# ยุค Cubism คืออะไร เช็กลิขสิทธิ์ก่อนหยิบภาพ Picasso ไปใช้

> ที่มา: https://phygital.co.th/insights/cubism-art-movement-multiple-viewpoints-abstraction-guide · เผยแพร่ 3 สิงหาคม 2566 · อ่าน 11 นาที · โดย PARANATH PANARATANA

คลังข้อมูลเปิดของ Cleveland Museum of Art ติดป้าย Copyrighted ให้ภาพ Cubism ของ Picasso และ Braque 16 จาก 23 รายการ ต่างจากภาพ Cézanne ที่เป็น CC0 เช็กก่อนใช้ในโฆษณา

## Key Takeaways

- **Cubism คือศิลปะที่ Pablo Picasso กับ Georges Braque คิดขึ้นก่อนสงครามโลกครั้งที่ 1 โดยแทบเลิกวาดให้เหมือนสิ่งที่ตาเห็น แล้วใช้วิธีคิดแบบนามธรรมจัดพื้นที่ในภาพใหม่** — ตามคำอธิบายของ Cleveland Museum of Art
- **คลังข้อมูลเปิดของ Cleveland Museum of Art ติดป้าย Copyrighted ให้งาน 16 จาก 23 รายการที่ค้นด้วยคำว่า cubism** — รวมภาพของ Picasso และ Braque ส่วนภาพของ Paul Cézanne ปี 1890 ที่พิพิธภัณฑ์ระบุว่าเป็นรากฐานของ Cubism ถูกติดป้าย CC0 ใช้ได้โดยไม่ต้องขออนุญาต
- **พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 19 คุ้มครองงานตลอดอายุผู้สร้างสรรค์และอีก 50 ปีหลังเสียชีวิต** — แต่ประเทศอื่นใช้อายุการคุ้มครองต่างกัน แบรนด์ที่ลงโฆษณาออนไลน์จึงควรขออนุญาตหรือสร้างงานใหม่ แทนการคำนวณเองว่าภาพหมดลิขสิทธิ์แล้ว

แบรนด์ที่อยากหยิบภาพศิลปะชื่อดังมาใช้ในโฆษณาหรือบรรจุภัณฑ์ มักไม่รู้ว่าภาพไหนใช้ได้ทันทีและภาพไหนต้องขออนุญาต ภาพของ Paul Cézanne กับ Pablo Picasso ในคลังของ Cleveland Museum of Art อยู่ในเรื่องเดียวกันคือจุดเริ่มต้นของ Cubism แต่ใช้งานได้ต่างกันมาก บทนี้ใช้ข้อมูลของพิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นแกน อธิบายว่า Cubism คืออะไร แล้วเทียบป้ายสิทธิ์ของพิพิธภัณฑ์กับอายุการคุ้มครองตามกฎหมายไทย ให้แบรนด์ตัดสินใจได้ว่าจะใช้ภาพจริง ขออนุญาต หรือสร้างงานใหม่

สองภาพนั้นอยู่ในคลังข้อมูลเปิดของพิพิธภัณฑ์ และวาดห่างกันราว 20 ปี ภาพแรกคือหอนกพิราบที่ Bellevue ของ Paul Cézanne ปี 1890 พิพิธภัณฑ์ติดป้าย CC0 ให้ใครก็ดาวน์โหลดไฟล์ความละเอียดสูงไปใช้ได้ ภาพที่สองคือ Bottle, Glass, Fork ของ Pablo Picasso พิพิธภัณฑ์ติดป้าย Copyrighted พร้อมข้อความว่าสิทธิ์เป็นของกองมรดกของ Pablo Picasso ผ่าน Artists Rights Society นิวยอร์ก

## ยุค Cubism คืออะไร

Cubism คือแนวทางศิลปะที่เกิดขึ้นในปารีสช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ข้อความประกอบภาพ Bottle, Glass, Fork ของ Cleveland Museum of Art อธิบายว่า ก่อนสงครามโลกครั้งที่ 1 ไม่นาน Picasso กับ Braque คิดค้นการวาดแบบใหม่ที่แทบเลิกทำให้ภาพเหมือนโลกที่ตาเห็น แล้วแทนที่ด้วยวิธีคิดแบบนามธรรม ซึ่งท้าทายทุกขนบ สร้างความคิดเรื่องพื้นที่ในภาพแบบใหม่ และนิยามความจริงในงานศิลปะใหม่

