# วิวัฒนาการรูปแบบเพลง ญี่ปุ่นยังผลิตซีดีมากกว่าขายดิจิทัล

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/music-format-evolution-vinyl-streaming-revenue-model-guide · เผยแพร่ 15 มกราคม 2567 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

ปี 2024 ญี่ปุ่นผลิตสินค้าเพลงจับต้องได้ 205.2 พันล้านเยน ขายดิจิทัล 123.3 พันล้านเยน อ่าน RIAJ Year Book 2025 ย้อนถึงปี 1929 แล้ววางวิธีเลือกรูปแบบเพลงจากข้อมูล

## Key Takeaways

- **ปี 2024 มูลค่าผลิตสินค้าเพลงจับต้องได้ของญี่ปุ่นยังสูงกว่ายอดขายดิจิทัล** — RIAJ Year Book 2025 รายงานสินค้าจับต้องได้ 205.2 พันล้านเยน ดิจิทัล 123.3 พันล้านเยน และซีดีอย่างเดียวคิดเป็น 140,239 ล้านเยน
- **รูปแบบที่ผูกกับอุปกรณ์หายไปพร้อมอุปกรณ์** — ปี 2009 เพลงเต็มเพลงที่ขายบนโทรศัพท์ฟีเจอร์โฟนทำรายได้ 49,447 ล้านเยน อีกสี่ปีต่อมาเหลือ 7,751 ล้านเยน และยอดดิจิทัลรวมใช้เวลาถึงปี 2022 จึงกลับมาเกินระดับปี 2009
- **แผ่นเสียงไวนิลกลับมาอยู่ในตัวเลข** — ปี 2024 ญี่ปุ่นผลิตไวนิล 3.15 ล้านแผ่น มูลค่า 7.9 พันล้านเยน เกิน 7.0 พันล้านเยนครั้งแรกนับจากปี 1989 ธุรกิจที่จะทำสินค้ารูปแบบเพลงจึงควรเลือกจากตัวเลขของตลาดที่ขายจริง แทนเรื่องเล่าว่าทุกอย่างย้ายไปสตรีมมิงหมดแล้ว

ร้าน แบรนด์ หรือค่ายเล็กในไทยที่มีเพลงของตัวเอง มักต้องตัดสินว่าจะทำแผ่นเสียง ซีดี หรือวางเพลงไว้บนบริการสตรีมมิงอย่างเดียว บทนี้อธิบายวิวัฒนาการรูปแบบเพลงจากตัวเลขรายปีของอุตสาหกรรมเพลงญี่ปุ่นย้อนหลังเกือบร้อยปี แล้วแปลงเป็นวิธีคิดสำหรับการตัดสินใจนั้น

ตารางแรกของ [RIAJ Year Book 2025](https://adm.riaj.or.jp/sites/default/files/2025-06/RIAJ2025E.pdf) เริ่มที่ปี 1929 ปีนั้นญี่ปุ่นผลิตแผ่นเสียงครั่งแบบ SP ได้ 10,483 พันแผ่น และเป็นสินค้าเพลงรูปแบบเดียวในตาราง หนังสือเล่มนี้เป็นรายงานประจำปีของสมาคมอุตสาหกรรมแผ่นเสียงญี่ปุ่น (Recording Industry Association of Japan หรือ RIAJ) มี 28 หน้า และเล่าเรื่องรูปแบบเพลงของญี่ปุ่นผ่านตัวเลขล้วน ๆ ตั้งแต่แผ่นครั่งจนถึงสตรีมมิง

## ตารางผลิตย้อนหลังเกือบร้อยปีของ RIAJ

Year Book มีตารางการผลิตสินค้าเพลงจับต้องได้ย้อนหลัง แยกทั้งจำนวนหน่วยและมูลค่า ช่องรูปแบบเรียงจากแผ่นครั่ง SP แผ่นไวนิล 7 นิ้ว 10 นิ้ว และ 12 นิ้ว ซีดีขนาด 3 นิ้วและ 5 นิ้ว ไปจนถึงเทปคาสเซ็ตและเทปแบบม้วน RIAJ เขียนหมายเหตุไว้ว่ารวมแผ่นไวนิลทุกขนาดเป็นช่องเดียวตั้งแต่ปี 1994 และช่วงปี 1943-1945 ไม่มีข้อมูล

