# Mid-Century Modern คืออะไร Eames กับเฝือกไม้อัดหลักแสนชิ้น

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/mid-century-modern-eames-organic-design-guide · เผยแพร่ 18 ตุลาคม 2566 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

Mid-Century Modern คืออะไร ผ่านบันทึกของ Eames Foundation เครื่องดัดไม้ Kazam! ในอพาร์ตเมนต์ เฝือกขาไม้อัดราว 150,000 ชิ้น และหุ้นส่วนที่ทำให้ทีมเล็กผลิตได้จริง

## Key Takeaways

- **Mid-Century Modern คือแนวงานออกแบบช่วงกลางศตวรรษที่ 20 ที่เก้าอี้ไม้อัดขึ้นรูปของ Charles และ Ray Eames เป็นตัวอย่างสำคัญ** — Eames Foundation บันทึกว่าเทคนิคดัดไม้อัดของทั้งสองคนเริ่มจากเครื่องทำเองในอพาร์ตเมนต์ที่ลอสแอนเจลิส ก่อนกลายเป็นเก้าอี้ LCW ที่เปิดตัวต่อสาธารณะในปี 1946
- **ผลงานที่ทำให้สตูดิโอเล็กกลายเป็นสายการผลิตคือเฝือกขาไม้อัดให้กองทัพเรือสหรัฐฯ** — เฝือกโลหะเดิมสั่นระหว่างขนย้ายจนผู้บาดเจ็บเจ็บเพิ่ม Eames ทำเฝือกไม้อัดชิ้นแรกภายในหนึ่งปี และมูลนิธิประมาณว่าเมื่อสงครามสิ้นสุดมีเฝือกถูกผลิตราว 150,000 ชิ้น
- **ทีมเล็กผลิตจำนวนนี้ได้เพราะหาหุ้นส่วนด้านเงินทุนและโรงงาน** — มูลนิธิบันทึกว่าปัญหาใหญ่คือเงินทุน ทางออกคือร่วมมือกับ John Entenza และ Colonel Evans แห่ง Evans Products จนย้ายการผลิตจากห้องพักแขกในอพาร์ตเมนต์ไปโรงงานขนาดใหญ่

ออร์เดอร์ที่ใหญ่ที่สุดในชีวิตของธุรกิจเล็กมักมาพร้อมคำถามที่ไม่มีใครตอบให้ได้ จะผลิตเองด้วยเครื่องมือที่มี หรือจะยอมแบ่งงานให้คนที่มีโรงงานกับเงินทุน ถ้าผลิตเองไม่ทัน ลูกค้าหาย ถ้าแบ่งงานผิดคน แบบที่ตัวเองคิดมาหลายปีอาจเสียคุณภาพ

Charles และ Ray Eames เจอคำถามนี้ตอนทำงานในห้องพักแขกของอพาร์ตเมนต์ บทนี้ใช้หน้าผลงานบนเว็บไซต์ของ Eames Foundation เป็นแหล่งหลัก เล่าตามลำดับปีว่าเฝือกขาไม้อัดพาสตูดิโอของทั้งสองคนจากเครื่องมือทำเองไปถึงการผลิตหลักแสนชิ้นได้อย่างไร และเจ้าของธุรกิจเล็กเอาลำดับนี้ไปเทียบกับงานตัวเองได้ตรงไหน สไตล์ก่อนหน้าในซีรีส์นี้คือ [Wabi-sabi](https://phygital.co.th/insights/japanese-wabi-sabi-minimalism-design-guide) ที่เล่าเรื่องการซ่อมเซรามิก

## Mid-Century Modern คืออะไร

Mid-Century Modern คือแนวงานออกแบบเฟอร์นิเจอร์ สถาปัตยกรรม และผลิตภัณฑ์ในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 ที่ใช้วัสดุและกระบวนการผลิตแบบใหม่ทำของที่มีรูปทรงโค้งรับร่างกาย และผลิตได้จำนวนมาก งานของ Charles และ Ray Eames เป็นตัวอย่างที่คนยกบ่อย โดยเฉพาะเก้าอี้ไม้อัดขึ้นรูปที่ Eames Foundation เล่าว่าต้องลองผิดลองถูกหลายปี

