# การตลาด Pink Economy กับ พ.ร.บ.ความเท่าเทียมระหว่างเพศ 2558

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/lgbtq-marketing-thailand-pink-economy · เผยแพร่ 1 พฤศจิกายน 2568 · อ่าน 12 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

พ.ร.บ.ความเท่าเทียมระหว่างเพศ 2558 ห้ามเอกชนเลือกปฏิบัติกับคนที่แสดงออกต่างจากเพศโดยกำเนิด ร้านที่อยากขายให้กลุ่ม LGBTQ+ ควรตรวจกติกาหน้าร้านก่อนทำแคมเปญ

## Key Takeaways

- **ไทยยังไม่มีตัวเลขทางการของขนาดตลาดกลุ่มความหลากหลายทางเพศ** — ตัวเลขระดับแสนล้านบาทที่เห็นในสื่อหาต้นทางที่เปิดอ่านได้ไม่เจอ บทนี้จึงไม่ใช้ตัวเลขนั้น และแนะนำให้ธุรกิจวัดจากลูกค้าของตัวเอง
- **พ.ร.บ.ความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558 ใช้กับเอกชนด้วย** — มาตรา 17 ห้ามนโยบาย ระเบียบ หรือวิธีปฏิบัติของเอกชนที่เลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ และนิยามในมาตรา 3 ครอบคลุมคนที่แสดงออกต่างจากเพศโดยกำเนิด
- **ลูกค้าที่ถูกเลือกปฏิบัติยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการ วลพ. ได้** — ถ้าคดีไปถึงศาลและพิสูจน์ได้ว่าร้านตั้งใจ ศาลกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษได้ไม่เกินสี่เท่าของค่าเสียหายจริง

Pink Economy หมายถึงการใช้จ่ายของผู้บริโภคกลุ่มความหลากหลายทางเพศ คำนี้กลับมาอยู่ในแผนการตลาดของหลายแบรนด์หลังกฎหมายสมรสเท่าเทียมใช้บังคับต้นปี 2568 แต่กฎหมายที่เกี่ยวกับหน้าร้านโดยตรงมีมาก่อนหน้านั้นเกือบสิบปี คือพระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558 ซึ่งห้ามทั้งหน่วยงานรัฐ องค์กรเอกชน และบุคคลเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ

บทนี้อธิบายว่าทำไมขนาดตลาดกลุ่มนี้ยังไม่มีตัวเลขทางการ กฎหมายปี 2558 นิยามการเลือกปฏิบัติไว้อย่างไร ลูกค้าร้องเรียนผ่านช่องทางไหน และร้านค้ากับธุรกิจบริการควรตรวจจุดไหนก่อนลงเงินทำแคมเปญ ข้อกฎหมายในบทนี้อ่านจาก[พระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558 ในอีบุ๊กรวมกฎหมายในภารกิจของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์](https://law.m-society.go.th/js/tinymce%5F5.10.9/tinymce/js/tinymce/plugins/responsive%5Ffilemanager/responsive%5Ffilemanager//source/E-book%20%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%A1%E0%B8%81%E0%B8%8E%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%B4%E0%B8%88.pdf) ซึ่งเป็นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

## Pink Economy ไทยใหญ่แค่ไหน

ยังไม่มีใครตอบได้ด้วยสถิติทางการ แบบสอบถามสำมะโนและการสำรวจครัวเรือนที่ สสช. ใช้อยู่ ไม่มีข้อถามเรื่องอัตลักษณ์ทางเพศหรือเพศวิถี จำนวนคนในกลุ่มนี้และยอดใช้จ่ายของกลุ่มนี้จึงเป็นตัวเลขประมาณการของหน่วยงานเอกชนทั้งหมด

