# การตลาด Kidult กล่องสุ่ม Art Toy กติกาจีน 2023 และฉลาก มอก.

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/kidult-marketing-adult-toy-market-thailand · เผยแพร่ 7 พฤศจิกายน 2568 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

จีนให้ร้านกล่องสุ่มประกาศโอกาสได้ตัวลับและห้ามขายเด็กต่ำกว่า 8 ปีตั้งแต่ 2023 ส่วน มอก. 685-2562 ยกเว้นของสะสมเฉพาะที่ฉลากเขียนว่าไม่ใช่ของเล่น

## Key Takeaways

- **ตัวเลขเกือบ 2 หมื่นล้านบาทในชื่อเดิมเป็นรายได้ของธุรกิจของเล่นทั้งกลุ่มในปี 2566** — กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเผยว่าธุรกิจของเล่น 1,093 รายมีรายได้รวม 19,677.21 ล้านบาท ตัวเลขนี้รวมของเล่นเด็กด้วย จึงไม่ใช่ขนาดตลาดของเล่นผู้ใหญ่
- **สำนักงานกำกับตลาดของจีนออกแนวปฏิบัติกล่องสุ่มในเดือนมิถุนายน 2023** — ร้านต้องประกาศกติกาและโอกาสสุ่มได้แต่ละแบบก่อนขาย ห้ามปรับโอกาสหลังบ้าน ห้ามมีกล่องเปล่า และห้ามขายให้เด็กอายุต่ำกว่า 8 ปี
- **มาตรฐานของเล่น มอก. 685 เล่ม 1-2562 ใช้กับของเล่นของเด็กอายุต่ำกว่า 14 ปี** — ของสะสมที่หน้าตาเหมือนของเล่นจะอยู่นอกขอบข่ายก็ต่อเมื่อฉลากเขียนชัดว่าไม่ใช่ของเล่นและมีคำเตือนให้เก็บพ้นมือเด็ก

Kidult มาจากคำว่า kid กับ adult หมายถึงผู้ใหญ่ที่ซื้อของเล่นให้ตัวเอง ทั้งฟิกเกอร์ ตัวต่อ และ Art Toy ที่ออกแบบโดยศิลปิน สินค้าในกลุ่มนี้จำนวนมากขายในรูปกล่องสุ่ม ผู้ซื้อรู้ว่ากล่องหนึ่งมาจากคอลเลกชันไหน แต่ไม่รู้ว่าจะได้แบบใด และบางคอลเลกชันมีแบบลับที่ผลิตน้อยกว่าแบบอื่น

บทนี้วางสองเอกสารไว้ข้างกัน เอกสารแรกคือ[แนวปฏิบัติการประกอบธุรกิจกล่องสุ่มของสำนักงานกำกับดูแลตลาดแห่งชาติจีน](https://www.samr.gov.cn/zw/zfxxgk/fdzdgknr/zfjcs/art/2023/art%5Fe2facd76a7fb4e90b03912cffb5e7d53.html) ซึ่งเป็นกติกาของประเทศที่ผลิตกล่องสุ่มรายใหญ่ เอกสารที่สองคือ[มาตรฐานของเล่น มอก. 685 เล่ม 1-2562 ของ สมอ.](https://www.tisi.go.th/data/standard/fulltext/TIS-685-1-2562m.pdf) ซึ่งเป็นเกณฑ์ที่ร้านในไทยต้องดูก่อนวางของบนชั้น

## Kidult กับตัวเลข 2 หมื่นล้านบาท

ตัวเลขนี้มีต้นทางจริง แต่ใช้วัดคนละเรื่องกับที่ชื่อเดิมของบทนี้เขียนไว้ [รายงานข่าวของไทยพีบีเอสวันที่ 26 มิถุนายน 2567](https://www.thaipbs.or.th/news/content/341421) อ้างอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าว่าธุรกิจของเล่นที่จดทะเบียน 1,093 รายมีรายได้รวม 19,677.21 ล้านบาทในปี 2566 และมูลค่าส่งออกช่วงครึ่งปีแรกของปี 2567 โต 51.38% เป็น 4,127 ล้านบาท

