# การตลาดเจาะกลุ่มนักเรียนมัธยม ผู้เยาว์ซื้อเองได้แค่ไหน

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/marketing-high-school-students-thailand-legal · เผยแพร่ 7 สิงหาคม 2568 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

ลูกค้าวัยมัธยมทุกคนยังเป็นผู้เยาว์ตามกฎหมายแพ่ง การซื้อที่ไม่ได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองอาจถูกบอกล้างได้ และความยินยอมตาม PDPA ก็ผูกกับเกณฑ์เดียวกัน

## Key Takeaways

- **ตามมาตรา 19 ของกฎหมายแพ่ง คนไทยพ้นภาวะผู้เยาว์เมื่ออายุครบยี่สิบปีบริบูรณ์** — นักเรียนมัธยมทุกชั้นจึงเป็นผู้เยาว์ และนิติกรรมที่ทำโดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมตกเป็นโมฆียะ
- **ผู้เยาว์ทำเองได้เพียงบางเรื่องตามมาตรา 22 ถึง 24** — เช่นการที่สมแก่ฐานานุรูปและจำเป็นในการเลี้ยงชีพตามสมควร ส่วนการซื้อที่เกินจากนั้นผู้ปกครองบอกล้างได้ และร้านต้องคืนเงินให้กลับสู่ฐานะเดิม
- **PDPA มาตรา 20 ใช้มาตรา 22 ถึง 24 ชุดเดียวกันเป็นเกณฑ์ว่าเด็กยินยอมให้เก็บข้อมูลเองได้หรือไม่** — และ Meta ระบุว่าในไทย ผู้ใช้อายุ 13-19 ปีถูกนับเป็นวัยรุ่นที่ตัวเลือกกลุ่มเป้าหมายโฆษณาถูกจำกัด

นักเรียนชั้น ม.4 ทักแชตร้านออนไลน์ตอนสามทุ่มว่าอยากสมัครคอร์สเรียนแบบตัดบัตรรายเดือน และขอให้ร้านเก็บเบอร์โทรไว้แจ้งโปรโมชัน แอดมินที่ตอบคำถามนี้กำลังตัดสินเรื่องทางกฎหมายสองเรื่องพร้อมกันโดยไม่รู้ตัว คือการขายครั้งนี้มีผลสมบูรณ์หรือไม่ และความยินยอมให้เก็บเบอร์ใช้ได้หรือไม่ ทั้งสองเรื่องตอบได้ด้วยตัวบทชุดเดียวกันใน[ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับที่เผยแพร่บนเว็บไซต์วุฒิสภา](https://www.senate.go.th/assets/portals/28/fileups/146/files/%E0%B9%81%E0%B8%9E%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%93%E0%B8%B4%E0%B8%8A%E0%B8%A2%E0%B9%8C.pdf) และ[พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ในราชกิจจานุเบกษา](https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/17082307.pdf) บทความนี้ยกตัวบทมาให้อ่านตรง ๆ เพื่อให้ธุรกิจที่มีลูกค้าวัยเรียนวางขั้นตอนตอบแชตได้ถูกตั้งแต่ต้น และไม่ได้แทนคำปรึกษาจากนักกฎหมายในกรณีเฉพาะ

## อายุยี่สิบปีคือเส้นของกฎหมายแพ่ง

เส้นแรกอยู่ที่มาตรา 19 คนที่อายุยังไม่ครบยี่สิบปีบริบูรณ์ถือเป็นผู้เยาว์ ส่วนมาตรา 20 เปิดอีกทางหนึ่งคือผู้เยาว์บรรลุนิติภาวะเมื่อทำการสมรสตามที่กฎหมายกำหนด นักเรียนมัธยมต้นและมัธยมปลายเกือบทุกคนจึงยังเป็นผู้เยาว์ และนักศึกษาปีหนึ่งจำนวนมากก็ยังเป็น

