# การตลาดแฟนคลับไอดอล T-Pop ป้ายวันเกิดศิลปิน ภาพเป็นของใคร

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/idol-fandom-marketing-tpop-superfan-economy · เผยแพร่ 30 ตุลาคม 2568 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

Luminate นิยาม superfan ว่าเป็นแฟนที่มีส่วนร่วมกับศิลปินตั้งแต่ห้าทางขึ้นไป ธุรกิจที่รับโปรเจกต์วันเกิดศิลปินต้องดูลิขสิทธิ์ภาพ ภาษีป้าย และกติกาชิงโชคก่อนรับงาน

## Key Takeaways

- **Luminate นิยาม superfan ว่าเป็นผู้ฟังอายุ 13 ปีขึ้นไปที่มีส่วนร่วมกับศิลปินตั้งแต่ห้าทางขึ้นไป** — รายงานกลางปี 2566 พบว่าคนกลุ่มนี้คิดเป็นร้อยละ 15 ของประชากรทั่วไปในสหรัฐ และร้อยละ 19 ของผู้ฟังเพลงในสหรัฐ
- **ภาพศิลปินที่แฟนคลับส่งมาทำป้ายมีเจ้าของลิขสิทธิ์** — ภาพที่ตัดจากรายการทีวีเป็นงานโสตทัศนวัสดุหรืองานแพร่เสียงแพร่ภาพ การนำออกเผยแพร่ต่อสาธารณชนโดยไม่ได้รับอนุญาตเข้าข่ายละเมิดตามมาตรา 28 และโทษตามมาตรา 69 หนักขึ้นเมื่อทำเพื่อการค้า
- **ธุรกิจที่รับโปรเจกต์ของแฟนคลับยังมีเรื่องอื่นให้ดู** — ภาษีป้ายของป้ายที่ติดตั้ง กติกาชิงโชคถ้าในกิจกรรมมีการสุ่มรางวัล และความยินยอมก่อนเก็บข้อมูลของแฟนที่มาร่วมงาน

คาเฟ่ เจ้าของป้ายโฆษณา และแบรนด์ที่แฟนคลับไอดอลติดต่อมาขอร่วมโปรเจกต์วันเกิดศิลปิน อ่านบทนี้ก่อนตอบรับ บทนี้อธิบายว่า superfan หมายถึงใครในงานวิจัยที่เปิดต้นทางได้ โปรเจกต์ของแฟนคลับเข้ามาหาธุรกิจในรูปแบบไหน และเรื่องสิทธิ์ ภาษี และกติกาที่ธุรกิจต้องดูก่อนรับเงิน รายได้ของค่ายศิลปินและแพลตฟอร์มแฟนคลับเป็นอีกเรื่องที่มีบทแยกไว้แล้ว

แอดมินบ้านแฟนคลับทักมาขอเช่าจอหน้าร้านหนึ่งสัปดาห์ พร้อมไฟล์ภาพศิลปินที่ครอปจากรายการทีวี แนบข้อความอวยพรวันเกิดและกำหนดวันขึ้นจอ เงินค่าเช่ามาจากการรวมเงินของแฟนหลายสิบคน สำหรับเจ้าของจอ นี่คือลูกค้าที่จ่ายตรงเวลาและตั้งใจกับงานมาก แต่ภาพในไฟล์ไม่ใช่ของแอดมิน และไม่ใช่ของเจ้าของจอ

## Superfan คือใคร ตามนิยามของ Luminate

นิยาม superfan ที่ใช้ในบทนี้มาจาก[บทความของ Luminate เรื่องคุณค่าของ super fan](https://luminatedata.com/blog/why-are-super-fans-so-valuable/) ซึ่งสรุปผลรายงานกลางปี 2566 ของบริษัท Luminate เป็นผู้เก็บข้อมูลการฟังเพลงและการบริโภคบันเทิงในสหรัฐ

