# เลย-ชัยภูมิ-หนองบัวลำภู-สกลนคร ผ้าครามขายคณะดูงาน 1.46 ล้าน

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/loei-chaiyaphum-nongbualamphu-sakonnakhon-mountain-dharma-tourism · เผยแพร่ 16 กุมภาพันธ์ 2566 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

คณะดูงานศูนย์เรียนรู้ผ้าย้อมครามบ้านดอนกอย 102 ครั้งช่วง มี.ค.-มิ.ย. 2566 ซื้อผ้าหน้างาน 1,458,712 บาท ผู้ผลิตผ้าครามตรา GI สกลนครมี 44 รายใน 9 อำเภอ

## Key Takeaways

- **ศูนย์เรียนรู้ผ้าย้อมครามบ้านดอนกอยรับคณะดูงาน 102 ครั้งระหว่างมีนาคมถึงมิถุนายน 2566 ผู้มาเยือน 2,192 คน ซื้อผ้าหน้างานรวม 1,458,712 บาท** — ตามบันทึกกิจกรรมที่สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสกลนครเผยแพร่ เดือนมีนาคมมีคนมากที่สุด 1,698 คน แต่ยอดขายเฉลี่ยต่อคนต่ำที่สุด
- **ผู้ผลิตผ้าครามธรรมชาติสกลนครที่ได้ตรา GI มี 44 รายใน 9 อำเภอในปี 2568** — พรรณานิคม 11 ราย อำเภอเมืองสกลนคร 9 ราย และวานรนิวาส 6 ราย ตัวเลขปี 2567 กับ 2568 เท่ากันทุกแถว
- **ต้นน้ำของผ้าครามเล็กกว่ามาก** — เกษตรกรปลูกครามในไฟล์ปี 2568 มี 165 ราย พื้นที่ 240 ไร่ในพรรณานิคมกับอากาศอำนวย ส่วนอีกสามจังหวัดในกลุ่มนี้ไม่มีไฟล์ผ้าย้อมครามในระบบบัญชีข้อมูลของจังหวัด

กลุ่มทอผ้าและร้านผ้าที่เปิดพื้นที่ให้คนมาดูการย้อมคราม ต้องเลือกว่าพื้นที่ขายควรรองรับคนจำนวนมากที่มาเรียนรู้ หรือรองรับผู้ซื้อกลุ่มเล็กที่มาเลือกผ้า ไฟล์กิจกรรมส่งเสริมผ้าครามของสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสกลนครบันทึกทั้งขนาดคณะและยอดซื้อไว้ บทความนี้อ่านไฟล์ผ้าครามของสกลนครทุกชุดที่เปิดได้ แล้วปิดด้วยไฟล์กาแฟของเลย

วันที่ 30 เมษายน 2566 คณะดูงานสี่คนซื้อผ้าที่ศูนย์เรียนรู้ผ้าย้อมครามบ้านดอนกอย อำเภอพรรณานิคม รวม 164,880 บาท ขณะที่ในเดือนมีนาคมปีเดียวกัน คณะ 70 คนมาดูงานหนึ่งวันแล้วไม่มียอดซื้อบันทึกไว้เลย ทั้งสองแถวอยู่ในไฟล์เดียวกันนั้น

## ไฟล์ผ้าครามในระบบบัญชีข้อมูลของสกลนคร

สกลนครมีชุดข้อมูลผ้าครามจากสี่หน่วยงานในระบบ sakonnakhon.gdcatalog.go.th ซึ่งเปิดอ่านทั้ง CSV และ XLSX เมื่อ 26 กันยายน 2569 แต่ละชุดนับคนละขั้นของห่วงโซ่