ภาพ Cubism มักถูกอธิบายว่าแสดงวัตถุจากหลายมุมพร้อมกัน ขวด แก้ว หรือกีตาร์ถูกแยกเป็นระนาบเรขาคณิตแล้วประกอบใหม่บนผืนผ้าใบ ผู้ชมจึงเห็นด้านหน้า ด้านข้าง และด้านบนของวัตถุชิ้นเดียวในภาพเดียว แทนการเห็นจากจุดยืนจุดเดียวแบบเปอร์สเปคทีฟที่จิตรกรยุโรปใช้มาตั้งแต่ยุคเรอเนซองส์

### Cézanne เกี่ยวกับ Cubism อย่างไร

Cleveland Museum of Art ระบุในข้อมูลภาพ The Pigeon Tower at Bellevue ว่าวิธีของ Cézanne ที่บีบพื้นที่ในภาพและลดรูปทรงให้เป็นรูปเรขาคณิตแบน ๆ คือรากฐานของทั้ง Fauvism และ Cubism ในภาพนี้ หอนกพิราบ ต้นไม้ และทุ่งถูกวาดเป็นก้อนสีที่มีขอบชัด ไม่ได้ไล่เฉดให้กลมกลืนแบบภาพเหมือนจริง Cézanne เสียชีวิตปี 1906 ภาพนี้จึงเป็นทั้งต้นทางทางความคิดของ Cubism และตัวอย่างของงานที่พิพิธภัณฑ์เปิดให้ใช้ไฟล์ได้อย่างเสรี

## ป้ายลิขสิทธิ์ในคลังข้อมูลเปิดของ Cleveland Museum of Art

Cleveland Museum of Art เปิดข้อมูลคอลเลกชันผ่านระบบ [Open Access API](https://openaccess-api.clevelandart.org/api/artworks/?q=cubism) ทุกรายการมีฟิลด์ share\_license\_status บอกว่าไฟล์ภาพเป็น CC0 หรือ Copyrighted ผลค้นคำว่า cubism ณ วันที่ 27 กันยายน 2569 มีทั้งหมด 23 รายการ แบ่งเป็น Copyrighted 16 รายการ และ CC0 7 รายการ

ป้าย CC0 หมายถึงพิพิธภัณฑ์สละสิทธิ์ในไฟล์ภาพนั้นให้เป็นสาธารณะ นำไปใช้ ดัดแปลง และใช้เชิงพาณิชย์ได้ ส่วนป้าย Copyrighted หมายถึงตัวงานยังมีผู้ถือสิทธิ์ รายการเหล่านี้ไม่มีลิงก์ไฟล์ภาพในระบบ และระบุชื่อผู้ถือสิทธิ์ไว้ในฟิลด์ copyright

| รายการ                                 | ศิลปิน         | ปีของงาน | ป้าย        | ผู้ถือสิทธิ์ที่ระบุ                |
| -------------------------------------- | -------------- | ---------- | ----------- | -------------------------------------- |
| The Pigeon Tower at Bellevue (1936.19) | Paul Cézanne   | 1890       | CC0         | ไม่มี                                  |
| Bottle, Glass, Fork (1972.8)           | Pablo Picasso  | 1911-12    | Copyrighted | Estate of Pablo Picasso / ARS นิวยอร์ก |
| Fox (1959.225)                         | Georges Braque | 1911       | Copyrighted | ARS นิวยอร์ก / ADAGP ปารีส             |
| Still Life with Biscuits (1978.45)     | Pablo Picasso  | 1924       | Copyrighted | Estate of Pablo Picasso / ARS นิวยอร์ก |