| ประเด็น                                         | สิ่งที่ Luminate ระบุ                                                                                                                                                   |
| ----------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| นิยาม                                           | ผู้ฟังเพลงอายุ 13 ปีขึ้นไปที่มีส่วนร่วมกับศิลปินและผลงานตั้งแต่ห้าทางขึ้นไป เช่น สตรีม ติดตามโซเชียล ซื้อสินค้า ซื้อแผ่นเพลง หรือไปคอนเสิร์ต |
| สัดส่วนในประชากรทั่วไปของสหรัฐ             | ร้อยละ 15                                                                                                                                                               |
| สัดส่วนในผู้ฟังเพลงของสหรัฐ               | ร้อยละ 19                                                                                                                                                               |
| คนที่ซื้อเพลงแบบแผ่นหรือของจับต้องได้ | มีโอกาสเป็น superfan มากกว่าสองเท่า (บวกร้อยละ 128)                                                                                                                |

[บทความอีกชิ้นของ Luminate เรื่องความต่างตามวัยของ superfan](https://luminatedata.com/blog/superfan-demographic-differences-prove-age-matters/) บอกว่า superfan ไม่ได้เป็นกลุ่มเดียวกันทั้งหมด ข้อมูล U.S. Music 360 ของบริษัทระบุว่ากลุ่มที่มีสัดส่วน superfan สูงคือเจนอัลฟา (ร้อยละ 31) เจน Z (ร้อยละ 24) และเจน Y (ร้อยละ 25) แต่ผู้ฟังเจน X ร้อยละ 22 ก็ตั้งใจเก็บของที่ระลึกของศิลปิน มากกว่าเจน Y และเจน Z และผู้ฟังเจน X ร้อยละ 20 กับเบบี้บูมเมอร์ร้อยละ 13 บอกว่าตั้งใจร่วมไลฟ์โซเชียลกับศิลปินที่ชอบ แฟนตัวจริงจึงมีได้ทุกวัย ไม่ได้มีแค่วัยรุ่น

### ตัวเลขของสหรัฐใช้กับแฟนไทยได้ไหม

ใช้ตรง ๆ ไม่ได้ ตัวเลขทั้งหมดมาจากการสำรวจในสหรัฐ สิ่งที่ใช้ได้คือกรอบคิดว่า superfan วัดจากจำนวนทางที่แฟนมีส่วนร่วม ไม่ใช่จากยอดเงินอย่างเดียว ธุรกิจไทยที่มีข้อมูลลูกค้าของตัวเองนับได้ว่าลูกค้าแต่ละคนมาหาแบรนด์กี่ทาง เช่น ซื้อหน้าร้าน สั่งออนไลน์ มาร่วมอีเวนต์ และติดตามโซเชียล ลูกค้าที่มาหาแบรนด์หลายทางในปีเดียวคือกลุ่มที่ควรได้ข่าวงานก่อนคนอื่น เช่น ได้สิทธิ์จองที่นั่งอีเวนต์รอบแรก โดยไม่ต้องใช้ส่วนลดราคาเป็นตัวดึง สัดส่วนรายได้ของค่ายไทยที่มาจากงานศิลปินอยู่ใน[กรณีศึกษา GMMTV และ ONEE รายได้ศิลปินเกือบเท่ารายได้คอนเทนต์](https://phygital.co.th/insights/gmmtv-case-study-y-series-export-industry)

## โปรเจกต์วันเกิดศิลปินที่ธุรกิจได้รับ

โปรเจกต์ของแฟนคลับที่ติดต่อธุรกิจมีหลายรูปแบบ และแต่ละแบบทำให้ธุรกิจอยู่คนละบทบาท

| รูปแบบโปรเจกต์                 | บทบาทของธุรกิจ                      | เรื่องที่ต้องดูก่อนรับงาน                                  |
| ---------------------------------- | ------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------- |
| ป้ายหรือจอ LED อวยพรวันเกิด    | ผู้ให้เช่าพื้นที่และเผยแพร่ภาพ | สิทธิ์ในภาพ ภาษีป้าย เนื้อหาบนจอ                            |
| อีเวนต์ในคาเฟ่ แจกของที่ระลึก | ผู้จัดสถานที่และผู้ขาย          | สิทธิ์ภาพบนของแจก การสุ่มรางวัล ข้อมูลของผู้มาร่วมงาน |
| สินค้าทำมือของแฟน ขายในร้าน  | ผู้ฝากขาย                           | ภาพและชื่อศิลปินบนสินค้า                                    |
| กิจกรรมการกุศลในนามศิลปิน     | ผู้ร่วมจัดหรือผู้รับบริจาค       | การประกาศยอดเงินและการใช้ชื่อศิลปิน                      |