### **ตัวเลขระดับแสนล้านบาทในข่าวมาจากไหน**

บทความฉบับก่อนหน้าของบทนี้เคยใช้ตัวเลขมูลค่ากว่า 1.5 แสนล้านบาทในชื่อเรื่อง เมื่อตรวจย้อนแล้วหาเอกสารต้นทางที่ระบุวิธีคำนวณและปีข้อมูลไม่เจอ จึงตัดออก ธุรกิจที่เจอตัวเลขลักษณะนี้ในข่าวควรถามสามข้อก่อนนำไปใส่แผน คือใครเป็นผู้ประมาณ ประมาณจากกลุ่มตัวอย่างแบบไหน และเป็นตัวเลขของปีใด ถ้าตอบไม่ได้สักข้อ ตัวเลขนั้นใช้ขายไอเดียในที่ประชุมได้ แต่ใช้ตั้งเป้ายอดขายไม่ได้

สิ่งที่ธุรกิจวัดเองได้แม่นกว่า คือสัดส่วนลูกค้าที่ใช้แพ็กเกจคู่แบบไม่ระบุเพศ จำนวนคนที่ตอบรับกิจกรรมช่วง Pride Month และคำถามที่ลูกค้าส่งเข้ามาหลังเปลี่ยนภาพโฆษณา การออกแบบแบบสอบถามที่ไม่ละลาบละล้วงอยู่ใน[บริการวิจัยตลาด ตรวจอย่างไรว่าผลวิจัยเชื่อถือได้](https://phygital.co.th/insights/market-research-service)

## พ.ร.บ.ความเท่าเทียมระหว่างเพศใช้กับร้านค้าด้วย

ใช้ ฉบับนี้ประกาศในราชกิจจาฯ เมื่อ 13 มีนาคม 2558 และมาตรา 2 กำหนดให้ใช้บังคับเมื่อพ้น 180 วันนับจากวันนั้น มาตรา 17 ห้ามการกำหนดนโยบาย กฎ ระเบียบ ประกาศ มาตรการ โครงการ หรือวิธีปฏิบัติของหน่วยงานของรัฐ องค์กรเอกชน หรือบุคคล ในลักษณะที่เป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ ร้านค้า โรงแรม ฟิตเนส และคลินิกจึงอยู่ในขอบเขตเดียวกับหน่วยงานรัฐ

มาตรา 3 นิยามการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศว่า คือการกระทำหรือไม่กระทำการใดที่แบ่งแยก กีดกัน หรือจำกัดสิทธิประโยชน์ ทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยปราศจากความชอบธรรม เพราะเหตุที่บุคคลนั้นเป็นเพศชายหรือเพศหญิง หรือมีการแสดงออกที่แตกต่างจากเพศโดยกำเนิด

### **คำว่าแสดงออกต่างจากเพศโดยกำเนิดครอบคลุมใครบ้าง**

ตัวบทไม่ได้แจกรายชื่อกลุ่มไว้ แต่ถ้อยคำครอบคลุมทุกคนที่แต่งกาย ใช้ชื่อ หรือแสดงตัวต่างจากเพศที่ระบุตอนเกิด เช่นลูกค้าข้ามเพศที่บัตรประชาชนยังใช้คำนำหน้าเดิม ส่วนการเลือกปฏิบัติทางอ้อมหมายถึงกติกาที่เขียนเหมือนใช้กับทุกคน แต่ผลตกกับคนกลุ่มเดียว เช่นกติกาการแต่งกายที่แบ่งเป็นชุดชายกับชุดหญิงเท่านั้น แล้วให้พนักงานตัดสินจากบัตรประชาชน ร้านที่ไม่แน่ใจว่ากติกาข้อไหนเข้าข่าย ควรถามนักกฎหมายก่อนประกาศใช้