| หน่วยงาน                    | ชุดข้อมูล                                                                 | นับอะไร                              |
| ---------------------------- | -------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------- |
| สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด | กิจกรรมส่งเสริมและจัดประกวดผ้าคราม                                  | คณะดูงาน จำนวนคน ยอดขายรายครั้ง |
| สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด | รายได้จากการจำหน่ายผ้าคราม OTOP                                      | รายได้รายอำเภอแยกช่องทาง        |
| สำนักงานพาณิชย์จังหวัด     | ผู้ผลิตผ้าครามธรรมชาติสกลนครที่ได้ตรา GI                           | ผู้ประกอบการรายตำบล               |
| สำนักงานพาณิชย์จังหวัด     | ปริมาณการผลิตและรายได้ผ้าคราม GI                                    | ชิ้นและรายได้ต่อปี               |
| สำนักงานเกษตรจังหวัด       | เกษตรกรผู้ปลูกคราม · พื้นที่ปลูกคราม · กลุ่มวิสาหกิจเกี่ยวกับคราม | ต้นน้ำ                                |
| สำนักงานสหกรณ์จังหวัด      | กลุ่มสหกรณ์เกี่ยวกับคราม                                               | สมาชิกรายปี                         |

### ผ้าครามตรา GI กับผ้าคราม OTOP นับกลุ่มเดียวกันหรือไม่

ไม่ใช่กลุ่มเดียวกัน ไฟล์ของสำนักงานพาณิชย์นับเฉพาะผู้ผลิตที่ได้รับอนุญาตใช้ตราสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ผ้าครามธรรมชาติสกลนคร ซึ่งมี 44 รายในปี 2568 ส่วนไฟล์ของสำนักงานพัฒนาชุมชนนับรายได้ของผ้าคราม OTOP ทั้งจังหวัด ปี 2568 ได้ 776.18 ล้านบาท ขณะที่รายได้ผ้าคราม GI ปีเดียวกันคือ 5.43 ล้านบาท ผู้ที่อ้างตัวเลขต้องบอกให้ชัดว่ากำลังพูดถึงชุดไหน

## คณะดูงานดอนกอย 102 ครั้งในสี่เดือน

[กิจกรรมส่งเสริมและจัดประกวดผ้าคราม](https://sakonnakhon.gdcatalog.go.th/dataset/snk%5Fcdd%5F661%5F02) ของสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสกลนคร บันทึกคณะที่มาศึกษาดูงานกลุ่มทอผ้าย้อมครามบ้านดอนกอย ตำบลสว่าง อำเภอพรรณานิคม ทีละครั้ง พร้อมวันที่ จำนวนคน และยอดจำหน่าย ปี 2566 มี 102 ครั้ง ส่วนปี 2567 และ 2568 มีแถวเดียวต่อปี เป็นกิจกรรมประกวดลายผ้าพระราชทานที่ไม่มียอดขาย

| เดือน (2566) | ครั้ง | ผู้มาเยือน (คน) | ยอดจำหน่าย (บาท) | ต่อคน (บาท) |
| ------------ | ----- | ----------------- | ----------------- | ------------ |
| มีนาคม       | 37    | 1,698             | 468,710           | ราว 276      |
| เมษายน       | 21    | 109               | 328,325           | ราว 3,012    |
| พฤษภาคม      | 21    | 198               | 312,152           | ราว 1,577    |
| มิถุนายน     | 23    | 187               | 349,525           | ราว 1,869    |
| รวม          | 102   | 2,192             | 1,458,712         | ราว 665      |

ยอดต่อคนคำนวณจากยอดจำหน่ายหารด้วยจำนวนผู้มาเยือน ทุกแถวของปี 2566 มีตัวเลขยอดจำหน่าย ส่วนสองแถวของปี 2567 และ 2568 บันทึกว่า "ไม่ได้สำรวจ"

### คณะที่ซื้อผ้ามากที่สุดมีกี่คน

คณะที่ซื้อมากที่สุดห้าอันดับมีขนาด 3 ถึง 12 คน ยอดสูงสุด 164,880 บาทจากคณะ 4 คนเมื่อ 30 เมษายน 2566 รองลงมาคือ 135,923 บาทจากคณะ 3 คนเมื่อ 16 มิถุนายน และ 110,180 บาทจากคณะ 8 คนเมื่อ 29 มิถุนายน ส่วนคณะใหญ่ในเดือนมีนาคม 20, 40 และ 70 คน ไม่มียอดซื้อ ตัวเลขชุดนี้บอกว่าคณะเล็กจำนวนหนึ่งมาในฐานะผู้ซื้อ ส่วนคณะใหญ่มาเพื่อเรียนรู้ ไฟล์ไม่ได้ระบุว่าคณะมาจากหน่วยงานใด

