# หลักการออกแบบบรรจุภัณฑ์เบื้องต้น เมื่อพลาสติกสัมผัสอาหาร

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/packaging-design-basics-guide · เผยแพร่ 17 กรกฎาคม 2566 · อ่าน 12 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 435 กำหนดสี หมึกพิมพ์ พลาสติกรีไซเคิล และภาชนะที่ห้ามใช้บรรจุอาหาร ข้อที่เจ้าของ SME อาหารต้องรู้ก่อนสั่งผลิตแพ็กเกจพลาสติก

## Key Takeaways

- **ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 435) พ.ศ. 2565 นับฝา จุก ชั้นเคลือบ และถุงหลายชั้นที่มีพลาสติกเป็นภาชนะพลาสติกด้วย** — ประกาศลงราชกิจจานุเบกษาวันที่ 17 มิถุนายน 2565 และยกเลิกฉบับที่ 295 พ.ศ. 2548
- **ภาชนะที่มีสีต้องใช้สีชั้นคุณภาพสำหรับสัมผัสอาหาร (food contact grade) และหมึกที่พิมพ์ลายต้องไม่หลุดลอกลงอาหาร** — ทั้งสองข้ออยู่ในข้อ 4 ซึ่งเป็นเกณฑ์ขั้นต่ำของภาชนะพลาสติกทุกชนิด
- **ขวดจากพลาสติกที่ผ่านการบรรจุอาหารมาแล้วใช้ได้เฉพาะ PET และต้องมีผลประเมินความปลอดภัยหรือเม็ดพลาสติกที่ได้ มอก.** — ส่วนระยะผ่อนผันสามปีของภาชนะแบบเดิมครบไปแล้วในเดือนมิถุนายน 2568

เจ้าของแบรนด์อาหารขนาดเล็กส่วนใหญ่เริ่มออกแบบบรรจุภัณฑ์จากลายบนถุงหรือสีของฝา แต่ถุงและฝานั้นสัมผัสอาหารโดยตรง กฎหมายไทยจึงกำหนดคุณภาพของมันไว้ก่อนเรื่องความสวยงาม ข้อกำหนดชุดนี้อยู่ใน[ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 435) พ.ศ. 2565 เรื่อง กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก](http://lib3.dss.go.th/fulltext/fcm/P435%5FTHAI.pdf) ซึ่งออกตาม พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522

บทนี้อ่านประกาศทั้ง 14 ข้อแล้วดึงเฉพาะข้อที่เปลี่ยนการตัดสินใจของผู้ออกแบบ ได้แก่ สีของภาชนะ หมึกพิมพ์ พลาสติกรีไซเคิล ภาชนะที่ห้ามใช้ และระยะผ่อนผัน ส่วนข้อความที่ต้องพิมพ์บนฉลากเป็นกฎหมายอีกชุด ไม่อยู่ในบทนี้

## ประกาศฉบับที่ 435 นับอะไรเป็นภาชนะพลาสติก

ข้อ 2 ของประกาศนิยามภาชนะบรรจุว่าเป็นวัตถุที่ใช้บรรจุอาหาร ไม่ว่าด้วยการใส่ ห่อ หรือวิธีใด และรวมถึงฝาหรือจุกด้วย ภาชนะพลาสติกยังนับทั้งพลาสติกบริสุทธิ์ที่ยังไม่ผ่านการใช้งาน (virgin plastic) และพลาสติกแปรใช้ใหม่ (recycled plastic)

ข้อ 3 แจกภาชนะพลาสติกไว้หกแบบ ตั้งแต่พลาสติกชั้นเดียวทั้งชิ้น พลาสติกหลายชั้นอัดหรือประกบติดกัน วัสดุหลายชนิดที่มีพลาสติกเป็นชั้นประกอบ วัสดุอื่นที่เคลือบด้วยพลาสติก ภาชนะที่มีพลาสติกเป็นส่วนหนึ่งสัมผัสอาหาร ไปจนถึงวัสดุเชิงประกอบ (composite) ที่มีพลาสติกผสมอยู่