### จุดสูงสุดของสินค้าเพลงจับต้องได้อยู่ที่ปีไหน

จำนวนหน่วยผลิตรวมสูงสุดในปี 1997 ที่ 480,706 พันหน่วย ส่วนมูลค่าผลิตรวมสูงสุดในปี 1998 ที่ 607,494 ล้านเยน หลังจากนั้นตัวเลขลดลงเกือบทุกปี จนปี 2024 เหลือ 141,370 พันหน่วย และ 205,151 ล้านเยน หรือราวหนึ่งในสามของมูลค่าช่วงสูงสุด (ฟิจิทัลคำนวณจากสองตัวเลขนี้)

### ซีดีแทนแผ่นไวนิลเมื่อไหร่ตามตาราง

ตารางมูลค่าแสดงการเปลี่ยนผ่านช่วงปลายทศวรรษ 1980 ชัดที่สุด ปี 1984 ช่องซีดี 5 นิ้วมีมูลค่า 14,439 ล้านเยน เพิ่มเป็น 257,005 ล้านเยนในปี 1989 ขณะที่ช่องแผ่นไวนิล 12 นิ้วแบบ 33 รอบลดลงจาก 110,948 ล้านเยนเหลือ 3,349 ล้านเยนในช่วงห้าปีเดียวกัน การเปลี่ยนรูปแบบหลักของตลาดจึงเกิดขึ้นในเวลาประมาณห้าปี

### ตัวเลขทั้งหมดนี้นับอย่างไร

สินค้าจับต้องได้นับเป็นมูลค่าผลิตตามราคาผู้ผลิต หมายเหตุใต้ตารางระบุว่าตั้งแต่ปี 1969 เป็นราคาที่รวมภาษี และตั้งแต่ปี 1989 เป็นราคาที่ไม่รวมภาษีการบริโภค ส่วนยอดขายดิจิทัลนับเป็นรายได้สุทธิของบริษัทสมาชิก RIAJ จากการขายตรง การให้สิทธิ์ หรือการฝากขาย ตัวเลขสองฝั่งจึงวัดคนละแบบ แม้ RIAJ จะนำมารวมกันเป็นยอดรวมของทั้งอุตสาหกรรม

## ปีล่าสุดในเล่ม ญี่ปุ่นฟังเพลงผ่านอะไร

หน้าภาพรวมของ Year Book สรุปปี 2024 ไว้ในหน้าเดียว มูลค่าผลิตสินค้าจับต้องได้ทั้งเสียงและวิดีโอลดลง 7% เหลือ 205.2 พันล้านเยน ยอดขายดิจิทัลโต 6% เป็น 123.3 พันล้านเยน ซึ่งเป็นการโตปีที่ 11 ติดต่อกันและเป็นสถิติสูงสุด ยอดรวมสองฝั่ง 328.5 พันล้านเยน เกิน 300 พันล้านเยนเป็นปีที่สามติดต่อกัน

| รูปแบบ                                | จำนวนผลิตหรือขาย | มูลค่า           | เทียบปีก่อน (มูลค่า) |
| -------------------------------------- | ------------------- | ---------------- | ---------------------- |
| ซีดีทั้งหมด                           | 104,505 พันแผ่น    | 140,239 ล้านเยน | 101%                   |
| แผ่นไวนิล                            | 3,149 พันแผ่น      | 7,887 ล้านเยน   | 126%                   |
| เทปคาสเซ็ต                           | 85 พันม้วน         | 153 ล้านเยน     | 72%                    |
| วิดีโอเพลงแบบแผ่น (DVD และ Blu-ray) | 33,219 พันแผ่น     | 56,186 ล้านเยน  | 75%                    |
| สตรีมมิงทั้งหมด                     | ไม่นับเป็นหน่วย  | 113,229 ล้านเยน | 107%                   |
| ดาวน์โหลดทั้งหมด                      | 38,474 พันครั้ง    | 9,521 ล้านเยน   | 93%                    |