### **ทำไมใช้ตัวเลขนี้แทนขนาดตลาด Kidult ไม่ได้**

เพราะเป็นรายได้ของนิติบุคคลที่ทำธุรกิจของเล่นทั้งหมด ทั้งของเล่นเด็ก ของเล่นเพื่อการศึกษา และของสะสม ไม่ได้แยกว่าผู้ซื้อเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่ และไม่ได้นับร้านบุคคลธรรมดาที่ขายออนไลน์ กลุ่ม Kidult ถูกพูดถึงในข่าวในฐานะแรงขับของตลาด ไม่ได้มีตัวเลขแยกออกมา ร้านที่อยากรู้ว่าผู้ใหญ่เป็นลูกค้ากี่ส่วน วัดได้จากข้อมูลสมาชิก หรือจากสัดส่วนคำสั่งซื้อที่ลูกค้าเลือกซื้อยกกล่องครบชุด

## กติกากล่องสุ่มของจีน

SAMR ซึ่งเป็นหน่วยงานกำกับตลาดระดับชาติของจีน ออกแนวปฏิบัติการประกอบธุรกิจกล่องสุ่ม (ฉบับทดลองใช้) เลขที่ 国市监稽发〔2023〕39号 ลงวันที่ 8 มิถุนายน และเผยแพร่อีกหนึ่งสัปดาห์ต่อมา แนวปฏิบัติมีทั้งหมด 29 ข้อ ครอบคลุมตั้งแต่การติดราคา การเปิดเผยข้อมูล คุณภาพสินค้า ไปจนถึงการคุ้มครองผู้เยาว์ ตารางด้านล่างสรุปข้อที่เกี่ยวกับการตลาดโดยตรง

| ข้อ | สาระสำคัญ                                                                                                                                                                                            |
| --- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 7   | ตั้งราคาตามต้นทุนและอุปสงค์ ติดราคาชัด ห้ามบวกเงินนอกป้ายราคา                                                                                                                             |
| 8   | ต้นทุนของสินค้าในคอลเลกชันเดียวกันไม่ควรต่างกันมาก และราคากล่องสุ่มไม่ควรต่างจากสินค้าชิ้นเดียวกันที่ขายแบบเปิดกล่องมากเกินไป                                           |
| 9   | ประกาศชื่อสินค้า แบบทั้งหมด กติกาการสุ่ม การกระจายสินค้า จำนวนตัวลิมิเต็ด โอกาสสุ่มได้ และช่วงมูลค่าสินค้า ให้ผู้ซื้อเห็นก่อนซื้อ ห้ามปรับโอกาสหลังบ้าน ห้ามมีกล่องเปล่า |
| 10  | เก็บบันทึกการตั้งค่าโอกาสสุ่ม และบันทึกผลการสุ่มของการขายออนไลน์ ปกติไม่น้อยกว่า 3 ปี                                                                                                |
| 11  | ส่งเสริมให้มีกลไกการันตี เช่นเพดานจำนวนครั้งหรือเงินที่ใช้สุ่ม และให้ร้านไม่กักตุนหรือปั่นราคาในตลาดมือสอง                                                                  |
| 23  | ห้ามขายให้เด็กอายุต่ำกว่า 8 ปี ถ้าผู้ซื้ออายุ 8 ปีขึ้นไปแต่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ผู้ปกครองต้องยินยอมก่อน                                                                            |