### กล่องกระดาษเคลือบหรือถุงฟอยล์หลายชั้นนับเป็นภาชนะพลาสติกหรือไม่

นับ ถ้ามีพลาสติกเป็นชั้นประกอบหรือเป็นชั้นเคลือบ ข้อ 3 (3) และ (4) เขียนครอบกรณีวัสดุหลายชนิดประกบกันและวัสดุอื่นที่เคลือบพลาสติกไว้ตรง ๆ ผู้ออกแบบที่เลือกกล่องกระดาษเคลือบด้านในหรือถุงซิปฟอยล์ให้ดูเป็นมิตรกับธรรมชาติจึงยังต้องถามโรงงานว่าชั้นที่สัมผัสอาหารเป็นพลาสติกชนิดใด และผ่านเกณฑ์ของประกาศนี้หรือไม่ ฝาเกลียวของขวดแก้วที่มีแผ่นรองพลาสติกด้านในก็เข้าข่ายข้อ 3 (5)

## สีของตัวภาชนะต้องเป็นเกรดสัมผัสอาหาร

ข้อ 4 ตั้งเกณฑ์หกข้อที่ภาชนะพลาสติกทุกชิ้นต้องผ่าน คือ สะอาด ไม่มีจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรค ไม่มีสารอันตรายแพร่ออกมาในปริมาณที่มีผลต่อสุขภาพ ไม่ทำให้ลักษณะหรือองค์ประกอบของอาหารเปลี่ยนจนยอมรับไม่ได้ และอีกสองข้อที่เกี่ยวกับงานออกแบบโดยตรง

| ข้อ             | สิ่งที่ประกาศกำหนด                                                                                 | ผู้ออกแบบต้องขออะไรจากโรงงาน                    |
| --------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------- |
| 4 (5)           | ภาชนะที่มีสี สีต้องเป็นชั้นคุณภาพสำหรับสัมผัสอาหาร และต้องไม่มีสีออกมาปนเปื้อนอาหาร | เอกสารยืนยันเกรดของสีที่ผสมในเนื้อพลาสติก    |
| 4 (6)           | ภาชนะที่พิมพ์ลายหรือข้อความ หมึกต้องติดแน่นหรือไม่หลุดลอกออกมาสู่อาหาร                | ชนิดหมึก ตำแหน่งที่พิมพ์ และผลทดสอบการหลุดลอก |
| บัญชีหมายเลข 1 | ปริมาณแพร่กระจายทั้งหมดของพลาสติก 12 ชนิดที่ระบุ ไม่เกิน 10 มิลลิกรัมต่อตารางเดซิเมตร      | ผลวิเคราะห์ตามบัญชีท้ายประกาศ                    |

### เปลี่ยนฝาขวดเป็นสีประจำแบรนด์ต้องตรวจอะไรเพิ่ม

ต้องตรวจว่าสีที่ผสมลงในเนื้อฝาเป็นชั้นคุณภาพสำหรับสัมผัสอาหารตามข้อ 4 (5) เพราะข้อ 2 นับฝาหรือจุกเป็นส่วนหนึ่งของภาชนะบรรจุ การเปลี่ยนสีจึงเท่ากับเปลี่ยนวัตถุดิบของชิ้นที่สัมผัสอาหาร ไม่ได้เปลี่ยนแค่หน้าตา ผู้ออกแบบควรส่งรหัสสีให้โรงงานพร้อมคำถามว่าสีนั้นมีเกรดสัมผัสอาหารหรือไม่ ถ้าไม่มี ให้เลือกเฉดใกล้เคียงจากชุดสีที่โรงงานมีเอกสารรองรับ แทนการบังคับให้เทียบสีตามแบบ

## หมึกพิมพ์ลายและชั้นขวางกั้น

ข้อ 4 (6) ไม่ได้ห้ามพิมพ์ลายบนภาชนะ แต่กำหนดผลลัพธ์ว่าหมึกต้องติดแน่นหรือไม่หลุดลอกลงอาหาร ลายที่พิมพ์ด้านนอกของกล่องแข็งมีโอกาสสัมผัสอาหารน้อยกว่าลายบนถุงที่ม้วนพับหรือซ้อนกันระหว่างขนส่ง ซึ่งด้านนอกของถุงใบหนึ่งอาจแนบกับด้านในของอีกใบ

