# Memphis Design เปิดตัวครั้งเดียว สื่อทั่วโลกพูดถึงเพราะอะไร

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/memphis-design-movement-colorful-geometric-guide · เผยแพร่ 24 สิงหาคม 2566 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

Memphis Design เริ่มจากกลุ่มนักออกแบบในอพาร์ตเมนต์ที่มิลานกับโรงไม้ของเพื่อน เปิดงานครั้งเดียวในปี 1981 แล้วลงนิตยสารทั่วโลก อ่านลำดับเหตุการณ์จาก Design Museum

## Key Takeaways

- **Memphis เป็นกลุ่มนักออกแบบเฟอร์นิเจอร์และของใช้ในมิลาน นำโดย Ettore Sottsass** — Design Museum ในลอนดอนบันทึกว่ากลุ่มเริ่มจากการประชุมในอพาร์ตเมนต์ของเขาเมื่อธันวาคม 1980 เพื่อคุยเรื่องผลิตเฟอร์นิเจอร์กับเพื่อนที่มีโรงไม้
- **งานเปิดตัววันที่ 18 กันยายน 1981 ที่โชว์รูม Arc '74 มีคนราวสองพันคนเบียดเข้าชม** — เฟอร์นิเจอร์ทำจากลามิเนตพลาสติกลายเรขาคณิตและลายหนังเสือ ซึ่งปกติใช้กับของราคาถูก
- **Design Museum เขียนว่าแนวคิดของ Memphis แทบไม่มีอะไรใหม่ แต่กลุ่มนี้สื่อสารความคิดได้เก่งกว่ากลุ่มก่อนหน้า** — ผลคือได้ลงนิตยสารทั่วโลก และได้เสียงวิจารณ์ทั้งชื่นชมและต่อต้านอย่างแรง

คนทำแบรนด์เล็ก ๆ มักอยากเปิดตัวสินค้าให้คนพูดถึงทั้งที่งบและกำลังผลิตมีจำกัด เรื่องของกลุ่ม Memphis จากมิลานเป็นกรณีที่ตรงกับโจทย์นี้ บทนี้จึงไม่ไล่ลักษณะของสไตล์ แต่ไล่ลำดับเหตุการณ์ตาม[หน้า Memphis ของ Design Museum](https://designmuseum.org/memphis) ในลอนดอน เพื่อดูว่ากลุ่มคนไม่กี่คนที่ไม่มีโรงงานของตัวเอง เปิดตัวครั้งเดียวแล้วให้คนทั่วโลกพูดถึงได้อย่างไร และต้องรับมืออะไรเมื่อกระแสมาแรงเกินคาด

Memphis Design คือชื่อที่ใช้เรียกงานเฟอร์นิเจอร์ ของตกแต่ง และลวดลายของกลุ่ม Memphis จากมิลานช่วงต้นยุค 80 จุดเด่นคือสีที่ชนกัน รูปทรงเรขาคณิตที่วางแบบไม่สมดุล และวัสดุที่คนยุคนั้นมองว่าถูกและเชย งานของกลุ่มนี้เป็นตัวอย่างของแนวหลังสมัยใหม่ที่เข้าใจง่ายที่สุดชิ้นหนึ่ง

## Memphis Design ในบันทึกของ Design Museum

Design Museum อธิบายว่า Memphis เป็นกลุ่มนักออกแบบเฟอร์นิเจอร์และผลิตภัณฑ์รุ่นใหม่ในมิลาน นำโดยนักออกแบบรุ่นใหญ่ชาวอิตาลี Sottsass หลังงานเปิดตัว กลุ่มนี้ครองเวทีงานออกแบบช่วงต้นทศวรรษด้วยสไตล์หลังสมัยใหม่ บทความสำหรับผู้อ่านทั่วไปของพิพิธภัณฑ์เดียวกันระบุว่ากลุ่มออกแบบเฟอร์นิเจอร์ ผ้า เซรามิก โลหะ และแก้ว ตั้งแต่ปี 1981 ถึง 1987 และได้แรงบันดาลใจจาก Art Deco กับ Pop Art