### ซีดีในญี่ปุ่นยังใหญ่แค่ไหน

ซีดีคิดเป็น 68% ของมูลค่าสินค้าจับต้องได้ และมูลค่าซีดีอย่างเดียวที่ 140,239 ล้านเยนสูงกว่ายอดขายดิจิทัลทั้งหมด ภายในหมวดซีดียังเดินคนละทาง ซีดีอัลบั้มผลิตลดลง 12% เหลือ 62.52 ล้านแผ่น มูลค่าลดลง 4% เหลือ 98.0 พันล้านเยน ส่วนซีดีซิงเกิลผลิตเพิ่มขึ้น 12% เป็น 41.98 ล้านแผ่น มูลค่าเพิ่ม 14% เป็น 42.2 พันล้านเยน Year Book รายงานตัวเลขเหล่านี้โดยไม่ได้อธิบายเหตุผลว่าทำไมซิงเกิลโตสวนทางกับอัลบั้ม

### แผ่นไวนิลกลับมาถึงระดับไหน

ปี 2024 การผลิตแผ่นไวนิลเพิ่มขึ้น 17% เป็น 3.15 ล้านแผ่น และมูลค่าเพิ่มขึ้น 26% เป็น 7.9 พันล้านเยน RIAJ เขียนว่ามูลค่านี้เกิน 7.0 พันล้านเยนเป็นครั้งแรกนับจากปี 1989 ซึ่งตอนนั้นมีมูลค่า 7.1 พันล้านเยน ไวนิลยังเป็นแค่ 4% ของมูลค่าสินค้าจับต้องได้ แต่เป็นรูปแบบเดียวในตารางผลิตปี 2024 ที่ทั้งจำนวนและมูลค่าโตเกิน 15%

### สตรีมมิงในญี่ปุ่นมีสัดส่วนเท่าไหร่

สตรีมมิงมีรายได้ 113.2 พันล้านเยน โต 7% และคิดเป็นเกิน 90% ของยอดขายดิจิทัลเป็นปีที่สองติดต่อกัน ในนั้นบริการสมาชิกแบบเสียงมีรายได้ 92,602 ล้านเยน ส่วนดาวน์โหลดลดลงทั้งจำนวนและมูลค่า เหลือ 38.47 ล้านครั้ง และ 9.5 พันล้านเยน

## ยุคฟีเจอร์โฟนที่รายได้หายไปในสี่ปี

ตารางยอดขายดิจิทัลหน้า 12 ย้อนถึงปี 2005 และแยกช่องตามอุปกรณ์ที่ผู้ซื้อใช้ ได้แก่ คอมพิวเตอร์หรือสมาร์ตโฟน กับโทรศัพท์ฟีเจอร์โฟนแบบเดิม ตารางช่วงนี้แสดงว่ารายได้ของรูปแบบหนึ่งหายไปได้เร็วแค่ไหนเมื่ออุปกรณ์ที่รองรับมันเปลี่ยน

| ปี   | เพลงเต็มเพลงบนฟีเจอร์โฟน | เพลงเต็มเพลงบนคอมพิวเตอร์และสมาร์ตโฟน | ริงโทนแบบเพลงจริง | ยอดขายดิจิทัลรวม |
| ---- | ----------------------------- | --------------------------------------------- | -------------------- | ------------------- |
| 2009 | 49,447 ล้านเยน               | 6,540 ล้านเยน                                | 16,426 ล้านเยน      | 90,982 ล้านเยน     |
| 2011 | 37,378 ล้านเยน               | 8,112 ล้านเยน                                | 8,708 ล้านเยน       | 71,961 ล้านเยน     |
| 2013 | 7,751 ล้านเยน                | 14,846 ล้านเยน                               | 2,025 ล้านเยน       | 41,661 ล้านเยน     |

### ยอดดิจิทัลใช้เวลากี่ปีจึงกลับมาเกินระดับปี 2009

สิบสามปี ยอดขายดิจิทัลรวมปี 2009 อยู่ที่ 90,982 ล้านเยน ตัวเลขลดลงจนเหลือ 41,661 ล้านเยนในปี 2013 แล้วค่อย ๆ ขึ้นใหม่ ปี 2021 ยังอยู่ที่ 89,538 ล้านเยน และเพิ่งเกินระดับเดิมในปี 2022 ที่ 105,018 ล้านเยน รายได้ที่กลับมารอบนี้ส่วนใหญ่มาจากรูปแบบใหม่ ปี 2013 บริการสมาชิกบนคอมพิวเตอร์และสมาร์ตโฟนมีรายได้ 2,725 ล้านเยน ส่วนปี 2024 บริการสมาชิกแบบเสียงมี 92,602 ล้านเยน