ข้อ 5 วรรคสองเปิดทางให้ภาชนะที่มีชั้นขวางกั้นเชิงหน้าที่ (functional barrier) ถ้าพิสูจน์ได้ว่าชั้นนี้กันสารจากชั้นด้านหน้าไม่ให้แพร่ไปถึงอาหาร ชั้นที่อยู่ด้านหน้าชั้นขวางกั้นซึ่งไม่ได้สัมผัสอาหารโดยตรงจะได้รับยกเว้นเกณฑ์ตามบัญชีหมายเลข 1 ข้อ 8 และการยื่นประเมินความปลอดภัยตามข้อ 7

### ถุงหลายชั้นที่พิมพ์ลายไว้ชั้นกลางต้องเตรียมเอกสารอะไร

ต้องมีหลักฐานว่าชั้นด้านในทำหน้าที่ขวางกั้นได้จริง ข้อยกเว้นในข้อ 5 วรรคสองใช้ได้เฉพาะเมื่อ "สามารถพิสูจน์ได้" เท่านั้น ถุงที่พิมพ์ลายไว้ระหว่างชั้นจึงไม่ได้รับยกเว้นเพียงเพราะหมึกอยู่ด้านใน ผู้ออกแบบควรขอโครงสร้างชั้นของถุงจากโรงงาน ระบุว่าชั้นใดสัมผัสอาหาร ชั้นใดเป็นชั้นขวางกั้น และขอผลทดสอบที่โรงงานใช้ยืนยัน ก่อนอนุมัติแบบพิมพ์

## พลาสติกรีไซเคิลสามแบบกับเงื่อนไขของแต่ละแบบ

ข้อ 2 แบ่งพลาสติกแปรใช้ใหม่เป็นสามแบบตามที่มาของวัตถุดิบ และแต่ละแบบมีภาระเอกสารไม่เท่ากัน

| แบบ        | ที่มาของวัตถุดิบ                                                                                 | เงื่อนไขในประกาศ                                                                                                                                       |
| ---------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| ปฐมภูมิ   | เศษพลาสติกในโรงงานที่เหลือจากการผลิตภาชนะอาหาร และไม่เคยสัมผัสอาหาร                  | ไม่ต้องมีรายงานประเมินความปลอดภัยตามข้อ 8 (2) (ข้อ 9)                                                                                            |
| ทุติยภูมิ | ภาชนะที่ผ่านการบรรจุอาหารแล้ว นำมาบด ล้าง หลอมเป็นเม็ดใหม่ด้วยวิธีกายภาพหรือทางกล | ต้องเป็น PET เกรดสัมผัสอาหาร และต้องมีรายงานประเมินความปลอดภัย หรือใช้เม็ดพลาสติกที่ได้การรับรองตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (ข้อ 8) |
| ตติยภูมิ  | ภาชนะที่ผ่านการบรรจุอาหารแล้ว แปรกลับเป็นวัสดุตั้งต้นด้วยกระบวนการทางเคมี           | ไม่ต้องมีรายงานประเมินความปลอดภัยตามข้อ 8 (2) (ข้อ 9)                                                                                            |

### ใช้ขวดพลาสติกรีไซเคิลบรรจุน้ำผลไม้ของแบรนด์ได้หรือไม่

ได้ ถ้าขวดทำจาก PET และผ่านเงื่อนไขของข้อ 8 ขวดรีไซเคิลที่ทำจากขวดเครื่องดื่มใช้แล้วนับเป็นการแปรใช้ใหม่แบบทุติยภูมิ ประกาศจึงจำกัดวัตถุดิบไว้ที่ PET เกรดสัมผัสอาหาร และกระบวนการต้องกำจัดสารปนเปื้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ พิสูจน์ด้วยรายงานจากหน่วยประเมินความปลอดภัยที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาประกาศกำหนด หรือใช้เม็ดพลาสติกที่ได้การรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ขวดที่นำเข้าหรืออาหารนำเข้าที่ใช้ขวดรีไซเคิลยื่นผลประเมินจากหน่วยงานของประเทศผู้ผลิตแทนได้

