องผ่านเงื่อนไขเฉพาะอีกชุดหนึ่ง ซึ่งอธิบายไว้ในหัวข้อระดับ Platinum ด้านล่าง

## ห้าข้อบังคับที่ต้องผ่านก่อนนับคะแนน

ในตารางคะแนน ข้อบังคับ (prerequisite) เขียนว่า Required แทนตัวเลข หน้า LEED ของ USGBC ระบุว่าโครงการต้องทำข้อบังคับทั้งหมดให้ครบก่อน แล้วจึงเก็บคะแนนจากข้อที่เลือก ห้าข้อที่เกี่ยวกับการวางแผนงานตกแต่งภายในโดยตรงมีดังนี้

1. **ประเมินภัยธรรมชาติและภูมิอากาศ (IPp1)** ระบุภัยที่อาจกระทบพื้นที่ทั้งตอนนี้และในอนาคต เช่น น้ำท่วม ความร้อนจัด ฝนหนัก ลมแรง หรือควันไฟป่า ระบุอายุการใช้งานที่คาดไว้ของโครงการ แล้วเลือกภัยอย่างน้อยสองอย่างมาตอบด้วยแนวทางออกแบบ
2. **ประเมินผลต่อคน (IPp2)** ดูข้อมูลประชากรรอบพื้นที่ โครงสร้างพื้นฐานและการเดินทาง การเข้าถึงบริการของชุมชน และสภาพที่ผู้ใช้พื้นที่จะได้รับ เช่น แสงธรรมชาติ วิว เสียง และคุณภาพอากาศ
3. **ประเมินคาร์บอน (IPp3)** USGBC จะจัดทำประมาณการคาร์บอน 10 ปีให้โครงการ โดยใช้ข้อมูลจากประมาณการพลังงาน การจัดการสารทำความเย็น และคาร์บอนแฝงของวัสดุที่โครงการส่งเข้าไป
4. **เตรียมที่แยกขยะ (MRp1)** จัดพื้นที่เก็บวัสดุรีไซเคิลให้คนเก็บขยะ แม่บ้าน และผู้ใช้พื้นที่เข้าถึงได้ ครอบคลุมเศษอาหาร กระดาษ กล่องลูกฟูก แก้ว พลาสติก และโลหะ และต้องมีที่เก็บเศษอาหารแม้วันเปิดร้านยังไม่มีบริการรับ
5. **วัดคาร์บอนแฝง (MRp2)** คำนวณคาร์บอนของวัสดุภายในตั้งแต่ขั้นได้วัตถุดิบจนออกจากโรงงาน แล้วระบุแหล่งคาร์บอนสูงสุดสามอันดับของโครงการ พร้อมอธิบายว่าพิจารณาลดอย่างไร

ห้าข้อนี้ต้องทำตั้งแต่ขั้นออกแบบ ข้อมูลที่ใช้มาจากแบบ รายการวัสดุ และทำเล ถ้ารอให้ร้านสร้างเสร็จแล้วค่อยนึกถึง LEED ข้อมูลหลายชิ้นจะเก็บย้อนหลังไม่ได้

### คาร์บอนแฝงของงานตกแต่งภายในคืออะไร

คาร์บอนแฝง (embodied carbon) คือคาร์บอนที่เกิดจากการผลิตวัสดุ ข้อบังคับ MRp2 ให้นับช่วง A1-A3 คือตั้งแต่ได้วัตถุดิบ ขนส่งถึงโรงงาน จนผลิตเสร็จ คำนวณจากค่าก๊าซเรือนกระจกต่อหน่วยของวัสดุคูณปริมาณที่ใช้ วัสดุที่ต้องนับเมื่ออยู่ในขอบเขตงาน ได้แก่ แผ่นยิปซัม พื้น ฉนวน ไม้และไม้แปรรูป โครงผนัง ระบบฝ้า คอนกรีต โลหะ และสี ส่วนเฟอร์นิเจอร์จะนับหรือไม่ก็ได้