## ผู้ผลิตผ้าครามตรา GI รายอำเภอ

ไฟล์[ผู้ผลิตผ้าครามธรรมชาติสกลนครที่ได้รับการรับรองเครื่องหมาย GI](https://sakonnakhon.gdcatalog.go.th/dataset/snk%5Fmoc%5F661%5F02) ของสำนักงานพาณิชย์จังหวัดสกลนคร แยกผู้ประกอบการตามตำบล ปี 2566 มี 36 รายใน 21 ตำบล ปี 2568 มี 44 รายใน 23 ตำบล

| อำเภอ        | 2566 (ราย) | 2568 (ราย) |
| ------------ | ---------- | ---------- |
| พรรณานิคม    | 10         | 11         |
| เมืองสกลนคร | 9          | 9          |
| วานรนิวาส    | 6          | 6          |
| กุดบาก       | 3          | 5          |
| อากาศอำนวย   | 3          | 5          |
| สว่างแดนดิน  | 3          | 4          |
| ภูพาน       | 1          | 2          |
| โพนนาแก้ว  | 1          | 1          |
| กุสุมาลย์    | 0          | 1          |

ตำบลธาตุเชิงชุมในอำเภอเมืองมีผู้ประกอบการมากที่สุดในไฟล์ คือ 8 รายในปี 2566 และ 7 รายในปี 2568

### ทำไมตัวเลขปี 2567 กับ 2568 เท่ากัน

ไฟล์ไม่ได้อธิบาย แต่ทุกแถวของปี 2567 และ 2568 ตรงกันทั้งอำเภอ ตำบล และจำนวนราย รวม 44 รายเท่ากัน ลักษณะนี้มักเกิดจากการคัดลอกข้อมูลปีก่อนมาใส่ปีใหม่เมื่อยังไม่มีการสำรวจ ผู้ซื้อที่ต้องการรายชื่อผู้ผลิตตรา GI ปัจจุบันควรตรวจกับสำนักงานพาณิชย์จังหวัดสกลนครก่อน และใช้ตัวเลข 44 รายเป็นตัวเลขล่าสุดที่ไฟล์ยืนยันได้จริงของปี 2567

## ปริมาณผ้าคราม GI ที่เปลี่ยนหน่วยกลางชุด

[ปริมาณการผลิตและรายได้ผู้ผลิตผ้าครามธรรมชาติสกลนครที่ได้รับการรับรองเครื่องหมาย GI](https://sakonnakhon.gdcatalog.go.th/dataset/snk%5Fmoc%5F661%5F01) มีหกปี ปี 2563 ถึง 2566 ปริมาณอยู่ระดับสามแสนชิ้น แล้วเหลือหลักพันชิ้นในปี 2567

| ปี   | ปริมาณ (ชิ้น) | รายได้ (ล้านบาท) | รายได้ต่อชิ้น (บาท) |
| ---- | ------------- | ------------------ | ---------------------- |
| 2563 | 305,500       | 15.49              | ราว 51                 |
| 2566 | 360,205       | 17.61              | ราว 49                 |
| 2567 | 3,851         | 5.88               | ราว 1,527              |
| 2568 | 5,448         | 5.43               | ราว 997                |

### รายได้ต่อชิ้นที่ต่างกัน 30 เท่าบอกอะไร

บอกว่าหน่วยนับน่าจะเปลี่ยน รายได้เฉลี่ยราว 49 บาทต่อชิ้นในปี 2566 กับราว 1,527 บาทต่อชิ้นในปี 2567 ห่างกันเกินกว่าที่ราคาผ้าจะขยับได้ในปีเดียว ช่วงแรกจึงอาจนับชิ้นงานทุกขนาดรวมกัน ส่วนช่วงหลังอาจนับเป็นผืน ไฟล์ไม่ได้บอกนิยามของชิ้น ผู้ที่ใช้ตัวเลขนี้ควรเทียบรายได้ต่อปีมากกว่าเทียบจำนวนชิ้น และระบุว่าตัวเลขปี 2563-2566 กับ 2567-2568 นับด้วยหน่วยที่อาจไม่เหมือนกัน