ตารางนี้ไม่ได้บอกว่าโปรเจกต์แบบไหนเกิดบ่อยกว่ากัน เพราะยังไม่มีข้อมูลที่เปิดต้นทางได้ แต่ช่วยให้ธุรกิจรู้ว่าตัวเองรับบทไหนในแต่ละงาน

### งานแบบไหนที่ธุรกิจควรขอปรับก่อนรับ

งานที่นำภาพศิลปินไปวางคู่กับสินค้าหรือโลโก้ของร้านจนดูเหมือนศิลปินรับรองร้าน ควรขอปรับก่อนรับ เพราะเปลี่ยนจากป้ายอวยพรเป็นโฆษณาของร้านเอง งานที่ข้อความพาดพิงบุคคลอื่นหรือศิลปินค่ายอื่นในทางลบก็ควรขอแก้ข้อความ ส่วนงานที่ใช้ภาพศิลปินที่ยังเป็นเยาวชน ควรขอหลักฐานว่าค่ายหรือผู้ปกครองอนุญาตให้ใช้ภาพนั้นก่อนขึ้นจอ

## ภาพศิลปินบนป้ายเป็นของใคร

ภาพศิลปินที่แฟนส่งมาแยกได้เป็นสามแหล่งหลัก และแต่ละแหล่งมีเจ้าของสิทธิ์ต่างกัน ข้อกฎหมายด้านล่างอ่านจาก[พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ฉบับรวมการแก้ไขถึงปี 2565 ฉบับแปลของกรมทรัพย์สินทางปัญญาบน WIPO Lex](https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/23909)

| ที่มาของภาพ                         | ใครน่าจะเป็นเจ้าของสิทธิ์   | มาตราที่เกี่ยวข้อง                                                           |
| ------------------------------------- | -------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------ |
| ภาพโปรโมตจากค่าย                   | ค่ายหรือช่างภาพที่ค่ายจ้าง | มาตรา 27 เมื่อนำภาพไปทำซ้ำ แก้ไข หรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต     |
| ภาพที่ตัดจากรายการทีวีหรือคลิป | ผู้ผลิตรายการหรือสถานี       | มาตรา 28 สำหรับงานโสตทัศนวัสดุ และมาตรา 29 สำหรับงานแพร่เสียงแพร่ภาพ |
| ภาพที่แฟนถ่ายเองในงาน           | แฟนผู้ถ่าย                     | ต้องได้รับอนุญาตจากผู้ถ่าย และดูเงื่อนไขการถ่ายภาพของงานนั้น     |

มาตรา 69 กำหนดโทษผู้ละเมิดตามมาตรา 27 ถึง 29 ไว้ที่ปรับสองหมื่นถึงสองแสนบาท ถ้าทำเพื่อการค้า โทษเป็นจำคุกหกเดือนถึงสี่ปี ปรับหนึ่งแสนถึงแปดแสนบาท หรือทั้งสองอย่าง ข้อยกเว้นในมาตรา 32 เช่น ใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัวหรือการวิจารณ์โดยรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของ ไม่ได้ครอบคลุมป้ายที่ธุรกิจรับเงินค่าเช่าเพื่อเผยแพร่

### แฟนคลับจ่ายเงินเอง ธุรกิจยังต้องสนใจสิทธิ์ไหม

ต้องสนใจ ธุรกิจที่นำภาพขึ้นจอหรือพิมพ์ป้ายเป็นผู้เผยแพร่ภาพต่อสาธารณชนและได้รับค่าตอบแทน ทางที่ปลอดภัยคือขอให้บ้านแฟนคลับยืนยันที่มาของภาพและหลักฐานการอนุญาต หรือเลือกงานออกแบบที่ไม่ใช้ภาพถ่ายของศิลปิน เช่น ใช้สีประจำศิลปิน ข้อความอวยพร หรือภาพกราฟิกที่ทีมออกแบบวาดขึ้นใหม่ ชื่อศิลปินหรือโลโก้ที่ค่ายนำไปจดเครื่องหมายไว้เป็นเรื่องอีกชั้นหนึ่ง อ่านต่อได้ใน[การตลาดของสะสม ร้านขายฟิกเกอร์ก๊อปผิดกฎหมายสองฉบับ](https://phygital.co.th/insights/pop-culture-collectibles-marketing-anime-superhero)