## แต้มจากของที่มีอยู่แล้ว

ข้อ MRc1 Interior Materials Reuse ให้คะแนนงานที่ไม่รื้อของเดิมโดยไม่จำเป็น เอกสารเขียนเจตนาของข้อนี้ว่าเพื่อลดการรื้อที่ไม่จำเป็น ลดคาร์บอนแฝง ลดความต้องการวัตถุดิบใหม่ และเก็บทรัพยากรกับประวัติทางวัฒนธรรมไว้ ข้อนี้ให้ได้สูงสุด 4 แต้ม ผ่านสองทางที่รวมกันได้

| ทางเลือก                                                | วิธีนับ                                                                     | แต้ม     |
| -------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- | -------- |
| เก็บพื้น ผนัง ฝ้า ฉนวน และเฟอร์นิเจอร์เดิมไว้ในที่ | สัดส่วนมูลค่าของที่ใช้ซ้ำในที่ ต่อมูลค่ารวมของงาน 10% 20% 30% 40% | 1 ถึง 4  |
| เก็บเฉพาะเฟอร์นิเจอร์เดิม                             | สัดส่วนมูลค่าเฟอร์นิเจอร์ที่ใช้ซ้ำ 20% หรือ 40%                         | 1 หรือ 2 |
| นำวัสดุใช้แล้วจากแหล่งภายนอกเข้ามาใช้           | สัดส่วนต่อชนิดวัสดุ เริ่มที่ 25% ของวัสดุกลุ่มเป้าหมายหนึ่งชนิด    | 1 ถึง 3  |

ที่มา: ข้อ MRc1 ในเอกสาร LEED v5 ID+C Rating System ฉบับเดียวกัน

รายละเอียดที่มีผลกับการคำนวณคือ ของที่ใช้ซ้ำต้องตีราคาเหมือนซื้อใหม่ วัสดุกลุ่มเป้าหมายที่ได้น้ำหนักมากกว่าคือพรม ฝ้า และเฟอร์นิเจอร์ เพราะเอกสารระบุว่ามีผลกระทบสูง รีไซเคิลยาก และจำนวนมากไปจบที่หลุมฝังกลบ ถ้างานมีการรื้อ ต้องสำรวจก่อนรื้อว่าวัสดุใดเก็บไว้ในที่ได้ หรือส่งต่อให้ตลาดของใช้ซ้ำได้

### ใช้เฟอร์นิเจอร์เดิมได้แต้มจริงไหม

ได้ ทางเลือกที่นับเฉพาะเฟอร์นิเจอร์ให้ 1 แต้มเมื่อเฟอร์นิเจอร์ที่ใช้ซ้ำในที่มีมูลค่าถึง 20% ของเฟอร์นิเจอร์ทั้งหมด และ 2 แต้มเมื่อถึง 40% โดยตีราคาของเดิมเท่าของใหม่ เฟอร์นิเจอร์จากคลังสินค้าของเจ้าของโครงการเองนับเป็นการใช้ซ้ำในที่ได้ ส่วนของที่ซื้อมือสองจากภายนอกไปนับในอีกทางเลือกหนึ่ง

อีกแต้มหนึ่งที่ได้จากการเลือกทำเล อยู่ในข้อกระบวนการออกแบบร่วมกัน (IPc1) ซึ่งมีทางเลือกให้ตั้งโครงการในอาคารที่ได้รับรอง LEED อยู่แล้ว ทางเลือกนี้ได้ 1 คะแนน ร้านที่กำลังเลือกพื้นที่เช่าจึงควรถามเจ้าของอาคารตั้งแต่แรกว่าอาคารผ่านการรับรองระดับใดมาแล้ว

## ระดับ Platinum ต้องผ่านสี่เงื่อนไขเพิ่ม

หน้า LEED v5 ของ USGBC ระบุว่ารุ่นนี้มีเงื่อนไขใหม่สำหรับระดับ Platinum ในเรื่องประสิทธิภาพพลังงาน การปล่อยคาร์บอน และพลังงานหมุนเวียน ภาคผนวก I ของเอกสาร ID+C ระบุไว้สี่ข้อ