คำว่ารีไซเคิลที่พิมพ์บนขวดจึงควรมาพร้อมเอกสารชุดนี้ในแฟ้มของแบรนด์ ข้อความเชิงสิ่งแวดล้อมที่พิมพ์บนขวดยังมีเรื่องความรับผิดชอบของผู้ผลิตต่อบรรจุภัณฑ์หลังใช้งานเข้ามาเกี่ยว ซึ่งอธิบายสถานะของร่างกฎหมายไว้ในบท [EPR บรรจุภัณฑ์ ร่างกฎหมายไทยนับใครเป็นผู้ต้องรับผิดชอบ](https://phygital.co.th/insights/thailand-epr-packaging-law-business-guide)

## ภาชนะที่ห้ามนำมาบรรจุอาหาร

ประกาศมีสองข้อที่ห้ามใช้ภาชนะบางประเภทบรรจุอาหารเลย โดยไม่ขึ้นกับผลวิเคราะห์ ข้อ 10 ห้ามใช้ภาชนะพลาสติกที่เคยใช้บรรจุหรือหุ้มห่อปุ๋ย วัตถุมีพิษ หรือวัตถุที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ ข้อ 11 ห้ามใช้ภาชนะพลาสติกที่ทำขึ้นเพื่อบรรจุสิ่งของอื่นที่ไม่ใช่อาหาร และห้ามใช้ภาชนะที่มีรูป รอยประดิษฐ์ หรือข้อความที่ทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญของอาหารข้างใน

### ซื้อกระปุกพลาสติกที่ขายสำหรับใส่ครีมมาใส่ขนมได้หรือไม่

ไม่ได้ ถ้ากระปุกนั้นผลิตขึ้นเพื่อบรรจุสิ่งของที่ไม่ใช่อาหาร ข้อ 11 ห้ามไว้ชัด แม้กระปุกจะใหม่และสะอาดก็ตาม เจ้าของแบรนด์ที่หาภาชนะจากร้านขายส่งบรรจุภัณฑ์ควรถามผู้ขายว่ารุ่นนั้นผลิตมาสำหรับอาหารหรือไม่ และขอเอกสารยืนยัน ส่วนครึ่งหลังของข้อ 11 เกี่ยวกับงานกราฟิกโดยตรง ภาพหรือข้อความบนภาชนะที่ทำให้ลูกค้าเข้าใจผิดเรื่องอาหารข้างใน เช่น ภาพผลไม้ที่ไม่ได้อยู่ในส่วนผสม ทำให้ภาชนะนั้นใช้บรรจุอาหารไม่ได้ตามประกาศนี้ ข้อความบังคับที่ต้องมีบนฉลากเป็นอีกเรื่องหนึ่ง อ่านได้ในบท [ออกแบบโลโก้และสติกเกอร์ ข้อความบังคับบนฉลากที่ต้องรู้](https://phygital.co.th/insights/logo-sticker-design-sme)

## ระยะผ่อนผันสามปีที่ครบแล้ว

ประกาศใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา คือวันที่ 18 มิถุนายน 2565 ข้อ 12 ให้ภาชนะจากพลาสติกบริสุทธิ์ที่ใช้อยู่ก่อนประกาศใช้ต่อได้ไม่เกินสามปี และข้อ 13 ให้ภาชนะที่ผ่านเกณฑ์ตามบัญชีหมายเลข 2 ใช้ต่อได้ไม่เกินสามปีเช่นกัน ระยะผ่อนผันทั้งสองจึงครบในเดือนมิถุนายน 2568

แบรนด์ที่ยังใช้แม่พิมพ์ ถุง หรือฝาที่สั่งผลิตก่อนปี 2565 โดยไม่เคยขอเอกสารใหม่จากโรงงาน ควรตรวจว่าภาชนะชุดนั้นผ่านเกณฑ์ของประกาศฉบับที่ 435 แล้วหรือไม่ เพราะไม่มีระยะผ่อนผันเหลือแล้ว