### แฟนวาดภาพศิลปินใหม่จากภาพถ่าย ใช้ขึ้นป้ายได้ไหม

ภาพวาดที่ลอกองค์ประกอบจากภาพถ่ายใบหนึ่งอาจถือเป็นการดัดแปลงงานของช่างภาพ ซึ่งมาตรา 27 นับรวมไว้ในการกระทำที่ต้องได้รับอนุญาต ภาพวาดที่แฟนสร้างองค์ประกอบใหม่เองทั้งหมดมีความเสี่ยงน้อยกว่า บทนี้ตัดสินเป็นรายภาพไม่ได้ ทางที่ใช้ได้จริงคือถามผู้วาดว่าใช้ภาพต้นแบบจากไหน และถ้าลอกจากภาพเดียวชัดเจน ให้เลือกภาพอื่นหรืองานกราฟิกแทน

## ป้าย คาเฟ่ และกิจกรรมสุ่มรางวัล

นอกจากเรื่องภาพ ธุรกิจที่รับโปรเจกต์ของแฟนคลับยังมีงานอีกสามด้าน

1. **ป้ายที่ติดตั้งจริง** อาจมีภาระภาษีป้ายและกติกาเรื่องป้ายที่นับเป็นอาคาร รายละเอียดอยู่ใน[ป้ายโฆษณาและบิลบอร์ดเชียงใหม่ ทำป้ายเองหรือเช่าป้ายดี](https://phygital.co.th/insights/chiang-mai-sign-billboard-companies)
2. **กิจกรรมสุ่มรางวัลในคาเฟ่** ถ้าให้ผู้ซื้อลุ้นของที่ระลึกด้วยการเสี่ยงโชค อาจต้องขอใบอนุญาตชิงโชคก่อน วิธีดูว่าชิงโชคของจริงมีใบอนุญาตอยู่ใน[หลอกว่าถูกรางวัล ชิงโชคจริงมีใบอนุญาต ไม่ให้โอนค่าภาษีก่อน](https://phygital.co.th/insights/prize-scam-thailand)
3. **ข้อมูลของแฟนที่มาร่วมงาน** เช่น ชื่อบัญชีโซเชียลหรือเบอร์โทรสำหรับรับของ ควรบอกว่าจะใช้ข้อมูลทำอะไร ให้แฟนกดยินยอมก่อน และไม่นำไปส่งโฆษณาอื่นที่ไม่ได้แจ้งไว้

### คาเฟ่จัดอีเวนต์แฟนคลับบ่อย ควรมีเงื่อนไขอะไรเขียนไว้

เขียนเงื่อนไขหนึ่งหน้าไว้ให้บ้านแฟนคลับอ่านก่อนจอง เช่น ภาพที่ใช้ตกแต่งต้องมีที่มาชัด ของแจกที่มีภาพศิลปินเป็นความรับผิดชอบของผู้จัด ร้านไม่จัดการสุ่มรางวัลที่ไม่มีใบอนุญาต จำนวนคนสูงสุดต่อรอบ และเวลาเก็บของหลังงาน เงื่อนไขที่อ่านก่อนจองช่วยให้ทั้งสองฝ่ายรู้ขอบเขตเท่ากันตั้งแต่ต้น

## บทนี้อ้างอะไรได้แค่ไหน

ข้อมูลแฟนคลับในไทยที่เปิดต้นทางได้ยังมีน้อย รายการด้านล่างบอกว่าบทนี้อ้างอะไรได้แค่ไหน