* **ไม่ติดตั้งอุปกรณ์ที่เผาไหม้เชื้อเพลิงใหม่** ในขอบเขตงานของโครงการ (ข้อ EAc1)
* **ได้คะแนนประสิทธิภาพพลังงานเพิ่มเติมอย่างน้อย 7 คะแนน** จาก 12 คะแนนของข้อ EAc2
* **พลังงานที่ผู้เช่าใช้ทั้งปีมาจากพลังงานหมุนเวียน 100%** รวมกันจากแหล่ง Tier 1 ถึง Tier 3 (ข้อ EAc3)
* **ลดคาร์บอนแฝงลง 10%** (ข้อ MRc2)

เงื่อนไขข้อแรกมีผลกับประเภทธุรกิจโดยตรง ร้านที่ต้องติดตั้งเตาแก๊สหรือหม้อต้มที่เผาเชื้อเพลิงใหม่ในพื้นที่ จะผ่านเงื่อนไขนี้ไม่ได้ แม้คะแนนรวมจะถึง 80 ก็ตาม

### ร้านอาหารที่ใช้เตาแก๊สขอ LEED ได้ไหม

ขอได้ในระดับ Certified ถึง Gold ถ้าผ่านข้อบังคับและได้คะแนนถึงเกณฑ์ แต่ระดับ Platinum ของ LEED v5 ID+C กำหนดว่าห้ามติดตั้งอุปกรณ์เผาไหม้ใหม่ในขอบเขตงาน ร้านที่ตั้งเป้า Platinum จึงต้องตัดสินเรื่องอุปกรณ์ครัวตั้งแต่ขั้นออกแบบ เช่น เลือกเตาไฟฟ้าแทนเตาแก๊สใหม่

## ก่อนเซ็นสัญญาเช่าและเรียกผู้รับเหมา

ห้าข้อด้านล่างเรียงตามลำดับเวลาที่ต้องตัดสิน แต่ละข้อมาจากเอกสาร LEED v5 ID+C

* **ถามเจ้าของอาคารว่าอาคารได้รับรอง LEED หรือไม่** เพราะการตั้งในอาคารที่ได้รับรองแล้วมีคะแนนให้ และคะแนนหมวดที่ตั้งส่วนใหญ่ตัดสินที่ทำเล
* **สำรวจของเดิมในพื้นที่ก่อนรื้อ** ตีราคาพื้น ฝ้า ผนัง และเฟอร์นิเจอร์ที่เก็บได้ เทียบกับมูลค่างานทั้งหมด
* **เก็บรายการวัสดุพร้อมปริมาณตั้งแต่ขั้นแบบ** เพื่อคำนวณคาร์บอนแฝงและหาแหล่งสูงสุดสามอันดับ
* **กันพื้นที่แยกขยะหกประเภทไว้ในผัง** รวมที่เก็บเศษอาหาร แม้วันนี้ยังไม่มีคนรับ
* **ตัดสินเรื่องอุปกรณ์เผาไหม้** ถ้าตั้งเป้าระดับ Platinum

## สรุป

สถาปัตยกรรมยั่งยืนสำหรับธุรกิจที่เช่าพื้นที่วัดได้ผ่านระบบ LEED v5 ID+C ของ USGBC ซึ่งมีคะแนนเต็ม 110 คะแนนและแบ่งระดับตั้งแต่ Certified 40 คะแนนถึง Platinum 80 คะแนนขึ้นไป ก่อนนับคะแนน โครงการต้องผ่านข้อบังคับเรื่องภัยธรรมชาติ ผลต่อคน คาร์บอน 10 ปี คาร์บอนแฝง และที่แยกขยะ ของเดิมที่เก็บไว้ใช้ให้ได้ถึง 4 แต้ม ส่วนระดับสูงสุดต้องไม่มีอุปกรณ์เผาไหม้ใหม่และใช้พลังงานหมุนเวียนทั้งหมด การตัดสินใจเกือบทุกข้อเกิดก่อนวันเริ่มก่อสร้าง

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### ขอ LEED สำหรับร้านที่เช่าพื้นที่ในห้างได้ไหม