### ป้าย CC0 กับป้าย Copyrighted ของพิพิธภัณฑ์ต่างกันอย่างไร

CC0 แปลว่าพิพิธภัณฑ์ให้ใช้ไฟล์ได้โดยไม่ต้องขออนุญาตและไม่ต้องให้เครดิต ส่วน Copyrighted แปลว่างานยังมีผู้ถือสิทธิ์ และการนำภาพไปใช้ต้องได้รับอนุญาตจากผู้ถือสิทธิ์ที่ระบุไว้ ป้ายนี้เป็นการตัดสินของพิพิธภัณฑ์ในสหรัฐอเมริกาตามกฎหมายที่ใช้กับพิพิธภัณฑ์ ไม่ได้บอกสถานะของงานในทุกประเทศ ผู้ใช้ในไทยจึงควรถือป้าย Copyrighted เป็นสัญญาณให้ตรวจเพิ่ม ไม่ใช่เป็นคำตัดสินสุดท้าย

## สี่ภาพที่บอกเรื่อง Cubism และเรื่องสิทธิ์

สี่ภาพในตารางเล่าเรื่อง Cubism ได้ตั้งแต่ต้นทางจนถึงช่วงหลัง และแต่ละภาพมีข้อมูลที่แบรนด์ใช้คิดเรื่องการใช้งานศิลปะได้ ข้อความในหัวข้อนี้มาจากฟิลด์ข้อมูลของพิพิธภัณฑ์แต่ละรายการ

* **The Pigeon Tower at Bellevue** ภาพสีน้ำมันขนาด 65.6 × 81.5 เซนติเมตร จัดแสดงในห้อง 222 Impressionism & Post-Impressionism เป็นต้นทางทางความคิด และเป็นภาพเดียวในสี่ภาพที่ใช้ไฟล์ได้เสรี
* **Bottle, Glass, Fork** ภาพสีน้ำมันขนาด 72 × 52.7 เซนติเมตร เป็นช่วงที่ Picasso กับ Braque แทบเลิกวาดให้เหมือนสิ่งที่เห็น
* **Fox** ภาพพิมพ์กัดกรดของ Braque ที่ Daniel-Henry Kahnweiler ตัวแทนจำหน่ายงานของเขาจัดพิมพ์ พิพิธภัณฑ์ระบุว่าจัดพิมพ์เพื่อโปรโมตสไตล์ใหม่ของศิลปิน
* **Still Life with Biscuits** ภาพของ Picasso ที่วาดหลังช่วงแรกของ Cubism ที่ใช้สีน้ำมัน ทราย และวัสดุอื่นบนผ้าใบ พิพิธภัณฑ์บรรยายว่าสีขาวนวลของขนมปังกรอบถูกปาดหนาเหมือนหน้าเค้ก น่าจะใช้เกรียงปาดสี

### ภาพพิมพ์ Fox ของ Braque บอกอะไรเรื่องการตลาดของศิลปะ

บอกว่าการโปรโมตงานศิลปะผ่านสื่อที่ผลิตซ้ำได้มีมาตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นของ Cubism Cleveland Museum of Art ระบุว่า Kahnweiler ตัวแทนจำหน่ายของ Braque จัดพิมพ์ภาพพิมพ์นี้เพื่อโปรโมตสไตล์แนวหน้าของศิลปิน ภาพพิมพ์ทำสำเนาได้หลายแผ่นและขายได้ในราคาที่ต่ำกว่าภาพสีน้ำมัน จึงพาสไตล์ใหม่ไปถึงผู้ชมได้กว้างกว่า ทุกวันนี้ภาพพิมพ์นั้นยังติดป้าย Copyrighted ซึ่งแสดงว่าสิทธิ์ในงานยังเป็นของฝั่งศิลปิน แม้งานจะถูกผลิตมาเพื่อเผยแพร่ตั้งแต่แรก