1. **ตัวเลข superfan เป็นของสหรัฐ** ปี 2566 จากบทความของ Luminate ยังไม่มีงานวิจัยไทยที่วัดด้วยนิยามเดียวกันให้เทียบ
2. **ตัวบทลิขสิทธิ์ที่ยกมาเป็นฉบับแปลอังกฤษ** ซึ่งผู้แปลเขียนกำกับไว้ว่าใช้อ้างอิงทางกฎหมายไม่ได้
3. **ตารางรูปแบบโปรเจกต์ไม่ได้วัดความถี่** เป็นการแยกบทบาทของธุรกิจเท่านั้น
4. **ตัวเลข "ตลาด T-Pop 1.1 หมื่นล้านบาท" ที่เคยอยู่ใน Description ไม่ได้ใช้ต่อ** เนื่องจากหาต้นทางพร้อมปีข้อมูลไม่เจอ

## ทำงานกับบ้านแฟนคลับเหมือนลูกค้าคนหนึ่ง

แฟนคลับที่รวมเงินกันทำโปรเจกต์คือคนที่ตั้งใจมอบของขวัญให้คนที่ชอบ ธุรกิจที่เข้าใจเรื่องนี้จะดูแลงานเหมือนงานของลูกค้าองค์กร

1. **ใบเสนอราคาที่อ่านง่าย** บอกราคา วันขึ้นจอ ขนาดไฟล์ และสิ่งที่รวมในราคา
2. **ตรวจที่มาของภาพก่อนรับเงิน** ไม่ใช่หลังขึ้นจอแล้ว
3. **ส่งภาพยืนยันวันที่ป้ายขึ้นจริง** พร้อมเวลาและตำแหน่ง ให้บ้านแฟนคลับใช้รายงานแฟนทุกคนที่ร่วมลงเงิน
4. **ใบเสร็จในนามผู้จ่ายจริง** ช่วยให้บ้านแฟนคลับแสดงความโปร่งใสกับแฟนที่รวมเงินกัน
5. **ช่องทางติดต่อเดียวระหว่างงาน** เมื่อต้องแก้ไฟล์หรือเลื่อนวัน

ส่งแผนป้ายวันเกิดศิลปินที่ผ่านขั้นขออนุญาตครบให้[ทีมวางแผนสื่อ](https://phygital.co.th/solutions/media) ของฟิจิทัลเลือกตำแหน่งและช่วงเวลาขึ้นจอ ส่วนแพลตฟอร์มแฟนคลับระดับโลกที่ค่ายเกาหลีสร้างขึ้นเองอยู่ใน[กรณีศึกษา HYBE รายได้อัลบั้มจาก 44% เหลือ 29% ในสามปี](https://phygital.co.th/insights/hybe-case-study-fandom-platform-half-tech-company)

### ธุรกิจเล็กที่ได้งานแฟนคลับครั้งแรก เริ่มจากอะไร

เริ่มจากถามสามข้อก่อนรับเงิน ภาพมาจากไหน มีการสุ่มรางวัลหรือไม่ และต้องเก็บข้อมูลของแฟนหรือไม่ ถ้าตอบได้ครบ งานนั้นเริ่มได้ ถ้าข้อไหนยังไม่ชัด ให้คุยกับบ้านแฟนคลับจนชัดก่อน การเสนอทางเลือกให้ส่วนที่ยังไม่ชัดตั้งแต่ก่อนขึ้นจอ ดีกว่าต้องถอดป้ายกลางทางต่อหน้าแฟนที่ตั้งตารอ

## สรุป

Luminate นิยาม superfan ว่าเป็นผู้ฟังอายุ 13 ปีขึ้นไปที่มีส่วนร่วมกับศิลปินตั้งแต่ห้าทางขึ้นไป และพบว่าคนกลุ่มนี้คิดเป็นร้อยละ 15 ของประชากรทั่วไปในสหรัฐในปี 2566 ตัวเลขนี้ใช้กับไทยตรง ๆ ไม่ได้ แต่ให้กรอบนับการมีส่วนร่วมของลูกค้าได้ โปรเจกต์วันเกิดศิลปินที่แฟนคลับติดต่อธุรกิจมีทั้งป้ายและจอ อีเวนต์ในคาเฟ่ สินค้าฝากขาย และกิจกรรมการกุศล ภาพศิลปินบนป้ายมีเจ้าของสิทธิ์ ภาพจากรายการทีวีอยู่ใต้มาตรา 28 และ 29 ของกฎหมายลิขสิทธิ์ และโทษตามมาตรา 69 หนักขึ้นเมื่อทำเพื่อการค้า ธุรกิจที่รับงานควรตรวจที่มาของภาพ ภาษีป้าย การสุ่มรางวัล และความยินยอมในการเก็บข้อมูลก่อนรับเงิน แล้วดูแลบ้านแฟนคลับเหมือนลูกค้าที่ตั้งใจมอบของขวัญ