มาตรา 21 วางหลักว่าผู้เยาว์จะทำนิติกรรมใด ๆ ต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมก่อน การใดที่ผู้เยาว์ทำลงไปโดยไม่ได้รับความยินยอมเป็นโมฆียะ เว้นแต่จะมีบทบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น การซื้อของ การสมัครคอร์ส และการสมัครบริการรายเดือนล้วนเป็นนิติกรรม หลักนี้จึงครอบคลุมเกือบทุกอย่างที่ร้านขายผ่านแชต

### **โมฆียะแปลว่าอะไรสำหรับร้านค้า**

แปลว่าการขายมีผลไปก่อน แต่ถูกบอกล้างได้ภายหลัง มาตรา 175 ให้ผู้แทนโดยชอบธรรมบอกล้างได้ และให้ผู้เยาว์บอกล้างเองได้เมื่อบรรลุนิติภาวะแล้ว มาตรา 176 กำหนดว่าเมื่อบอกล้างแล้วให้ถือว่าเป็นโมฆะมาตั้งแต่แรก และให้คู่กรณีกลับคืนสู่ฐานะเดิม ร้านจึงต้องคืนเงิน ส่วนมาตรา 181 กำหนดว่าบอกล้างไม่ได้เมื่อพ้นหนึ่งปีนับจากเวลาที่ให้สัตยาบันได้ หรือพ้นสิบปีนับจากวันทำนิติกรรม

### **นักเรียนที่ทำงานพาร์ตไทม์มีรายได้ของตัวเอง ซื้อของได้เต็มที่หรือไม่**

รายได้ของตัวเองไม่ได้เปลี่ยนสถานะผู้เยาว์ มาตรา 27 ให้ผู้เยาว์มีฐานะเหมือนผู้ใหญ่เฉพาะในเรื่องที่เกี่ยวกับธุรกิจหรือการจ้างแรงงานที่ผู้แทนโดยชอบธรรมยินยอมให้ทำ เช่นการรับค่าจ้างจากงานนั้น ส่วนการเอาค่าจ้างไปซื้อสินค้าราคาสูงหรือสมัครบริการรายเดือนยังอยู่ใต้หลักมาตรา 21 ร้านจึงใช้เกณฑ์เดียวกับลูกค้าวัยเรียนคนอื่น ไม่ว่าเด็กจะบอกว่าจ่ายด้วยเงินตัวเองหรือไม่ก็ตาม

### **ถ้าผู้ปกครองรู้แล้วไม่ว่าอะไร ร้านปลอดภัยหรือยัง**

มาตรา 177 ให้ถือว่านิติกรรมสมบูรณ์มาตั้งแต่แรกเมื่อผู้มีสิทธิบอกล้างให้สัตยาบัน และมาตรา 178 กำหนดว่าการบอกล้างหรือการให้สัตยาบันต้องแสดงเจตนาต่อคู่กรณีอีกฝ่าย การที่ผู้ปกครองรู้เฉย ๆ จึงไม่ใช่การแสดงเจตนาต่อร้าน ร้านที่ขายของราคาสูงให้ลูกค้าวัยเรียนจึงควรมีข้อความยืนยันจากผู้ปกครองส่งถึงร้านโดยตรง ไม่ใช่แค่คำบอกเล่าของตัวนักเรียน

## สามเรื่องที่ผู้เยาว์ทำได้เอง

ข้อยกเว้นที่มาตรา 21 พูดถึงอยู่ในมาตราถัดมา สามมาตรานี้คือเรื่องที่ผู้เยาว์ทำได้ทั้งสิ้นโดยไม่ต้องขอความยินยอม

| มาตรา | ผู้เยาว์ทำได้เองเมื่อ                                                 | ตัวอย่างที่ร้านเจอ                                                 |
| ----- | ------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------- |
| 22    | เป็นเพียงเพื่อจะได้ไปซึ่งสิทธิ หรือเพื่อให้หลุดพ้นจากหน้าที่ | รับของแจกฟรีที่ไม่มีเงื่อนไขผูกมัด                             |
| 23    | เป็นการที่ต้องทำเองเฉพาะตัว                                         | เรื่องที่กฎหมายให้ต้องทำด้วยตัวเอง ไม่ใช่การซื้อขายทั่วไป |
| 24    | สมแก่ฐานานุรูปแห่งตนและเป็นการอันจำเป็นในการดำรงชีพตามสมควร | ซื้ออาหาร เครื่องเขียน ของใช้ประจำวันในราคาปกติ                |