### **ทำไมร้านในไทยต้องสนใจกติกาของจีน**

มีสองเหตุผล เหตุผลแรกคือกล่องสุ่มจำนวนมากที่วางขายในไทยผลิตหรือออกแบบโดยบริษัทจีน ซึ่งต้องทำตามกติกานี้ในประเทศตัวเองอยู่แล้ว ผู้ผลิตที่ขายในจีนจึงต้องมีข้อมูลโอกาสสุ่มอยู่แล้ว ร้านไทยขอมาแสดงได้ เหตุผลที่สองคือกติกานี้บอกทิศทางว่าผู้กำกับดูแลมองกล่องสุ่มเป็นเรื่องความโปร่งใสต่อผู้บริโภคและการคุ้มครองเด็ก บทนี้ไม่พบกติกาเฉพาะเรื่องกล่องสุ่มของไทย ร้านที่เปิดเผยข้อมูลตั้งแต่วันนี้จะไม่ต้องรื้อระบบถ้าวันหนึ่งมีกติกาแบบเดียวกันออกมา ส่วนการแจกรางวัลแบบสุ่มในระบบสะสมแต้ม ซึ่งเป็นคนละกรณีกับการขายสินค้าในกล่องสุ่ม มีเกณฑ์ขออนุญาตแยกไว้ใน[Gamified Loyalty Program รางวัลสุ่มต้องขออนุญาตก่อนเปิด](https://phygital.co.th/insights/gamified-loyalty-program-agency)

## Art Toy ต้องมี มอก. หรือเปล่า

ขึ้นกับว่าสินค้านั้นเป็นของเล่นตามนิยามของมาตรฐานหรือไม่ ข้อ 1.1 ของมาตรฐานฉบับนี้ระบุว่ามาตรฐานนี้ใช้กับความปลอดภัยของของเล่นสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 14 ปีบริบูรณ์ มาตรฐานฉบับนี้ออกมาแทนฉบับปี 2540 ตามประกาศ อก. ฉบับที่ 6167 (พ.ศ. 2564) ลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2564

ข้อ 1.2.20 เขียนข้อยกเว้นไว้สำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะเหมือนของเล่น แต่ทำขึ้นเพื่อจุดประสงค์อื่นและแสดงจุดประสงค์นั้นไว้ชัด โดยผลิตภัณฑ์หรือฉลากต้องเขียนว่า "ไม่ใช่ของเล่น" และมีคำเตือน "เก็บให้พ้นมือเด็ก" ตัวอย่างในข้อนี้รวมผลิตภัณฑ์เพื่อการสะสม แบบจำลองเหมือนของจริงย่อส่วน ชุดจำลองที่ต้องประกอบ ตุ๊กตาพื้นบ้าน ตุ๊กตาประดับ และผลิตภัณฑ์หัตถกรรม และข้อเดียวกันเขียนต่อท้ายว่า หากไม่ได้แสดงข้อความดังกล่าว ให้ถือว่าผลิตภัณฑ์นั้นเป็นของเล่น

### **ฉลากของสะสมควรเขียนอย่างไร**

ฉลากต้องมีทั้งข้อความ "ไม่ใช่ของเล่น" และคำเตือน "เก็บให้พ้นมือเด็ก" ตามถ้อยคำในข้อ 1.2.20 วางไว้บนตัวผลิตภัณฑ์หรือฉลากที่ผู้ซื้อเห็นก่อนจ่ายเงิน ร้านที่นำเข้าของสะสมมาขายต่อควรตรวจฉลากทุกล็อตก่อนวางขาย เพราะถ้าไม่มีข้อความนี้ สินค้าจะถูกนับเป็นของเล่นและต้องเข้าเกณฑ์ มอก. ส่วนเรื่องการตรวจ มอก. และฉลากภาษาไทยของสินค้านำเข้าโดยรวม อ่านได้จาก[1688.com คืออะไร สั่งของมาขายต่อ ต้องเช็ก มอก. และฉลากก่อน](https://phygital.co.th/insights/1688-com-wholesale-thai-importers-sourcing-agent)

### **ถ้า Art Toy ถูกนับเป็นของเล่น ต้องมีคำเตือนอะไรเพิ่ม**

ต้องดูตามลักษณะของสินค้า หมวดเครื่องหมายและฉลากของมาตรฐานฉบับเดียวกันกำหนดคำเตือนแยกตามชนิดของเล่น ตัวอย่างที่ใกล้กับของสะสม เช่นข้อ 6.6.20 ของเล่นที่มีชิ้นเล็ก ขอบคม หรือปลายแหลม ที่ผู้ใหญ่ต้องประกอบให้ ต้องมีข้อความว่าต้องประกอบโดยผู้ใหญ่ และข้อ 6.6.21 ชุดทดลองที่มีแม่เหล็กเป็นส่วนประกอบ ต้องเตือนว่าไม่เหมาะกับเด็กอายุต่ำกว่า 8 ขวบ เพราะแม่เหล็กที่กลืนลงไปอาจดูดติดกันในทางเดินอาหาร ฟิกเกอร์ที่มีฐานแม่เหล็กหรืออุปกรณ์เสริมชิ้นเล็กจึงควรตรวจข้อเหล่านี้ก่อนตัดสินใจว่าจะขายเป็นของเล่นหรือเป็นของสะสม