## ลูกค้าร้องเรียนแล้วเกิดอะไรขึ้น

คนที่เห็นว่าตัวเองถูกเลือกปฏิบัติ ยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการวินิจฉัยการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ หรือคณะกรรมการ วลพ. ได้ตามมาตรา 18 คณะกรรมการชุดนี้มีอำนาจเรียกเอกสาร เรียกคนมาให้ถ้อยคำ และสั่งให้แก้ไข ตารางด้านล่างสรุปขั้นตอนตามตัวบท

| ขั้น               | มาตรา         | สิ่งที่เกิดขึ้น                                                                                                                                          |
| ------------------ | ------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| ยื่นคำร้อง        | 18 วรรคหนึ่ง | ผู้เสียหายยื่นต่อคณะกรรมการ วลพ. ถ้าเรื่องนั้นยังไม่อยู่ในศาลหรือยังไม่มีคำพิพากษาถึงที่สุด คำวินิจฉัยของคณะกรรมการให้เป็นที่สุด |
| คุ้มครองชั่วคราว  | 19            | ระหว่างพิจารณา คณะกรรมการกำหนดมาตรการชั่วคราวได้                                                                                                      |
| สั่งแก้ไข         | 20            | ถ้าวินิจฉัยว่าเลือกปฏิบัติ คณะกรรมการสั่งให้หน่วยงานหรือบุคคลนั้นระงับและป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ และสั่งให้ชดเชยเยียวยาผู้เสียหาย    |
| ขอรับเงินชดเชย   | 24            | ผู้เสียหายยื่นคำขอต่อ สค. (กรมกิจการสตรีฯ กระทรวง พม.) ภายในหนึ่งปีนับจากวันที่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัย                                     |
| ไม่ทำตามคำสั่ง | 34            | คนที่ฝ่าฝืนคำสั่งตามมาตรา 20 (1) เสี่ยงจำคุกสูงสุดหกเดือน ปรับสูงสุด 20,000 บาท หรือโดนทั้งสองอย่าง                                         |

### **ค่าเสียหายสี่เท่าเกิดขึ้นเมื่อไหร่**

มาตรา 18 วรรคสองระบุว่า การยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการไม่ตัดสิทธิผู้เสียหายในการฟ้องเรียกค่าเสียหายต่อศาล และถ้าการเลือกปฏิบัติเกิดจากความจงใจ หรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง ศาลกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษได้ไม่เกินสี่เท่าของค่าเสียหายที่แท้จริง การฟ้องต้องทำภายในสองปีนับจากวันที่คณะกรรมการมีคำวินิจฉัยหรือวันที่ศาลปกครองมีคำพิพากษาถึงที่สุด

## ตรวจจุดสัมผัสลูกค้าในร้าน

เริ่มตรวจจากกติกาที่พนักงานใช้กับลูกค้าทุกวัน แล้วค่อยไปถึงภาพโฆษณา ตารางนี้เป็นแนวทางตรวจที่เรียบเรียงจากถ้อยคำของมาตรา 3 และมาตรา 17 ไม่ใช่คำวินิจฉัยของคณะกรรมการ วลพ.

| จุดในร้าน                      | คำถามที่ควรตรวจ                              | แนวทางปรับ                                                                  |
| -------------------------------- | ----------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- |
| กติกาการแต่งกายของลูกค้า    | กติกาแบ่งชุดตามเพศในบัตรหรือเปล่า       | เขียนตามลักษณะชุด เช่นความสุภาพ ไม่เขียนตามเพศ                       |
| ห้องลองเสื้อและห้องแต่งตัว | พนักงานตัดสินจากหน้าตาว่าใครเข้าห้องไหน | เพิ่มห้องเดี่ยวที่ใช้ได้ทุกคนถ้าพื้นที่พอ                           |
| คำเรียกลูกค้า                  | พนักงานเรียกตามคำนำหน้าในบัตรทุกครั้ง   | ถามชื่อที่ลูกค้าอยากให้เรียก ใช้บัตรเฉพาะงานที่ต้องยืนยันตัวตน |
| โปรโมชันคู่                     | เงื่อนไขเขียนว่าชายหญิงหรือสามีภรรยา     | ใช้คำว่าสองท่านหรือคู่รัก                                              |
| สิทธิ์สมาชิก                    | ระบบบังคับเลือกเพศสองช่อง                  | เพิ่มตัวเลือกไม่ระบุ หรือตัดช่องเพศถ้าไม่ได้ใช้                   |