## รายได้ผ้าคราม OTOP รายอำเภอ

[รายได้จากการจำหน่ายผ้าคราม OTOP](https://sakonnakhon.gdcatalog.go.th/dataset/snk%5Fcdd%5F661%5F04) แยก 18 อำเภอในปี 2565 และ 2566 แล้วเหลือแถวรวมทั้งจังหวัดในปี 2567 และ 2568 ปี 2568 รวม 776.18 ล้านบาท

ปี 2566 อำเภอเมืองสกลนครมีรายได้ผ้าคราม OTOP มากที่สุด 100.14 ล้านบาท อากาศอำนวย 74.54 ล้านบาท และพรรณานิคม 55.66 ล้านบาท อากาศอำนวยจึงเป็นอำเภอที่มีทั้งรายได้ผ้าครามสูงเป็นอันดับสองและมีพื้นที่ปลูกครามในไฟล์ของสำนักงานเกษตร

### ไฟล์แยกช่องทางขายได้ถึงปีไหน

ถึงปี 2566 ปีนั้นไฟล์ยังแยกรายได้ในประเทศแบบออฟไลน์กับออนไลน์ และมีช่องออนไลน์ต่างประเทศเป็นศูนย์ทุกอำเภอ ปี 2567 และ 2568 ช่องออนไลน์ทั้งสองช่องเป็นศูนย์ในแถวรวมทั้งจังหวัด ซึ่งไม่ได้แปลว่าไม่มีการขายออนไลน์ แต่แปลว่าไฟล์ไม่ได้แยกไว้ ผู้ที่ต้องการเทียบช่องทางขายของผ้าครามจึงใช้ได้เพียงปี 2565 กับ 2566 และต้องดูรายอำเภอประกอบ

## คนปลูกครามและกลุ่มที่อยู่ต้นน้ำ

ไฟล์[เกษตรกรผู้ปลูกคราม](https://sakonnakhon.gdcatalog.go.th/dataset/snk%5Fdoae%5F661%5F01) ของสำนักงานเกษตรจังหวัดสกลนคร มีเพียงสองอำเภอ ปี 2568 พรรณานิคม 130 ราย 135 ไร่ และอากาศอำนวย 35 ราย 105 ไร่ รวม 165 ราย 240 ไร่ ตัวเลขปี 2567 กับ 2568 เท่ากันทั้งสองอำเภอ

กลุ่มวิสาหกิจเกี่ยวกับครามลดจาก 187 กลุ่มในปี 2566 เหลือ 5 กลุ่มในปี 2567 และ 2 กลุ่มในปี 2568 ส่วนไฟล์ของสำนักงานสหกรณ์มีสหกรณ์การเกษตรเหล่าสุขสันต์ อำเภอส่องดาว ที่ส่งเสริมการทอและแปรรูปผ้าคราม สมาชิกเพิ่มจาก 90 รายในปี 2563 เป็น 189 รายในปี 2568

### กลุ่มวิสาหกิจเกี่ยวกับครามหายไปจริงหรือไม่

ไฟล์ไม่ได้ยืนยัน ปี 2566 ไฟล์แยก 187 กลุ่มตามอำเภอ สว่างแดนดิน 54 กลุ่ม วานรนิวาส 21 กลุ่ม และพรรณานิคม 20 กลุ่ม ปี 2567 เหลือ 5 กลุ่ม การลดลงราวร้อยละ 97 ในปีเดียวน่าจะมาจากการเปลี่ยนเกณฑ์นับ เช่นนับเฉพาะกลุ่มที่ได้รับการส่งเสริมในปีนั้น มากกว่าจากการเลิกกิจการ ผู้ที่ต้องการติดต่อกลุ่มผู้ผลิตควรใช้ทะเบียนวิสาหกิจชุมชนของกรมส่งเสริมการเกษตรเป็นหลัก