### ประกาศฉบับที่ 435 ถูกแก้ไขหลังประกาศหรือไม่

มีคำแก้คำผิดสองครั้งตามที่[หน้ากฎหมายอาหารของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา](https://food.fda.moph.go.th/food-law/announ-moph-435) รวบรวมไว้ ครั้งแรกลงราชกิจจานุเบกษาวันที่ 27 ตุลาคม 2565 ครั้งที่สองวันที่ 21 กรกฎาคม 2568 ทั้งสองครั้งแก้เฉพาะเอกสารแนบท้าย ครั้งแรกแก้ชื่อสารที่ใช้แสดงผลในบัญชีหมายเลข 1 ลำดับที่ 24 จาก trimellitic acid เป็น terephthalic acid ครั้งที่สองแก้ชื่อสารเคมีกลุ่ม primary aromatic amines ในตารางที่ 3 ส่วนข้อ 2 ถึงข้อ 13 ที่บทนี้ใช้ไม่ได้ถูกแก้ ผู้อ่านที่ใช้ตัวเลขในตารางท้ายประกาศควรเปิดฉบับแก้คำผิดประกอบทุกครั้ง

## ลำดับบรีฟงานออกแบบแพ็กเกจพลาสติกสำหรับอาหาร

ลำดับด้านล่างเรียงให้คำถามที่ตอบด้วยเอกสารมาก่อนคำถามที่ตอบด้วยรสนิยม เพราะคำตอบของขั้นแรก ๆ จำกัดตัวเลือกของขั้นหลัง

1. **ชนิดอาหารและวิธีใช้** อาหารร้อนหรือเย็น มีน้ำมันหรือไม่ เก็บนานเท่าไร ข้อมูลนี้โรงงานใช้เลือกชนิดพลาสติก และข้อ 7 (8) ก็ใช้เป็นเอกสารประกอบการประเมิน
2. **ชนิดพลาสติกของชั้นที่สัมผัสอาหาร** ตรวจว่าอยู่ในบัญชีหมายเลข 1 หรือไม่ ถ้าไม่อยู่ ข้อ 7 กำหนดให้ส่งผลประเมินความปลอดภัยพร้อมเอกสาร 14 รายการ ถ้าบรรจุนม ข้อ 6 จำกัดพลาสติกไว้ห้าชนิด
3. **วัตถุดิบรีไซเคิล** ระบุว่าเป็นแบบใด และขอเอกสารตามข้อ 8 ถ้าเป็นแบบทุติยภูมิ
4. **สีของตัวภาชนะ** ขอเอกสารเกรดสัมผัสอาหารก่อนเลือกเฉด
5. **หมึกและตำแหน่งพิมพ์** ระบุว่าพิมพ์ด้านนอก ชั้นกลาง หรือบนฉลากแยก และขอผลทดสอบการหลุดลอก
6. **ภาพและข้อความบนภาชนะ** ตรวจกับส่วนผสมจริงก่อนอนุมัติ ตามครึ่งหลังของข้อ 11

โครงสร้างกล่อง การแบ่งพื้นที่แต่ละด้าน และการทำต้นแบบยังเป็นงานที่ต้องทำหลังจากนี้ ตามลำดับที่อธิบายไว้ในบท [ออกแบบแพ็กเกจจิ้ง โครงสร้างกล่องต้องมาก่อนกราฟิก](https://phygital.co.th/insights/packaging-design-agency) ส่วนสีของร้านและป้ายที่ต้องเลือกสีทาปลอดตะกั่วอยู่ในบท [สีแดงในการสร้างแบรนด์ เลือกสีทาร้านและป้ายที่ไม่มีตะกั่ว](https://phygital.co.th/insights/red-color-brand-identity-meaning-guide)