## ขายกล่องสุ่มให้ผู้ใหญ่แบบเปิดเผย

ร้านในไทยทำตามแนวทางของจีนได้ทันทีโดยไม่ต้องรอกฎหมาย และหลายข้อลดคำถามที่ลูกค้าส่งเข้ามาทางแชตได้ด้วย

1. **ประกาศโอกาสสุ่มได้ของทุกแบบ** รวมแบบลับ บนกล่อง ป้ายหน้าร้าน และหน้าสินค้าออนไลน์
2. **ประกาศจำนวนกล่องในหนึ่งลัง** ถ้าคอลเลกชันจัดแบบให้ครบในหนึ่งลัง ให้บอกไว้ ลูกค้าที่คิดจะซื้อยกลังดูตัวเลขนี้ก่อนตัดสินใจ
3. **ไม่ขายกล่องที่แกะดูแล้วในฐานะกล่องใหม่** และไม่คัดแบบลับออกก่อนขาย ข้อ 9 ของจีนห้ามการปรับผลการสุ่ม ซึ่งรวมถึงการทำให้โอกาสจริงต่างจากที่ประกาศ
4. **ตั้งกติกาเรื่องผู้ซื้ออายุน้อย** เช่นถามอายุในหน้าสมัครสมาชิก หรือไม่วางกล่องสุ่มไว้ระดับสายตาเด็กในร้าน
5. **เก็บบันทึกล็อตสินค้า** ใช้ตอบคำถามเมื่อลูกค้าสงสัยว่าลังไหนไม่มีแบบลับ

### **ร้านที่ซื้อกล่องมาขายต่อจะรู้โอกาสสุ่มได้อย่างไร**

ขอจากผู้ผลิตหรือผู้จัดจำหน่ายที่ร้านสั่งสินค้า เพราะข้อ 9 ของแนวปฏิบัติจีนให้ผู้ประกอบการกล่องสุ่มประกาศข้อมูลนี้อยู่แล้ว ถ้าผู้จัดจำหน่ายให้ข้อมูลไม่ได้ ร้านควรเขียนบนหน้าสินค้าว่ายังไม่มีข้อมูลโอกาสสุ่มจากผู้ผลิต แทนการเดาตัวเลขเอง ร้านที่ขายของนำเข้าควรตรวจด้วยว่าสินค้าเป็นของลิขสิทธิ์แท้ บท[การตลาดของสะสม ร้านขายฟิกเกอร์ก๊อปผิดกฎหมายสองฉบับ](https://phygital.co.th/insights/pop-culture-collectibles-marketing-anime-superhero) แยกกฎหมายที่เกี่ยวข้องและวิธีตรวจไว้ให้แล้ว

### **กลไกการันตีตามข้อ 11 ทำแบบไหนได้บ้าง**

ข้อ 11 ของแนวปฏิบัติจีนไม่ได้บังคับ แต่ส่งเสริมให้ร้านจำกัดเวลา จำนวนครั้ง หรือจำนวนเงินที่ลูกค้าใช้สุ่ม เพื่อให้ซื้ออย่างมีเหตุผล ร้านในไทยแปลงเป็นกติกาที่ใช้ได้จริงได้หลายแบบ เช่นจำกัดจำนวนกล่องต่อคนต่อวันในวันเปิดตัวคอลเลกชัน ขายยกลังที่รับประกันว่าได้ครบทุกแบบปกติ หรือขายแบบเปิดกล่องควบคู่ในราคาที่ประกาศชัด ส่วนต่อท้ายของข้อ 11 ยังส่งเสริมให้ร้านไม่กักตุนสินค้าและไม่ปั่นราคาในตลาดมือสอง ร้านที่ประกาศว่าจะไม่เก็บแบบลับไว้ขายต่อเองจะได้ความเชื่อใจจากลูกค้าประจำ