| สมาชิกตามหน้าของ Design Museum                                       | บทบาท                                                                                 |
| ----------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------- |
| Sottsass                                                                | ผู้นำกลุ่ม ออกแบบเฟอร์นิเจอร์ โคมไฟ เซรามิก แก้ว และลายวัสดุ                   |
| Barbara Radice                                                          | นักเขียน ผู้กำกับทิศทางศิลป์ร่วมกับ Sottsass และเขียนหนังสือเกี่ยวกับกลุ่ม |
| Nathalie Du Pasquier                                                    | ลายผ้าที่เป็นหัวใจของภาพลักษณ์ Memphis และเฟอร์นิเจอร์                        |
| George Sowden                                                           | ลวดลายสำหรับผ้าและพรม เฟอร์นิเจอร์ เซรามิก และนาฬิกา                           |
| Michele De Lucchi, Martine Bedin, Aldo Cibic, Matteo Thun, Marco Zanini | สมาชิกรุ่นแรก ออกแบบเฟอร์นิเจอร์ โคมไฟ และเซรามิก                              |

ที่มา: หน้า Memphis ของ Design Museum

### ชื่อ Memphis มาจากไหน

มาจากเพลง เว็บของ Design Museum เล่าว่าโปรเจกต์นี้เดิมชื่อ The New Design แต่ระหว่างประชุม แผ่นเสียงเพลง Stuck Inside of Mobile (With the Memphis Blues Again) ของ Bob Dylan ติดซ้ำอยู่ที่ท่อน Memphis Blues Again Radice เขียนว่า Sottsass จึงเสนอชื่อ Memphis และทุกคนชอบ เพราะชื่อนี้ชวนนึกถึงทั้งดนตรีบลูส์ รัฐเทนเนสซี ร็อกแอนด์โรล ชานเมืองอเมริกัน และเมืองหลวงของอียิปต์โบราณ

## ธันวาคม 1980 ห้องนั่งเล่นกับโรงไม้ของเพื่อน

จุดเริ่มต้นของ Memphis เล็กกว่าที่ชื่อเสียงในภายหลังบอก Design Museum เล่าว่าในเดือนนั้น Sottsass ซึ่งอายุหกสิบกว่าปี ประชุมกับสถาปนิกรุ่นใหม่อายุยี่สิบกว่าปีในอพาร์ตเมนต์ของเขาที่ถนน Via San Galdino ในมิลาน หัวข้อคือแผนผลิตเฟอร์นิเจอร์ร่วมกับเพื่อนเก่าชื่อ Renzo Brugola ซึ่งมีโรงงานช่างไม้

หลังประชุม ทุกคนแยกไปคิดงาน พอถึงเดือนกุมภาพันธ์ กลุ่มที่มี George Sowden และ Nathalie Du Pasquier มาร่วมเพิ่ม มีภาพร่างเฟอร์นิเจอร์ โคมไฟ และเซรามิกกว่าร้อยแบบ Radice บันทึกว่าไม่มีใครพูดถึงรูปทรง สี สไตล์ หรือการตกแต่งเลย และนั่นคือความตั้งใจ

### กลุ่มเล็กที่ไม่มีโรงงานเองเริ่มผลิตได้อย่างไร

Memphis ไม่ได้เริ่มจากการสร้างโรงงาน แต่เริ่มจากคนที่มีโรงงานอยู่แล้ว โรงไม้ของ Brugola เป็นเหตุผลของการประชุมครั้งแรก และต่อมา Design Museum เล่าว่า Sottsass ใช้เครือข่ายของตัวเองชวนผู้ผลิตโคมไฟในอิตาลีมาร่วมงาน ธุรกิจเล็กที่มีแบบแต่ไม่มีเครื่องจักรจึงเริ่มจากรายชื่อคนที่ผลิตได้จริงรอบตัว แล้วออกแบบให้เข้ากับสิ่งที่โรงงานนั้นทำได้ก่อน