### Mid-Century Modern ต่างจากเฟอร์นิเจอร์ไม้ทั่วไปอย่างไร

Mid-Century Modern ต่างจากเฟอร์นิเจอร์ไม้ทั่วไปที่วิธีทำรูปทรง เฟอร์นิเจอร์ไม้ทั่วไปตัดไม้ท่อนเป็นชิ้นแล้วประกอบ ส่วนงานไม้อัดของ Eames ใช้แผ่นไม้บางซ้อนกับกาวแล้วอัดในแม่พิมพ์ให้โค้งหลายทิศพร้อมกัน Eames Foundation เรียกกระบวนการนี้ว่า "Eames process" ซึ่งขึ้นรูปแผ่นไม้อัดพร้อมกับความโค้ง ทำให้ชิ้นส่วนเบาและผลิตซ้ำได้

## เครื่อง Kazam! ในห้องพักแขก

[หน้าเครื่อง Kazam! ของ Eames Foundation](https://eamesfoundation.org/work/kazam-machine/) เล่าว่าทั้งสองคนประดิษฐ์เครื่องนี้ในอพาร์ตเมนต์ที่ลอสแอนเจลิส เพื่อหาทางผลิตเฟอร์นิเจอร์ไม้อัดที่โค้งซับซ้อนได้จำนวนมาก ช่วงนั้นเก้าอี้ Organic Chair ที่ Charles ออกแบบร่วมกับ Eero Saarinen ชนะรางวัลในการประกวดออกแบบเฟอร์นิเจอร์แล้ว แต่ผู้ผลิตสองรายที่พยายามผลิตจำนวนมากทำไม่สำเร็จ หน้าเดียวกันยกข้อความที่เขียนด้วยความหงุดหงิดว่าโครงการกำลังจะหายไปเพราะสงครามดึงวัตถุดิบไปก่อน ทั้งยางและไม้อัด

| ขั้น         | วิธีทำตามบันทึกของมูลนิธิ                                                          |
| ------------ | --------------------------------------------------------------------------------------- |
| แม่พิมพ์    | แม่พิมพ์ปูนปลาสเตอร์โค้ง มีขดลวดไฟฟ้าร้อนฝังอยู่ข้างใน                       |
| วางชั้นไม้ | วางแผ่นไม้บางหนึ่งแผ่น ทากาวทับ แล้วทำซ้ำห้าถึงสิบเอ็ดรอบ                 |
| อัด          | ปิดเครื่อง แล้วใช้ที่สูบลมจักรยานเป่าลูกโป่งยางให้ดันแผ่นไม้แนบแม่พิมพ์ |
| รอ           | กดค้างไว้สี่ถึงหกชั่วโมงจนกาวเซ็ตตัว                                          |
| ตกแต่ง       | ปล่อยลม เอาชิ้นงานออก ตัดด้วยเลื่อยมือ และขัดขอบด้วยมือ                      |

หน้าประติมากรรมไม้อัดของมูลนิธิเล่าเพิ่มว่าอพาร์ตเมนต์นั้นทำหน้าที่เป็นห้องทดลองอยู่สองปีก่อนสำนักงานย้ายไปเมืองเวนิส รัฐแคลิฟอร์เนีย และทั้งสองคนต้องแบกวัสดุขึ้นบันได 65 ขั้นในความมืดตอนกลางคืน

### เครื่อง Kazam! คืออะไร

เครื่อง Kazam! คือเครื่องดัดไม้อัดที่ Charles และ Ray Eames สร้างเองในอพาร์ตเมนต์ ประกอบด้วยแม่พิมพ์ปูนปลาสเตอร์ที่มีขดลวดความร้อน ลูกโป่งยาง และที่สูบลมจักรยานสำหรับอัดแผ่นไม้บางที่ทากาวซ้อนกันให้โค้งตามแม่พิมพ์ ชื่อมาจากคำพูดของนักมายากลที่ใส่ของชิ้นหนึ่งลงกล่องแล้วดึงของอีกชิ้นออกมา ตามคำอธิบายของ Eames Foundation