### ทำไมตารางนี้สำคัญกับคนที่ไม่ได้ขายเพลง

เพราะมันแสดงว่ารูปแบบที่ผูกกับอุปกรณ์ชนิดเดียวมีอายุเท่ากับอุปกรณ์นั้น ในปี 2022 RIAJ รวมริงโทนเข้าหมวดอื่น และเลิกแยกช่องตามอุปกรณ์ในหมวดดาวน์โหลด ตามหมายเหตุใต้ตาราง ธุรกิจที่ลงทุนกับรูปแบบซึ่งเล่นได้บนอุปกรณ์เดียว เช่น แอปที่ใช้ได้กับเครื่องรุ่นเดียว หรือไฟล์ที่เปิดได้ในระบบเดียว มีความเสี่ยงแบบเดียวกัน

## วิวัฒนาการรูปแบบเพลงบอกอะไรกับธุรกิจ

ตัวเลขของญี่ปุ่นไม่ได้บอกว่าตลาดไทยจะเดินแบบเดียวกัน แต่บอกวิธีตัดสินใจที่ใช้ได้ทุกตลาด ดูว่ารูปแบบไหนยังมีคนซื้อจริง รูปแบบไหนผูกกับอุปกรณ์ และรูปแบบไหนกำลังโตจากฐานเล็ก หลัก Data-Driven ของฟิจิทัลคือเริ่มจากตัวเลขของตลาดและของลูกค้าเอง ก่อนเลือกว่าจะผลิตอะไร

### ร้านหรือแบรนด์ที่อยากทำแผ่นเพลงเป็นของที่ระลึกควรดูอะไร

ดูสองเรื่อง เรื่องแรกคือลูกค้ามีเครื่องเล่นรูปแบบนั้นหรือไม่ แผ่นเสียงไวนิลในญี่ปุ่นโตทั้งจำนวนและมูลค่า แต่ยังเป็นแค่ 4% ของสินค้าจับต้องได้ แปลว่ากลุ่มผู้ซื้อยังเล็ก เรื่องที่สองคือแผ่นทำหน้าที่อะไร ถ้าเป็นของสะสมหรือของที่ระลึก คุณค่าอยู่ที่ตัวชิ้นงาน การผลิตจำนวนจำกัดแล้ววัดยอดขายจริงจึงเสี่ยงน้อยกว่าการผลิตล็อตใหญ่

### ศิลปินหรือค่ายเล็กควรวางเพลงไว้ที่ไหน

วางบนบริการสตรีมมิงก่อน เพราะเป็นรูปแบบที่โตทั้งในญี่ปุ่นและในตลาดใหญ่อื่น เช่นสหรัฐฯ ที่บท[แนวเพลง Latin](https://phygital.co.th/insights/latin-music-genre-brand-guide) อ่านตัวเลขไว้ แล้วใช้สินค้าจับต้องได้เป็นชั้นที่สองสำหรับแฟนที่อยากมีของ ตารางซีดีซิงเกิลกับอัลบั้มของญี่ปุ่นยังบอกด้วยว่า ในหมวดเดียวกัน ขนาดและรูปแบบของชิ้นงานก็ให้ผลต่างกัน การทดลองหลายขนาดในล็อตเล็กจึงให้ข้อมูลมากกว่าการเดา

### เพลงประจำแบรนด์ควรอยู่ในรูปแบบไหน

ควรเก็บต้นฉบับไว้ในรูปแบบที่แปลงไปใช้ได้หลายทาง และเผยแพร่บนช่องทางที่ลูกค้าใช้อยู่แล้ว บทเรียนจากยุคฟีเจอร์โฟนคือ ถ้าเพลงของแบรนด์อยู่แค่ในรูปแบบเดียวที่ผูกกับอุปกรณ์ เมื่ออุปกรณ์เปลี่ยน เพลงก็หายจากชีวิตลูกค้าไปด้วย ส่วนสิทธิ์ในเพลงหนึ่งเพลงที่แบ่งเป็นหลายชั้นก่อนนำไปใช้ อ่านได้ใน[Music Marketing เพลงหนึ่งเพลงมีเจ้าของกี่ชั้น](https://phygital.co.th/insights/music-marketing-agency)