## วันเปิดตัวที่โชว์รูม Arc '74

วันที่ 18 กันยายน 1981 Memphis เปิดนิทรรศการที่โชว์รูม Arc '74 ในมิลาน Design Museum เล่าว่าผู้ชมราวสองพันคนเบียดกันเข้าไปพบเฟอร์นิเจอร์ที่ทำจากลามิเนตพลาสติกสีฉูดฉาด พิมพ์ลายเรขาคณิตและลายหนังเสือ แบบที่ปกติเห็นในหนังสือการ์ตูนยุค 1950 หรือร้านกาแฟราคาถูก

| ชิ้นงานในวันเปิดตัว    | สิ่งที่ Design Museum บรรยาย                                                                     |
| --------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| ตู้ Beverly ของ Sottsass    | บานประตูลามิเนตลายหนังงูสีเขียวเหลือง ชั้นลายกระดองเต่าวางเอียง และหลอดไฟสีแดง |
| เก้าอี้ Oberoi ของ Sowden   | เบาะสีแดงมะเขือเทศ ขาสีเหลืองหรือน้ำเงิน และลายโมเสกชมพูดำของ Du Pasquier            |
| Superlamp ของ Bedin         | โคมโค้งไฟเบอร์กลาสที่มีหลอดหลายสีเรียงรอบ                                              |
| Tawaraya ของ Masanori Umeda | ที่นั่งทรงเวทีมวยที่ทีมใช้ถ่ายภาพหมู่                                                   |
| บัตรเชิญ                   | โปสการ์ดภาพไดโนเสาร์หาวใต้ท้องฟ้ามีฟ้าผ่า โดย Luciano Paccagnella                          |

ที่มา: หน้า Memphis ของ Design Museum

### ทำไมเลือกวัสดุที่คนมองว่าถูก

เพราะเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่กลุ่มต้องการพูด Design Museum ระบุว่า Memphis อยากหลุดจาก "รสนิยมดี" ที่เรียบร้อยแต่ไร้ชีวิตหลังยุคสมัยใหม่ครองวงการหลายสิบปี Sottsass บอกว่ากลุ่ม "อ้างอิงจากชานเมือง" นอกจากลามิเนต กลุ่มยังใช้กระจกพิมพ์ลาย เซลลูลอยด์ หลอดนีออน และแผ่นโลหะชุบสังกะสี วัสดุที่เลือกจึงเป็นทั้งต้นทุนและข้อความของงานในคราวเดียว

## ไม่มีอะไรใหม่ แต่สื่อสารได้เก่งกว่า

Design Museum ประเมินตรง ๆ ว่ามีน้อยอย่างใน Memphis ที่ใหม่จริง แนวคิดส่วนใหญ่กลุ่ม Studio Alchymia ทำมาก่อนแล้วในปลายทศวรรษ 1970 และ Sottsass กับ De Lucchi ก็เคยอยู่กลุ่มนั้น สิ่งที่ต่างคือสมาชิก Memphis สื่อสารความคิดได้ดีกว่า และใช้เครือข่ายของ Sottsass ได้เก่งกว่า

งานเปิดตัวที่คนแน่น กราฟิกที่ดูเท่ และนักออกแบบรุ่นใหม่ทั้งชายและหญิงจากหลายประเทศ เป็นสิ่งที่สื่อมวลชนห้ามใจไม่ได้ตามคำของ Design Museum กลุ่มนี้ยังเป็นภาพที่จับต้องได้ของทฤษฎีหลังสมัยใหม่ ซึ่งในวงการศิลปะและสถาปัตยกรรมยุคนั้นมักเข้าใจยาก Memphis จึงได้ลงนิตยสารทั่วโลก และจัดนิทรรศการในลอนดอน ลอสแอนเจลิส โตเกียว ซานฟรานซิสโก นิวยอร์ก และกลับไปที่มิลาน