## เฝือกโลหะที่ทำให้ผู้บาดเจ็บเจ็บเพิ่ม

[หน้าเฝือกขาไม้อัดของ Eames Foundation](https://eamesfoundation.org/work/molded-plywood-leg-splint/) เล่าว่าในปี 1942 หน่วยแพทย์ของกองทัพมีปัญหากับเฝือกโลหะมาตรฐาน โลหะสั่นระหว่างขนย้ายผู้บาดเจ็บ และทำให้บาดเจ็บเพิ่ม ทั้งสองคนคิดว่าไม้อัดขึ้นรูปแก้ปัญหานี้ได้ และทำเฝือกไม้อัดชิ้นแรกด้วยเครื่อง Kazam! ภายในหนึ่งปี

| การตัดสินใจ               | เหตุผลตามแหล่ง                                                                         |
| --------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------- |
| ใช้ขาของ Charles เป็นแบบ | ให้เฝือกรับรูปขาคนจริง (มูลนิธิเล่าว่าตอนแกะปูนออก ขนขาหลุดติดไปทั้งหมด) |
| ใช้ไม้อัดแทนโลหะ         | แก้ปัญหาการสั่นของโลหะระหว่างขนย้าย                                              |
| เจาะรูสมมาตร              | ลดแรงเค้นของไม้ที่ถูกดัด และเป็นช่องให้แพทย์สนามร้อยผ้าพันแผล            |

Eames Demetrios เขียนในหนังสือ An Eames Primer ที่มูลนิธิยกมาว่า เฝือกนี้เป็นตัวอย่างของการใช้ "ข้อจำกัดของโจทย์" ให้เป็นประโยชน์ และการทำงานภายใต้ข้อจำกัดคือหัวใจของกระบวนการออกแบบของทั้งสองคน

### ทำไมเฝือกของ Eames ถึงมีรู

รูบนเฝือกขาไม้อัดของ Eames ทำหน้าที่สองอย่างพร้อมกัน อย่างแรกคือลดแรงเค้นที่เกิดในแผ่นไม้อัดตอนถูกดัดโค้ง อย่างที่สองคือเป็นช่องให้แพทย์สนามร้อยผ้าพันแผลและสายรัด Eames Foundation ยกคำอธิบายนี้จาก An Eames Primer เป็นตัวอย่างว่าข้อจำกัดของวัสดุกับความต้องการของผู้ใช้ถูกแก้ด้วยรายละเอียดเดียวกัน

## เงินทุนกับโรงงานของหุ้นส่วน

แบบเฝือกผ่านแล้ว แต่ Eames Foundation บันทึกว่าทั้งสองคนเจอปัญหาที่นักออกแบบหน้าใหม่จำนวนมากเจอ คือเงินทุน ทางออกคือร่วมมือกับ John Entenza และ Colonel Evans แห่ง Evans Products เมื่อได้ทั้งเงินทุนและโรงงานขนาดใหญ่ การผลิตก็ขยายเกินกว่าที่ห้องพักแขกในอพาร์ตเมนต์จะรับได้

ช่วงนี้ทีมของ Eames กลายเป็น Eames Office และแผนกไม้อัดขึ้นรูปของ Evans Products หนังสือ An Eames Primer ที่มูลนิธิยกมาเขียนว่าทั้งสองคนพัฒนากระบวนการผลิต และสร้างเครื่องมือที่ใช้ทำเฝือกขึ้นเอง

| ช่วงเวลา                       | สิ่งที่เกิดขึ้นตามบันทึกของมูลนิธิ                                                                                     |
| ------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| ภายในหนึ่งปีหลังเริ่มโจทย์ | เฝือกขาไม้อัดชิ้นแรกจากเครื่อง Kazam!                                                                                   |
| ปี 1943                         | การผลิตเฝือกขาเดินเต็มกำลัง ทีมออกแบบและทำต้นแบบเฝือกแขน แต่เฝือกแขนไม่เคยเข้าสายการผลิต                  |
| ระหว่างสงคราม                  | งานไม้อัดขึ้นรูปชิ้นอื่นตามมา ได้แก่ลำตัวเครื่องบิน หางเครื่องบิน เปลหามผู้ป่วย และที่นั่งนักบิน           |
| สิ้นสงคราม                     | ส่งมอบเฝือกให้กองทัพเรือกว่า 150,000 ชิ้น ผิวไม้มะฮอกกานีหรือเบิร์ช (ตัวเลขหน้าเฝือกขาเขียนว่าเป็นการประมาณ) |