## วิสาหกิจชุมชนกาแฟของเลย

เลยไม่มีไฟล์ผ้าย้อมคราม แต่สำนักงานเกษตรจังหวัดเลยมี[วิสาหกิจชุมชนกาแฟ](https://loei.gdcatalog.go.th/dataset/dataset%5F10%5F15) แยกราย 14 อำเภอตั้งแต่ปี 2560 ปี 2568 มี 9 แห่ง นาด้วง 3 แห่ง ปากชม 2 แห่ง และด่านซ้าย นาแห้ว ภูเรือ ท่าลี่ อำเภอละ 1 แห่ง ปี 2567 มี 4 แห่ง

สินค้าแปรรูปกาแฟที่ได้ OTOP มี 14 รายการในปี 2567 และตลาดรับซื้อเมล็ดกาแฟมี 2 แห่งเท่ากันทุกปีตั้งแต่ 2560 ถึง 2567 ไฟล์ไม่ได้บอกว่าจำนวนวิสาหกิจเป็นยอดสะสมหรือจำนวนที่จดใหม่ในปีนั้น เพราะบางปีเป็นศูนย์แล้วเพิ่มขึ้นในปีถัดมา

ผ้าไหมของอีสานตอนล่างที่นับเป็นเมตรตามชนิดตรา อ่านได้ใน[บุรีรัมย์-สุรินทร์ ผ้าไหมขอตรานกยูง 24,914 เมตรจาก 82 กลุ่ม](https://phygital.co.th/insights/buriram-surin-sports-city-model-silk-economy) ส่วนผ้า OTOP ที่นับรายการรายอำเภออยู่ใน[สุโขทัย ผ้า OTOP 440 รายการ อยู่ศรีสัชนาลัย 295 รายการ](https://phygital.co.th/insights/sukhothai-four-unesco-titles-untapped-tourism-economy)

## แยกทางเดินของคณะใหญ่ออกจากโต๊ะของผู้ซื้อ

กลุ่มทอที่รับคณะดูงานควรจดสามอย่างทุกครั้งเหมือนที่ไฟล์ของสำนักงานพัฒนาชุมชนจด คือจำนวนคน วันที่ และยอดขาย แล้วแยกคณะเป็นสองแบบ คณะที่มาเรียนรู้ได้รอบสาธิตและราวผ้าราคาไม่สูงใกล้ทางออก ส่วนคณะเล็กที่นัดมาซื้อได้เวลาเลือกผ้าผืนใหญ่โดยไม่มีคณะอื่นเข้ามาพร้อมกัน ตัวเลขปี 2566 แสดงว่าสองแบบนี้ให้ยอดต่อคนต่างกันหลายเท่า

ผู้ที่ขายผ้าครามตรา GI ควรแยกป้ายของผ้าที่ได้ตราออกจากผ้าคราม OTOP ทั่วไป เพราะสองชุดข้อมูลของจังหวัดนับคนละกลุ่ม แหล่งวัตถุดิบเกษตรของอีสานตอนล่างที่ตัวเลขในไฟล์ของจังหวัดขัดกันเอง อ่านต่อได้ใน[ศรีสะเกษ-ยโสธร-อำนาจเจริญ ข้าวอินทรีย์ที่ตัวเลขไม่ตรงกัน](https://phygital.co.th/insights/sisaket-yasothon-amnatcharoen-volcanic-durian-organic-agriculture) และเมืองหลักที่เป็นทางผ่านของคณะดูงานจากอีสานใต้อยู่ใน[อุบลราชธานี จุดเสี่ยงน้ำท่วมในตัวเมืองกับวารินชำราบ 147 แห่ง](https://phygital.co.th/insights/ubon-ratchathani-largest-lower-isaan-city-laos-cambodia-trade-gateway)