ได้ ถ้าเป็นงานตกแต่งภายในเชิงพาณิชย์ทั้งพื้นที่ที่ไม่มีงานเปลือกอาคารในขอบเขต ซึ่งตรงกับระบบ ID+C ตามหน้าระบบประเมินของ USGBC ก่อนเริ่มควรเปิดเอกสารข้อกำหนดขั้นต่ำของโครงการ (Minimum Program Requirements) ที่ USGBC แนะนำ เพื่อยืนยันว่าพื้นที่เข้าเกณฑ์

### ต้องมีคนที่สอบ LEED AP ในทีมไหม

ไม่บังคับ แต่มีคะแนนให้ ข้อ PRc2 ในเอกสาร ID+C ให้ 1 คะแนนเมื่อผู้ร่วมโครงการหลักอย่างน้อยหนึ่งคนเป็น LEED AP ที่มีสาขาเฉพาะตรงกับโครงการ เจตนาของข้อนี้คือช่วยให้ทีมทำงานร่วมกันและยื่นเอกสารได้คล่องขึ้น

### บอกลูกค้าว่าร้านเป็นอาคารเขียวได้ตั้งแต่เมื่อไหร่

หลัง GBCI ตรวจเอกสารและกำหนดระดับให้แล้ว หน้า LEED ของ USGBC ระบุว่าโครงการที่ได้รับรองแล้วประชาสัมพันธ์ได้ด้วยใบรับรอง ป้าย และข่าวประชาสัมพันธ์ ระหว่างลงทะเบียนหรือรอผลควรพูดตามสถานะจริง เรื่องถ้อยคำด้านสิ่งแวดล้อมที่ตรวจสอบได้อ่านต่อได้ที่ [บริการ ESG คำอ้างสีเขียวแบบไหนที่ขายเข้ายุโรปไม่ได้แล้ว](https://phygital.co.th/insights/esg-sustainable-marketing-agency)

### ประชุมออกแบบร่วม (charrette) ที่ข้อ IPc1 พูดถึงคืออะไร

คือการประชุมช่วงก่อนออกแบบหรือต้นงานออกแบบ ที่เจ้าของโครงการหรือตัวแทนนั่งร่วมกับคนจากอย่างน้อยสี่มุมมอง เช่น สถาปนิก ผู้รับเหมา ผู้จำลองพลังงาน หรือตัวแทนชุมชน แล้วตั้งเป้าที่วัดได้ตามสามเป้าของ LEED v5 ข้อนี้ให้ 1 คะแนน

### LEED ตรวจคุณภาพอากาศในร้านด้วยไหม

มีเป็นข้อเลือกได้ ข้อ EQc5 ให้คะแนนการตรวจสารระเหยในอากาศด้วยห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐาน ISO/IEC 17025 โดยกำหนดเพดานฟอร์มาลดีไฮด์ไว้ที่ 20 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร และให้คะแนนการติดเครื่องวัดคาร์บอนไดออกไซด์ ฝุ่น PM2.5 อุณหภูมิ และความชื้นแบบต่อเนื่อง

### สถาปัตยกรรมยั่งยืนต่อกับบทไหนในชุดบทความสถาปัตยกรรม

บทก่อนหน้าคือตึกสำนักงานยุคแรกใน [International Style](https://phygital.co.th/insights/international-style-architecture-moma-1932-guide) และอ่านต่อที่ [เรือนไทย](https://phygital.co.th/insights/thai-traditional-house-ruen-thai-guide) บ้านไม้ที่ถอดย้ายไปประกอบใหม่ได้ ส่วนเรื่องโบนัสพื้นที่อาคารตามระดับอาคารเขียวในผังเมืองกรุงเทพฯ อยู่ในบทความ [ผังเมือง กทม. ฉบับใหม่ 2569](https://phygital.co.th/insights/bangkok-city-plan-2026-far12-investor-guide)

## ข้อมูลที่ข้อบังคับของ LEED ต้องใช้หลายข้อ เก็บได้แค่ตอนที่ร้านยังเป็นแบบร่าง

ถ้ามีแบบร่างกับทำเลที่เช่าแล้ว PHYGITAL AGENCY เทียบให้กับข้อบังคับห้าข้อและข้อที่มีคะแนน บอกว่าร้านทำระดับไหนได้จริง และวางถ้อยคำเรื่องความยั่งยืนให้ตรงกับผลที่ได้รับรอง

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)