## กฎหมายไทยนับอายุลิขสิทธิ์อย่างไร

พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 นับอายุลิขสิทธิ์ของงานทั่วไปจากชีวิตของผู้สร้างสรรค์ [ตัวบทที่กรมประชาสัมพันธ์เผยแพร่](https://law.prd.go.th/th/content/article/detail/id/2475/iid/234627) มีสามมาตราที่เกี่ยวกับภาพศิลปะของศิลปินต่างประเทศโดยตรง

| มาตรา    | สาระสำคัญ                                                                                                                                                                      |
| -------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| มาตรา 19 | ลิขสิทธิ์มีอยู่ตลอดอายุของผู้สร้างสรรค์ และมีต่อไปอีก 50 ปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ถึงแก่ความตาย                                                                   |
| มาตรา 25 | ถ้าวันครบกำหนดอายุไม่ตรงกับวันสิ้นปีปฏิทิน หรือไม่อาจทราบวันครบกำหนดที่แน่นอน ให้ลิขสิทธิ์มีต่อไปจนถึงวันสิ้นปีปฏิทินของปีนั้น                     |
| มาตรา 61 | งานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้สร้างสรรค์จากประเทศที่เป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองลิขสิทธิ์ซึ่งไทยเป็นภาคีด้วย ได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัตินี้ |

### ถ้านับตามมาตรา 19 และ 25 อย่างเดียว ภาพของ Picasso กับ Braque หมดอายุเมื่อไร

ข้อมูลศิลปินของ Cleveland Museum of Art ระบุว่า Braque เสียชีวิตปี 1963 และ Picasso เสียชีวิตปี 1973 ถ้านับตามสองมาตรานี้อย่างเดียว งานของ Braque จะครบ 50 ปีในปี 2013 และคุ้มครองถึงวันสิ้นปีนั้น ส่วนงานของ Picasso จะครบ 50 ปีในปี 2023 การคำนวณนี้บอกได้เพียงอายุการคุ้มครองตามกฎหมายไทยในกรณีทั่วไป ยังไม่ได้ตรวจกรณีพิเศษของงานแต่ละชิ้น เช่น งานที่เผยแพร่หลังผู้สร้างสรรค์เสียชีวิต และไม่ได้บอกสถานะในประเทศที่โฆษณาของแบรนด์จะไปปรากฏ บทนี้จึงไม่ถือว่าผลการคำนวณเป็นใบอนุญาตให้ใช้ภาพ

## ทำไมตัวเลขตามกฎหมายไทยยังไม่พอ

ตัวเลขตามกฎหมายไทยไม่พอ เพราะภาพหนึ่งภาพเกี่ยวข้องกับสิทธิ์มากกว่าหนึ่งชั้น และโฆษณาออนไลน์ไม่ได้อยู่แค่ในไทย ป้าย Copyrighted ของ Cleveland Museum of Art กับชื่อผู้ถือสิทธิ์ที่พิพิธภัณฑ์ระบุ บอกว่าฝั่งศิลปินยังจัดการสิทธิ์ในงานเหล่านี้อยู่ในบางประเทศ

* **ประเทศต่างกัน อายุต่างกัน** ป้ายของพิพิธภัณฑ์สะท้อนการตัดสินฝั่งสหรัฐอเมริกา ส่วนหน่วยงานที่ถูกระบุ เช่น ADAGP อยู่ในฝรั่งเศส โฆษณาที่ยิงผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์อาจถูกเห็นในหลายประเทศพร้อมกัน
* **ภาพถ่ายของงานเป็นอีกชั้นหนึ่ง** ไฟล์ภาพที่เห็นบนอินเทอร์เน็ตมีคนถ่าย และเงื่อนไขการใช้ไฟล์ขึ้นกับผู้ที่ให้ไฟล์นั้น
* **ชื่อศิลปินในโฆษณา** การใส่ชื่อศิลปินคู่กับสินค้าอาจทำให้ผู้ชมเข้าใจว่าศิลปินหรือผู้ถือสิทธิ์รับรองสินค้า ซึ่งขัดกับหลักการตลาดที่บอกข้อเท็จจริง
* **ข้อมูลเปลี่ยนได้** ป้ายและชื่อผู้ถือสิทธิ์ในคลังข้อมูลของพิพิธภัณฑ์เป็นข้อมูล ณ วันที่ตรวจ