Eames Demetrios เขียนว่ากองทัพไม่ใช่ตลาดผู้บริโภค แต่ก็เป็นตลาด และการทำของที่คนต้องการจริงให้ความพอใจมากกว่าเก้าอี้ Organic Chair ที่เป็นแค่การแสดงหลักการ เฝือกทำให้การผลิตของทั้งสองคน "เลี้ยงตัวเองได้"

### ธุรกิจเล็กควรหาหุ้นส่วนผลิตเมื่อไร

ธุรกิจเล็กควรหาหุ้นส่วนผลิตเมื่อแบบสินค้าผ่านการทดสอบกับผู้ใช้จริงแล้ว แต่เงินทุนและพื้นที่ผลิตไม่พอกับจำนวนที่ลูกค้าต้องการ ตัวอย่างจาก Eames Foundation คือเฝือกขาไม้อัดที่ออกแบบและทำชิ้นแรกได้ในอพาร์ตเมนต์ แล้วจึงร่วมมือกับ Evans Products เพื่อได้เงินทุนและโรงงาน ทั้งสองคนยังคุมกระบวนการผลิตและเครื่องมือเอง

## จากเฝือกกลับไปที่เก้าอี้

ระหว่างผลิตเฝือก ทั้งสองคนยังทดลองขึ้นรูปไม้อัดที่ยากขึ้นไปพร้อมกัน หน้าประติมากรรมไม้อัดของ Eames Foundation เล่าว่าชิ้นทดลองชิ้นแรกทำในอพาร์ตเมนต์ มีความหนาเท่ากันทั้งชิ้น และหายไปแล้ว จากนั้นทั้งสองคนต่อยอดความรู้จากการผลิตเฝือกไปลองรูปทรงที่ซับซ้อนขึ้น ส่วนที่บางลง และจำนวนชั้นไม้ที่ไม่เท่ากันในชิ้นเดียว แล้วพบว่ากระบวนการเดิมไม่ละเอียดพอ จึงเปลี่ยนไปใช้เครื่องอัดที่แรงขึ้นและปูแผ่นโลหะบนแม่พิมพ์ ประติมากรรมไม้อัดที่ได้มีเพียงสองชิ้น ชิ้นงานกลุ่มนี้ไม่ได้ทำไว้ขาย แต่ใช้ทดสอบว่ากระบวนการคุมความโค้งสามมิติได้แม่นแค่ไหน

Eames Demetrios อธิบายไว้ในหน้าเดียวกันว่าการทำไม้อัดด้วยมือช่วงแรกบังคับให้ทั้งสองคนออกแบบเครื่องมือจำนวนมาก และการออกแบบเครื่องมือทำให้ต้องรู้ชัดว่าเครื่องมือนั้นจะทำอะไร สำหรับธุรกิจเล็ก ชิ้นทดลองที่ไม่ได้ขายคือค่าใช้จ่ายที่ซื้อความรู้เรื่องกระบวนการผลิต ก่อนไปจ่ายค่าแม่พิมพ์ของโรงงาน

หน้าเก้าอี้ LCW ของมูลนิธิเล่าว่าในปี 1945 เมื่อสงครามใกล้จบ Eames Office ซึ่งตั้งมาได้สองปีและมีคนราว 15 คน รวมคนงานที่ผลิตเฝือก หันกลับไปทำเฟอร์นิเจอร์ ทีมตั้งเป้าเปิดตัวเฟอร์นิเจอร์ที่งานแสดงในโรงแรม Barclay ช่วงเดือนธันวาคม และตั้งโจทย์ว่าจะทำเปลือกเก้าอี้ไม้อัดชิ้นเดียวที่โค้งหลายทิศได้ไหม