### **ร้านที่รับพรีออเดอร์กล่องสุ่มควรบอกอะไรเพิ่ม**

ควรบอกสามเรื่องก่อนรับเงิน คือวันที่คาดว่าจะได้สินค้า จำนวนกล่องที่ร้านสั่งไว้ทั้งหมด และสิ่งที่ลูกค้าได้ถ้าสินค้ามาไม่ครบ เช่นคืนเงินเต็มจำนวนภายในกี่วัน ข้อ 9 ของจีนห้ามใช้การรับซื้อคืนหรือการเสนอแลกเป็นเหตุผลเลี่ยงหรือยืดการส่งสินค้า ร้านไทยใช้หลักเดียวกันได้ คือถ้ารับเงินแล้ว ลูกค้าต้องได้กล่องหรือได้เงินคืน ไม่ถูกบังคับให้เลือกของอื่นแทน

## เงื่อนไขก่อนนำไปใช้

ข้อมูลในบทนี้มีข้อจำกัดสี่ข้อ

1. **แนวปฏิบัติของจีนใช้กับการขายในจีน** บทนี้ใช้เป็นแนวทาง ไม่ได้บอกว่าร้านในไทยมีหน้าที่ตามกฎหมายเดียวกัน
2. **บทนี้ไม่พบกติกาเฉพาะเรื่องกล่องสุ่มของไทย** และไม่ได้ตีความว่าการขายกล่องสุ่มเข้าข่ายกฎหมายการพนันหรือไม่ ร้านที่ไม่แน่ใจควรปรึกษานักกฎหมาย
3. **ข้อความจากมาตรฐานของเล่นอ่านจากไฟล์ที่ สมอ. เผยแพร่** ร้านควรตรวจกับ สมอ. อีกครั้งว่าสินค้าของตัวเองต้องได้รับอนุญาตหรือไม่
4. **ตัวเลขรายได้ธุรกิจของเล่นมาจากข่าวที่อ้างกรมพัฒนาธุรกิจการค้า** และเป็นรายได้ของทั้งกลุ่มธุรกิจ ไม่ได้แยกตามกลุ่มผู้ซื้อ

## สรุป

ตัวเลขเกือบ 2 หมื่นล้านบาทที่เคยใช้เรียกตลาดของเล่นผู้ใหญ่ เป็นรายได้ปี 2566 ของธุรกิจของเล่นทั้งกลุ่ม 1,093 ราย ไม่ใช่ขนาดตลาด Kidult ส่วนกติกาที่ร้านกล่องสุ่มควรรู้มีสองชุด ชุดแรกคือแนวปฏิบัติของจีนเดือนมิถุนายน 2023 ที่ให้ประกาศโอกาสสุ่ม ห้ามปรับผลหลังบ้าน และห้ามขายเด็กต่ำกว่า 8 ปี ชุดที่สองคือ มอก. 685 เล่ม 1-2562 ที่ยกเว้นของสะสมเฉพาะเมื่อฉลากเขียนว่าไม่ใช่ของเล่นและเตือนให้เก็บพ้นมือเด็ก ร้านไทยที่ทำทั้งสองอย่างตั้งแต่วันนี้จะตอบคำถามลูกค้าได้ครบกว่าเดิม

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### กล่องสุ่มผิดกฎหมายในไทยหรือเปล่า

บทนี้ไม่ได้ตัดสินเรื่องนี้ และไม่พบกติกาที่เขียนถึงกล่องสุ่มโดยตรง ร้านที่ขายกล่องสุ่มควรติดราคาชัด บอกข้อมูลสินค้าครบ และปรึกษานักกฎหมายถ้าจะเพิ่มกลไกอย่างการจับรางวัลหรือการแลกของ

### แบบลับควรมีโอกาสสุ่มได้เท่าไร

ไม่มีตัวเลขกลาง แนวปฏิบัติของจีนไม่ได้กำหนดสัดส่วน แต่บังคับให้ประกาศโอกาสจริงก่อนขาย สิ่งที่ร้านควรทำคือบอกตัวเลขที่ผู้ผลิตใช้ตรง ๆ และไม่เปลี่ยนตัวเลขกลางคอลเลกชัน