### สื่อเลือกเขียนถึงงานเปิดตัวเพราะอะไร

จากเรื่องของ Memphis สื่อเขียนถึงเพราะมีเรื่องให้เล่าครบ มีภาพที่ถ่ายแล้วสะดุดตา มีคนจำนวนมากในงาน มีตัวละครหลายคนจากหลายประเทศ และมีความคิดที่อธิบายได้ในประโยคเดียว คือการท้าทายรสนิยมดีแบบเดิม สินค้าที่ดีอย่างเดียวจึงยังไม่พอ ต้องมีเรื่องที่คนนอกวงการเข้าใจด้วย วิธีเขียนข่าวแจกให้กองบรรณาธิการเลือกลงอธิบายไว้ในบทความ [ประชาสัมพันธ์ออนไลน์ ข่าวแจกที่กองบรรณาธิการเลือกลง](https://phygital.co.th/insights/digital-pr-press-release-agency)

## เสียงวิจารณ์ที่แตกเป็นสองขั้ว

Memphis ไม่ได้รับเสียงชื่นชมอย่างเดียว Design Museum บันทึกว่าในวงการออกแบบ กลุ่มนี้เป็นจุดแบ่ง Bill Moggridge ผู้ร่วมก่อตั้งกลุ่มออกแบบอุตสาหกรรม IDEO เล่าว่า "คุณต้องอยู่ฝั่งเห็นด้วยหรือไม่ก็ต่อต้าน" ส่วน Vico Magistretti นักออกแบบรุ่นใหญ่ประกาศว่าเฟอร์นิเจอร์ชุดนี้ "ไม่มีทางพัฒนาต่อได้เลย เป็นแค่แฟชั่นแบบหนึ่ง"

นักออกแบบรุ่นใหม่ในเวลานั้นก็รู้สึกสับสน Jasper Morrison เล่าว่าเขาเหงื่อแตกและตื่นตระหนกเมื่อเดินเข้าไปในงานเปิดตัว รู้สึกขยะแขยงวัตถุตรงหน้า แต่ก็รู้สึกเป็นอิสระทันทีจากการแหกกฎทั้งหมด บทความสำหรับผู้อ่านทั่วไปของ Design Museum เสริมว่าหลายคนเรียก Memphis ว่ากระแสชั่วคราวที่อยู่ไม่นาน

### แบรนด์ควรกลัวเสียงวิจารณ์แรง ๆ ตอนเปิดตัวไหม

ไม่ควรกลัว แต่ควรเตรียมตัว งานที่แตกต่างจากตลาดชัดเจนมักได้ทั้งคนที่รักและคนที่ไม่ชอบ Memphis ได้ทั้งคำชมจากนักออกแบบรุ่นใหม่และคำปฏิเสธจากรุ่นใหญ่ในเวลาเดียวกัน สิ่งที่แบรนด์เล็กต้องเตรียมคือคำอธิบายสั้น ๆ ว่าทำไมเลือกแบบนี้ คนที่ตอบคำถามสื่อและลูกค้า และขอบเขตว่าคำวิจารณ์แบบไหนควรตอบ แบบไหนควรปล่อย การรับมือกระแสลบอธิบายไว้ในบทความ [PR Agency คืออะไร งานประชาสัมพันธ์กับการรับมือทัวร์ลง](https://phygital.co.th/insights/what-is-pr-and-crisis-management-agency)

## เมื่อกระแสสื่อใหญ่เกินกว่ากลุ่ม

ความสำเร็จด้านสื่อมีราคาของมัน Design Museum เล่าว่า Sottsass ผิดหวังกับ Memphis และกระแสสื่อที่ห้อมล้อมมากขึ้นเรื่อย ๆ จนในปี 1985 เขาประกาศออกจากกลุ่ม Radice เขียนในอีกไม่กี่ปีต่อมาว่า เขาถูกยกเป็นสัญลักษณ์และถูกไล่ตามแบบร็อกสตาร์ แต่แทนที่จะพอใจ เขากลับจมอยู่ในวิกฤตครั้งหนักที่สุดครั้งหนึ่งของชีวิต