## สรุป

หลักการออกแบบบรรจุภัณฑ์อาหารที่ทำจากพลาสติกเริ่มจากประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 435) พ.ศ. 2565 ประกาศนับฝา จุก ชั้นเคลือบ และถุงหลายชั้นเป็นภาชนะพลาสติก กำหนดให้สีเป็นเกรดสัมผัสอาหารและหมึกต้องไม่หลุดลอกลงอาหาร จำกัดพลาสติกรีไซเคิลจากภาชนะใช้แล้วไว้ที่ PET พร้อมผลประเมิน ห้ามใช้ภาชนะที่ผลิตมาสำหรับของที่ไม่ใช่อาหาร และห้ามภาพหรือข้อความที่ทำให้เข้าใจผิด ระยะผ่อนผันของภาชนะแบบเดิมครบแล้วในเดือนมิถุนายน 2568 เจ้าของแบรนด์จึงควรขอเอกสารจากโรงงานก่อนเลือกสีและลาย

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### ภาชนะแก้วหรือกระดาษล้วนต้องผ่านเกณฑ์ของฉบับที่ 435 ด้วยไหม

ไม่ใช้กับวัสดุที่ไม่มีพลาสติกเลย ประกาศฉบับนี้กำหนดเฉพาะภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก แต่ข้อ 3 นับกระดาษที่เคลือบพลาสติกและวัสดุหลายชั้นที่มีพลาสติกเป็นชั้นประกอบด้วย

### พลาสติกที่ไม่อยู่ในบัญชีท้ายประกาศใช้บรรจุอาหารได้หรือไม่

ได้ แต่ต้องส่งเอกสารและรายงานผลประเมินความปลอดภัยจากหน่วยประเมินที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาประกาศกำหนด ข้อ 7 ระบุเอกสารไว้ 14 รายการ ตั้งแต่ชนิดพลาสติก ผู้ผลิต สารเติมแต่ง ไปจนถึงผลการศึกษาการแพร่กระจายของสาร

### ภาชนะที่บรรจุนมเปรี้ยวหรือนมปรุงแต่งใช้พลาสติกชนิดใดได้บ้าง

ข้อ 6 จำกัดไว้ห้าชนิด คือ พอลิเอทิลีน เอทิลีน 1-แอลคีน โคพอลิเมอร์ไรซด์เรซิน พอลิพรอพิลีน พอลิสไตรีน และพอลิเอทิลีนเทเรฟทาเลต ข้อนี้ครอบนมเปรี้ยว นมดัดแปลงสำหรับทารก นมปรุงแต่ง และครีม แต่ไม่รวมนมชนิดผงหรือแห้ง

### ใครรับผิดชอบถ้าภาชนะไม่ผ่านเกณฑ์ ผู้ผลิตภาชนะหรือเจ้าของแบรนด์อาหาร

ประกาศฉบับนี้กำหนดคุณภาพของภาชนะ ไม่ได้แบ่งความรับผิดระหว่างสองฝ่ายไว้ในตัว เจ้าของแบรนด์ที่นำอาหารใส่ภาชนะจึงควรเก็บเอกสารจากโรงงานไว้เอง และเขียนหน้าที่ส่งเอกสารไว้ในสัญญาสั่งผลิต ถ้าต้องการคำตอบทางกฎหมายสำหรับกรณีของตัวเอง ควรสอบถามสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาหรือที่ปรึกษากฎหมาย

### เอกสารฉบับเต็มของประกาศหาได้จากที่ไหน

เปิดได้จากหน้ากฎหมายอาหารของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ซึ่งรวมตัวประกาศ ฉบับภาษาอังกฤษ และคำแก้คำผิดทั้งสองครั้งไว้ในหน้าเดียว หรือเปิดไฟล์ในห้องสมุดกรมวิทยาศาสตร์บริการที่บทนี้ใช้อ้างอิง

## จะสั่งผลิตถุงหรือขวดพลาสติกพิมพ์ลายของแบรนด์ แต่ยังไม่รู้ว่าต้องขอเอกสารอะไรจากโรงงาน

ให้ PHYGITAL AGENCY วางแบบแพ็กเกจคู่กับรายการเอกสารของประกาศฉบับที่ 435 ตั้งแต่บรีฟแรก

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)