## ข้อจำกัดของตัวเลขชุดนี้

Year Book ใช้ข้อมูลที่บริษัทสมาชิกส่งให้ RIAJ หน้าสถิติบนเว็บไซต์ของ RIAJ ระบุว่าสมาคมยังเผยแพร่ตัวเลขประมาณการขนาดตลาดที่รวมบริษัทนอกสมาชิกตั้งแต่ปี 2019 ด้วย โดยใช้ข้อมูลส่วนแบ่งตลาดจาก NIQ/GfK Japan และ Hanshin Contents Link ตัวเลขในบทนี้มาจาก Year Book เท่านั้น จึงอาจต่างจากชุดประมาณการนั้น

### ตัวเลขฝั่งจับต้องได้กับดิจิทัลเทียบกันตรง ๆ ได้ไหม

เทียบได้แค่ในแง่ทิศทาง ฝั่งจับต้องได้คือมูลค่าผลิตตามราคาผู้ผลิต ฝั่งดิจิทัลคือรายได้สุทธิของบริษัทสมาชิก และ RIAJ แก้หมวดดิจิทัลในปี 2017 และ 2022 การพูดว่าญี่ปุ่นยังผลิตซีดีมากกว่าขายดิจิทัล จึงหมายถึงการเทียบสองตัวเลขที่ RIAJ รายงาน ไม่ได้หมายถึงจำนวนคนฟัง

### ใช้ตัวเลขญี่ปุ่นแทนตลาดไทยได้ไหม

ไม่ได้ ตัวเลขทั้งหมดเป็นของตลาดญี่ปุ่นและของบริษัทสมาชิก RIAJ ตลาดไทยมีพฤติกรรม ราคา และช่องทางของตัวเอง ธุรกิจในไทยใช้ Year Book ได้ในฐานะตัวอย่างของตลาดที่รูปแบบเก่ากับใหม่อยู่ร่วมกันนานกว่าที่หลายคนคาด แต่ต้องวัดลูกค้าของตัวเองก่อนลงทุน

## ตารางสามรูปแบบก่อนสั่งผลิต

ก่อนสั่งผลิตแผ่นเพลงหรือเปิดตัวเพลงของแบรนด์ ให้ทำตารางสามแถว แถวแรกคือบริการสตรีมมิงที่ลูกค้าใช้ แถวที่สองคือสินค้าจับต้องได้ เช่น ซีดีหรือแผ่นไวนิล แถวที่สามคือไฟล์ต้นฉบับที่เก็บไว้เอง แต่ละแถวใส่สามช่อง ได้แก่ ลูกค้ามีอุปกรณ์รองรับหรือไม่ ต้นทุนต่อชิ้นหรือต่อเดือน และตัวเลขที่จะใช้วัดผล เช่น จำนวนครั้งที่ฟัง จำนวนชิ้นที่ขายได้ หรือจำนวนครั้งที่นำไฟล์ไปใช้ในงานอื่น ถ้าแถวไหนตอบช่องแรกไม่ได้ ให้ชะลอแถวนั้นไว้ก่อน ตารางนี้ทำหน้าที่เดียวกับตาราง RIAJ ในขนาดของธุรกิจเดียว คือทำให้เห็นว่ารูปแบบไหนมีคนใช้จริง

ส่วนเรื่องว่าคนค้นพบเพลงใหม่ผ่านใครและผ่านระบบอะไร ต่อได้ในบท[วิวัฒนาการการค้นพบเพลง](https://phygital.co.th/insights/music-discovery-marketing-evolution-radio-tiktok-algorithm-guide) และถ้าสนใจว่ารูปแบบภาพเคลื่อนไหวเปลี่ยนมาอย่างไรในไทย อ่านได้ใน[วิวัฒนาการวิดีโอในไทย](https://phygital.co.th/insights/video-history-film-analog-digital-evolution-guide)