หลังออกจาก Memphis Sottsass ทุ่มเวลาให้สำนักงานสถาปนิกของเขาเองที่ชื่อ Sottsass Associati และทำงานต่อกับสมาชิกรุ่นใหม่หลายคน กลุ่ม Memphis แยกย้ายกันหลังทำงานร่วมกันราวหกปี งานของกลุ่มถูกมองข้ามอยู่นาน ก่อนกลับมาได้รับความสนใจ เช่น ในปี 2013 Du Pasquier ร่วมงานกับบริษัท HAY จากเดนมาร์กทำกระเป๋าลายแบบ Memphis

### กลุ่มที่ดังเร็วควรวางแผนอะไรไว้ก่อน

ควรวางแผนว่าใครเป็นหน้าของกลุ่มและใครดูแลงานผลิต กรณีของ Memphis ผู้ก่อตั้งเป็นทั้งจุดดึงดูดสื่อและคนที่เหนื่อยกับสื่อมากที่สุด ธุรกิจเล็กที่เปิดตัวสำเร็จมักเจอคำขอสัมภาษณ์ งานออกบูธ และคำสั่งซื้อพร้อมกัน ถ้าเจ้าของรับทุกอย่างคนเดียว งานออกแบบชิ้นต่อไปจะช้าลง การแบ่งคนตอบสื่อออกจากคนทำงานผลิตตั้งแต่ก่อนเปิดตัวจึงช่วยให้กระแสไม่กินงานหลัก

## วางแผนเปิดตัวคอลเลกชันที่ดีไซน์จัดจ้านสำหรับธุรกิจเล็ก

ลำดับเหตุการณ์ของ Memphis แปลงเป็นแผนหกข้อสำหรับธุรกิจที่มีคนไม่กี่คนและกำลังจะเปิดตัวสินค้าหรือร้านที่แตกต่างจากตลาด

1. **เริ่มจากคนที่ผลิตได้จริงรอบตัว** แบบที่ Memphis เริ่มจากโรงไม้ของเพื่อน
2. **ทำแบบให้มากพอก่อนเลือก** กลุ่มมีภาพร่างกว่าร้อยแบบภายในไม่กี่เดือนหลังประชุมครั้งแรก
3. **เขียนความคิดหลักให้จบในประโยคเดียว** ที่คนนอกวงการเข้าใจ
4. **ออกแบบวันเปิดตัวให้มีภาพให้ถ่าย** ตั้งแต่บัตรเชิญจนถึงภาพหมู่ของทีม
5. **เตรียมคำตอบให้เสียงวิจารณ์ทั้งสองฝั่ง** และกำหนดว่าใครเป็นคนตอบ
6. **แยกคนดูแลสื่อออกจากคนดูแลงานผลิต** ก่อนกระแสจะมา

## สรุป

Memphis Design เริ่มจากการประชุมในอพาร์ตเมนต์ของ Ettore Sottsass เมื่อธันวาคม 1980 เพื่อผลิตเฟอร์นิเจอร์กับโรงไม้ของเพื่อน เปิดงานครั้งเดียวที่ Arc '74 ในเดือนกันยายน 1981 แล้วได้ลงนิตยสารทั่วโลก Design Museum ชี้ว่าความคิดของกลุ่มแทบไม่ใหม่ แต่สื่อสารได้เก่งกว่ากลุ่มก่อนหน้า ขณะเดียวกันก็ได้เสียงวิจารณ์สองขั้วและทำให้ผู้ก่อตั้งเหนื่อยจนออกจากกลุ่ม ธุรกิจเล็กจึงควรเตรียมทั้งเรื่องที่จะเล่าและคนที่รับกระแสไว้ก่อนเปิดตัว

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### Memphis Design ต่างจาก Art Deco อย่างไร