### **ร้านที่มีกติกาตามหลักศาสนาทำได้ไหม**

มาตรา 17 วรรคสองระบุข้อยกเว้นไว้ การดำเนินการเพื่อขจัดอุปสรรคหรือส่งเสริมให้บุคคลใช้สิทธิได้เท่าคนอื่น การคุ้มครองสวัสดิภาพและความปลอดภัย การปฏิบัติตามหลักการทางศาสนา และความมั่นคงของประเทศ ไม่ถือเป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ ธุรกิจที่อ้างข้อยกเว้นเรื่องศาสนาหรือความปลอดภัยควรเขียนเหตุผลให้ชัด ใช้กับทุกคนเท่ากัน และแจ้งลูกค้าก่อนมาใช้บริการ เพื่อให้ลูกค้าตัดสินใจได้ก่อนเดินทางมา

## ทำ Pride Month ให้ลูกค้าเชื่อ

ลูกค้าจะเชื่อแคมเปญ Pride เมื่อสิ่งที่แบรนด์ทำตลอดปีตรงกับสิ่งที่แบรนด์พูดในเดือนมิถุนายน โลโก้สีรุ้งเปลี่ยนกลับได้ในวันที่ 1 กรกฎาคม ส่วนกติกาหน้าร้านอยู่กับลูกค้าทั้งปี

1. **ตรวจกติกาหน้าร้านก่อน** ใช้ตารางในหัวข้อก่อนหน้า ถ้ายังมีข้อที่แบ่งตามเพศในบัตร ให้แก้ก่อนเปลี่ยนโลโก้
2. **บอกสิ่งที่ทำจริงเป็นตัวเลขหรือเอกสาร** เช่นสวัสดิการคู่ชีวิตของพนักงาน หรือจำนวนเงินที่บริจาคให้องค์กรไหน ประโยคกว้าง ๆ ว่าสนับสนุนความหลากหลายไม่มีอะไรให้ลูกค้าตรวจ
3. **ให้คนในกลุ่มมีส่วนร่วมตั้งแต่ร่างงาน** ทั้งตัวแบบ ครีเอเตอร์ และพนักงาน พร้อมจ่ายค่าตอบแทนตามปกติ
4. **เก็บคำตอบของลูกค้าหลังจบแคมเปญ** คำถามที่เข้ามาทางแชตบอกได้ว่าลูกค้าเข้าใจแคมเปญตรงกับที่แบรนด์ตั้งใจไหม

### **แบรนด์ที่ไม่เคยสื่อสารเรื่องนี้ควรเริ่มตรงไหน**

เริ่มจากสิ่งที่ลูกค้าเจอทุกวัน คือแบบฟอร์ม คำเรียก และภาพบนหน้าร้านออนไลน์ แล้วค่อยเพิ่มกิจกรรมตามเทศกาล ภาพที่มีลูกค้าหลายแบบใส่ได้ตลอดปีโดยไม่ต้องรอเดือนมิถุนายน ส่วนแบรนด์ที่ขายให้คู่รัก ควรแก้เงื่อนไขแพ็กเกจที่เขียนว่าสามีภรรยาก่อน รายละเอียดการปรับแบบฟอร์มและการกู้ร่วมหลังสมรสเท่าเทียมอยู่ใน[การตลาดคนมีคู่ DINK ซื้อร่วมกัน กู้บ้านร่วมหลังสมรสเท่าเทียม](https://phygital.co.th/insights/couple-marketing-dink-joint-purchase-decision)