### ใครควรตัดสินว่าภาพหนึ่งใช้ในโฆษณาได้หรือไม่

ผู้ที่ตัดสินได้คือผู้ถือสิทธิ์ของงานกับที่ปรึกษากฎหมายของแบรนด์ ไม่ใช่ทีมออกแบบที่คำนวณปีเอง ทีมออกแบบทำได้คือรวบรวมข้อมูลให้ครบ ได้แก่ ชื่องาน ศิลปิน ปีที่เสียชีวิต ป้ายสิทธิ์ของแหล่งที่ให้ไฟล์ ชื่อผู้ถือสิทธิ์ และประเทศที่โฆษณาจะไปปรากฏ แล้วส่งให้ผู้ตัดสิน บทความนี้ให้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย

## ใช้แนวคิด Cubism ในงานแบรนด์โดยไม่ละเมิดสิทธิ์ใคร

แบรนด์ที่ชอบรูปลักษณ์ของ Cubism ใช้แนวคิดนี้ได้โดยไม่ต้องหยิบภาพของศิลปินมาใช้ ขั้นตอนด้านล่างเริ่มจากวัตถุของแบรนด์เอง แล้วใช้วิธีมองแบบ Cubism กับวัตถุนั้น

1. **เลือกวัตถุของแบรนด์** ขวด กล่อง หรือเมนูหลัก แบบเดียวกับที่ Picasso เลือกขวด แก้ว และส้อมในภาพ Bottle, Glass, Fork
2. **ถ่ายหรือร่างจากหลายมุม** ด้านหน้า ด้านข้าง และด้านบน แล้วให้ทีมออกแบบแยกเป็นระนาบ
3. **ประกอบใหม่เป็นภาพเดียว** ใช้สีและตัวอักษรของแบรนด์ ไม่ใช้องค์ประกอบของภาพศิลปินใดภาพหนึ่ง
4. **จดที่มาของทุกชิ้น** ไฟล์ร่าง ภาพถ่ายต้นทาง และหนังสือโอนสิทธิ์จากผู้ออกแบบ
5. **ถ้าอยากใช้ภาพต้นทางของ Cubism** เริ่มจากภาพที่มีป้าย CC0 แบบภาพของ Cézanne หรือขออนุญาตจากผู้ถือสิทธิ์ที่พิพิธภัณฑ์ระบุ

เรื่องเจ้าของภาพที่สร้างด้วย AI ซึ่งเป็นอีกคำถามหนึ่งของงานภาพยุคนี้ อยู่ใน[AI-Generated Creative ภาพที่ AI สร้างเป็นลิขสิทธิ์ของใคร](https://phygital.co.th/insights/ai-generated-creative-tools-business-owner-guide) ยุคก่อนหน้าที่จิตรกรยังมองจากจุดเดียวแต่เปลี่ยนแสงไปเรื่อย ๆ อยู่ใน[ยุค Impressionism คืออะไร Monet วาดกองฟางชุดเดียวหลายแสง](https://phygital.co.th/insights/impressionism-art-movement-breaking-academic-rules-guide) ส่วนจุดเริ่มของการมองจากจุดเดียวที่ Cubism เลิกใช้ อยู่ใน[ยุค Renaissance คืออะไร เปอร์สเปคทีฟที่ Uccello ยังวาดพลาด](https://phygital.co.th/insights/renaissance-art-movement-perspective-design-guide) และการใช้แสงเล่าเรื่องใน[ยุค Baroque คืออะไร แสงนำสายตาในภาพหมู่ของ Rembrandt](https://phygital.co.th/insights/baroque-art-chiaroscuro-light-shadow-design-guide)

## สรุป

Cubism คือแนวทางที่ Picasso กับ Braque คิดขึ้นก่อนสงครามโลกครั้งที่ 1 โดยแทบเลิกวาดให้เหมือนสิ่งที่เห็น และมีรากจากวิธีลดรูปทรงของ Cézanne คลังข้อมูลเปิดของ Cleveland Museum of Art ติดป้าย Copyrighted ให้งาน 16 จาก 23 รายการที่ค้นด้วยคำว่า cubism รวมภาพของ Picasso และ Braque ส่วนภาพ Cézanne ปี 1890 เป็น CC0 พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ของไทยคุ้มครองงานตลอดชีวิตผู้สร้างสรรค์และอีก 50 ปี แต่อายุในประเทศอื่นต่างกัน แบรนด์ที่อยากได้ภาพแนว Cubism จึงควรเลือกภาพ CC0 ขออนุญาต หรือสร้างงานใหม่จากสินค้าของตัวเอง

## คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

### ดาวน์โหลดภาพ CC0 จาก Cleveland Museum of Art ได้ที่ไหน

ไฟล์อยู่ทั้งในหน้าคอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์และในระบบ Open Access API ซึ่งแต่ละรายการที่เป็น CC0 มีลิงก์ไฟล์ขนาดเว็บ ขนาดพิมพ์ และไฟล์เต็ม ภาพ The Pigeon Tower at Bellevue ที่ใช้เป็นรูปปกบทนี้มีไฟล์ขนาดพิมพ์ 3,400 × 2,733 พิกเซล

### วาดภาพใหม่ในแนว Cubism ถือว่าละเมิดลิขสิทธิ์ Picasso หรือไม่

งานที่วาดขึ้นใหม่จากวัตถุของแบรนด์เองโดยใช้วิธีแยกระนาบแบบ Cubism ต่างจากการคัดลอกหรือดัดแปลงภาพใดภาพหนึ่งของศิลปิน ความเสี่ยงสูงขึ้นเมื่องานใหม่เลียนองค์ประกอบของภาพที่มีอยู่จริง กรณีก้ำกึ่งควรให้ที่ปรึกษากฎหมายดูก่อนเผยแพร่

### ภาพ CC0 ต้องให้เครดิตพิพิธภัณฑ์หรือไม่

CC0 ไม่บังคับให้ต้องให้เครดิต แต่การระบุชื่องาน ศิลปิน และพิพิธภัณฑ์ช่วยให้ผู้ชมตรวจที่มาได้ และแสดงว่าแบรนด์ใช้ภาพอย่างโปร่งใส บทนี้ระบุที่มาของรูปปกไว้ด้วยเหตุผลเดียวกัน

### ถ้าซื้อโปสเตอร์ภาพ Picasso มาแขวนในร้าน ถ่ายภาพร้านลงโซเชียลได้หรือไม่

การแขวนโปสเตอร์ที่ซื้อมาเป็นการใช้สำเนาที่ได้มาถูกต้อง แต่การถ่ายภาพร้านที่มีโปสเตอร์เป็นจุดเด่นแล้วใช้เป็นภาพโฆษณาเป็นอีกกรณีหนึ่ง ถ้าภาพศิลปะไม่ได้เป็นจุดเด่นของภาพ ความเสี่ยงต่ำกว่า ถ้าภาพศิลปะคือสิ่งที่ขายความสวยงามของโพสต์ ควรเลือกภาพที่ใช้ได้เสรีหรือขออนุญาต

### Cubism เกี่ยวกับการตลาดสีขาวอย่างไร

การตลาดสีขาวคือการสื่อสารตามข้อเท็จจริงและเคารพสิทธิ์ของผู้อื่น ภาพที่แบรนด์ใช้ต้องบอกได้ว่ามาจากไหนและใช้ได้ด้วยเหตุใด งาน Cubism เป็นตัวอย่างที่ดีเพราะงานชุดเดียวกันมีทั้งภาพที่ใช้ได้เสรีและภาพที่ยังมีผู้ถือสิทธิ์

## ภาพศิลปะที่ดาวน์โหลดมาใช้โดยไม่รู้ว่าใครถือสิทธิ์ อาจทำให้โฆษณาที่ลงไปแล้วต้องถูกถอดกลางแคมเปญ

ให้ PHYGITAL AGENCY ออกแบบภาพใหม่ให้แบรนด์พร้อมเอกสารสิทธิ์ครบ หรือช่วยตรวจที่มาของภาพที่มีอยู่ก่อนเผยแพร่

- [นัดประชุมผ่าน Google Meet](https://calendar.app.google/DotQdE7Ca8LZG6Us5)
- [เพิ่มเพื่อนใน LINE](https://lin.ee/J8Qq8Do)