คำตอบคือไม่ได้ ทุกครั้งที่ลองต้องผ่าชิ้นงานจึงจะโค้งได้ ทีมจึงเลิกแนวคิดเปลือกชิ้นเดียว แล้วแยกเป็นสองชิ้นคือที่นั่งกับพนักพิง มูลนิธิเรียกการตัดสินใจนี้ว่าการค้นพบ "การใช้ไม้อัดขึ้นรูปอย่างซื่อตรง" ผลลัพธ์คือเก้าอี้ LCW (Lounge Chair Wood) ที่เปิดตัวในงานนั้น และวางขายต่อสาธารณะในปีถัดมา

### เก้าอี้ LCW ของ Eames ทำจากอะไร

เก้าอี้ LCW ทำจากไม้อัดขึ้นรูปด้วย "Eames process" ที่ขึ้นรูปแผ่นไม้อัดกับความโค้งไปพร้อมกัน ตามหน้าเก้าอี้ของ Eames Foundation ตัวเก้าอี้แยกที่นั่งกับพนักพิงเป็นสองชิ้น หลังทีมพยายามทำเปลือกชิ้นเดียวแล้วไม่สำเร็จ ชิ้นส่วนเบาและผลิตจำนวนมากได้ ประสบการณ์จากการผลิตเฝือกช่วงสงครามคือพื้นฐานของกระบวนการนี้

## ห้าข้อสำหรับธุรกิจเล็กที่ได้ออร์เดอร์ใหญ่

ลำดับเหตุการณ์ของ Eames เทียบกับธุรกิจเล็กที่เพิ่งได้ออร์เดอร์เกินกำลังได้ห้าข้อ ข้อสรุปเหล่านี้เป็นการอ่านของฟิจิทัลจากบันทึกของมูลนิธิ

1. **รู้ขั้นตอนผลิตของตัวเองก่อนส่งต่อ** ทั้งสองคนสร้างเครื่อง Kazam! และเครื่องมือทำเฝือกเอง จึงรู้ว่าขั้นไหนกำหนดคุณภาพ
2. **ทดสอบกับผู้ใช้จริงตั้งแต่ชิ้นแรก** เฝือกขึ้นรูปจากขาคนจริง ไม่ได้ขึ้นจากแบบร่างบนกระดาษ
3. **หาหุ้นส่วนที่ให้ทั้งเงินทุนและพื้นที่ผลิต** ปัญหาของ Eames คือเงินทุน และทางออกมาพร้อมโรงงาน
4. **รับงานต่อยอดที่ใช้กระบวนการเดิม** ลำตัวเครื่องบิน หางเครื่องบิน และเปลหามใช้ความรู้ไม้อัดขึ้นรูปชุดเดียวกัน
5. **ยอมแยกชิ้นเมื่อชิ้นเดียวผลิตไม่ได้** เก้าอี้ LCW เกิดจากการเลิกเปลือกชิ้นเดียวแล้วใช้สองชิ้น

การจ้างผลิตด้วยแบบที่ละเอียดพอให้โรงงานทำตามได้ มีตัวอย่างจากศิลปินที่ส่งแบบให้โรงงานโลหะในบท [Minimalism คืออะไร Donald Judd ส่งแบบให้โรงงานผลิตงานศิลปะ](https://phygital.co.th/insights/minimalism-art-movement-less-is-more-design-guide) ถ้าอยากเห็นธุรกิจไทยที่เริ่มจากรับจ้างผลิตแล้วสร้างแบรนด์ของตัวเอง อ่านต่อได้ใน [กรณีศึกษา นารายา จากจักรเย็บ 15 ตัวสู่โรงงานต่างจังหวัด](https://phygital.co.th/insights/naraya-case-study-oem-to-national-souvenir-brand) ส่วนเรื่องภาษีที่ต้องรู้ก่อนสั่งผลิตของแจก อยู่ในบท [บริการจัดหาของพรีเมียม เพดานภาษีของขวัญที่ต้องรู้ก่อนสั่ง](https://phygital.co.th/insights/premium-gift-sourcing-procurement-agency)