มาตรา 26 ยังเปิดอีกทางหนึ่ง ถ้าผู้แทนโดยชอบธรรมอนุญาตให้ผู้เยาว์จำหน่ายทรัพย์สินเพื่อการอันใดอันหนึ่งที่ระบุไว้ ผู้เยาว์ก็ทำได้ตามใจสมัครภายในขอบของการที่ระบุ และมาตรา 27 ให้ผู้เยาว์ที่ได้รับความยินยอมให้ประกอบธุรกิจทางการค้ามีฐานะเสมือนบุคคลซึ่งบรรลุนิติภาวะแล้วในเรื่องที่เกี่ยวกับธุรกิจนั้น ข้อหลังนี้เกี่ยวกับร้านที่รับนักเรียนเป็นตัวแทนขายหรือผู้ขายบนหน้าร้านของตัวเอง

### **ของแบบไหนนับว่าสมแก่ฐานานุรูปและจำเป็นในการเลี้ยงชีพ**

ตัวบทไม่ได้ให้รายการหรือเพดานราคาไว้ คำว่าฐานานุรูปแห่งตนหมายความว่าดูจากฐานะของผู้เยาว์คนนั้นเอง ไม่มีตัวเลขเดียวใช้กับทุกคน ร้านจึงไม่ควรตั้งกติกาภายในจากการเดาว่าของราคาเท่าไรจะผ่านมาตรา 24 แนวที่ปลอดภัยกว่าคือแยกของใช้ประจำวันราคาปกติออกจากสินค้าราคาสูง สัญญาผ่อน และบริการที่ตัดเงินต่อเนื่อง แล้วให้กลุ่มหลังต้องมีการยืนยันจากผู้ปกครองเสมอ

## ความยินยอมตาม PDPA ใช้เกณฑ์เดียวกัน

ฝั่ง PDPA เรื่องนี้อยู่ที่มาตรา 20 ซึ่งใช้กับเด็กที่ยังไม่ได้บรรลุนิติภาวะด้วยการสมรส และยังไม่ได้รับฐานะเหมือนผู้ใหญ่จากการประกอบธุรกิจตามมาตรา 27 ของกฎหมายแพ่ง ตัวบทแยกไว้สองกรณี

1. เรื่องที่อยู่นอกมาตรา 22 23 และ 24 ของกฎหมายแพ่ง เด็กยินยอมคนเดียวไม่พอ พ่อแม่หรือผู้ปกครองต้องยินยอมร่วมกับเด็ก
2. เด็กอายุสิบปีหรือน้อยกว่า ผู้ปกครองเป็นผู้ให้ความยินยอมแทน

ข้อสองเป็นเรื่องของเด็กเล็ก ซึ่งอธิบายไว้ใน[Chatbot สถานรับเลี้ยงเด็ก ผู้ปกครองยินยอมตาม PDPA มาตรา 20](https://phygital.co.th/insights/chatbot-childcare-daycare-agency) ส่วนนักเรียนมัธยมอยู่ในข้อแรก คือเด็กให้ความยินยอมเองได้ในเรื่องที่ผ่านมาตรา 22 ถึง 24 และเรื่องที่เกินจากนั้นต้องมีความยินยอมของผู้ใช้อำนาจปกครองด้วย คำว่าด้วยในตัวบทหมายความว่าต้องมีทั้งสองฝ่าย ไม่ใช่ผู้ปกครองแทนเด็ก