Design Museum ระบุว่า Memphis ได้แรงบันดาลใจส่วนหนึ่งจาก Art Deco แต่เป้าหมายต่างกัน Art Deco ใช้วัสดุหรูและงานช่างเพื่อให้ดูมีราคา ส่วน Memphis จงใจใช้วัสดุราคาถูกอย่างลามิเนตเพื่อล้อความคิดเรื่องรสนิยมดี เรื่องงานช่างใน Art Deco อธิบายไว้ในบทความ [Art Deco ส่วนไหนต้องเห็นมือช่าง อ่านจากคอลเลกชันของ V&A](https://phygital.co.th/insights/art-deco-design-style-geometric-luxury-guide)

### ร้านที่อยากตกแต่งแบบ Memphis ต้องใช้เฟอร์นิเจอร์ของกลุ่มจริงไหม

ไม่ต้อง ลักษณะที่คนจำได้คือสีชนกัน ลายเรขาคณิต และการวางรูปทรงแบบไม่สมดุล ซึ่งทำได้ด้วยวัสดุทั่วไป สิ่งที่ควรระวังคือการลอกลวดลายของนักออกแบบคนใดคนหนึ่งตรง ๆ เพราะลายผ้าและลายวัสดุของสมาชิกหลายคนเป็นงานที่มีเจ้าของ ควรให้ทีมออกแบบสร้างลายใหม่ในแนวเดียวกัน

### Memphis Design กับ Swiss Style ตรงข้ามกันไหม

ในแง่ท่าที ใช่ Swiss Style จัดทุกอย่างบนกริดเพื่อความชัดเจน ส่วน Memphis ตั้งใจแหกความเป็นระเบียบ แต่ทั้งสองแบบเกิดจากโจทย์จริงของยุคตัวเอง ธุรกิจเลือกได้ตามสิ่งที่ต้องการสื่อ ดูบทความ [Swiss Style กริดที่รองรับสองภาษาและใช้ซ้ำได้ทั้งปี](https://phygital.co.th/insights/swiss-style-international-typographic-design-guide) ประกอบ

### Memphis อยู่ได้นานแค่ไหน และทำไมถึงจบ

บทความของ Design Museum ระบุว่ากลุ่มออกแบบร่วมกันจนถึงปี 1987 แล้วแยกย้ายกันหลังราวหกปี ผู้ก่อตั้งออกไปก่อนหน้านั้นสองปี เพราะเบื่อกระแสสื่อ Sottsass เองเคยเขียนว่าคนทำงานใน Memphis ไม่ได้ไล่ตามความเป็นนิรันดร์ งานของทุกวันนี้ถูกใช้ไปตามชีวิต การจบของกลุ่มจึงเข้ากับแนวคิดที่กลุ่มพูดไว้ตั้งแต่ต้น

### ธุรกิจเล็กควรจัดงานเปิดตัวเองหรือรอให้สื่อมาหา

Memphis ใช้ทั้งสองอย่าง กลุ่มจัดงานเปิดตัวในโชว์รูมเอง มีบัตรเชิญที่ออกแบบให้คนจำได้ แล้วให้คนที่มาในงานกับสื่อเป็นคนกระจายเรื่องต่อ ธุรกิจเล็กทำได้คล้ายกันในขนาดที่เล็กลง คือจัดวันเปิดที่มีภาพให้ถ่าย เชิญคนที่เขียนถึงวงการนั้นจริง และเตรียมข้อมูลกับภาพให้พร้อมส่งภายในวันเดียวกัน

## ความต่างของสินค้าจะไม่มีใครเห็น ถ้าไม่มีคนเล่าว่ามันต่างอย่างไร

สำหรับธุรกิจเล็กที่กำลังเปิดตัวคอลเลกชันใหม่ PHYGITAL AGENCY เขียนเรื่องเปิดตัว เตรียมภาพให้สื่อ และวางลำดับการส่งข่าวก่อนและหลังวันงาน

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)