### **ธุรกิจงานแต่งงานควรปรับอะไรก่อน**

ธุรกิจงานแต่งงานได้รับผลจากกฎหมายสมรสเท่าเทียมตรงที่สุด เพราะคู่รักเพศเดียวกันเริ่มจดทะเบียนได้ตั้งแต่วันที่ 23 มกราคม 2568 จุดที่ควรแก้ก่อนคือแพ็กเกจที่ตั้งชื่อตำแหน่งตายตัวเป็นเจ้าบ่าวกับเจ้าสาว ชุดพิธีที่จัดไว้เป็นคู่ชายหญิงเท่านั้น และแบบฟอร์มจองที่มีช่องชื่อเจ้าบ่าวกับเจ้าสาว ให้เปลี่ยนเป็นชื่อคนที่หนึ่งกับคนที่สอง แล้วถามลูกค้าว่าอยากให้พิธีกรเรียกทั้งสองคนว่าอะไร บท[Destination Wedding เชียงใหม่ จดทะเบียนสมรสรายอำเภอปี 2568](https://phygital.co.th/insights/chiang-mai-destination-wedding-luxury-resort-location) รวบรวมยอดจดทะเบียนแยกอำเภอของเชียงใหม่ไว้ ซึ่งจังหวัดยังไม่แยกคู่เพศเดียวกันออกมา

## ขอบเขตของข้อมูลในบทนี้

บทนี้มีข้อจำกัดสี่ข้อ ควรอ่านก่อนนำตารางไปใช้

1. **ตัวบทกฎหมายอ่านจากอีบุ๊กของกระทรวงการพัฒนาสังคมฯ** ซึ่งพิมพ์ฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา หน้าเว็บราชกิจจานุเบกษาไม่เปิดให้โหลดไฟล์อัตโนมัติ ผู้อ่านตรวจฉบับราชกิจจาฯ ได้ที่เล่ม 132 ตอนที่ 18 ก
2. **ตารางจุดสัมผัสลูกค้าเป็นแนวทางที่เรียบเรียงจากถ้อยคำของกฎหมาย** ไม่ใช่คำวินิจฉัยของคณะกรรมการ วลพ. หรือคำพิพากษา
3. **บทนี้ไม่ประมาณขนาดตลาด** เพราะไม่มีสถิติทางการของจำนวนคนและยอดใช้จ่ายของกลุ่มนี้
4. **ข้อมูลในบทนี้ใช้ประกอบการตัดสินใจเท่านั้น** ร้านที่ถูกร้องเรียนแล้วควรให้ทนายอ่านข้อเท็จจริงของเรื่องก่อนตอบลูกค้า

## สรุป

Pink Economy ไทยยังไม่มีตัวเลขทางการ ตัวเลขแสนล้านบาทที่เห็นในสื่อหาต้นทางไม่เจอ ตัวเลขที่เชื่อได้กว่ามาจากลูกค้าของร้านเอง กฎหมายที่เกี่ยวกับหน้าร้านโดยตรงคือ พ.ร.บ.ความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558 ซึ่งห้ามเอกชนเลือกปฏิบัติต่อคนที่แสดงออกต่างจากเพศโดยกำเนิด ลูกค้ายื่นคำร้องต่อคณะกรรมการ วลพ. ได้ และศาลกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษได้ถึงสี่เท่าเมื่อจงใจ ร้านที่ตรวจกติกาการแต่งกาย คำเรียกลูกค้า และเงื่อนไขโปรโมชันก่อนทำแคมเปญ จะสื่อสารกับกลุ่มนี้ได้โดยไม่ต้องย้อนกลับมาแก้ทีหลัง

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### กฎหมายสมรสเท่าเทียมกับ พ.ร.บ.ความเท่าเทียมระหว่างเพศ ต่างกันอย่างไร

กฎหมายสมรสเท่าเทียมแก้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ให้บุคคลสองคนหมั้นและสมรสกันได้ มีผลกับเรื่องครอบครัว มรดก และเอกสารที่ถามถึงคู่สมรส ส่วน พ.ร.บ.ความเท่าเทียมระหว่างเพศ ใช้กับการปฏิบัติต่อคนในชีวิตประจำวัน รวมถึงการให้บริการของร้านค้าและกติกาขององค์กรเอกชน