### **เก็บเบอร์นักเรียนไว้ส่งโปรโมชัน ต้องขอผู้ปกครองหรือไม่**

ตัวบทไม่ได้ระบุว่าการยินยอมรับข่าวสารการตลาดผ่านมาตรา 22 ถึง 24 หรือไม่ การยินยอมให้ใช้ข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อรับโปรโมชันไม่ได้เป็นการได้สิทธิอย่างเดียวแบบมาตรา 22 และยากจะอธิบายว่าจำเป็นในการเลี้ยงชีพตามมาตรา 24 ร้านที่อยากเลี่ยงความเสี่ยงจึงขอความยินยอมจากผู้ปกครองควบคู่ หรือเลือกไม่ส่งโปรโมชันถึงลูกค้าที่แจ้งว่าอายุต่ำกว่า 20 ปี สิทธิของลูกค้าหลังให้ความยินยอม เช่นขอดูหรือขอลบข้อมูล มีรายละเอียดใน[PDPA กับการตลาด ลูกค้าขอดู ขอลบ ขอระงับข้อมูลต้องทำอะไร](https://phygital.co.th/insights/pdpa-digital-marketing-guide)

## โฆษณาถึงวัยรุ่นไทยบน Facebook และ Instagram

Meta อธิบายไว้ใน[หน้า About advertising to teens ของ Meta Business Help Center](https://www.facebook.com/business/help/229435355723442) ว่าเมื่อกลุ่มเป้าหมายโฆษณามีคนอายุต่ำกว่า 18 ปี หรือสูงกว่านั้นในบางประเทศ ตัวเลือกบางอย่างจะใช้ไม่ได้ อายุขั้นต่ำของผู้ใช้ Facebook และ Instagram คือ 13 ปี และหน้า[What to do if your ad for teens is paused ของ Instagram Help Center](https://help.instagram.com/496493705955763) ระบุว่าคำว่าวัยรุ่นในนโยบายนี้หมายถึงคนอายุ 13-19 ปีในประเทศไทย ซึ่งตรงกับช่วงก่อนบรรลุนิติภาวะตามกฎหมายแพ่ง

| ตัวเลือกที่ใช้ไม่ได้เมื่อยิงถึงวัยรุ่น | ตัวอย่าง                                                                           |
| ------------------------------------------------ | ---------------------------------------------------------------------------------- |
| การเลือกกลุ่มจากข้อมูลส่วนตัว              | เพศ ภาษา ความสนใจ พฤติกรรม ข้อมูลประชากร                                         |
| พื้นที่ที่เล็กกว่าระดับเมือง                | รหัสไปรษณีย์ รัศมีรอบจุด                                                        |
| กลุ่มเป้าหมายที่สร้างจากข้อมูลของร้าน    | ผู้เข้าเว็บไซต์ รายชื่อลูกค้า ผู้มีส่วนร่วมกับเพจ กลุ่มคล้าย (Lookalike) |
| เป้าหมายการส่งโฆษณาบางแบบ                  | ลีด การสนทนา การมีส่วนร่วมกับโพสต์ ยอดดูวิดีโอ                             |

สิ่งที่ยังใช้ได้ตามหน้าเดียวกันคืออายุ พื้นที่ระดับเมืองขึ้นไป และเป้าหมายอย่างการเข้าถึง การคลิกลิงก์ และคอนเวอร์ชันนอกแพลตฟอร์ม เรื่องกลุ่มคล้ายโดยละเอียดอยู่ใน[Lookalike Audience ต้นทางที่ใช้ได้ กับขอบเขตที่ระบบขยายเอง](https://phygital.co.th/insights/lookalike-audience-explained)