## สรุป

ศูนย์เรียนรู้ผ้าย้อมครามบ้านดอนกอยรับคณะดูงาน 102 ครั้งในสี่เดือนของปี 2566 ผู้มาเยือน 2,192 คนซื้อผ้าหน้างานรวม 1,458,712 บาท คณะใหญ่มีคนมากแต่ซื้อน้อย คณะเล็กซื้อมาก ผู้ผลิตผ้าครามตรา GI มี 44 รายใน 9 อำเภอ แต่ไฟล์ปี 2567 กับ 2568 เท่ากันทุกแถว และไฟล์ปริมาณผ้า GI เปลี่ยนหน่วยนับกลางชุด ต้นน้ำมีเกษตรกรปลูกคราม 165 รายในสองอำเภอ กลุ่มทอที่เปิดพื้นที่ต้อนรับคนจึงควรออกแบบพื้นที่ให้รองรับผู้เรียนรู้กับผู้ซื้อแยกกัน

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### ชัยภูมิกับหนองบัวลำภูมีไฟล์ผ้าย้อมครามหรือไม่

ไม่พบ ชุดข้อมูลทั้งหมดของสองจังหวัดที่ดึงเมื่อ 26 กันยายน 2569 ไม่มีชุดเรื่องครามหรือผ้าย้อมคราม ชัยภูมิมีเพียงรายการผ้ามัดหมี่ลายสาวบ้านแต้ของสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด ซึ่งเป็นลิงก์อัลบั้มภาพ ไม่ใช่ตัวเลข

### ตำบลไหนในอำเภอพรรณานิคมมีผู้ผลิตผ้าครามตรา GI

ไฟล์ปี 2568 ระบุเจ็ดตำบล เชิงชุม 4 ราย นาใน 2 ราย และนาหัวบ่อ บะฮี พรรณา ไร่ สว่าง ตำบลละ 1 ราย รวม 11 ราย มากที่สุดในจังหวัด ตำบลสว่างเป็นที่ตั้งของบ้านดอนกอย

### รายได้ผ้าคราม OTOP ของสกลนครปี 2565 เป็นเท่าไร

รวมทุกอำเภอได้ราว 717.68 ล้านบาท แบ่งเป็นในประเทศแบบออฟไลน์ 699.96 ล้านบาท ออนไลน์ในประเทศ 16.35 ล้านบาท และออนไลน์ต่างประเทศ 1.37 ล้านบาท ปี 2566 รวมได้ราว 542.86 ล้านบาท

### กลุ่ม OTOP ของสกลนครมีกี่กลุ่มแยกตามประเภทสินค้า

ไฟล์กลุ่มผู้ผลิตและแปรรูปผ้าคราม OTOP มีตารางรวมทุกประเภทสินค้า ปี 2568 มี 3,271 กลุ่ม เป็นประเภทผ้าและเครื่องแต่งกาย 1,609 กลุ่ม ของใช้ของตกแต่ง 919 กลุ่ม และอาหาร 464 กลุ่ม ปี 2566 รวมมีเพียง 1,267 กลุ่ม

### คณะดูงานที่ดอนกอยเดือนไหนซื้อผ้าต่อคนมากที่สุด

เดือนเมษายน 2566 ผู้มาเยือน 109 คนซื้อรวม 328,325 บาท เฉลี่ยราว 3,012 บาทต่อคน สูงกว่าเดือนมีนาคมที่มีคน 1,698 คนแต่เฉลี่ยเพียงราว 276 บาทต่อคน

### ปี 2567 และ 2568 ไฟล์กิจกรรมผ้าครามบันทึกอะไรไว้

ปีละหนึ่งแถว เป็นกิจกรรมส่งเสริมการประกวดผ้าลายผ้าพระราชทาน ปี 2567 มีกลุ่มเป้าหมาย 334 คน และปี 2568 มี 555 คน ทั้งสองแถวไม่มียอดจำหน่าย ไฟล์จึงไม่มีบันทึกคณะดูงานดอนกอยหลังเดือนมิถุนายน 2566

## คณะที่มาดูกี่ทอของคุณวันนี้กี่คน และมีกี่คนที่เดินออกไปพร้อมผ้าหนึ่งผืน

ให้ PHYGITAL AGENCY วางผังโชว์รูมและเส้นทางเดินในศูนย์เรียนรู้ของกลุ่มทอ แยกพื้นที่สาธิตออกจากพื้นที่เลือกซื้อ ให้ผู้ซื้อมีเวลากับผ้าที่ตั้งใจมาหา

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)