### ร้านอาหารจัดโปรผู้หญิงกินฟรีในวันพิเศษ เข้าข่ายเลือกปฏิบัติหรือเปล่า

ตัวบทไม่ได้ยกตัวอย่างโปรโมชันไว้ การตัดสินขึ้นกับว่าการให้สิทธิ์ตามเพศมีความชอบธรรมหรือเข้าข้อยกเว้นในมาตรา 17 วรรคสองหรือไม่ ถ้าไม่อยากเสี่ยง ให้ผูกสิทธิ์กับสิ่งที่ลูกค้าเลือกได้ เช่นวันเกิด การจองล่วงหน้า หรือการเป็นสมาชิก

### ลูกค้ายื่นคำร้องต่อคณะกรรมการ วลพ. ได้ที่ไหน

ช่องทางและแบบคำร้องเป็นไปตามระเบียบที่รัฐมนตรีกำหนดตามมาตรา 18 โดย สค. ในกระทรวง พม. เป็นหน่วยงานที่ดูแลกฎหมายฉบับนี้ ผู้เสียหายควรตรวจช่องทางล่าสุดจากหน่วยงานนั้นก่อนยื่น

### พนักงานขอดูบัตรประชาชนลูกค้าข้ามเพศได้ไหม

ได้ ถ้างานนั้นต้องยืนยันตัวตนจริง เช่นเปิดบัญชี ทำสัญญา หรือตรวจอายุ แต่พนักงานควรใช้บัตรเพื่อยืนยันตัวตนเท่านั้น ไม่ควรอ่านคำนำหน้าออกเสียงหรือใช้บัตรตัดสินว่าลูกค้าควรเข้าห้องไหนหรือแต่งกายแบบใด

### แบรนด์ที่ใช้โลโก้สีรุ้งแต่ไม่ได้ทำอะไรอย่างอื่นผิดกฎหมายไหม

การเปลี่ยนโลโก้ไม่ผิดกฎหมาย แต่ถ้าโฆษณาอ้างว่าบริจาคหรือมีสวัสดิการที่ไม่มีจริง จะกลายเป็นการโฆษณาข้อความที่ไม่เป็นความจริง ซึ่งผิดกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค ความเสี่ยงที่พบบ่อยกว่าคือลูกค้าตั้งคำถามในโซเชียลว่าแบรนด์ทำอะไรจริงบ้าง

### ร้านออนไลน์ที่ไม่มีหน้าร้านต้องสนใจกฎหมายฉบับนี้หรือเปล่า

มาตรา 17 พูดถึงนโยบายและวิธีปฏิบัติขององค์กรเอกชนและบุคคล โดยไม่ได้จำกัดว่าต้องเกิดที่หน้าร้าน เงื่อนไขสมัครสมาชิก การรับคืนสินค้า และข้อความตอบแชตสำเร็จรูป จึงควรตรวจด้วยคำถามเดียวกับตารางในบทนี้ คือแต่ละข้อปฏิบัติต่อลูกค้าต่างกันเพราะเพศหรือเปล่า

### ธุรกิจเล็กที่ไม่มีทีมกฎหมายควรเริ่มตรวจตรงไหน

เริ่มจากเอกสารที่พนักงานใช้ทุกวัน คือกติกาการแต่งกาย ป้ายหน้าห้อง แบบฟอร์มสมัครสมาชิก และบทพูดของพนักงานรับลูกค้า อ่านทีละข้อแล้วถามว่าข้อนี้แบ่งคนตามเพศในบัตรเพราะอะไร ข้อที่ตอบเหตุผลไม่ได้ควรแก้ก่อน

## ภาพบนหน้าร้านของคุณมีลูกค้าแบบไหนอยู่บ้าง

คุยกับ PHYGITAL AGENCY เรื่องวางชุดภาพที่ลูกค้าทุกเพศเห็นตัวเองได้ตลอดทั้งปี

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)