### **แคมเปญเดียวที่ยิงทั้งวัยรุ่นและผู้ใหญ่ ต้องทำอย่างไร**

หน้าช่วยเหลือของ Instagram แนะนำให้แยกเป็นสองโฆษณา ชุดหนึ่งสำหรับผู้ใหญ่ใช้การเลือกกลุ่มได้ตามปกติ อีกชุดสำหรับวัยรุ่นใช้เฉพาะตัวเลือกที่อนุญาต การแยกแบบนี้ยังช่วยให้ร้านเขียนข้อความคนละชุดได้ด้วย ชุดที่ถึงนักเรียนควรบอกชัดว่าสินค้าไหนต้องให้ผู้ปกครองยืนยันก่อนชำระเงิน เพื่อไม่ให้เด็กกดสั่งแล้วมาติดขั้นตอนตอนจ่าย

## สี่จุดในขั้นตอนสั่งซื้อที่ต้องถามอายุ

ร้านที่มีลูกค้าวัยเรียนไม่ต้องถามอายุทุกคำสั่งซื้อ จุดที่ควรถามคือจุดที่ความเสี่ยงตามมาตรา 21 และ PDPA มาตรา 20 เกิดขึ้นจริง

1. **ตอนสมัครสมาชิกหรือขอเก็บข้อมูลติดต่อ** ถ้าลูกค้าอายุต่ำกว่า 20 ปีและข้อมูลจะใช้ส่งข่าวสารการตลาด ให้ขอความยินยอมจากผู้ปกครองด้วย
2. **ตอนเลือกวิธีจ่ายแบบผ่อนหรือตัดบัตรรายเดือน** สัญญาที่ผูกพันต่อเนื่องยากจะอธิบายว่าเป็นการจำเป็นในการเลี้ยงชีพ ให้ผู้ปกครองยืนยันก่อน
3. **ตอนยอดสั่งซื้อสูงกว่าของใช้ประจำวัน** ร้านตั้งเกณฑ์ภายในเองว่ายอดเท่าไรต้องถามอายุ และเขียนไว้ในสคริปต์ของแอดมิน
4. **ตอนลูกค้ามาขอคืนเงินโดยอ้างว่าผู้ปกครองไม่รู้** มีขั้นตอนรับเรื่องที่คืนเงินได้ตามมาตรา 176 โดยไม่ต้องโต้เถียงกับเด็ก

### **ต้องขอบัตรประชาชนเพื่อยืนยันอายุหรือไม่**

กฎหมายสองฉบับที่ยกมาไม่ได้บังคับวิธียืนยันอายุ และการขอสำเนาบัตรประชาชนคือการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลเพิ่ม ซึ่งต้องมีเหตุผลรองรับตาม PDPA เช่นกัน ทางที่เก็บข้อมูลน้อยกว่าคือถามปีเกิดแล้วบันทึกคำตอบ และใช้ข้อความยืนยันจากผู้ปกครองเป็นหลักฐานหลักในรายการที่เสี่ยง วิธีนี้ยังพิสูจน์ได้ว่าร้านได้ความยินยอมแล้ว โดยไม่ต้องเก็บภาพบัตรไว้ในระบบ

นักศึกษามหาวิทยาลัยปีหนึ่งหลายคนยังอยู่ใต้เกณฑ์เดียวกันนี้ ส่วนเรื่องเงินที่นักศึกษาใช้จ่ายต่อเดือนอยู่ใน[การตลาดเจาะกลุ่มนักศึกษามหาวิทยาลัย ค่าครองชีพ กยศ. 2569](https://phygital.co.th/insights/marketing-university-students-thailand) และกติกาโฆษณาที่มุ่งถึงเด็กเล็กอยู่ใน[การตลาดสำหรับเด็ก โฆษณาบน YouTube Kids และอายุผู้แสดงตาม อย.](https://phygital.co.th/insights/marketing-to-children-thailand-legal)