## สรุป

Mid-Century Modern เป็นแนวงานออกแบบกลางศตวรรษที่ 20 ที่เก้าอี้ไม้อัดขึ้นรูปของ Charles และ Ray Eames เป็นตัวอย่างสำคัญ Eames Foundation บันทึกว่าเทคนิคนี้เริ่มจากเครื่อง Kazam! ที่ทั้งสองคนสร้างในอพาร์ตเมนต์ โจทย์เฝือกขาให้กองทัพเรือทำให้ได้ทดสอบกับขาคนจริง ปัญหาเงินทุนถูกแก้ด้วยหุ้นส่วนที่มีโรงงาน และการผลิตขยายถึงราว 150,000 ชิ้นเมื่อสงครามจบ ประสบการณ์นั้นพาไปสู่เก้าอี้ LCW ที่แยกเป็นสองชิ้นหลังทำชิ้นเดียวไม่สำเร็จ ธุรกิจเล็กที่ได้ออร์เดอร์ใหญ่จึงควรรู้ขั้นตอนผลิตของตัวเองก่อนส่งต่อให้โรงงาน

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### Eames Foundation คือใคร

Eames Foundation เป็นองค์กรที่ดูแลบ้าน Eames House และเผยแพร่เรื่องราวผลงานของ Charles และ Ray Eames บนเว็บไซต์ ทั้งเฟอร์นิเจอร์ ของเล่น ภาพยนตร์ และงานนิทรรศการ หน้าผลงานหลายหน้ายกข้อความจากหนังสือ An Eames Primer ของ Eames Demetrios

### Charles กับ Ray Eames เริ่มทำงานด้วยกันเมื่อไร

หน้าประติมากรรมไม้อัดของ Eames Foundation ระบุว่าทั้งสองคนแต่งงานกันที่อพาร์ตเมนต์ของเพื่อนในชิคาโกวันที่ 20 มิถุนายน 1941 แล้วย้ายไปลอสแอนเจลิส มูลนิธิเล่าว่าจุดเริ่มของ Eames Office คือช่วงเวลานั้น ก่อนหน้านั้น Ray เรียนจิตรกรรมที่นิวยอร์กและเข้าเรียนที่ Cranbrook ส่วน Charles ออกแบบเก้าอี้ร่วมกับ Eero Saarinen

### เฝือกแขนไม้อัดของ Eames ผลิตจริงไหม

ไม่ได้ผลิต หน้าเฝือกแขนของ Eames Foundation ระบุว่าทั้งสองคนออกแบบและทำต้นแบบให้กองทัพเรือในช่วงที่การผลิตเฝือกขาเดินเต็มกำลัง แต่เฝือกแขนไม่เคยเข้าสายการผลิต เช่นเดียวกับเปลหามไม้อัดขึ้นรูป งานต่อยอดบางชิ้นจึงหยุดอยู่ที่ต้นแบบ

### ทำไมเก้าอี้ Organic Chair ถึงผลิตจำนวนมากไม่ได้

Eames Foundation บันทึกว่าผู้ผลิตสองรายพยายามผลิตเก้าอี้ Organic Chair ของ Charles Eames กับ Eero Saarinen แล้วไม่สำเร็จ เพราะยังไม่มีใครควบคุมการขึ้นรูปไม้อัดที่โค้งหลายทิศได้ ช่วงเดียวกันสงครามดึงยางและไม้อัดไปใช้ก่อน ทั้งสองคนจึงตัดสินใจหาเทคนิคผลิตด้วยตัวเอง

### ธุรกิจเล็กในไทยจะทดลองผลิตก่อนสั่งโรงงานได้อย่างไร

เริ่มจากทำต้นแบบจำนวนน้อยด้วยวิธีที่ควบคุมได้เอง แล้วจดทุกขั้นตอนที่มีผลต่อคุณภาพ เช่นจำนวนชั้นวัสดุ เวลาอัด หรืออุณหภูมิ แบบเดียวกับที่ Eames จดวิธีใช้เครื่อง Kazam! จากนั้นส่งตัวอย่างเดียวกันให้โรงงานสองถึงสามรายทำเทียบ ก่อนเลือกผู้ผลิตจริง

## ออร์เดอร์ใหญ่ครั้งแรกไม่ควรเป็นครั้งแรกที่คุณเห็นโรงงานผลิตสินค้าของตัวเอง

ให้ PHYGITAL AGENCY ทำตัวอย่างชุดเล็กกับโรงงานหลายรายก่อนคุณสั่งผลิตจริง

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)