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### แฟนคลับจ่ายค่าป้ายเอง ธุรกิจยังต้องขออนุญาตค่ายศิลปินไหม

สิ่งที่ต้องได้รับอนุญาตคือภาพและเครื่องหมายที่ใช้บนป้าย ไม่ใช่ตัวการเช่าป้าย ถ้าบ้านแฟนคลับมีหลักฐานว่าค่ายอนุญาตให้ใช้ภาพนั้น ธุรกิจก็รับงานได้สบายใจขึ้น ถ้าไม่มี ให้เสนองานออกแบบที่ไม่ใช้ภาพถ่ายของศิลปินแทน

### บ้านแฟนคลับถามว่าติดชื่อศิลปินตัวใหญ่บนป้ายได้ไหม

บทนี้ไม่ได้วินิจฉัยเรื่องการเอ่ยชื่อศิลปินในข้อความอวยพร แต่ถ้าชื่อหรือโลโก้ถูกจดเป็นเครื่องหมายการค้าและใช้ในลักษณะที่ทำให้คนเข้าใจว่าเป็นงานของค่าย ควรถามค่ายก่อน

### แบรนด์อยากสนับสนุนโปรเจกต์ของแฟนคลับเพื่อให้แฟนรู้จักแบรนด์ ทำได้แค่ไหน

แบรนด์สนับสนุนได้ แต่ควรบอกให้ชัดว่าเป็นผู้สนับสนุน และไม่ใช้ภาพหรือชื่อศิลปินโฆษณาแบรนด์ของตัวเองโดยไม่มีสัญญากับค่าย เพราะจะทำให้คนเข้าใจว่าศิลปินรับรองแบรนด์

### คาเฟ่ขายของทำมือที่แฟนฝากขาย มีภาพศิลปินอยู่บนสินค้า ร้านรับผิดชอบด้วยไหม

ร้านที่วางขายเป็นผู้เสนอขายสินค้าต่อสาธารณชน จึงควรรับฝากขายเฉพาะสินค้าที่ไม่ใช้ภาพที่มีเจ้าของ หรือมีหลักฐานการอนุญาต ของทำมือที่ใช้งานออกแบบของแฟนเองเป็นทางที่ปลอดภัยกว่า

### ภาพที่แฟนถ่ายเองในคอนเสิร์ต เอามาทำป้ายวันเกิดได้ไหม

ผู้ถ่ายเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในภาพถ่าย จึงต้องได้รับอนุญาตจากผู้ถ่ายก่อน และควรดูเงื่อนไขของงานนั้นด้วยว่าอนุญาตให้นำภาพไปใช้แบบไหน งานบางงานห้ามถ่ายภาพหรือจำกัดการนำภาพไปใช้เชิงพาณิชย์ไว้ในเงื่อนไขการซื้อบัตร

### ข้อมูลรายชื่อแฟนที่มาร่วมงาน เก็บไว้ทำโปรโมชันครั้งหน้าได้ไหม

ทำได้เมื่อแจ้งวัตถุประสงค์ไว้ตั้งแต่ตอนเก็บและได้รับความยินยอม ถ้าเก็บมาเพื่อส่งของที่ระลึกอย่างเดียว ไม่ควรนำไปใช้ส่งโปรโมชันโดยไม่ถามก่อน

## ถ้าแฟนคลับทักมาจองป้ายวันเกิดศิลปินพรุ่งนี้ ธุรกิจคุณมีเงื่อนไขหนึ่งหน้าให้เขาอ่านก่อนจองไหม

เล่าแผนสื่อของคุณให้ PHYGITAL AGENCY ฟัง

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)