## สรุป

ตามมาตรา 19 ของกฎหมายแพ่ง คนอายุไม่ถึงยี่สิบปีบริบูรณ์ยังเป็นผู้เยาว์ นักเรียนมัธยมทุกชั้นจึงอยู่ในกลุ่มนี้ และตามมาตรา 21 นิติกรรมที่ทำโดยไม่ได้รับความยินยอมของผู้แทนโดยชอบธรรมเป็นโมฆียะ ผู้ปกครองบอกล้างได้ตามมาตรา 175 และเมื่อบอกล้างแล้วร้านต้องคืนเงินตามมาตรา 176 ข้อยกเว้นมีสามมาตรา คือการที่ได้สิทธิอย่างเดียว การที่ต้องทำเองเฉพาะตัว และการที่สมแก่ฐานานุรูปและจำเป็นในการเลี้ยงชีพตามสมควร ฝั่งข้อมูลส่วนบุคคล มาตรา 20 ของ PDPA ใช้สามมาตรานี้เป็นเกณฑ์ เรื่องที่อยู่นอกสามมาตราพ่อแม่หรือผู้ปกครองต้องยินยอมร่วม ส่วนบน Facebook และ Instagram วัยรุ่นไทยอายุ 13-19 ปีถูกจำกัดตัวเลือกกลุ่มเป้าหมายเหลือหลัก ๆ แค่อายุและพื้นที่ระดับเมือง ร้านที่มีลูกค้าวัยเรียนจึงควรถามอายุในสี่จุดของขั้นตอนสั่งซื้อ และให้ผู้ปกครองยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรในรายการที่เกินของใช้ประจำวัน

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### นักเรียนอายุ 17 ปีซื้อของออนไลน์เองได้ไหม

ได้ในเรื่องที่สมแก่ฐานานุรูปและจำเป็นในการเลี้ยงชีพตามสมควรตามมาตรา 24 เช่นของใช้ประจำวัน ส่วนการซื้อที่เกินจากนั้นโดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมเป็นโมฆียะ

### ถ้าผู้ปกครองบอกล้างการซื้อ ร้านต้องทำอย่างไร

มาตรา 176 ให้ถือว่านิติกรรมเป็นโมฆะตั้งแต่แรก และให้คู่กรณีกลับคืนสู่ฐานะเดิม ร้านคืนเงินและรับสินค้าคืน ถ้าคืนสินค้าไม่ได้ให้ชดใช้ค่าเสียหายแทน

### เด็กอายุ 15 ปีกดยอมรับเงื่อนไขเก็บข้อมูลเองพอไหม

พอเฉพาะเมื่อเรื่องนั้นเข้ามาตรา 22 ถึง 24 ของกฎหมายแพ่ง ถ้าข้อมูลจะถูกใช้ส่งโปรโมชัน ร้านที่อยากลดความเสี่ยงควรให้พ่อแม่หรือผู้ปกครองยินยอมร่วมด้วย

### ยิงโฆษณาบน Facebook ถึงนักเรียนมัธยมได้หรือไม่

ได้ แต่ Meta จำกัดตัวเลือกการเลือกกลุ่มสำหรับวัยรุ่น ซึ่งในไทยหมายถึงอายุ 13-19 ปี เลือกได้หลัก ๆ แค่อายุและพื้นที่ระดับเมืองขึ้นไป

### โรงเรียนกวดวิชาที่ให้นักเรียนสมัครเองควรเก็บหลักฐานอะไร

ข้อความยืนยันจากผู้ปกครองที่ส่งถึงสถาบันโดยตรงพร้อมวันที่ เพราะมาตรา 178 กำหนดให้การให้สัตยาบันแสดงเจตนาต่อคู่กรณีอีกฝ่าย

## แอดมินรู้ว่าต้องเรียกผู้ปกครองตอนไหนจากสคริปต์หน้าเดียว

ทีม PHYGITAL AGENCY ไล่ขั้นตอนตอบแชตและสั่งซื้อของร้านทีละจุด ทำเครื่องหมายตรงที่ต้องถามอายุหรือขอความยินยอมจากผู้ปกครอง แล้วเขียนคำตอบสำเร็จรูปให้แอดมินใช้ได้ทันทีโดยไม่ทำให้ลูกค้าวัยเรียนรู้สึกถูกปฏิเสธ

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)