## สรุป

วิวัฒนาการรูปแบบเพลงในญี่ปุ่นตามตัวเลขของ RIAJ เริ่มจากแผ่นครั่ง SP ปี 1929 ผ่านแผ่นไวนิล ซีดี และดาวน์โหลดบนฟีเจอร์โฟน มาถึงสตรีมมิง มูลค่าผลิตสินค้าจับต้องได้สูงสุดในปี 1998 ที่ 607,494 ล้านเยน ปี 2024 เหลือ 205.2 พันล้านเยน แต่ยังสูงกว่ายอดขายดิจิทัล 123.3 พันล้านเยน รายได้เพลงบนฟีเจอร์โฟนหายไปเกือบหมดในสี่ปีเมื่ออุปกรณ์เปลี่ยน และแผ่นไวนิลกลับมาถึงระดับของปี 1989 ธุรกิจที่จะทำสินค้าหรือเพลงของตัวเองควรเลือกรูปแบบจากข้อมูลของตลาดและของลูกค้า เก็บต้นฉบับให้แปลงได้หลายรูปแบบ และทดลองสินค้าจับต้องได้ในจำนวนที่วัดผลได้

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### RIAJ นับตัวเลขสินค้าจับต้องได้กับดิจิทัลต่างกันอย่างไร

สินค้าจับต้องได้นับเป็นมูลค่าผลิตตามราคาผู้ผลิต ส่วนดิจิทัลนับเป็นรายได้สุทธิของบริษัทสมาชิกจากการขายตรง การให้สิทธิ์ และการฝากขาย RIAJ รวมสองตัวเลขเป็นยอดของอุตสาหกรรม แต่ผู้อ่านควรจำไว้ว่าเป็นการวัดคนละแบบ

### รูปแบบเพลงแรกสุดในตารางของ RIAJ คืออะไร

แผ่นครั่งแบบ SP ตารางเริ่มปี 1929 ที่ 10,483 พันแผ่น และ SP เป็นรูปแบบเดียวในตารางจนถึงปี 1952 แผ่นรูปแบบอื่นเริ่มมีตัวเลขตั้งแต่ปี 1953

### แผ่นเสียงไวนิลในญี่ปุ่นกลับมาขายได้มากแค่ไหน

ปี 2024 ผลิต 3.15 ล้านแผ่น มูลค่า 7.9 พันล้านเยน เป็นมูลค่าที่สูงที่สุดนับจากปี 1989 แต่ยังคิดเป็นเพียง 4% ของมูลค่าสินค้าเพลงจับต้องได้ทั้งหมด

### ริงโทนยังอยู่ในตัวเลขของ RIAJ ไหม

ตั้งแต่ปี 2022 RIAJ รวมริงโทนและเสียงรอสายเข้าไปในหมวดอื่น จึงไม่มีตัวเลขแยกอีกแล้ว ตัวเลขแยกช่วงสุดท้ายคือปี 2021 ที่ริงโทนแบบเพลงจริงมีรายได้ 90 ล้านเยน

### Year Book ฉบับภาษาอังกฤษหาอ่านได้ที่ไหน

อยู่ในหน้า RIAJ Year Book บนเว็บไซต์ของ RIAJ ฉบับปี 2025 เป็นไฟล์ PDF ภาษาอังกฤษ 28 หน้า ใช้ข้อมูลปี 2024 และมีฉบับย้อนหลังให้ดาวน์โหลดด้วย

## 49,447 ล้านเยนต่อปี คือรายได้ของเพลงบนฟีเจอร์โฟนในญี่ปุ่นก่อนที่อุปกรณ์จะเปลี่ยน เพลงของแบรนด์คุณอยู่ในรูปแบบที่จะยังใช้ได้อีกห้าปีหรือเปล่า

PHYGITAL AGENCY วางรูปแบบเพลงของแบรนด์จากข้อมูล ตั้งแต่ไฟล์ต้นฉบับ ช่องทางสตรีมมิง ไปจนถึงสินค้าจับต้องได้ล็อตทดลองที่วัดยอดขายจริง

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)