### ขายกล่องสุ่มทางไลฟ์สดต้องบอกอะไรเพิ่ม

การขายทางไลฟ์เป็นการขายออนไลน์แบบเห็นผลทันที ข้อ 10 ของแนวปฏิบัติจีนให้เก็บบันทึกการตั้งค่าและผลการสุ่มครบถ้วน ร้านไทยทำแบบเดียวกันได้ด้วยการเก็บคลิปไลฟ์และรายการกล่องที่เปิดในแต่ละรอบ ซึ่งช่วยตอบคำถามเมื่อลูกค้าไม่แน่ใจว่าได้แบบที่เปิดโชว์จริงหรือเปล่า

### ถ้าลูกค้าเป็นผู้ใหญ่ทั้งหมด ยังต้องเขียนว่าไม่ใช่ของเล่นไหม

ต้องดูที่ตัวสินค้า ไม่ใช่ตัวผู้ซื้อ มอก. นิยามของเล่นจากจุดประสงค์ของผลิตภัณฑ์ ผู้ใหญ่ซื้อไปแล้วอาจส่งต่อให้เด็กในบ้าน ถ้าไม่มีข้อความตามข้อ 1.2.20 สินค้าจะถือเป็นของเล่น

### ตั้งราคากล่องสุ่มสูงกว่าชิ้นที่ขายแบบเปิดกล่องได้ไหม

ข้อ 8 ของแนวปฏิบัติจีนบอกว่าไม่ควรต่างกันมากเกินไป เพราะส่วนต่างที่สูงทำให้ลูกค้าจ่ายเพิ่มเพื่อความไม่แน่นอนอย่างเดียว ร้านไทยที่ขายทั้งสองแบบควรเขียนเหตุผลของส่วนต่างให้ลูกค้าเห็น เช่นต้นทุนบรรจุภัณฑ์ที่ต่างกัน

### ของสะสมที่ติดฉลากว่าไม่ใช่ของเล่นแล้ว วางไว้โซนของเล่นเด็กได้ไหม

ไม่ควร ฉลากตามข้อ 1.2.20 บอกว่าสินค้าทำมาเพื่อจุดประสงค์อื่นที่ไม่ใช่ให้เด็กเล่น การวางไว้ในโซนเด็กหรือโฆษณาด้วยภาพเด็กเล่นสินค้า ขัดกับข้อความบนฉลากเอง ร้านควรแยกชั้นวางของสะสมไว้ต่างหาก และใช้ภาพโฆษณาที่แสดงสินค้าเป็นของตั้งโชว์

### ร้านควรจำกัดจำนวนกล่องต่อคนไหม

ควรพิจารณาในวันเปิดตัวคอลเลกชันที่คาดว่าคนต่อคิวมาก การจำกัดช่วยให้ลูกค้าจำนวนมากขึ้นได้ซื้อ และลดการกวาดของไปขายต่อในราคาสูง ร้านควรประกาศจำนวนที่จำกัดและวิธีตรวจก่อนวันขาย เพื่อไม่ให้เกิดข้อโต้แย้งหน้าร้าน

### ร้านควรรับซื้อคืนหรือแลกแบบซ้ำให้ลูกค้าไหม

ทำได้ถ้าเงื่อนไขชัดและใช้กับทุกคนเท่ากัน แต่ข้อ 9 ของจีนห้ามใช้การรับซื้อคืนหรือการแลกเป็นเหตุผลเลี่ยงการส่งสินค้าให้ลูกค้า ร้านที่รับแลกควรประกาศเงื่อนไขก่อนขาย และไม่บังคับให้ลูกค้าเลือกแลกแทนการรับสินค้า

## ลูกค้าของร้านคุณรู้หรือยังว่าโอกาสได้แบบลับคือเท่าไร

คุยกับ PHYGITAL AGENCY เรื่องออกแบบกล่องที่บอกโอกาสสุ่มและคำเตือนได้ครบโดยไม่เสียงานศิลป์

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)